કાલિકાપુરાણમ્ · અધ્યાય 22

કાલિકાપુરાણમ્ દ્વાવિંશોઽધ્યાયઃ
અરુન્ધતીજન્મકથનમ્
અથ કાલિકા પુરાણ અધ્યાય ૨૨
॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
યત્ર દેવસભા ભૂતા સાનૌ તસ્ય મહાગિરેઃ ।
તત્ર જાતા દેવનદી સીતાખ્યા વચનાદ્વિધેઃ

સ્નાપયિત્વા યદા ચન્દ્રં સીતાતોયૈર્મનોહરૈઃ ।
ચન્દ્રં પપુર્બ્રહ્મવાક્યાત્ સર્વે તે ત્રિદિવૌકસઃ

તદા સીતાજલં ચન્દ્રસ્નાનયોગાચ્ચ સામૃતમ્ ।
ભૂત્વા નિપતિતં તસ્મિન્ બૃહલ્લોહિતસંજ્ઞકે

તદ્વિવૃદ્ધં તદા તોયં તસ્મિન્ સરસિ નો મમૌ ।
તદ્દદર્શ સ્વયં બ્રહ્મા વિવૃદ્ધં સામૃતં જલમ્

તદ્દર્શનાજ્જલાત્ તસ્માદુત્થિતા કન્યકોત્તમા ।
ચન્દ્રભાગેતિ તન્નામ વિધિશ્ચક્રે સ્વયં તતઃ

ભાર્યાર્થ સાગરસ્તાં તુ જગ્રાહ બ્રહ્મસન્મતે

તયૈવાધિષ્ઠિતં તોયં ગદાગ્રેણ નિશાપતિઃ ।
નિર્ભિદ્ય પશ્ચિમે પાર્શ્વે ગિરિં તં સમવાહયત્

તસ્યામૃતજલં ભિત્ત્વા બૃહલ્લોહિતનામકમ્ ।
કાસારં સાગરં યાતા ચન્દ્રભાગા નદી તુ સા

સાગરોઽપિ તદા ભાર્યાં ચન્દ્રભાગાં મહાનદીમ્ ।
તેન તોયપ્રવાહેણ નિનાય ભવનં સ્વકમ્

એવં તસ્મિન્ સમુત્પન્ના ચન્દ્રભાગાહ્વયા નદી ।
ચન્દ્રભાગે મહાશૈલે ગુણૈર્ગંગાસમા સદા

નદ્યશ્ચ પર્વતાઃ સર્વે દ્વિરૂપાશ્ચ સ્વભાવતઃ ।
તોયં નદીનાં રૂપન્તુ શરીરમપરં તથા

સ્થાવરઃ પર્વતાનાં તુ રૂપં કાયઃ તથાપરઃ ।
શુક્તીનામથ કમ્બૂનાં યથૈવાન્તર્ગતા તનુઃ

બહિરસ્તિ સ્વરૂપન્તુ સર્વદૈવ પ્રવર્તતે ।
એવં જલં સ્થાવરસ્તુ નદીપર્વતયોસ્તદા

અન્તર્વસતિ કાયસ્તુ સતતં નોપપદ્યતે

આપ્યાય્યતે સ્થાવરેણ શરીરં પર્વતસ્ય તુ ।
તથા નદીનાં કાયસ્તુ તોયેનાપ્યાય્યતે સદા

નદીનાં કામરૂપિત્વં પર્વતાનાં તથૈવ ચ ।
જગત્સ્થિત્યૈ પુરા વિષ્ણુઃ કલ્પયામાસ યત્નતઃ

તોયહાનૌ નદીદુઃખં જાયતે સતતં સુરાઃ ।
વિશીર્ણે સ્થાવરે દુઃખં જાયતે ગિરિકાયજમ્

તસ્મિન્ ગિરૌ ચન્દ્રભાગે બૃહલ્લોહિતતીરગામ્ ।
સન્ધ્યાં દૃષ્ટાથ પપ્રચ્છ વસિષ્ઠઃ સાદરં તદા

॥ વસિષ્ઠ ઉવાચ ॥
કિમર્થમાગતા ભદ્રે નિર્જનં તુ મહીધરમ્ ।
કસ્ય વા તનયા ગૌરિ કિં વા તવ ચિકીર્ષિતમ્

એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું યદિ ગુહ્યં ન તે ભવેત્ ।
વદનં પૂર્ણચન્દ્રાભં નિઃશ્રીકં વા કથં તવ

એતચ્છ્રુત્વા વચસ્તસ્ય વસિષ્ઠસ્ય મહાત્મનઃ ।
દૃષ્ટ્વા ચ તં મહાત્માનં જ્વલન્તમિવ પાવકમ્

શરીરધૃગ્બ્રહ્મચર્ય - સદૃશં તં જટાધરમ્ ।
સાદરં પ્રણિપત્યાથ સન્ધ્યોવાચ તપોધનમ્

॥ સન્ધ્યોવાચ ॥
યદર્થમાગતા શૈલં સિદ્ધં તન્મે દ્વિજોત્તમ ।
તવ દર્શનમાત્રેણ તન્મે સેત્સ્યતિ વા વિભો

તપઃ કર્તુમહં બ્રહ્મન્નિર્જનં શૈલમાગતા ।
બ્રહ્મણોઽહં મનોજાતા સન્ધ્યા નામ્ના ચ વિશ્રુતા

નોપદેશમહં જાને તપસો મુનિસત્તમ ।
યદિ તે યુજ્યતે ગુહ્યં માં ત્વં સમુપદેશય ।
એતચ્ચિકીર્ષિતં ગુહ્યં નાન્યત્કિઞ્ચન વિદ્યતે

અજ્ઞાત્વા તપસો ભાવં તપોવનમુપાશ્રિતા ।
ચિન્તયા પરિશુષ્યેઽહં વેપતે ચ મનઃ સદા

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
આકર્ણ્ય તસ્યાઃ વચનં વસિષ્ઠો બ્રહ્મણઃ સુતઃ ।
સ્વયં સ સર્વતત્ત્વજ્ઞો નાન્યત્કિઞ્ચન પૃષ્ટવાન્

અથ તાં નિયતાત્માનં તપસેઽતિધૃતોદ્યમામ્ ।
વસિષ્ઠો મન્ત્રયાઞ્ચકે ગુરુવચ્છિષ્યવત્તદા

॥ વસિષ્ઠ ઉવાચ ॥
પરમં યો મહત્તેજઃ પરમં યો મહત્તપઃ ।
પરમો યઃ સમારાધ્યો વિષ્ણુર્મનસિ ધીયતામ્

ધર્માર્થકામમોક્ષાણાં ય એકસ્ત્વાદિકારણમ્ ।
તમેકં જગતામાદ્યં ભજસ્વ પુરુષોત્તમમ્

વિષ્ણુ-ધ્યાનવર્ણનમ્
શઙ્ખચક્રગદાપદ્મધરં કમલલોચનમ્ ।
શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશં ક્વચિન્નીલામ્બુદચ્છવિમ્

ગરુડોપરિ શુક્લાબ્જે પદ્માસનગતં હરિમ્ ।
શ્રીવત્સવક્ષસં શાન્તં વનમાલાધરં પરમ્

કેયૂરકુણ્ડલધરં કિરીટમુકુટોજ્વલમ્ ।
નિરાકારં જ્ઞાનગમ્યં સાકારં દેહધારિણમ્

નિત્યાનન્દં નિરાલમ્બં સૂર્યમણ્ડલમધ્યગમ્ ।
મન્ત્રેણાનેન દેવેશં વિષ્ણું ભજ શુભાનને

॥ વિષ્ણુ ઉપાસના મન્ત્ર ॥
ઓં નમો વાસુદેવાય ઓમિત્યન્તેન સન્તતમ્ ।
તપસ્યામારભેન્મૌનીં તત્રૈતાન્નિયમાન્ શૃણુ

સ્નાનં મૌનેન કર્તવ્યં મૌનેનૈવ તુ પૂજનમ્ ।
દ્વયોઃ પર્ણજલાહારં પ્રથમં ષષ્ઠકાલયોઃ ।
તૃતીયે ષષ્ઠકાલે તુ ઉપવાસપરો ભવેત્

એવં તપઃ સમાપ્તૌ તુ ષષ્ઠે કાલે ક્રિયા ભવેત્ ।
વૃક્ષવલ્કલવાસાશ્ચ કાલે ભૂમિશયસ્તથા ।
એવં મૌની તપસ્યાખ્યા વ્રતચર્યા ફલપ્રદા

એવં તપઃ સમુદ્દિશ્ય કામં ચિન્તય માધવમ્ ।
સતે પ્રસન્ન ઇષ્ટાર્થં નચિરાદેવ દાસ્યતિ

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
ઉપદિશ્ય વસિષ્ઠોઽથ સન્ધ્યાયૈ તપસઃ ક્રિયામ્ ।
તામાભાષ્ય યથાન્યાયં તત્રૈવાન્તર્દધે મુનિઃ

સન્ધ્યાપિ તપસો ભાવં જ્ઞાત્વા મોદમવાપ્ય ચ ।
તપઃ કર્તું સમારેભે બૃહલ્લોહિતતીરગા

યથોક્તન્તુ વસિષ્ઠેન મન્ત્રં તપસિ સાધનમ્ ।
વ્રતેન તેન ગોવિન્દં પૂજયામાસ ભક્તિત:

એકાન્તમનસસ્તસ્યા કુર્વન્ત્યાઃ સુમહત્તપઃ ।
વિષ્ણૌ વિન્યસ્તમનસો ગતમેકં ચતુર્યુગમ્

ન કોઽપિ વિસ્મયં નાપ તસ્યા દૃષ્ટ્વા તપોઽદ્ભુતમ્ ।
ન તાદૃશી તપશ્ચર્યા ભવિષ્યતિ ચ કસ્યચિત્

માનુષેણાથ માનેન ગતે ત્વેકચતુર્યુગે ।
અન્તર્બહિસ્તથાકાશે દર્શયિત્વા નિજં વપુઃ

પ્રસન્નસ્તેન રૂપેણ યદ્રૂપં ચિન્તિતં તયા ।
પુરઃ પ્રત્યક્ષતાં યાતસ્તસ્યા વિષ્ણુર્જગત્પતિઃ

અથ સા પુરતો દૃષ્ટ્વા મનસા ચિન્તિતં હરિમ્ ।
શઙ્ખચક્રગદાપદ્મધારિણં પદ્મલોચનમ્

કેયૂરકુણ્ડલધરં કિરીટમુકુટોજ્જ્વલમ્ ।
તાર્ક્ષ્યર્સ્થં પુણ્ડરીકાક્ષં નીલોત્પલદલચ્છવિમ્

સસાધ્વસમહં વક્ષ્યે કિં કથં સ્તૌમિ વા હરિમ્ ।
ઇતિ ચિન્તાપરા ભૂત્વા ન્યમીલયત ચક્ષુષી

નિમીલિતાક્ષ્યાસ્તસ્યાસ્તુ પ્રવિશ્ય હૃદયં હરિઃ ।
દિવ્યં જ્ઞાનં દદૌ તસ્યૈ વાચં દિવ્યે ચ ચક્ષુષી

દિવ્યં જ્ઞાનં દિવ્યચક્ષુર્દિવ્યાં વાચમવાપ સા ।
પ્રત્યક્ષં વીક્ષ્ય ગોવિન્દં તુષ્ટાવ જગતાં પતિમ્

॥ સન્ધ્યોવાચ ॥
નિરાકારં જ્ઞાનગમ્યં પરં યન્નૈવ સ્થૂલં નાપિ સૂક્ષ્મં ન ચોચ્ચૈઃ ।
અન્તશ્ચિન્ત્યં યોગિભિર્યસ્ય રૂપં તસ્મૈ તુભ્યં હરયે મે નમોઽસ્તુ

શિવં શાન્તં નિર્મલં નિર્વિકારં જ્ઞાનાત્પરં સુપ્રકાશં વિસારિ ।
રવિપ્રખ્યં ધ્વાન્તભાગાત્ પરસ્તાદ્ રૂપં યસ્ય ત્વાં નમામિ પ્રસન્નમ્

એકં શુદ્ધં દીપ્યમાનં વિનોદં ચિત્તાનન્દં સત્વજં પાપહારિ ।
નિત્યાનન્દં સત્ય ભૂરિપ્રસન્નં યસ્ય શ્રીદ રૂપમસ્મૈ નમોઽસ્તુ

વિદ્યાકારોદ્ભાવનીયં પ્રભિન્નં સત્વચ્છન્નં ધ્યેયમાત્મસ્વરૂપમ્ ।
સારં પારં પાવનાનાં પવિત્રં તસ્મૈ રૂપં યસ્ય ચેદં નમસ્તે

નિત્યાર્જવં વ્યયહીનં ગુણૌઘૈ રષ્ટાઙ્ગૈર્યશ્ચિન્ત્યયે યોગયુક્તૈઃ ।
તત્ત્વં વ્યાપિ પ્રાપ્ય યજ્જ્ઞાનયોગે પરં યાતા યોગિનસ્તં નમસ્તે

યત્સાકારં શુદ્ધરૂપં મનોજ્ઞં ગરુત્મસ્થં નીલમેઘપ્રકાશમ્ ।
શઙ્ખં ચક્રં પદ્મગદે દધાનં તસ્મૈ નમો યોગયુક્તાય તુભ્યમ્

ગગનં ભૂર્દિશશ્ચૈવ સલિલં જ્યોતિરેવ ચ ।
વાયુઃ કાલશ્ચ રૂપાણિ યસ્ય તસ્મૈ નમોઽસ્તુ તે

પ્રધાનપુરુષૌ યસ્ય કાર્યાઙ્ગત્વે નિવત્સ્યતઃ।
તસ્માદવ્યક્તરૂપાય ગોવિન્દાય નમોઽસ્તુ તે

યઃ સ્વયં યશ્ચ ભૂતાનિ યઃ સ્વયં તદ્ગુણઃ પરઃ ।
યઃ સ્વયં જગદાધારસ્તસ્મૈ તુભ્યં નમોનમઃ

પરઃ પુરાણઃ પુરુષઃ પરમાત્મા જગન્મયઃ ।
અક્ષયો યોઽવ્યયો દેવસ્તસ્મૈ તુભ્યં નમો નમઃ

યો બ્રહ્મા કુરુતે સૃષ્ટિં યો વિષ્ણુઃ કુરુતે સ્થિતિમ્ ।
સંહરિષ્યતિ યો રુદ્રસ્તસ્મૈ તુભ્યં નમો નમઃ

નમો નમઃ કારણકારણાય દિવ્યામૃતજ્ઞાનવિભૂતિદાય ।
સમસ્ત લોકાન્તર મોહદાય પ્રકાશરૂપાય પરાત્પરાય

યસ્ય પ્રપઞ્ચો જગદુચ્યતે મહાન્ ક્ષિતિર્દિશઃ સૂર્ય ઇન્દુર્મનોજવઃ ।
વહ્નિર્મુખાન્નાભિતશ્ચાન્તરીક્ષં તસ્મૈ તુભ્યં હરયે તે નમોઽસ્તુ

ત્વં પરઃ પરમાત્મા ચ ત્વં વિદ્યા વિવિધા હરે ।
શબ્દબ્રહ્મ પરંબ્રહ્મ વિચારણપરાત્પરઃ

યસ્ય નાદિર્નમધ્યઞ્ચ નાન્તમસ્તિ જગત્પતેઃ ।
કથં સ્તોષ્યામિ તં દેવં વાઙ્મનોગોચરાદ્બહિઃ

યસ્ય બ્રહ્માદયો દેવા મુનયશ્ચ તપોધનાઃ ।
ન વિવૃણ્વન્તિ રૂપાણિ વર્ણનીયઃ કથં સ મે

સ્ત્રિયા મયા તે કિં જ્ઞેયા નિર્ગુણસ્ય ગુણાઃ પ્રભોઃ ।
નૈવ જાનન્તિ યદ્રૂપં સેન્દ્રા અપિ સુરાસુરાઃ

નમસ્તુભ્યં જગન્નાથ નમસ્તુભ્યં તપોમય ।
પ્રસીદ ભગવંસ્તુભ્યં ભૂયોભૂયો નમોનમઃ

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
અથ તસ્યાઃ શરીરન્તુ વલ્કલાજિનસંવૃતમ્ ।
પરિક્ષીણં જટાવ્રાતૈઃ પવિત્રૈમૂર્ઘ્નિ રાજિતમ્

હિમાની તર્જિતામ્ભોજસદૃશવદનં તથા ।
નિરીક્ષ્ય કૃપયાવિષ્ટો હરિઃ પ્રોવાચ તામિદમ્

॥ શ્રીભગવાનુવાચ ॥
પ્રીતોઽસ્મિ તપસા ભદ્રે ભવત્યાઃ પરમેણ વૈ ।
સ્તવેન ચ શુભપ્રજ્ઞે વરં વરય સામ્પ્રતમ્

યેન તે વિદ્યતે કાર્યં વરેણાસ્તિ મનોગતમ્ ।
તત્ કરિષ્યામિ ભદ્રન્તે પ્રસન્નોઽહં તવ વ્રતૈઃ

॥ સન્ધ્યોવાચ ॥
યદિ દેવ પ્રસન્નોઽસિ તપસા મમ સામ્પ્રતમ્ ।
વૃતસ્તદાયં પ્રથમો વરો મમ વિધીયતામ્

ઉત્પન્નમાત્રા દેવેશ પ્રાણિનોઽસ્મિન્નભસ્તલે ।
ન ભવન્તુ ક્રમેણૈવ સકામાઃ સમ્ભવન્તુ વૈ

પતિવ્રતાહં લોકેષુ ત્રિષ્વપિ પ્રથિતા યથા ।
ભવિષ્યામિ તથા નાન્યા વર એકો વૃતો મમ

સકામા મમ દૃષ્ટિસ્તુ કુત્રચિન્ન પતિષ્યતિ ।
ઋતે પતિં જગન્નાથ સોઽપિ મેઽતિ સુકૃત્તરઃ

યો દ્રક્ષ્યતિ સકામો માં પુરુષસ્તસ્ય પૌરુષમ્ ।
નાશં ગમિષ્યતિ તદા સ તુ ક્લીવો ભવિષ્યતિ

॥ શ્રીભગવાનુવાચ ॥
પ્રથમઃ શૈશવો ભાવઃ કૌમારાખ્યો દ્વિતીયકઃ ।
તૃતીયો યૌવનો ભાવશ્ચતુર્થો વાર્દ્ધકસ્તથા

તૃતીયે ત્વથ સમ્પ્રાપ્તે વયોભાગે શરીરિણઃ ।
સકામાઃ સ્યુર્દ્વિતીયાન્તે ભવિષ્યન્તિ ક્વચિત્ ક્વચિત્

તપસા તવ મર્યાદા જગતિ સ્થાપિતા મયા ।
ઉત્પન્નમાત્રા ન યથા સકામાઃ સ્યુઃ શરીરિણઃ

ત્વઞ્ચ લોકે સતીભાવં તાદૃશં સમવાપ્સ્યસિ ।
ત્રિષુ લોકેષુ નાન્યાસ્યા યાદૃશં સમ્ભવિષ્યતિ

યઃ પશ્યતિ સકામસ્ત્વાં પાણિગ્રહમૃતે તવ ।
સ સદ્યઃ ક્લીવતાં પ્રાપ્ય દુર્બલત્વં ગમિષ્યતિ

પતિસ્તવ મહાભાગસ્તપોરૂપસમન્વિતઃ ।
સપ્તકલ્પાન્તજીવી ચ ભવિષ્યતિ સહ ત્વયા

ઇતિ યે તે વરા મત્તઃ પ્રાર્થિતાસ્તે કૃતા મયા ।
અન્યચ્ચ તે વદિષ્યામિ પૂર્વં યન્મનસિ સ્થિતમ્

અગ્નૌ શરીરત્યાગસ્તે પૂર્વમેવ પ્રતિશ્રુતઃ

સ ચ મેધાતિથેર્યજ્ઞે મુનેર્દ્વાદશવાર્ષિકે ।
હુતપ્રજ્વલિતે વહ્નૌ ન ચિરાત્ ક્રિયતાં ત્વયા

એતચ્છૈલોપત્યકાયાં ચન્દ્રભાગાનદીતટે ।
મેધાતિથિર્મહાયજ્ઞં કુરુતે તાપસાશ્રમે

તત્ર ગત્વા સ્વયં છન્ના મુનિભિર્નોપલક્ષિતા ।
મત્પ્રસાદાદ્વહ્નિજાતા તસ્ય પુત્રી ભવિષ્યસિ

યસ્ત્વયા વાઞ્છનીયોઽસ્તિ સ્વામી મનસિ કશ્ચન ।
તં નિધાય નિજસ્વાન્તે ત્યજ વહ્નૌ વપુઃ સ્વકમ્

યદા ત્વં દારુણે સન્ધ્યે તપશ્ચરસિ પર્વતે ।
યાવચ્ચતુર્યુગં તસ્ય વ્યતીતે તુ કૃતે યુગે

ત્રેતાયાઃ પ્રથમે ભાગે જાતા દક્ષસ્ય કન્યકાઃ ।
સ દદૌ કન્યકા સપ્તવિંશતિઞ્ચ સુધાંશવે

તાસાં હેતોર્યદા શપ્તશ્ચન્દ્રો દક્ષેણ કોપિના ।
તદા ભવત્યા નિકટે સર્વે દેવાઃ સમાગતાઃ

ન દૃષ્ટાશ્ચ તયા સન્ધ્યે દેવાશ્ચ બ્રહ્મણા સહ ।
મયિ વિન્યસ્તમનસા ત્વઞ્ચ દૃષ્ટા ન તૈઃ પુનઃ

ચન્દ્રસ્ય શાપમોક્ષાર્થં ચન્દ્રભાગા નદી યથા ।
સૃષ્ટા ધાત્રા તદૈવાત્ર મેધાતિથિરુપસ્થિતઃ

તપસા તત્સમો નાસ્તિ ન ભૂતો ન ભવિષ્યતિ

તેન યજ્ઞઃ સમારબ્ધો જ્યોતિષ્ટોમો મહાવિધિઃ ।
તત્ર પ્રજ્વલિતો વહ્નિસ્તસ્મિંસ્ત્યજ વપુઃ સ્વકમ્

એતન્મયા સ્થાપિતં તે કાર્યાર્થ ભોસ્તપસ્વિનિ ।
તત્ કુરુષ્વ મહાભાગે યાહિ યજ્ઞં મહામુનેઃ

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
નારાયણઃ સ્વયં સન્ધ્યાં પસ્પર્શાથાગ્રપાણિના ।
તતઃ પુરોડાશમયં તચ્છરીરમભૂત્ ક્ષણાત્ ॥૯૮ ।
મહામુનેર્મહાયજ્ઞે તસ્મિન્ વિશ્વોપકારિણિ ।
નાગ્નિઃ કવ્યાદતાં યાતિ ત્વેતદર્થં તથા કૃતમ્

એવં કૃત્વા જગન્નાથસ્તત્રૈવાન્તરધીયત ।
સન્ધ્યાપ્યગચ્છત્તત્સત્રે યત્ર મેધાતિથિર્મુનિઃ

અથ વિષ્ણોઃ પ્રસાદેન કેનાપ્યનુપલક્ષિતા ।
પ્રવિવેશ યદા યજ્ઞં સન્ધ્યા મેધાતિથેર્મુનેઃ

વસિષ્ઠેન પુરા સા તુ વર્ણીભૂત્વા તપસ્વિની ।
ઉપદિષ્ટાતપશ્ચર્તું વચનાત્ પરમેષ્ઠિનઃ

તમેવ કૃત્વા મનસિ તપશ્ચર્યોપદેશકમ્ ।
પતિત્વેન તદા સન્ધ્યા બ્રાહ્મણં બ્રહ્મચારિણમ્

સમિદ્ધેઽનૌ મહાયજ્ઞે મુનિભિર્નોપલક્ષિતા ।
તદા વિષ્ણોઃ પ્રસાદેન સાવિવેશ વિધેઃ સુતા

તસ્યાઃ પુરોડાશમયં શરીરં તત્ક્ષણાત્તતઃ ।
દગ્ધં પુરોડાશગન્ધં વ્યસ્તારયદલક્ષિતમ્

વહ્નિસ્તસ્યાઃ શરીરન્તુ દગ્ધ્વા સૂર્યસ્ય મણ્ડલે ।
શુદ્ધં પ્રવેશયામાસ વિષ્ણોરેવાજ્ઞયા પુનઃ ॥ ૧૦૬ ।
સૂર્યો દ્વિધા વિભજ્યાથ તચ્છરીરં તદા રથે ।
સ્વકે સંસ્થાપયામાસ પ્રીતયે પિતૃદેવયોઃ

યદૂર્ધભાગસ્તસ્યાસ્તુ શરીરસ્ય દ્વિજોત્તમાઃ ।
પ્રાતઃ સન્ધ્યાભવત્ સા તુ અહોરાત્રાદિમધ્યગા

યચ્છેષ ભાગસ્તસ્યાસ્તુ અહોરાત્રાન્તમધ્યગા ।
સા સાયમભવત્ સન્ધ્યા પિતૃપ્રીતિપ્રદા સદા

સૂર્યોદયાત્તુ પ્રથમં યદા સ્યાદરુણોદયઃ ।
પ્રાતઃ સન્ધ્યા તદોદેતિ દેવાનાં પ્રીતિકારિણી

અસ્તં ગતે તતઃ સૂર્યે શોણપદ્મનિભા સદા ।
ઉદેતિ સાયંસન્ધ્યાપિ પિતૄણાં મોદકારિણી ॥ ૧૧૧ । ।
તસ્યાઃ પ્રાણાસ્તુ મનસા વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના ।
દિવ્યેન તુ શરીરેણ ચક્રિરેઽથ શરીરિણઃ

મુનેર્યજ્ઞાવસાને તુ સમ્પ્રાપ્તે મુનિના તુ સા ।
પ્રાપ્તા પુત્રી વહ્નિમધ્યે તપ્તકાઞ્ચન સપ્રભા

તાં જગ્રાહ તદા પુત્રીં મુનિરામોદસંયુતઃ ।
યજ્ઞાર્થતોયૈઃ સંસ્નાપ્ય નિજક્રોડે કૃપાયુતઃ

અરુન્ધતીતિ તસ્યાસ્તુ નામ ચક્રે મહામુનિઃ ।
શિષ્યૈઃ પરિવૃતસ્તત્ર મહામોદમવાપ ચ

ન રુણદ્ધિ યતો ધર્મં સા કેનાપિ ચ કારણાત્ ।
અતસ્ત્રિલોકવિદિતં નામ સા પ્રાપ સાન્વયમ્ ॥૧૧૬ । ।
યજ્ઞં સમાપ્ય સ સુનિઃ કૃતકૃત્યભાવ-માસાદ્ય સમ્મદયુતસ્તનયાપ્રલમ્ભાત્ ।
તસ્મિન્ નિજાશ્રમપદે સહશિષ્યવર્ગૈસ્તામેવ સન્તતમસૌ દયતે મહર્ષિઃ

॥ ઇતિ શ્રીકાલિકાપુરાણે અરુન્ધતી - જન્મકથનં નામ દ્વાવિંશોઽધ્યાયઃ

કાલિકા પુરાણ હિન્દી અનુવાદ પઢને કે લિએ દેખેં-[હ્ત્ત્પ્સ્:॥પ્ત્વૈસ્હ્નવિ.બ્લોગ્સ્પોત્.ચોમ્।2023।03।કલિક-પુરન્-અધ્યય્-22.હ્ત્મ્લ્ દ્પ્ કર્મકન્દ્]