Kalika Purana · Chapter 66

//aurvva uvāca//
etattantraṃ samastaṃ tu śrutvā vetālabhairavau/
papracchatustryambakaṃ ca harṣotphullavilocanau

//vetālabhairavāvūcatuḥ//
kāmākhyāyāḥ śrutaṃ tantraṃ sāṅgaṃ yuṣmatprasādataḥ/
namaskāraṃ tathā mudrāṃ balidānaṃ tathaiva ca

tathaiva mātṛkānyāsaṃ pūjāyāṃ cānyataḥ kramam/
etat sarvaṃ samācakṣva vistareṇa jagatprabho/
śṛṇvato nahi nau tṛptirjāyate modabhūmiṣu

//śrībhagavānuvāca//
vakṣyāmi yadahaṃ pṛṣṭo bhavadbhyāṃ putrakottamau/
śṛṇutaṃ naraśārdūlāvekāgramanasādhunā

trikoṇamatha ṣaṭ‌koṇamardhacandraṃ pradakṣiṇam/
daṇḍamaṣṭāṅgamugraṃ ca saptadhā natilakṣaṇam

aiśānī vātha kauberī dik kāmākhyāprapūjane/
praśastā sthaṇḍilādau ca sarvamūrteśca sarvataḥ

trikoṇādivyavasthā tu yadi pūrvamukho yajet/
paścimācchāmbhīṃ gatvā vyavasthāṃ nirddiśet tadā

yadottarāmukhaḥ kuryāt sādhako devapūjanam/
tadā yāmyāṃ tu vāyavyāṃ gatvā kuryāt tu saṃsthitim

dakṣiṇād vāyavīṃ gatvā diśaṃ tasmācca śāmbhavīm/
tato'pi dakṣiṇāṃ gatvā namaskārastrikoṇavat

trikoṇākhyo namaskārastripurāprītidāyakaḥ/
dakṣiṇād vāyavīṃ gatvā vāyavyācchāmbhavīṃ tataḥ

tato'pi dakṣiṇāṃ gatvā tāṃ tyaktvāgnau praviśya ca/
agnito rākṣasīṃ gatvā tatpaścāduttarāṃ diśam

uttarācca tathāgneyīṃ bhramaṇaṃ dvitrikoṇavat/
ṣaṭhkoṇo'yaṃ namaskāraḥ prītidaḥ śivadurgayoḥ

dakṣiṇād vāyavīṃ gatvā tasmādāvṛtya dakṣiṇam/
gatvā yo'sau namaskāraḥ so'rdhacandraḥ prakīrtitaḥ

sakṛt pradakṣiṇaṃ kṛtvā vartulākṛti sādhakaḥ/
namaskāraḥ kathyate'sau pradakṣiṇa iti dvijaiḥ

tyaktvā svamāsanasthānaṃ paścād durgānamaskṛtiḥ/
pradakṣiṇaṃ vinā yātu nipatya bhuvi daṇḍavat

daṇḍa ityucyate devaiḥ sarvadevaughamodadaḥ/
pūrvavad daṇḍavad bhūmau nipatya hṛdayena tu

cibukena mukhenātha nāsayā hanukena ca/
brahmarandhreṇa karṇābhyāṃ yad‌bhūmisparśanaṃ kramāt

sa cāṣṭāṅga iti prokto namaskāro manīṣibhiḥ/
pradakṣiṇatrayaṃ kṛtvā sādhako vartulākṛtiḥ

brahmarandhreṇa saṃsparśaḥ kṣiteryasmānnamaskṛtau/
sa ugra iti devaughairucyate viṣṇutuṣṭidaḥ

nadānāṃ sāgaro yad‌vad‌ dvipadaṃ brāhmaṇo yathā/
nadīnāṃ jāhnavo yādṛg devānāmapi cakradhṛk

namaskāreṣu sarveṣu tathaivograḥ praśasyate/
trikoṇādyairnamaskāraiḥ kṛtaireva tu bhaktitaḥ

caturvargaṃ labhed bhakto nacirādeva sādhakaḥ/
namaskāro mahāyajñaḥ prītidaḥ sarvataḥ sadā

sarveṣāmeva devānāmanyeṣāmapi bhairava/
yo'sāvugro namaskāraḥ prītidaḥ satata hareḥ

mahāmāyāprītikaraḥ sa namaskaraṇottamaḥ/
uktāstatra namaskārāḥ śṛṇutaṃ parato yuvām

mudrāṇāṃ parisaṃkhyānaṃ svarūpaṃ ca yathākramam/
dhenuśca sampuṭaścaiva prāñjalirbilvapadmakau

nārāco muṇḍadaṇḍau ca yonirardhaṃ tathaiva ca/
vandanī ca mahāmudrā mahāyonistathaiva ca

bhagaśca puṭakaścaiva niṣaṅgovā'rdhacandrakaḥ/
aṅgaśca dvimukhaṃ caiva śaṅkhamudrā ca muṣṭikaḥ

vajraṃ caiva tathā randhraṃ ṣaḍyonirvimala tathā/
ghaṭaḥ śikhariṇītuṅgaḥ puṇḍro'tha hyardhapuṇḍrakaḥ ६६.२८ //
sammilanī ca kuṇḍaśca cakraṃ śūlaṃ tathaiva ca/
siṃhavaktraṃ gomukhaṃ ca pronnāmonnamanaṃ tathā

bimbaṃ pāśupataṃ śuddhaṃ tyāgo'thotsāriṇī tathā/
prasāriṇī cogramudrā kuṇḍalīvyūha eva ca

trimukhā cāsivallī ca yogo bhedo'tha mohanam/
bāṇo dhanuśca tūṇīraṃ mudrā etāśca sattamāḥ

aṣṭottaraśataṃ mudrā brahmaṇā yāḥ prakīrtitāḥ/
tāsāṃ tu pañcapañcāśadetā grāhyāstu pūjane

śeṣāstu yāstripañcāśanmudrāstāḥ samayeṣu ca/
dravyānayanasaṃketa naṭanādiṣu tāḥ smṛtāḥ

devānāṃ cintane yoge dhyāne japye visarjane/
ādyāstu pañcapañcāśanmudrā bhairava kīrtitā

mudrāṃ binā tu yajjapyaṃ prāṇāyāmaḥ surārccanam/
yogo dhyānāsane cāpi niṣphalāni ca bhairava

pratyekaṃ lakṣaṇaṃ teṣāṃ śṛṇutaṃ tanayau yuvām/
dakṣiṇāmadhyamāgreṇa savyahastasya tarjanīm

yojayet savyamadhyāṃ tu tarjanyā dakṣiṇena vai/
tathā dakṣiṇānāmikayā vāmahastakaniṣṭhitakām

anāmikāṃ tu vāmasya dakṣiṇasya kaniṣṭhayā/
yojayed bhaktimān smyag dakṣiṇāvartanena tu

dhenumudrā samākhyātā sarvadevasya tuṣṭidā/
saṃyojya dvau talau sarvāṇyaṃgulyagrāṇi hastayoḥ

saṃyojya pāśvato'ṅguṣṭhau sampuṭaḥ procyate suraiḥ/
sarveṣāmatha devānāṃ sampuṭaḥ prītidāyakaḥ

dhyānacintanayogādau sampuṭaḥ śasyate sadā/
nikubjayugalaṃ pāṇyostaṃ saṃyojyārdha eva ca

madhyaśūnyaḥ puṭākāraḥ prāñjaliḥ parikīrtitaḥ/
aṅguṣṭhamantaraṃ kṛtvā pāṇyoṣṭiṃ vidhāya ca

saṃyojya bilvavatte tu bilvamudrā prakīrtitā/
maṇibandhādākarabhaṃ sayojya karayordvayoḥ

aṅguṣṭhe cāpi saṃyojya tathaiva ca kaniṣṭhike/
tisrastisrastayoḥ pāṇyoraṅgulorviralāstathā

padmamudrā samākhyātā caturvargaphalā nṛṇām/
aṅguṣṭhāgreṇa tarjanyā saṃyojyāthordhvarekhayā

anyāṅgulīstathānamya nārācaḥ syāt prasārya te/
mama caiva śivāyāśca prītideyaṃ priyaṅkarī

nārācamudrā satataṃ prītyai vetālabhairava/
antaraṅguṣṭhamuṣṭiṃ ca kṛtvā vāmakarasya tu

madhyamāyā dakṣiṇasya tathānamya prayatnataḥ/
madhyamenātha tarjanyā aṅguṣṭhāgraṃ niyojya ca

dakṣiṇaṃ yojayet pāṇiṃ vāmamuṣṭīṃ ca sādhakaḥ/
darśayed dakṣiṇe bhāge muṇḍamudreyamiṣyate

iyaṃ tu gaṇanāthasya prītidā mudrikottamā/
sarveṣāmapi devānāṃ tuṣṭidā sarvakarmasu

aṅguṣṭhamadhyamādīṃśca samyagānamya tarjanīm/
prasārya daṇḍamudreti dakṣiṇasya karasya ca

sarvāṅgulīstu saṃyojya karayorubhayorapi/
saṃveṣṭya rajjuvad veti pāṇyorapi kaniṣṭhike

vāmasyānāmamūleṃ vai udagraṃ viniyojayet/
dakṣasya madhyamāmūle tathāgraṃ vāmameva ca

yojayed yojanāt paścādāvartya karaśākhikāḥ/
yonyākāraṃ tu tanmadhyaṃ yonimudrā prakīrtitā

kāmākhyāyāḥ pañcamūrterdugāyā api bhairava/
prītidā yonimudreyaṃ mama kāmasya ca priyā

saṃsaktā aṅgulīḥ sarvāḥ prasāryāṅguṣṭhaparvaṇā/
agreṇa ca kaniṣṭhāyā agreṇāpi ca yojayet

karasya dakṣiṇasyaivamardhayoniḥ prakīrtitā/
mahāyonistu kathitā vaiṣṇavītantraṇe vare

sampuṭaṃ prāñjaliṃ vāpi yadi śīrṣe pradarśayet/
vandanīyā samakhyātā mudrā viṣṇupramodinī

saiva cecchravaṇāsaktā mahāmudrā prakīrtitā/
dakṣiṇāṅge tu sā saktā vaiṣmavī parikīrtitā

mahāyonistu kathitā vaiṣṇavī tantragocare/
dvayostu mūle'ṅguṣṭhāgramaṅgulīṃ ca kaniṣṭhayoḥ

niyojya prasṛtīkṛtya dvau pāṇī yojayet punaḥ/
bhagamudrā samākhyātā lakṣmīvāṇīśivapriyā

sarvāṅgulīnāmagraughaṃ dakṣiṇasya ca/
saṃyojyaikatra purato nirdeśaḥ puṭakaḥ smṛtaḥ

kaniṣṭhānāmikāṅguṣṭhāṅgulīnā yojayed budhaḥ/
agrāṇyekatra madhyāṃ tu tarjanīṃ ca prasārya vai

kubjīkṛtya karadvandvaṃ pṛthagagre nidarśayet/
niḥsaṅganāmamudreyaṃ narasiṃhavarāhayoḥ

kaniṣṭhānāmikādhyamākuñcan dakṣiṇena tu/
karasya tarjanyaṅguṣṭhe prasārya kriyate tu yā

sā mudrā hyardhacandrākhyā grahāṇāṃ prītidāyinī/
ūrdhvīkṛtya tathāṅguṣṭhaṃ karasya dakṣiṇasya tu

kṛtvā madhyāṃ tadaṅguṣṭhaṃ vāmamuṣṭiṃ tathordhvataḥ/
ūrdhvāṅguṣṭhāṃ tathā kuryādaṅgamudrā prakīrtitā

etasyā eva mudrāyāḥ kaniṣṭhādiviyogataḥ/
aṣṭau mudrāḥ samākhyātā nāma tāsāṃ pṛthak śṛṇu

dvimukhaṃ caiva muṣṭiṃ ca vajramābaddhameva ca/
vimalaśca ghaṭaścaiva tuṅgaḥ puṇḍrastathaiva ca

navānāṃ viṣṇumūrtitā sārdhasaṅgena mudrikāḥ/
kramānnava samākhyātā nāyikānāṃ tathaiva ca

saṃyojya karayoḥ pṛṣṭhe tathāvartya tu vai samam/
prasārya tarjanīyugmaṃ saṃyuktaṃ sarvataḥ punaḥ

aṅguṣṭhoca tatāsaktau śaṅkhamudrā prakīrtitā/
uttānamañjaliṃ kṛtvā aṅguṣṭhe dve kaniṣṭhayoḥ

mūle nikṣipya tu karau saṃyojyātha pradarśayet/
sā yoniriti vikhyātā mudrā devaughatuṣṭidā

muṣṭirdakṣiṇahastasya yadordhāṅguṣṭhikā bhavet/
sā syāñchikhariṇīmudrā brāhmīsūryapriyā ca sā

anāmike kaniṣṭhe ca saṃyojya vāyunā punaḥ/
madhyamā tarjanīnāṃ tu dhenumudreva bandhanam

sārdhadhenuriti khyātā candraprīti vivardhinī/
karayoraṅgulīnāṃ tu sarvāgrāṇyekataḥ sthitā

niyojya dve tale caiva tadadho'pi niyojya ca/
agrairagraiyojayet tu mudrā sammīlanī tu sā

bhaumabhūmimunīśānāmiyaṃ prītivivardhinī/
sarvāṅgulīstu saṃyojya dakṣisya karasya ca

kiyadbhāgaṃ tathānamya talaṃ kuryāt tu kuṇḍavat/
samākhyātā kuṇḍamudrā budhavāṇośivapriyā

sarvāṅgulīnāṃ madhyaṃ tu vāmahastasya cāṅgulīḥ/
prasāryāṅguṣṭhayugalaṃ saṃyojyāgreṇa bhairava

tadaṅguṣṭhadvayaṃ kārya sammukhaṃ vitarem tataḥ/
cakramudrā samākhyātā guruviṣṇuśivapriyā

aṅguṣṭhaṃ madhyamāṃ caiva nāmayitvā karasya tu/
dakṣiṇasya parāstisro yojayedagrataḥ punaḥ

śūlamudrā samākhyātā mama śukragrahapriyā/
nikubjīkṛtya tu karau vāmaṅguligaṇasya tu

agrāṇi yojayenmadhye talasyāsavyahastataḥ /
adhaḥ kṛtvā vāmahastaṃ mudrā siṃhamukhī smṛtā

iyaṃ prītyai tu durgāyāḥ sūryaputrasya cakriṇaḥ/
bhagamudrā karṇamūle gomukhākhyā prakīrtitā

mama viṣṇostathā rāhoḥ sarvadā prītidāyinī/
muṣṭidvayamathottānaṃ kṛtvā saṃyojya pārśvataḥ

dakṣiṇasya kaniṣṭhādīna prasārya kramataḥ punaḥ/
tathā vāmakaniṣṭhābhyāmekaikena prasārayet

aṣṭau mudrāḥ samākhyātā nāmataḥ kramataḥ śṛṇu/
prollāsonnamanaṃ caiva vimbaṃ pāśupataṃ tathā

śuddhaṃ tyāgaḥ sāraṇī ca tathā caiva prasāraṇī/
ākuñcakaraśākhāstu dakṣiṇā sā tu mudrikā

ugramudrā samākhyātā svahastasya viparyayāt/
indrādilokapālānāṃ daśamudrāḥ prakīrtitāḥ

sarveṣāmeva devānāṃ paramaprītivardhanāḥ /
aṅguṣṭhāgraṃ tu tarjanyā age bhārgena yojayet

ākuñcamadhyamādyāstu dakṣahastasya cāṅgulīḥ/
daśayet kuṇḍalākāraṃ kuṇḍalīśaktituṣṭidam

sarveṣāmapi devānāṃ yathā tuṣṭikaraṃ mahat/
aṅguṣṭhatarjanīmadhyā agrabhāge niyojya ca

madhyamāṃ ca kaniṣṭhāṃ ca ākuñcya dakṣiṇe kare/
trimukhākhyā samākhyātā viśvadevapriyā sadā

ketoḥ priyeyaṃ satata mātṛṇāmapi tuṣṭidā/
tarjanyaṅguṣṭhayoragrabhāgau saṃyojya cāṅgulīḥ

anyā ākuñcayet tisraḥ sā'sivallī prakīrtitā/
pitṛṇāmatha sādhyānāṃ rudrāṇāṃ viśvakarmaṇaḥ

sarvadā prītijananī sā'sivallī prakīrtitā/
pādau talābhyāṃ saṃyojya tadaṅguṣṭhadvayaṃ yataḥ

ūrdhvaṃ sayojayennābhau tasyopari tathāñjaliḥ/
yogamudrā samākhyātā yogināṃ tattvadāyinī

sarveṣāmapi devānāṃ pūjane cintane tathā/
yogamudrā samākhyātā tuṣṭaprītikaro sadā

prāñjalirnāma mudrā tu ūrdhvādho bhāvayojitā/
vibhidya darśayed‌dhastau ūrdhvādhaḥ prasṛtīkṛtau

bhedamudrā samākhyātā mama viṣṇovidheḥ priyā/
aṅguṣṭhe dve tu nikṣipya karayorubhayorapi

agreṇa yojayet paścāt kaniṣṭhāyugalaṃ tataḥ /
ubhayorhastayoścānyāstarjanyādyāśca yojayet

agrāgraistu pṛthakkṛtya darśayet tu kaniṣṭhikām/
mudrā sammohanaṃ nāma kāmadurgāramāpriyā

sarveṣāmiha devānāṃ mohanaṃ prītidaṃ smṛtam/
ānamyāsavyahastasya madhyamānāmike tathā

tayoḥ pṛṣṭhe susaṃyojya aṅguṣṭhāgraṃ tataḥ param/
kaniṣṭhāṃ tarjanīṃ caiva agreṇāyojayet tataḥ

bāṇamudrā samākhyātā sarvadevasya tuṣṭidā/
sarvāṅgulīstu saṅkocya aṅguṣṭhamathā tarjanīm

prasāyaṃ karayo paścādaṅguṣṭhāgraṃ tu yojayet/
ach‌guṣṭhāgreṇa tarjanyā agreṇāpi ca tarjanīm

yathāśakti prasāryāpi dhenumudrā prakīrtitā/
sarvāṅgulīnāmagrāṇibrāhme tīrthe niyojayet

anāmikāyāḥ pṛṣṭhe tu aṅguṣṭhāgraṃ niyojya ca/
śūnyaṃ tūṇīravat kṛtvā teṣāmantastu bhairava

tūṇīramudrā cākhyātā sarveṣāṃ prītivardhinī/
mudrāsu saṃsthitā pūjā sarveṣu paricintanam

mudrāsu saṃsthitā yogā mudrā modakarāstataḥ/
yadā yadā pūjaneṣu cintane dhyānakarmaṇi

yajñādau stavane vāpi hastakṛtyaṃ na vidyate/
tadā mudrānvitaṃ kuryādiṣṭāpūrte karadvayam

yajñakṛtyeṣu cecchakto hasto mudrāsu ca kṣamaḥ/
tadā mudrāṃ vidhāyaiva tattat kṛtyaṃ samācaret

mudrāvimuktahastaṃ tu kriyate karma daivikam/
kṛtvā tanniṣphalaṃ yasmāt tanmānmudrānvito bhavetu

visarjane tu devānāṃ yasya yā parikīrtitā/
mudrāṃ tāṃ pūjanādau tu tasya naiva prayojayet

visṛjyoktāmṛte mudrāṃ mudrāyuktaḥ samācaret/
pūjanādi samastaṃ tu karmavṛddhau vicakṣaṇaḥ

ato mudrā paraṃ nāma mudrā puṇyapradāyinī/
devānāṃ modadā mudrā tasmāt tāṃ yatnataścaret

ardhayonirmahāyoniryonirbrāhmī ca vaiṣṇavī/
mudrā visarjane proktā śivātripurayoḥ sadā

durgāyāḥ sarvarūpeṣu mudrā etāḥ prakīrtitāḥ/
yoniṃ ca sampuṭaṃ caiva mahāyoniṃ tathaiva ca

varjayitvā vyastabhāvāduktādanyatra yojayet/
bhaved yāstu tripañcāśadanyā mudrāḥ samantataḥ

tā vyastabhāvād vāmāḥ syurmudrā modakarāḥ parāḥ/
evaṃ vāṃ kathitā mudrāḥ pūjane pūjyatuṣṭidā/
kramastu balidānasya śṛṇu vetālabhairava

iti śrīkālikāpurāṇe mudrākathane ṣaṭ‌ṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ //