કાલિકાપુરાણમ્ · અધ્યાય 5

કાલિકાપુરાણમ્ પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ કાલીસ્તુતિઃ
અથ કાલિકા પુરાણ અધ્યાય ૫
॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
અથ બ્રહ્મા તદોવાચ દક્ષાય સુમહાત્મને ।
મરીચિપ્રમુખેભ્યશ્ચ વચનઞ્ચેદમઞ્જસા

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ભવિત્રી શમ્ભુપત્ની કા કા તં સન્મોહયિષ્યતિ ।
ઇતિ સઞ્ચિન્તયન્ કાન્તાં ન સ્થિરીકર્તુમુત્સહે

વિષ્ણુમાયામૃતે દક્ષ મહામાયાં જગન્મયીમ્ ।
નાન્યા તન્મોહકર્ત્રી સ્યાત્ સન્ધ્યાસાવિત્ર્યુમામૃતે

તસ્માદહં વિષ્ણુમાયાં યોગનિદ્રાં જગત્પ્રસૂમ્ ।
સ્તૌમિ સા ચારુરૂપેણ શઙ્કરં મોહયિષ્યતિ

ભવાંસ્તુ દક્ષ તામેવ યજતાં વિશ્વરૂપિણીમ્ ।
યથા તવ સુતા ભૂત્વા હરજાયા ભવિષ્યતિ

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
એવં વચનમાકર્ણ્ય બ્રહ્મણ: પરમાત્મનઃ ।
ઉવાચ દક્ષઃ સ્રષ્ટારં મરીચ્યાદિભિરીરિતઃ

॥ દક્ષ ઉવાચ ॥
યથાત્થ ભગવંસ્તથ્યં ત્વં લોકેશ જગદ્ધિતમ્ ।
તત્ કરિષ્યામહે સમ્યગ્ યથા સ્યાત્તન્મનોહરા

તથા તથા ભવિષ્યામિ યથા મમ સુતા સ્વયમ્ ।
વિષ્ણુમાયા ભવેત્ પત્ની ભૂત્વા શમ્ભોર્મહાત્મનઃ

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
એવમેવેતિ તૈરુક્તં મરીચિપ્રમુખૈસ્તદા ।
યષ્ટું દક્ષઃ સમારેભે મહામાયાં જગન્મયીમ્

ક્ષીરોદોત્તરતીરસ્થસ્તાં કૃત્વા હૃદયસ્થિતામ્ ।
તપસ્તપ્તું સમારેભે દ્રષ્ટું પ્રત્યક્ષતોઽમ્બિકામ્

દીવ્યવર્ષેણ દક્ષોઽપિ સહસ્રાણાં ત્રયઃ સમાઃ ।
તપશ્ચચાર નિયતઃ સંયતાત્મા દૃઢવ્રતઃ

મારુતાશી નિરાહારો જલાહારી ચ પર્ણભુક્ ।
એવં નિનાય તત્કાલં ચિન્તયંસ્તાં જગન્મયીમ્

ગતે દક્ષે તપઃ કર્તું બ્રહ્મા સર્વજગત્પતિઃ ।
જગામ મન્દરાભ્યાસં પુણ્યાત્પુણ્યતરં વરમ્

તત્ર ગત્વા જગદ્ધાત્રીં વિષ્ણુમાયાં જગન્મયીમ્ ।
તુષ્ટાવ વાગ્ભિરર્થ્યાભિરેકતાનં શતં સમાઃ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
વિદ્યાવિદ્યાત્મિકાં શુદ્ધાં નિરાલમ્બાં નિરાકુલામ્ ।
સ્તૌમિ દેવીં જગદ્ધાત્રીં સ્થૂલાણીયઃ સ્વરૂપિણીમ્

યસ્યા ઉદેતિ ચ જગત્પ્રધાનાખ્યં જગત્પરમ્ ।
યસ્યાસ્તદંશભૂતાં ત્વાં સ્તૌમિ નિદ્રાં સનાતનીમ્

ત્વં ચિતિઃ પરમાનન્દા પરમાત્મસ્વરૂપિણી ।
શક્તિસ્ત્વં સર્વભૂતાનાં ત્વં સર્વેષાં ચ પાવની

ત્વં સાવિત્રી જગદ્ધાત્રી ત્વં સન્ધ્યા ત્વં રતિર્ધૃતિઃ ।
ત્વં હિ જ્યોતિઃ સ્વરૂપેણ સંસારસ્ય પ્રકાશિની ।
તથા તમઃ સ્વરૂપેણ ચ્છાદયન્તી સદા જગત્

ત્વમેવ સૃષ્ટિરૂપેણ સંસારપરિપૂરણી

સ્થિતિરૂપેણ ચ હરેર્જગતાં ચ હિતૈષિણી ।
તથૈવાન્તસ્વરૂપેણ જગતામન્તકારિણી

ત્વં મેધા ત્વં મહામાયા ત્વં સ્વધા પિતૃમોદિની ।
ત્વં સ્વાહા ત્વં નમસ્કાર વષટ્કારૌ તથા સ્મૃતિઃ

ત્વં પુષ્ટિસ્ત્વં ધૃતિમૈત્રી કરુણા મુદિતા તથા ।
ત્વમેવ લજ્જા ત્વં શાન્તિસ્ત્વં કાન્તિર્જગદીશ્વરી

મહામાયા ત્વં ચ સ્વાહા સ્વધા ચ પિતૃદેવતા

યા સૃષ્ટિશક્તિરસ્માકં સ્થિતિશક્તિશ્ચ યા હરેઃ ।
અન્તશક્તિસ્તથૈશાની સા ત્વં શક્તિઃ સનાતની

એકા ત્વં દ્વિવિધા ભૂત્વા મોક્ષસંસારકારિણી ।
વિદ્યાવિદ્યાસ્વરૂપેણ સ્વપ્રકાશાપ્રકાશતઃ

ત્વં લક્ષ્મીઃ સર્વભૂતાનાં ત્વં છાયા ત્વં સરસ્વતી ।
ત્રયીમયી ત્રિમાતા ત્વં સર્વભૂતસ્વરૂપિણી

ઉદ્ગીતિ: સામવેદસ્ય યા પિતૃગણરઞ્જની ।
ત્વં વેદિઃ સર્વયજ્ઞાનાં સામિધેની તથા હવિઃ

યદવ્યક્તમનિર્દેશ્યં નિષ્કલં પરમાત્મનઃ ।
રૂપં તથૈવ તન્માત્રં સકલં ચ જગન્મયમ્

યા મૂર્ત્તિર્વિતતા સર્વધરિત્રી વિભ્રતી ક્ષિતિમ્ ।
સા ત્વં વિશ્વમ્ભરે લોકે શક્તિભૂતિપ્રદા સદા

ત્વં લક્ષ્મીશ્ચેતના કાન્તિસ્ત્વં પુષ્ટિસ્ત્વં સનાતની ।
ત્વં કાલરાત્રિસ્ત્વં મુક્તિઃ શાન્તિઃ પ્રજ્ઞા તથા સ્મૃતિઃ

સંસારસાગરોત્તાર- તરણિ: સુખમોક્ષદે ।
પ્રસીદ સર્વજગતાં ત્વં ગતિસ્ત્વં મતિઃ સદા

ત્વં નિત્યા ત્વમનિત્યા ચ ત્વં ચરાચરમોહિની ।
ત્વં સન્ધિની સર્વયોગ-સાઙ્ગોપાઙ્ગવિભાવિની

ચિન્તા કીર્તિર્યતીનાં ત્વં ત્વં તદષ્ટાઙ્ગસંયુતા ।
ત્વં ખડ્ગિની શૂલિની ચ ચક્રિણી ઘોરરૂપિણી

ત્વમીશ્વરી જનાનાં ત્વં સર્વાનુગ્રહકારિણી ।
વિશ્વાદિસ્ત્વમનાદિસ્ત્વં વિશ્વયોનિરયોનિજા ।
અનન્તા સર્વજગતસ્ત્વમેવૈકાન્તકારિણી

નિતાન્તનિર્મલા ત્વં હિ તામસીતિ ચ ગીયસે ।
ત્વં હિંસા ત્વમહિંસા ચ ત્વં કાલી ચતુરાનના

ત્વં પરા સર્વજનની દમની દામિની તથા ।
ત્વય્યેવ લીયતે વિશ્વં ભાતિ તત્ત્વં બિભર્ષિ ચ

ત્વં સૃષ્ટિહીના ત્વં સૃષ્ટિસ્ત્વમકર્ણાપિ સશ્રુતિઃ ।
તપસ્વિની પાણિપાદહીના ત્વં નિતરાં ગ્રહા

ત્વં દ્યૌસ્ત્વમાપસ્ત્વં જ્યોતિર્વાયુસ્ત્વં ચ નભો મનઃ ।
અહઙ્કારોઽપિ જગતામષ્ટધા પ્રકૃતિઃ કૃતિઃ

જગન્નાભિર્મેરુરૂપધારિણી નાલિકાપરા ।
પરાપરાત્મિકા શુદ્ધા માયા મોહાતિકારિણી

કારણં કાર્યભૂતઞ્ચ સત્યં શાન્તં શિવાશિવે ।
રૂપાણિ તવ વિશ્વાર્થે રાગવૃક્ષફલાનિ ચ

નિતાન્ત હસ્વા દીર્ઘા ચ નિતાન્તાણુબૃહત્તનુઃ ।
સૂક્ષ્માપ્યખિલલોકસ્ય વ્યાપિની ત્વં જગન્મયી

માનહીના વિમાનાતિ - વિમાનોન્માનસમ્ભવા ।
યદષ્ટિવ્યષ્ટિસમ્ભોગરાગાદિગલિતાશયા ।
તત્તે મહિમ્નિ તદ્રૂપં તવ ભ્રાન્ત્યાદિકં ચ યત્

ઇષ્ટનિષ્ઠાવિપાકજ્ઞા યથેષ્ટાનિષ્ટકારણમ્ ।
સર્ગાદિમધ્યાન્તમયં નિમ્નં રૂપં તથૈવ ચ

વિચારાષ્ટાઙ્ગયોગેન સમ્પાદ્યૈવં મુહુર્મુહુઃ ।
યત્ સ્થિરીક્રિયતે તત્ત્વં તત્તે રૂપં સનાતનમ્

વાહ્યાવાહ્યે સુખં દુઃખં જ્ઞાનાજ્ઞાને લયાલયૌ ।
ઉપતાપસ્તથા શાન્તિર્ભૂતિસ્ત્વં જગતઃ પતેઃ

યસ્યાઃ પ્રભાવં નો વક્તું શક્નોતિ ભુવનત્રયે ।
તસ્યૈવ સન્મોહકરી સા ત્વં કિં સ્તૂયસે મયા

યોગનિદ્રા મહાનિદ્રા મોહનિદ્રા જગન્મયી ।
વિષ્ણુમાયા ચ પ્રકૃતિઃ કસ્ત્વાં સ્તુત્યા વિભાવયેત્

મમ વિષ્ણોઃ શઙ્કરસ્ય યા વપુર્વહનાત્મિકા ।
તસ્યાઃ પ્રભાવં કો વક્તું ગુણાન્ વેત્તું ચ કઃ ક્ષમઃ

પ્રકાશ કરણજ્યોતિ: સ્વરૂપાન્તરગોચરા ।
ત્વમેવ જઙ્ગમસ્થેયરૂપૈકા બાહ્યગોચરા

પ્રસીદ સર્વજગતાં જનની સ્ત્રીસ્વરૂપિણી ।
વિશ્વરૂપિણિ વિશ્વેશે પ્રસીદ ત્વં સનાતનિ

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
એવં સંસ્તૂયમાના સા યોગનિદ્રા વિરિઞ્ચિના ।
આવિર્બભૂવ પ્રત્યક્ષં બ્રહ્મણ: પરમાત્મનઃ

સ્ત્રિગ્ધાઞ્જનદ્યુતિશ્ચારુરૂપોત્તુઙગા ચતુર્ભુજા ।
સિંહસ્થા ખડ્ગનીલાબ્જહસ્તા મુક્તકચોત્કરા

સમક્ષમથ તાં વીક્ષ્ય સ્રષ્ટા સર્વજગદ્ગુરુઃ ।
ભક્ત્યા વિનમ્રતુઙ્ગા સસ્તુષ્ટાવ ચ નનામ ચ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
નમો નમસ્તે જગતઃ પ્રવૃત્તિનિવૃત્તિરૂપે સ્થિતિસર્ગરૂપે ।
ચરાચરાણાં ભવતી ચ શક્તિઃ સનાતની સર્વવિમોહનીતિ

યા શ્રીઃ સદા કેશવમૂર્ત્તિમાયા વિશ્વમ્ભરા યા સકલં વિભર્ત્તિ ।
હીર્યોગિની યા મહિતા મનોજ્ઞા સા ત્વં નમસ્તે પરમાત્મસારે

યામાદિપૂર્વે હૃદિ યોગિનો યાં વિભાવયન્તિ પ્રમિતિપ્રતીતામ્ ।
પ્રકાશશુદ્ધાદિયુતાં વિરાગાં સા ત્વં હિ વિદ્યા વિવિધાવલમ્બા

કૂટસ્થમવ્યક્તમચિન્ત્ય રૂપં ત્વં વિભ્રતી કાલમયં જગન્તિ ।
વિકારબીજં પ્રકરોષિ નિત્યં પ્રત્નાનિ ન્યૂલાન્યથ મધ્યમાનિ

સત્ત્વં રજોઽથો તમ ઇત્યમીષાં વિકારહીના સમવસ્થિતિર્યા ।
સા ત્વં ગુણાનાં જગદેકહેતુર્વાહ્યાન્તરાલં ભવતીવ યાતિ

અશેષજગતાં બીજે જ્ઞેયજ્ઞાનસ્વરૂપિણિ ।
જગદ્ધિતાય જગતાં વિષ્ણુમાયે નમોઽસ્તુતે

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય કાલી લોકવિમોહિની ।
બ્રહ્માણમૂચે જગતાં સ્રષ્ટારં ઘનશબ્દવત્

॥ દેવ્યુવાચ ॥
બ્રહ્મન્ કિમર્થં ભવતા સ્તુતાહમવધારય ।
ઉચ્યતાં યદધૃષ્યોઽસ્તિ તચ્છીઘ્રં પુરતો મમ

પ્રત્યક્ષં મયિ જાતાયાં સિદ્ધિઃ કાર્યસ્ય નિશ્ચિતા ।
તસ્માત્તે વાઞ્છિતં બ્રૂહિ યત્ કરિષ્યામિ ભાવિતા

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
એકશ્ચરતિ ભૂતેશો ન દ્વિતીયાં સમીહતે ।
તં મોહય યથા દારાન્ સ્વયં સ ચ જિઘૃક્ષતિ

ત્વદૃતે તસ્ય નો કાચિદ્ ભવિષ્યતિ મનોહરા ।
તસ્માત્ત્વમેકરૂપેણ ભવસ્ય ભવ મોહની

યથા ધૃતશરીરા ત્વં લક્ષ્મીરૂપેણ કેશવમ્ ।
આમોદયસિ વિશ્વસ્ય હિતાયૈતં તથા કુરુ

કાન્તાભિલાષમાત્રં મે નિનિન્દ વૃષભધ્વજઃ ।
કથં પુનઃ સ વનિતાં સ્વેચ્છયા સંગ્રહીષ્યતિ

હરેઽગૃહીતકાન્તે તુ કથં સૃષ્ટિઃ પ્રવર્તતે ।
આદ્યન્તમધ્યહેતૌ ચ તસ્મિઞ્છમ્ભૌ વિરાગિણિ

ઇતિ ચિન્તાપરો નાહં ત્વદન્યં શરણન્ત્વિહ ।
લવ્ધવાંસ્તેન વિશ્વસ્ય હિતાયૈતત્ કુરુસ્વ મે

ન વિષ્ણુરસ્ય મોહાય ન લક્ષ્મીર્ન મનોભવઃ ।
ન ચાપ્યહં જગન્માતસ્તસ્માત્ ત્વં મોહયેશ્વરમ્

કીર્તિસ્ત્વં સર્વભૂતાનાં યથા ત્વં હ્રીર્યતાત્મનામ્ ।
યથા વિષ્ણોઃ પ્રિયૈકા ત્વં તથા સન્મોહયેશ્વરમ્

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
અથ બ્રહ્માણમાભાષ્ય કાલી યોગમયી પુનઃ।
યદુવાચ મહાભાગાસ્તચ્છૃણ્વન્તુ દ્વિજોત્તમાઃ

॥ શ્રીકાલિકાપુરાણે કાલીસ્તુતિર્નામ પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ

કાલિકા પુરાણ હિન્દી અનુવાદ પઢને કે લિએ દેખેં-[હ્ત્ત્પ્સ્:॥પ્ત્વૈસ્હ્નવિ.બ્લોગ્સ્પોત્.ચોમ્।2023।02।કલિક-પુરન્-અધ્યય્-5.હ્ત્મ્લ્ દ્પ્ કર્મકન્દ્]