જ્ઞાનેશ્વરી · અધ્યાય 2

વિષીદન્તમિદં વાક્યમુવાચ મધુસૂદનઃ

તેં કુળ દેખોનિ સમસ્ત । સ્નેહ ઉપનલેં અદ્ભુત ।
તેણેં દ્રવલે અસે ચિત્ત । કવણેપરી

જૈસેં લવણ જળેં ઝળંબલેં । ના તરી અભ્ર વાતેં હાલે ।
તૈસે સધીર પરી વિરમલેં । હૃદય તયાચેં

મ્હણોનિ કૃપા આકળિલા । દિસતસે અતિ કોમાઇલા ।
જૈસા કર્દમીં રુપલા । રાજહંસ

તયાપરી તો પાંડુકુમરુ । મહામોહેં અતિજર્જરુ ।
દેખોનિ । શાર્ગઙધરુ । કાય બોલે

મ્હણે અર્જુના આદિ પાહીં । હેં ઉચિત કાય ઇયે ઠાયીં ।
તૂં કવણ હેં કાયી । કરીત આહાસી

તુજ સાંગે કાય જાહલેં । કવણ ઉણેં આલેં ।
કરિતાં કાય ઠેલેં । ખેદુ કાયિસા

તૂં અનુચિતા ચિત્ત નેદિસી । ધીરુ કંહીચ ન સંડિસી ।
તુઝેનિ નામે અપયશીં । દિશા લંઘિજે

તૂ શૂરવૃત્તીચા ઠાવો । ક્ષત્રિયાંમાજીં રાવો ।
તુઝિયા લાઠેપણાચા આવો । તિહીં લોકીં

તુવા સંગ્રામીં હરુ જિંતિલા । નિવાત્કવચાંચા ઠાવો ફેડિલા ।
પવાડા તુવાં કેલા । ગંધર્વાસી

હેં પાહતા તુઝેનિ પાડેં । દિસે ત્રૈલોક્યહી થોકડેં ।
ઐસેં પૌરુષ ચોખડેં । પાર્થા તુઝે

તો તૂં કીં આજિ એથેં । સાંડુનિયા વીરવૃત્તીતેં ।
અધોમુખ રુદનાતેં । કરિતુ આહાસી

વિચારીં તૂં અર્જુનુ । કીં કારુણ્યેં કીજસી દીનુ ।
સાંગ પાં અંધકારે । ભાનુ ગ્રાસિલા આથી

ના તરી પવનુ મેઘાસી બિહે । કીં અમૃતાસી મરણ આહે ।
પાહે પા ઇંધનચિ ગિળોનિ જાયે । પાવકાતેં

કી લવણેંચિ જળ વિરે । સંસર્ગેં કાળકૂટ મરે ।
સાંગ મહાફણી દર્દુરેં । ગિળિજે કાયી

સિંહાસી ઝોંબે કોલ્હા । ઐસા અપાડુ આથી કાં જાહલા ।
પરી તો ત્વાં સાચ કેલા । આજિ એથ

મ્હણોનિ અઝુનિ અર્જુના । ઝણેં ચિત્ત દેસી યા હીના ।
વેગીં ધીર કરૂનિયાં મના । સાવધાન હોઈં

સાંડી હે મૂર્ખપણ । ઉઠીં ઘે ધનુષ્યબાણ ।
સંગ્રામીં હેં કવણ । કારુણ્ય તુઝે

હાં ગા તૂ જાણતા । તરી ન વિચારીસી કાં આતા ।
સાંગે ઝુંજાવેળેં સદયતા । ઉચિત કાયી

હે અસતિયે કીર્તીસી નાશુ । આણિ પારત્રિકાસી અપભ્રંશુ ।
મ્હણે જગન્નિવાસુ । અર્જુનાતેં

મ્હણોનિ શોક ન કરીં । તૂં પુરતા ધીરુ ધરીં ।
હે શોચ્યતા અવ્હેરીં । પંડુકુમરા

તુજ નવ્હે હેં ઉચિત । યેણેં નાસેલ જોડલે બહુત ।
તૂં અઝુનિવરી હિત । વિચારી પાં

યેણેં સંગ્રામાચેનિ અવસરેં । એથ કૃપાળુપણ નુપકરે ।
હે આતાંચિ કાય સોયરે । જાહલે તુજ

તૂં આધીંચિ કાય નેણસી । કીં ગોત્ર નોળખસી ।
વાયાંચિ કાય કરિસી । અતિશો આતાં

આજિંચે હેં કાય ઝુંજ । કાય જન્મા નવલ તુજ ।
હેં પરસ્પરેં તુમ્હાં વ્યાજ । સદાચિ આથિ

તરી આતાં કાય જાહલેં । કાયિ સ્નેહ ઉપનલે ।
હેં નેણિજે પરિ કુડે કેલે । અર્જુના તુવા

મોહ ધરિલિયા ઐસેં હોઈલ । જે અસતી પ્રતિષ્ઠા જાઈલ ।
આણિ પરલોકહી અંતરેલ । ઐહિકેંસી

હૃદયાચે ઢિલેપણ । એથ નિકયાસી નવ્હે કારણ ।
હેં સંગ્રામીં પતન જાણ । ક્ષત્રીયાંસી

ઐસેનિ તો કૃપાવંતુ । નાનાપરી અસે શિકવિતુ ।
હે ઐકોનિ પંડુસુતુ । કાય બોલે

દેવા હેં યેતુલેવરી । બોલાવે નલગે અવધારીં ।
આધીં તૂંચિ ચિત્તી વિચારીં । સંગ્રામુ હા

હેં ઝુંજ નવ્હે પ્રમાદુ । એથ પ્રવર્તલિયા દિસતસે બાધુ ।
હા ઉઘડા લિંગભેદુ । વોઢવલા આમ્હા

દેખેં માતાપિતરેં અર્ચિજતી । સર્વસ્વેં તોષ પાવવિજતી ।
તિયેં પાઠીં કેવીં વધિજતી । આપુલા હાતીં

દેવા સંતવૃંદુ નમસ્કારિજે । કાં ઘડે તરી પૂજિજે ।
હેં વાંચૂનિ કેવીં નિંદિજે । સ્વયેં વાચા

તૈસે ગોત્રગુરુ આમુચે । હે પૂજનીય આમ્હાં નિયમાંચે ।
મજ બહુત ભીષ્મદ્રોણાંચે । વર્તતસે

જયાલાગીં મનેં વિરુ । આમ્હી સ્વપ્નીંહી ન શકો ધરૂં ।
તયા પ્રત્યક્ષ કેવીં । ઘાતુ દેવા

વર જળો હેં જિયાલેં । એથ આઘવેયાંસી હેંચિ કાય જાહલે ।
જે યાંચાં વધીં અભ્યાસિલેં । મિરવિજે આમ્હીં

મી પાર્થુ દ્રોણાચા કેલા । યેણેં ધનુર્વેદુ મજ દિધલા ।
તેણેં ઉપકારેં કાય આભારૈલા । વધીં તયાતેં

જેથીંચિયા કૃપા લાભિજે વરુ । તેથેંચિ મને વ્યભિચારુ ।
તરી કાય મી ભસ્માસુરુ । અર્જુન મ્હણે

દેવા સમુદ્ર ગંભીર આઇકિજે । વર તોહિ આહાચ દેખિજે ।
પરી ક્ષોભુ મનીં નેણિજે । દ્રોણાચિયે

હેં અપાર જેં ગગન । વર તયાહી હોઈલ માન ।
પરિ અગાધ ભલેં ગહન । હૃદય યાંચે

વરી અમૃતહી વિટે । કીં કાળવશેં વજ્ર ફુટે ।
પરિ મનોધર્મુ ન લોટે । વિકરવિલા હા

સ્નેહાલાગીં માયે । મ્હણિપે તેં કીરુ હોયે ।
પરિ કૃપા તે મૂર્ત આહે । દ્રોણીં ઇયે

હા કારુણ્યાચી આદિ । સકળ ગુણાંચા નિધિ ।
વિદ્યાસિંધુ નિરવધિ । અર્જુન મ્હણે

હા યેણેં માનેં મહંતુ । વરી આમ્હાંલાગી કૃપાવંતુ ।
આતાં સાંગ પાં યેથ ઘાતુ । ચિંતૂં યેઈલ

ઐસે હે રણીં વધાવે । મગ આપણ રાજ્યસુખ ભોગાવેં ।
તેં મના ન યે આઘવેં । જીવિતેંસીં

હેં યેણેં માનેં દુર્ભર । જે યાહીહુનિ ભોગ સધર ।
તે અસતુ યેથવર । ભિક્ષા માગતાં ભલી

ના તરી દેશત્યાગેં જાઇજે । કા ગિરિકંદર સેવિજે ।
પરી શસ્ત્ર આતાં ન ધરિજે । ઇયાંવરી

દેવા નવનિશતીં શરીં । વાવરોનિ યાંચાં જિવ્હારીં ।
ભોગ ગિંવસાવે રુધિરીં । બુડાલે જે

તે કાઢૂનિ કાય કીજતી । લિપ્ત કેવીં સેવિજતી ।
મજ ન યે હે ઉપપત્તિ । યાચિલાગીં

ઐસે અર્જુન તિયે અવસસરીં । મ્હણે શ્રીકૃષ્ણા અવધારીં ।
પરિ તે મના ન યેચિ મુરારી । આઇકોનિયાં

હેં જાણોનિ પાર્થુ બિહાલા । મગ પુનરપિ બોલોં લાગલા ।
મ્હણે દેવો કાં ચિત્ત યા બોલાં । દેતીચિના

યેર્‍હવીં માઝાં ચિત્તીં જેં હોતે । તેં મી વિચારૂનિ બોલિલોં એથેં ।
પરિ નિકેં કાય યાપરૌતે । તેં તુમ્હી જાણા

પૈ વિરુ જયાંસી ઐકિજે । આણિ યા બોલાચિ પ્રાણુ સાંડિજે ।
તે એથ સંગ્રામવ્યાજેં । ઉભે આહાતી

આતાં ઐસેયાંતેં વધાવે । કીં અવ્હેરુનિયા નિઘાવેં ।
યા દોહોંમાજી કાઇ કરાવે । તેં નેણોં આમ્હી

આમ્હાં કાય ઉચિત । તેં પાહતાં ન સ્ફુરે એથ ।
જે મોહેં યેણેં ચિત્ત । વ્યાકુળ માઝે

તિમિરાવરુદ્ધ જૈસેં । દૃષ્ટીચે તેજ ભ્રંશે ।
મગ પાંસીચ અસતાં ન દિસે । વસ્તુજાત

દેવા મજ તૈસે જાહલે । જેં મન ભ્રાંતી ગ્રાસિલેં ।
આતાં કાય હિત આપુલેં । તેંહી નેણે

તરી શ્રીકૃષ્ણા તુવાં જાણાવેં । નિકેં તેં આમ્હાં સાંગાવેં ।
જે સખા સર્વસ્વ આઘવેં । આમ્હાંસી તૂં

તૂં ગુરુ બંધુ પિતા । તૂં આમચી ઇષ્ટ દેવતા ।
તૂંચિ સદા રક્ષિતા । આપદીં આમુતેં

જૈસા શિષ્યાંતે ગુરુ । સર્વથા નેણે અવ્હેરુ ।
કીં સરિતાંતે સાગરુ । ત્યજી કેવીં

નાતરી અપત્યાતેં માયે । સાંડુનિ જરી જાયે ।
તરી તે કૈસેનિં જિયે । ઐકેં કૃષ્ણા

તૈસા સર્વાંપરી આમ્હાંસી । દેવા તૂંચિ એક આહાસી ।
આણિ બોલિલેં જરી ન માનિસી । માગીલ માઝેં

તરી ઉચિત કાય આમ્હાં । જે વ્યભિચરેના ધર્મા ।
તેં ઝડકરી પુરુષોત્તમા । સાંગેં આતાં

હેં સકળ કુળ દેખોનિ । જો શોકુ ઉપજલાસે મનીં ।
તો તુઝિયા વાક્યાવાંચુનિ । ન જાય આણિકેં

એથ પૃથ્વીતળ આપુ હોઈલ । હેં મહેંદ્રપદહી પાવિજેલ ।
પરિ મોહ હા ન ફિટેલ । માનસીંચા

જૈસીં બીજેં સર્વથા આહાળલીં । તરી સુક્ષેત્રી જર્‍હી પેરિલીં ।
તરી ન વિરુઢતી સિંચલીં । આવડે તૈસીં

ના તરી આયુષ્ય પુરલેં આહે । તરી ઔષધેં કાહી નોહે ।
એથ એકચિ ઉપેગા જાયે । પરમામૃત

તૈસે રાજ્યભોગસમૃદ્ધિ । ઉજ્જીવન નોહે જીવબુદ્ધિ ।
એથ જિવ્હાળા કૃપાનિધિ । કારુણ્ય તુઝેં

ઐસેં અર્જુન તેથ બોલિલા । જંવ ક્ષણ એક ભ્રાંતિ સાંડિલા ।
મગ પુનરપિ વ્યાપિલા । ઉર્મીં તેણેં

કીં મજ પાહતા ઉર્મી નોહે । હેં અનારિસેં ગમત આહે ।
તો ગ્રાસિલા મહામોહેં । કાળસર્પેં

સવર્મ હૃદયકલ્હારીં । તેથ કારુણ્યવેળેચાં ભરીં ।
લાગલા મ્હણોનિ લહરી । ભાંજેચિ ના

હેં જાણોનિ ઐસી પ્રૌઢી । જો દૃષ્ટીસવેં વિષ ફેડી ।
તો ધાવયા શ્રીહરી ગારુડી । પાતલા કીં

તૈસિયા પંડુકુમરા વ્યાકુળા । મિરવતસે શ્રીકૃષ્ણ જવળા ।
તો કૃપાવશેં અવલીળા । રક્ષીલ આતાં

મ્હણોનિ તો પાર્થુ । મોહફણિગ્રસ્તુ ।
મ્યાં મ્હણિતલા હા હેતુ । જાણોનિયાં

મગ દેખા તેથ ફાલ્ગુનુ । ઘેતલા અસે ભ્રાંતી કવળૂનુ ।
જૈસા ઘનપડળીં ભાનુ । આચ્છાદિજે

તયાપરી તો ધર્નુધરૂ । જાહલાસે દુઃખે જર્જરુ ।
જૈસા ગ્રીષ્મકાળીં ગિરિવરુ । વણવલા કાં

મ્હણોનિ સહજે સુનિળુ । કૃપામૃતે સજળુ ।
તો વોળલાસે શ્રીગોપાળુ । મહામેઘુ

તેથ સુદર્શનાચી દ્યુતિ । તેચિ વિદ્યુલ્લતા ઝળકતી ।
ગંભીર વાચા તે આયતી । ગર્જનેચી

આતાં તો ઉદાર કૈસા વર્ષેલ । તેણે અર્જુનાચળુ નિવેલ ।
મગ નવી વિરુઢી ફુટેલ । ઉન્મેષાચી

તે કથા આઇકા । મનાચિયા આરાણુકા ।
જ્ઞાનદેવો મ્હણે દેખા । નિવૃત્તિદાસુ

ઐસેં સંજયો સાંગતુ । મ્હણે રાયા તો પાર્થુ ।
પુનરપિ શોકાકુલિતુ । કાય બોલે

આઇકેં સખેદુ બોલે શ્રીકૃષ્ણાતેં । આતાં નાળવાવેં તુમ્હીં માતેં ।
મી સર્વથા ન ઝુંજેં યેથેં । ભરંવસેનિ

ઐસેં યેકિ હેળાં બોલિલા । મગ મૌન ધરોનિ ઠેલા ।
તેથ શ્રીકૃષ્ણા વિસ્મો પાતલા । દેખોનિ તયાતે

મગ આપુલા ચિત્તીં મ્હણે । એથ હેં કાય આદરિલેં યેણેં ।
અર્જુન સર્વથા કાંહી નેણે । કાય કીજે

હા ઉમજે આતાં કવણેપરી । કૈસેનિ ધીરુ સ્વીકારી ।
જૈસા ગ્રહાતે પંચાક્ષરી । અનુમાની કાં

ના તરી અસાધ્ય દેખોનિ વ્યાધી । અમૃતાસમ દિવ્ય ઔષધી ।
વૈદ્ય સૂચિ નિરવધિ । નિદાનીંચી

તૈસા વિવરિતુ અસે શ્રીઅનંતુ । તયા દોન્હીં સૈન્યાઆંતુ ।
જયાપરી પાર્થુ । ભ્રાંતિ સાંડી

તેં કારણ મનીં ધરિલેં । મગ સરોષ બોલોં આદરિલે ।
જૈસેં માતેચ્યા કોપીં થોકલેં । સ્નેહ આથી

કીં ઔષધાચિયા કડુવટપણીં । જૈસી અમૃતાચી પુરવણી ।
તે આહાચ ન દિસે પરી ગુણીં । પ્રકટ હોય

તૈસે વરિવરિ પાહતાં ઉદાસેં । આંત તરી અતિસુરસેં ।
તિયેં વાક્યેં હૃષીકેશેં । બોલોં આદરિલીં

મગ અર્જુનાતે મ્હણિતલેં । આમ્હી આજિ હેં નવલ દેખિલેં ।
જેં તુવાં યેથ આદરિલેં । માઝારીંચિ

તૂં જાણતા તરી મ્હણવિસી । પરી નેણીવેતેં ન સંડિસી ।
આણિ શિકવૂં મ્હણોં તરી બોલસી । બહુસાલ નીતિ

જાત્યંધા લાગે પિસેં । મગ તેં સૈરા ધાંવે જૈસેં ।
તુઝે શહાણપણ તૈસેં । દિસતસે

તૂં આપણપેં તરી નેણસી । પરી યા કૌરવાંતે શોચૂં પહાસી ।
હા બહુ વિસ્મય આમ્હાંસી । પુઢતપુઢતી

તરી સાંગ પાં મજ અર્જુના । તુજપાસોનિ સ્થિતી યા ત્રિભુવના ।
હે અનાદિ વિશ્વરચના । તેં લટકેં કાયી

એથ સમર્થુ એક આથીં । તયાપાસૂનિ ભૂતેં હોતી ।
તરી હેં વાયાચિ કાય બોલતી । જગામાજીં

હો કાં સાંપ્રત ઐસેં જહાલેં । જે હે જન્મમૃત્યૂ તુવા સૃજિલે ।
આણિ નાશુ પાવિલે । તુઝેનિ કાયી

તૂં ભ્રમલેપણેં અહંકૃતી । યાંસી ઘાતુ ન કરિસી ચિતીં ।
તરી સાંગે કાયિ હે હોતી । ચિરંતન

કીં તૂં એક વધિતા । આણિ સકળ લોકુ હા મરતા ।
ઐસી ભ્રાંતિ ઝણેં ચિત્તા । યેવો દેસી

અનાદિસિદ્ધ હેં આઘવેં । હોત જાત સ્વભાવેં ।
તરી તુવા કા શોચાવે । સાંગ મજ

પરી મૂર્ખપણે નેણસી । ન ચિંતાવેં તેં ચિંતસી ।
આણિ તૂંચિ નીતિ સાંગસી । આમ્હાપ્રતિ

દેખેં જે વિવેકી જે હોતી । તે દોહીંતેહી ન શોચતી ।
જે હોય જાય હે ભ્રાંતી । મ્હણઊનિયાં

અર્જુના સાંગેન આઇક । એથ આમ્હી તુમ્હી દેખ ।
આણિ હે ભૂપતિ અશેખ । આદિકરુની

નિત્યતા ઐસેચિ અસોનિ । ના તરી નિશ્ચિત ક્ષયા જાઊનિ ।
હે ભ્રાંતિ વેગળી કરૂની । દોન્હીં નાહીં

હે ઉપજે આણિ નાશે । તે માયાવશેં દિસે ।
યેર્‍હવીં તત્વતા વસ્તુ જે અસે । તે અવિનાશચિ

જૈસેં પવનેં તોય હાલવિલેં । આણિ તરંગાકાર જાહલેં ।
તરી કવણ કેં જન્મલેં । મ્હણોં યે તેથ

તેંચિ વાયૂચે સ્ફુરણ ઠેલેં । આણિ ઉદક સહજ સપાટલેં ।
તરી આતા કાય નિમાલેં । વિચારીં પાં

આઇકેં શરીર તરી એક । પરી વયસા ભેદ અનેક ।
હેં પ્રત્યક્ષચિ દેખ । પ્રમાણ તૂં

એથ કૌમારત્વ દિસે । મગ તારુણ્યીં તેં ભ્રંશે ।
પરી દેહચિ ન નાશે । એકેકાસવેં

તૈસીં ચૈતન્યાચાં ઠાયીં । ઇયેં શરીરાંતરે હોતિ જાતિ પાહીં ।
ઐસેં જાણે જયા નાહીં । વ્યામોહદુઃખ

એથ નેણાવયા હેંચિ કારણ । જેં ઇંદ્રિયાંઆધીનપણ ।
તિહીં આકળિજે અંતઃકરણ । મ્હણઊનિ ભ્રમે

ઇંદ્રિયેં વિષય સેવિતી । તેથ હર્ષ શોકુ ઉપજતી ।
તે અંતર આપ્લવિતી । સંગેં યેણેં

જયાં વિષાયાંચાં ઠાયીં । એકનિષ્ઠતા કહીં નાહીં ।
તેથ દુઃખ આણિ કાંહીં । સુખહિ દિસે

દેખેં હે શબ્દાચી વ્યાપ્તિ । નિંદા આણિ સ્તુતિ ।
તેથ દ્વેષાદ્વેષ ઉપજતિ । શ્રવણદ્વારેં

મૃદુ આણિ કઠીણ । જે સ્પર્શાચે દોન્હી ગુણ ।
જે વપૂચેનિ સંગે કારણ સંતોષખેદાં

ભ્યાસુર આણિ સુરેખ । હેં રુપાચેં સ્વરૂપ દેખ ।
જેં ઉપજવી સુખદુઃખ । નેત્રાદ્વારેં

સુગંધુ આણિ દુર્ગંધુ । હા પરિમળાચા ભેદુ ।
જો ઘ્રાણસંગે વિષાદુ - । તોષુ દેતા

તૈસાચિ દ્વિવિધ રસુ । ઉપજવી પ્રીતિત્રાસુ ।
મ્હણૂનિ હા અપભ્રંશુ । વિષયસંગુ

દેખેં ઇંદ્રિયાં આધીન હોઈજે ।તેં શીતોષ્ણાંતે પાવિજે ।
આણિ સુખદુઃખી આકળિજે । આપણપેં

યા વિષયાવાંચૂનિ કાંહી । આણીક સર્વથા રમ્ય નાહીં ।
ઐસા સ્વભાવોચિ પાહીં । ઇંદ્રિયાંચા

હે વિષય તરી કૈસે । રોહિણીચેં જળ જૈસેં ।
કાં સ્વપ્નીંચા આભાસે । ભદ્રજાતિ

દેખેં અનિત્ય તિયાપરી । મ્હણઊનિ તૂં અવ્હેરીં ।
હા સર્વથા સંગુ ન ધરીં । ધનુર્ધરા

હે વિષય જયાતે નાકળિતી । તયાતે સુખદુઃખેં દોન્હી ન પવતી ।
આણિ ગર્ભવાસુસંગતી । નાહીં તયા

તો નિત્યરૂપુ પાર્થા । વોળખાવા સર્વથા ।
જો યા ઇંદ્રિયાર્થા । નાગવેચિ

આતાં અર્જુના આણિક કાંહી એક । સાંગેન મી આઇક ।
જેં વિચારેં પરલોક । વોળખિતી

યા ઉપાધિમાજિ ગુપ્ત । ચૈતન્ય અસે સર્વગત ।
તેં તત્વજ્ઞ સંત । સ્વીકારિતી

સલિલીં પય જૈસેં । એક હોઊન મીનલેં અસે ।
પરીં નિવડૂનિ રાજહંસેં । વેગળેં કીજે

કીં અગ્નિમુખેં કિડાળ । તોડોનિયાં ચોખાળ ।
નિવડિતી કેવળ । બુદ્ધિમંત

ના તરી જાણિવેચ્યા આયણી । કરિતાં દધિકડસણી ।
મગ નવનીત નિર્વાણીં । દિસે જૈસેં

કીં ભૂસ બીજ એકવટ । ઉપણિતાં રાહે ઘનવટ ।
તેથ ઉડે તેં ફલકટ । જાણોં આલે

તૈસેં વિચારિતાં નિરસલેં । તેં પ્રપંચુ સહજેં સાંડવલેં ।
મગ તત્વતા તત્વ ઉરલેં । જ્ઞાનિયાંસી

મ્હણોનિ અનિત્યાચાં ઠાયીં । તયાં આસ્તિક્યબુદ્ધિ નાહીં ।
નિષ્કર્ષ દોહીંહી । દેખિલા અસે

દેખેં સારાસાર વિચારિતાં । ભ્રાંતિ જે પાહીં અસારતા ।
તરી સાર તેં સ્વભાવતા । નિત્ય જાણેં

હા લોકત્રયાકારુ । તો જયાચા વિસ્તારુ ।
તેથ નામ વર્ણ આકારુ । ચિન્હ નાહી

જો સર્વદા સર્વગતુ । જન્મક્ષયાતીતુ ।
તયા કેલિયાહિ ઘાતુ । કદાચિ નોહે

આણિ શરીરજાત હે આઘવેં । હેં નાશવંત સ્વભાવેં ।
મ્હણોનિ તુવા ઝુંજાવેં । પંડુકુમરા

તૂં ધરૂનિ દેહાભિમાનાતેં । દિઠી સૂનિ યા શરીરાતેં ।
મી મારિતા હે મરતે । મ્હણત આહાસી

તરી અર્જુના તૂં હેં નેણસી । જરી તત્વતા વિચારિસી ।
તરી વધિતા તૂં નવ્હેસી । હે વધ્ય નવ્હતી

જૈસેં સ્વપ્નામાજિં દેખિજે । તેં સ્વપ્નીંચિ સાચ આપજે ।
મગ ચેઊનિયાં પાહિજે । તંવ કાંહી નાહીં

તૈસી હે જાણ માયા । તૂં ભ્રમત આહાસી વાયાં ।
શસ્ત્રેં હાણિતલિયા છાયા । જૈસી આંગી ન રુપે

કાં પૂર્ણ કુંભ ઉલંડલા । તેથ બિંબાકારુ દિસે ભ્રંશલા ।
પરી ભાનુ નાહીં નાસલા । તયાસવેં

ના તરી મઠીં આકાશ જૈસેં । મઠાકૃતી અવતરલે અસે ।
તો ભંગલિયા આપૈસે । સ્વરૂપચિ

તૈસેં શરીરાચાં લોપીં । સર્વથા નાશુ નાહીં સ્વરૂપીં ।
મ્હણઊનિ તૂં હેં નારોપીં । ભ્રાંતિ બાપા

જૈસેં જીર્ણ વસ્ત્ર સાંડિજે । મગ નૂતન વેઢિજે ।
તૈસે દેહાંતરાતે સ્વીકારિજે । ચૈતન્યનાથેં

હા અનાદિ નિત્યસિદ્ધુ । નિરુપાધિ વિશુદ્ધુ ।
મ્હણઊનિ શસ્ત્રાદિકીં છેદુ । ન ઘડે યયા

હા પ્રળયોદકે નાપ્લવે । અગ્નિદાહો ન સંભવે ।
એથ મહાશોષુ ન પ્રભવે । મારુતાચા

અર્જુના હા નિત્યુ । અચળુ હા શાશ્વતુ ।
સર્વત્ર સદોદિતુ । પરિપૂર્ણુ હા

હા તર્કાચિયે દિઠી । ગોચર નોહે કિરિટી ।
ધ્યાન યાચિયે ભેટી । ઉત્કંઠા વાહે

હા સદા દુર્લભુ મના । આપુ નોહે સાધના।
નિઃસીમુ હા અર્જુના । પુરુષોત્તમુ

હા ગુણત્રયરહિતુ । વ્યક્તીસી અતીતુ ।
અનાદિ અવિકૃતુ । સર્વરૂપ

અર્જુના ઐસા જાણાવા । હા સકળાત્મકુ દેખાવા ।
મગ સહજે શોકુ આઘવા । હરેલ તુઝા

અથવા ઐસા નેણસી । તૂં અંતવંતચિ હેં માનિસી ।
તર્‍હી શોચૂં ન પવસી । પંડુકુમરા

જે આદિ-સ્થિતી- અંતુ । હા નિરંતર અસે નિત્યુ ।
જૈસા પ્રવાહો અનુસ્યૂતુ । ગંગાજળાચા

તેં આદિ નાહીં ખંડલે । સમુદ્રીં તરી અસે મિનલેં ।
આણિ જાતચિ મધ્યેં ઉરલે । દિસે જૈસેં

ઇયે તિન્હીં તયાપરી । સરસીંચ સદા અવધારીં ।
ભૂતાંસી કવણીં અવસરીં । ઠાકતી ના

મ્હણોનિ હે આઘવેં । એથ તુજ ન લગે શોચાવેં ।
જે સ્થિતીચી હે સ્વભાવેં । અનાદિ ઐસી

ના તરી હે અર્જુના । ન યેચિ તુઝિયા મના ।
જે દેખોનિ લોકુ અધીના । જન્મક્ષયા

તરી યેથ કાંહી । તુજ શોકાસિ કારણ નાહીં ।
જે જન્મમૃત્યુ હે પાહીં । અપરિહર

ઉપજે તેં નાશે । નાશલેં પુનરપિ દિસે ।
હેં ઘટિકાયંત્ર તૈસેં । પરિભ્રમે ગા

ના તરી ઉદો અસ્તુ આપૈસે । અખંડિત હોત જાત જૈસેં ।
હેં જન્મમરણ તૈસેં । અનિવાર જગીં

મહાપ્રળય અવસરે । હેં ત્રૈલોક્યહી સંહરે ।
મ્હણોનિ હા પરિહરે । આદિ અંતુ

તૂં જરી હે ઐસેં માનસી । તરી ખેદુ કાં કરિસી ।
કાય જાણતચિ નેણસી । ધનુર્ધરા

એથ આણિકહી એક પાર્થા । તુજ બહુતીં પરી પાહતાં ।
દુઃખ કરાવયા સર્વથા । વિષો નાહીં

જેં સમસ્તેં ઇયેં ભૂતે । જન્મા આદિ અમૂર્તે ।
મગ પાતલીં વ્યક્તીતેં । જન્મલેયા

તિયેં ક્ષયાસિ જેથ જાતી । તેથ નિભ્રાંત આને નવ્હતી ।
દેખેં પૂર્વ સ્થિતીચ યેતી । આપુલિયે

યેર મધ્યેં જેં પ્રતિભાસે । તેં નિદ્રિતા સ્વપ્ન જૈસેં ।
તૈસા આકારુ હા માયાવશેં । સત્સ્વરૂપીં

ના તરી પવનેં સ્પર્શિલેં નીર । પઢિયાસે તરંગાકાર ।
કા પરાપેક્ષા અળકાંર- । વ્યક્તિ કનકીં

તૈસેં સકળ હેં મૂર્ત । જાણ પાં માયાકારિત ।
જૈસેં આકાશીં બિંબત । અભ્રપટલ

તૈસેં આદીચિ જેં નાહી । તયાલાગીં તૂં રુદસિ કાયી ।
તૂં અવીટ તેં પાહીં । ચૈતન્ય એક

જયાચિ આર્તીચિ ભોગિત । વિષયી ત્યજિલે સંત ।
જયાલાગીં વિરક્ત । વનવાસિયે

દિઠી સૂનિ જયાતેં । બ્રહ્મચર્યાદિ વ્રતેં ।
મુનીશ્વર તયાતેં આચરતાતી

એક અંતરી નિશ્ચળ । જેં નિહાળિતાં કેવળ ।
વિસરલે સકળ । સંસારજાત

એકાં ગુણાનુવાદુ કરિતાં । ઉપરતી હોઊનિ ચિતા ।
નિરવધિ તલ્લીનતા । નિરંતર

એક ઐકતાંચિ નિવાલે । તે દેહભાવીં સાંડલે ।
એક અનુભવેં પાતલે । તદ્રુપતા

જૈસા સરિતા ઓઘ સમસ્ત । સમુદ્રામાજિં મિળત ।
પરી માઘૌતે ન સમાત । પરતલે નાહીં

તૈસિયા યોગીશ્વરાંચિયા મતી । મિળણીસવેં એકવટતી ।
પરી જે વિચારૂનિ પુનરાવૃત્તિ । ભજતીચિના

જેં સર્વત્ર સર્વહી દેહીં । જયા કરિતાંહી ઘાતુ નાહીં ।
તેં વિશ્વાત્મક તૂં પાહીં । ચૈતન્ય એક

યાચેનિચિ સ્વભાવેં । હેં હોત જાત આઘવેં ।
તરી સાંગ કાય શોચાવેં । એથ તુવાં

એર્‍હવીં તરી પાર્થા । તુજ કાં નેણોં ન મનેં ચિત્તા ।
પરી કિડાળ હેં શોચિતાં । બહુતીં પરીં

તૂં અઝુનિ કાં ન વિચારિસી । કાય હેં ચિંતિતુ આહાસી ।
સ્વધર્મુ તો વિસરલાસી । તરાવેં જેણેં

યા કૌરવાં ભલતેં જાહલેં । અથવા તુજચિ કાંહી પાતલેં ।
કીં યુગચિ હેં બુડાલેં । જર્‍હીં એથ

તરી સ્વધર્મુ એક આહે । તો સર્વથા ત્યાજ્ય નોહે ।
મગ તરિજેલ કાય પાહે । કૃપાળુપણેં

અર્જુના તુઝેં ચિત્ત । જર્‍હી જાહલેં દ્રવીભૂત ।
તર્‍હી હેં અનુચિત । સંગ્રામસમયીં

અગા ગોક્ષીર જરી જાહલેં । તરી પથ્યાસિ નાહી મ્હણિતલેં ।
ઐસેનિહિ વિષ હોય સુદલેં । નવજ્વરીં દેતાં

તૈસે આનીં આન કરિતાં । નાશુ હોઈલ હિતા ।
મ્હણઊનિ તૂં આતાં । સાવધ હોઈ

વાયાંચિ વ્યાકુળ કાયી । આપુલા નિજધર્મુ પાહીં ।
જો આચરિતા બાધુ નાહીં । કવણે કાળીં

જૈસેં માર્ગેંચિ ચાલતાં । અપાવો ન પવે સર્વથા ।
કાં દીપાધારેં વર્તતાં । નાડળિજે

મ્હણોનિ યાલાગીં પાહીં । તુમ્હાં ક્ષત્રિયાં આણીક કાંહી ।
સંગ્રામાવાંચૂનિ નાહીં । ઉચિત જાણેં

નિષ્કપટા હોઆવેં । ઉસિણા ઘાઈ જુંઝાવેં ।
હેં અસો કાય સાંગાવે । પ્રત્યક્ષાવરી

અર્જુના ઝુંજ દેખેં આતાંચેં । હેં હો કાય દૈવ તુમચે ।
કીં નિધાન સકળ ધર્માચેં । પ્રગટલે અસે

હા સંગ્રામુ કાય મ્હણિપે । કીં સ્વર્ગુચિ યેણેં રૂપેં ।
મૂર્ત કાં પ્રતાપે । ઉદો કેલા

ના તરી ગુણાચેનિ પતિકરેં । આર્તિંચેનિ પડિભરેં ।
હેં કીર્તીચિ સ્વયંવરે । આલી તુજ

ક્ષત્રિયેં બહુત પુણ્ય કીજે । તેં ઝુંજ ઐસેં હેં લાહિજે ।
જૈસેં માર્ગેં જાતાં આડળિજે । ચિંતામણીસી

ના તરી જાંભયા પસરે મુખ । તેથ અવચટેં પડે પીયૂખ ।
તૈસા સંગ્રામુ હા દેખ । પાતલા અસે

આતાં હા ઐસા અવ્હેરિજે । મગ નાથિલે શોચૂં બૈસિજે ।
તરી આપણ આહાણા હોઈજે । આપણપેયાં

પૂર્વજાંચે જોડલેં । આપણચિ હોય ધાડિલેં ।
જરી આજિ શસ્ત્ર સાંડિલે । રણીં ઇયે

અસતી કીર્તિ જાઈલ । જગ અભિશાપુ દેઈલ ।
આણિ ગિંવસિત પાવતીલ । મહાદોષ

જૈસી ભ્રતારેહીન વનિતા । ઉપહૃતી પાવે સર્વથા ।
તૈશી દશા જીવિતા । સ્વધર્મેંવીણ

ના તરી રણીં શવ સાંડિજે । તેં ચૌમેરીં ગિધીં વિદારિજે ।
તૈસે સ્વધર્મહીન અભિભવિજે । મહાદોષી

મ્હણોનિ સ્વધર્મ હા સાંડસીલ । તરી પાપા વરપડા હોસીલ ।
આણિ અપેશ તેં ન વચેલ । કલ્પાંતાવરી

જાણતેનિ તંવચિ જિયાવે । જંવ અપકીર્તિ આંગા ન પવે ।
આણિ સાંગ પાં કેવી નિગાવેં । એથોનિયાં

તૂં નિર્મત્સરુ સદયતા । યેથૂનિ નિઘસી કીર માઘૌતા ।
પરી તે ગતિ સમસ્તાં । ન મનેલ યયાં

હેં ચહૂંકડૂન વેઢિતીલ । બાણવરી ઘેતીલ ।
તેથ પાર્થા ન સુટિજેલ । કૃપાળુપણે

ઐસેનિહી પ્રાણ્સંકટે । જરી વિપાયેં પાં નિઘણેં ઘટે ।
તરી તેં જિયાલેંહી વોખટેં । મરણાહુની

તૂં આણિકહી એક ન વિચારિસી । એથ સંભ્રમે ઝુંજો આલાસી ।
આણિ સકણવપણે નિઘાલાસી । માગુતા જરી

હે મ્હણતીલ ગેલા રે ગેલા । અર્જુન આમ્હાં બિહાલા ।
હા સાંગેં બોલુ ઉરલા । નિકા કાયી

લોક સાયાસેં કરૂનિ બહુતેં । કાં વેંચિતી આપુલી જીવિતેં ।
પરી વાઢવિતી કીર્તીતેં । ધનુર્ધરા

તે તુજ અનાયસેં । અનકળિત જોડિલી અસે ।
હેં અદ્વિતીય જૈસેં । ગગન આહે

તૈસી કીર્તી નિઃસીમ । તુઝાં ઠાયીં નિરુપમ ।
તુઝે ગુણ ઉત્તમ । તિહીં લોકીં

દિગંતીચે ભૂપતિ । ભાટ હોઊનિ વાખાણિતી ।
જે ઐકિલિયા દચકતી । કૃતાંતાદિક

ઐસા મહિમા ઘનવટ । ગંગા તૈસી ચોખટ ।
જયાં દેખી જગીં સુભટ । વાંઠ જાહલી

તે પૌરુષ તુઝેં અદ્ભુત । આઇકોનિયાં હે સમસ્ત ।
જાહલે આથિ વિરક્ત । જીવિતેંસી

જૈસા સિંહાચિયા હાંકા । યુગાંતુ હોય મદમુખા ।
તૈસા કૌરવાં અશેખાં । ધાકુ તુઝા

જૈસે પર્વત વજ્રાંતે । ના તરી સર્પ ગરુડાતેં ।
તૈસા અર્જુના હે તૂંતે । માનિતી સદા

તે અગાધપણ જાઈલ । મગ હિણાવો અંગા યેઈલ ।
જરી માગુતા નિઘસીલ । ન ઝુંજતચિ

આણિ હે પળતાં પળોં નેદિતી । ધરૂનિ અવકળા કરિતી ।
ન ગણિત કુટી બોલતી । આઇકતાં તુજ

મગ તે વેળી હિયેં ફુટાવેં । આંતા લાઠેપણે કાં ન ઝુંજાવે ।
હેં જિંતલે તરી ભોગાવેં । પૃથ્વીતલ

ના તરી રણીં એથ । ઝુંજતાં વેંચલેં જીવિત ।
તરી સ્વર્ગસુખ અનકળિત । પાવસીલ

મ્હણોનિ યે ગોઠી । વિચારુ ન કરીં કિરિટી ।
આતાં ધનુષ્ય ઘેઊનિ ઉઠી । ઝુંજેં વેગીં

દેખેં સ્વધર્મુ હા આચરતાં । દોષુ નાસે અસતા ।
તુજ ભ્રાંતિ હે કવણ ચિત્તા । એથ પાતકાચી

સાંગે પ્લવેંચિ કાય બુડિજે । કાં માર્ગીં જાતાં આડળિજે ।
પરી વિપાયેં ચાલો નેણિજે । તરી તેંહી ઘડે

અમૃતેં તરીચિ મરીજે । જરી વિખેંસી સેવીજે ।
તૈસા સ્વધર્મેં દોષુ પાવિજે । હેતુકપણે

મ્હણોનિ તુજ પાર્થા । હેતુ સાંડોનિ સર્વથા ।
ક્ષાત્રવૃત્તી ઝુંજતાં । પાપ નાહી

સુખીં સંતોષા ન યાવે । દુઃખી વિષાદા ન ભજાવેં ।
આણિ લાભાલાભ ન ધરાવે । મનામાજીં

એથ વિજયપણ હોઈલ । કાં સર્વથા દેહ જાઈલ ।
હેં આધીંચિ કાંહી પુઢીલ । ચિંતાવેના

આપણયાં ઉચિતા । સ્વધર્માતેંચિ રહાટતાં ।
જે પાવેં તેં નિવાંતા । સાહોનિ જાવેં

ઐસેયા મનેં હોઆવેં । તરી દોષુ ન ઘડે સ્વભાવેં ।
મ્હણોનિ આતાં ઝુંજાવેં । નિભ્રાંત તુવાં

હે સાંખ્યસ્થિતિ મુકુલિત । સાંગિતલી તુજ એથ ।
આતાં બુદ્ધિયોગુ નિશ્ચિત । અવધારીં પાં

જયા બુદ્ધિયુક્તા । આહાલિયા પાર્થા ।
કર્મબંધુ સર્વથા । બાંધૂ ન પાવે

જૈસે વજ્રકવચ લેઈજે । મગ શસ્ત્રાંચા વર્ષાવો સાહિજે ।
પરી જૈતેંસી ઉરિજે । અચુંબિતા

તૈસેં ઐહિક તરી ન નશે । આણિ મોક્ષુ તો ઉરલા અસે ।
જેથ પૂર્વાનુક્રમ દિસે । ચોખાળત

કર્માધારે રાહાટિજે । પરી કર્મફળ ન નિરીક્ષિજે ।
જૈસા મંત્રજ્ઞુ ન બધિજે । ભૂતબાધા

તિયાપરી જે સુબુદ્ધિ । આપુલાલ્યા નિરવધિ ।
હાં અસતાંચિ ઉપાધિ । આંકળૂ ન સકે

જેથ ન સંચરે પુણ્યપાપ । જે સૂક્ષ્મ અતિ નિષ્કંપ ।
ગુણત્રયાદિ લેપ । ન લગતી જેથ

અર્જુના તે પુણ્યવશેં । જરી અલ્પચિ હૃદયીં બુદ્ધિ પ્રકાશે ।
તરી અશેષહી નાશે । સંસારભય

જૈસી દીપકળિકા ધાકુટી । પરી બહુ તેજાતેં પ્રગટી ।
તરી સદ્બુદ્ધિ હે થેકુટી । મ્હણોં નયે

પાર્થા બહુતીં પરી । હે અપેક્ષિજે વિચારશૂરી ।
જે દુર્લભ ચરાચરીં । સદ્વાસના

આણિકાસારિખા બહુવસુ । જૈસા ન જોડે પરિસુ ।
કાં અમૃતાચા લેશુ । દૈવગુણેં

તૈસી દુર્લભ જે સદ્બુદ્ધિ । જિયે પરમાત્માચિ અવધિ ।
જૈસા ગંગેસી ઉદધિ । નિરંતર

તૈસી ઈશ્વરાવાંચૂનિ કાંહી । જિયે આણિક લાણી નાહીં ।
તે એકચિ બુદ્ધિ પાહીં । અર્જુના જગીં

યેરી તે દુર્મતિ । જે બહુધા અસે વિકરતી ।
તેથ નિરંતર રમતી । અવિવેકિયે

મ્હણોનિ તયા પાર્થા । સ્વર્ગ સંસાર નરકાવસ્થા ।
આત્મસુખ સર્વથા । દૃષ્ટ નાહીં

વેદાધારેં બોલતી । કેવળ કર્મ પ્રતિષ્ઠિતી ।
પરી કર્મફળીં આસક્તી । ધરૂનિયાં

મ્હણતી સંસારી જન્મિજે । યજ્ઞાદિ કર્મ કીજેં ।
મગ સ્વર્ગસુખ ભોગિજે । મનોહર

એથ હેં વાંચૂનિ કાંહી । આણિક સર્વથા સુખચિ નાહી ।
ઐસેં અર્જુના બોલતી પાહીં । દુર્બુદ્ધિ તે

દેખેં કામના અભિભૂત । હોઊનિ કર્મેં આચરત ।
તે કેવળ ભોગીં ચિત્ત । દેઊનિયાં

ક્રિયાવિશેષેં બહુતેં । ન લોપિતીં વિધીતેં ।
નિપુણ હોઊનિ ધર્માતેં । અનુષ્ઠિતી

પરિ એકચિ કુડેં કરિતી । જે સ્વર્ગકામુ મનીં ધરિતી ।
યજ્ઞપુરુષા ચુકતી । ભોક્તા જો

જૈસા કર્પુરાચા રાશિ કીજે । મગ અગ્નિ લાઊનિ દીજે ।
કાં મિષ્ટાનીં સંચરવિજે । કાળકૂટ

દૈવેં અમૃતકુંભ જોડલા । તો પાયેં હાણોનિ ઉલંડિલા ।
તૈસા નાસિતી ધર્મ નિપજલા । હેતુકપણેં

સાયાસેં પુણ્ય અર્જિજે । મગ સંસારુ કા અપેક્ષિજે ।
પરી નેણતી તે કાય કીજે । અપ્રાપ્ત દેખેં

જૈસે રાંધવણી રસસોય નિકી । કરુનિયાં મોલે વિકી ।
તૈસા ભોગાસાઠી અવિવેકી । ધાડિતી ધર્મુ

મ્હણોનિ હે પાર્થા । દુર્બુદ્ધિ દેખ સર્વથા ।
તયાં વેદવાદરતાં । મનીં વસે

તિન્હીં ગુણીં આવૃત્ત । હે વેદ જાણે નિભ્રાંત ।
મ્હણોનિ ઉપનિષદાદિ સમસ્ત । સાત્વિક તે

યેર રજતમાત્મક । જેથ નિરુપિજે કર્માદિક ।
જે કેવળ સ્વર્ગસૂચક । ધનુર્ધરા

મ્હણોનિ તૂં જાણ । હે સુખદુઃખાસીચ કારણ ।
એથ ઝણે અંતઃકરણ । રિગોં દેસી

તૂં ગુણત્રયાતેં અવ્હેરીં । મી માઝેં હેં ન કરીં ।
એક આત્મસુખ અંતરી । વિસંબ ઝણીં

જરી વેદેં બહુત બોલલેં । વિવિધ ભેદ સૂચિલે ।
તર્‍હી આપણ હિત આપુલેં । તેંચિ ઘેપે

જૈસા પ્રગટલિયા ગભસ્તી । અશેષહી માર્ગ દિસતી ।
તરી તેતુલેહી કાય ચાલિજતી । સાંગે મજ

કા ઉદકમય સકળ । જર્‍હી જાહલેં અસે મહીતળ ।
તરી આપણ ઘેપે કેવળ । આર્તીચજોગેં

તૈસે જ્ઞાનિયે જે હોતી । તે વેદાર્થાતે વિવરિતી ।
મગ અપેક્ષિત તેં સ્વીકારિતી । શાશ્વત જેં

મ્હણૌનિ આઇકેં પાર્થા । યાચિવરી પાહતાં ।
તુજ ઉચિત હોય આતાં । સ્વકર્મ હેં

આમ્હીં સમસ્તહી વિચારિલેં । તંવ ઐસેંચિ હેં મના આલેં ।
જે ન સંડિજે તુવા આપુલેં । વિહિત કર્મ

પરી કર્મફળીં આસ ન કરાવી । આણિ કુકર્મી સંગતિ ન વ્હાવી ।
હે સત્ક્રિયાચિ આચરાવી । હેતૂવિણ

તૂં યોગયુક્ત હોઊની । ફળાચા સંગ સાંડુની ।
મગ અર્જુના ચિત્ત દેઊની । કરીં કર્મેં

પરી આદરિલે કર્મ દૈવેં । જરી સમાપ્તીતેં પાવે ।
તરી વિશેષેં તેથ તોષાવેં । હેહી નકો

કાં નિમિત્તેં કોણે એકેં । તેં સિદ્ધી ન વચતાં ઠાકેં ।
તરી તેથિંચેનિ અપરિતોખેં । ક્ષોભાવેં ના

આચરતા સિદ્ધી ગેલેં । તરી કાજાચિ કીર આલેં ।
પરી ઠેલિયાહી સગુણ જહાલેં । ઐસેંચિ માનીં

દેખેં જેતુલાલેં કર્મ નિપજે । તેતુલેં આદિપુરુષીં જરી અર્પિજે ।
તરી પરીપૂર્ણ સહજેં । જહાલેં જાણે

દેખેં સંતાસંતી કર્મીં । હેં જે સરિસેપણ મનોધર્મીં ।
તેચિ યોગસ્થિતિ ઉત્તમીં । પ્રશંસિજે

અર્જુના સમત્વ ચિત્તાચેં । તેચિં સાર જાણ યોગાચેં ।
જેથ મના આણિ બુદ્ધીચેં । ઐક્ય આથી

તો બુદ્ધિયોગ વિવરિતાં । બહુતેં પાડે પાર્થા ।
દિસે હા અરુતા । કર્મભાગુ

પરિ તેંચિ કર્મ આચરિજે । તરીચ હા યોગુ પાવિજે ।
જેં કર્મશેષ સહજે । યોગસ્થિતિ

મ્હણોનિ બુદ્ધિયોગુ સધરુ । તેથ અર્જુના હોઈ સ્થિરુ ।
મનિં કરી અવ્હેરુ । ફળહેતૂચા

જે બુદ્ધિયોગા યોજિલે । તેચિ પારંગત જાહલે ।
ઇહીં ઉભય સંબંધી સાંડિલે । પાપપુણ્યીં

તે કર્મી તરી વર્તતી । પરી કર્મફળા નાતળતી ।
આણિ યાતાયાતિ લોપતી । અર્જુના તયાં

મગ નિરામયભરિત । પાવતી પદ અચ્યુત ।
તે બુદ્ધિયોગયુક્ત । ધનુર્ધરા

તૂં ઐસા તૈં હોસી । જૈં મોહાતેં યા સાંડિસી ।
આણિ વૈરાગ્ય માનસીં । સંચરેલ

મગ નિષ્કળંક ગહન । ઉપજેલ આત્મજ્ઞાન ।
તેણે નિચાડેં હોઈલ મન । અપૈસેં તુઝે

તેથ આણિક કાંહી જાણાવે । કાં માગિલાતેં સ્મરાવેં ।
હેં અર્જુનાં આઘવેં । પારુષેલ

ઇંદ્રિયાંચિયા સંગતી । જિયે પસરુ અસે મતી ।
તે સ્થિર હોઈલ માગુતી । આત્મસ્વરૂપીં

સમાધિસુખીં કેવળ । જૈં બુદ્ધિ હોઈલ નિશ્ચળ ।
તૈં પાવસી તૂં સકળ । યોગસ્થિતિ

તેથ અર્જુન મ્હણે દેવા । હાચિ અભિપ્રાવો આઘવા ।
મી પુસેન આતાં સાંગાવા । કૃપાનિધિ

મગ અચ્યુત મ્હણે સુખેં । જેં કિરીટી તુજ નિકેં ।
તેં પૂસ પાં ઉન્મેખેં । મનાચેનિ

યા બોલા પાર્થેં । મ્હણિતલેં સાંગ પાં શ્રીકૃષ્ણાતેં ।
કાય મ્હણિપે સ્થિતપ્રજ્ઞાતેં । વોળખોં કેવીં

આણિ સ્થિરબુદ્ધિ જો મ્હણિજે । તો કૈસાં ચિન્હીં જાણિજે ।
જો સમાધિસુખ ભુંજિજે । અખંડિત

તો કવણે સ્થિતી અસે । કૈસેનિ રૂપી વિલસે ।
દેવા સાંગાવેં હેં ઐસેં । લક્ષ્મીપતી

તવ પરબ્રહ્મઅવતરણુ । જો ષડ્ગુણાધિકરણુ ।
તો કાય તેથ નારાયણુ । બોલતુ અસે

મ્હણે અર્જુના પરિયેસીં । હા અભિલાષુ પ્રૌઢ માનસીં ।
તો અંતરાય સ્વસુખેસીં । કરીત અસે

જો સર્વદા નિત્યતૃપ્તુ । અંતઃકરણભરિતુ ।
પરિ વિષયામાજિ પતિતુ । જેણેં સંગે કીજે

તો કામુ સર્વથા જાયે । જયાચે આત્મતોષીં મન રાહેં ।
તોચિ સ્થિતપ્રજ્ઞુ હોયે । પુરુષ જાણે

નાના દુઃખી પ્રાપ્તીં । જયાસી ઉદ્વેગુ નાહીં ચિત્તીં ।
આણિ સુખાચિયા આર્તી । અડપૈજેના

અર્જુના તયાચાં ઠાયીં । કામક્રોધુ સહજેં નાહીં ।
આણિ ભયાતેં નેણેં કહીં । પરિપૂર્ણ તો

ઐસા જો નિરવધિ । તો જાણ પાં સ્થિરબુદ્ધિ ।
જો નિરસૂનિ ઉપાધિ । ભેદરહિતુ

જો સર્વત્રા સદા સરિસા । પરિપૂર્ણ ચંદ્રુ કાં જૈસા ।
અધમોત્તમ પ્રકાશા - । માજીં ન મ્હણે

ઐસી અનવચ્છિન્ન સમતા । ભૂતામત્રીં સદયતા ।
આણિ પાલટુ નાહીં ચિત્તા । કવણે વેળે

ગોમટેં કાંહી પાવે । તેણે સંતોષેં તેણેં નાભિભવે ।
જો ઓખટેનિ નાગવે । વિષાદાસી

ઐસા હરિખશોકરહિતુ । જો આત્મબોધભરિતુ ।
તો પાં જાણ પ્રજ્ઞાયુક્તુ । ધનુર્ધરા

કાં કૂર્મ જિયાપરી । ઉવાઇલા અવેવ પસરી ।
ના ઇચ્છાવશેં આવરી । આપુલે આપણ

તૈસીં ઇંદ્રિયે આપૈતીં હોતીં । જયાચેં મ્હણિતલેં કરિતી ।
તયાચી પ્રજ્ઞા જાણ સ્થિતી । પાતલીં અસે

આતાં અર્જુના આણિકહી એક । સાંગેન ઐકેં કવતિક ।
યા વિષયાંતે સાધક । ત્યજિતી નિયમેં

શ્રોત્રાદિ ઇંદ્રિયે આવરતી । પરિ રસને નિયમુ ન કરિતી ।
તે સહસ્રધા કવળિજતી । વિષયીં ઇહીં

જૈસી વરિવરિ પાલવી ખુડિજે । આણિ મુળીં ઉદક ઘાલિજે ।
તરી કૈસેનિ નાશુ નિપજે । તયા વૃક્ષા

તો ઉદકાચેનિ બળેં અધિકેં । જૈસા આડવોનિ આંગે ફાંકે ।
તૈસા માનસી વિષો પોખે । રસનાદ્વારેં

યેરાં ઇંદ્રિયા વિષય તુટે । તૈસા નિયમૂં ન યે રસ હટેં ।
જે જીવન હેં ન ઘટે । યેણેંવિણ

મગ અર્જુના સ્વભાવે । ઐસિયાહી નિયમાતેં પાવે ।
જૈં પરબ્રહ્મ અનુભવેં । હોઊનિ જાઈજે

તૈં શરીરભાવ નાસતી । ઇંદ્રિયે વિષય વિસરતી ।
સોહંભાવપ્રતીતિ । પ્રકટ હોય

યેર્‍હવીં તરી અર્જુના । હેં આયા નયે સાધના ।
જે રહાટતાતી જતના । નિરંતર

જયાતેં અભ્યાસાચી ઘરટી । યમનિયમાંચી તાટી ।
જે મનાતે સદા મુઠી । ધરૂનિ આહાતી

તેહી કિજતી કાસાવિસી । યા ઇંદ્રિયાંચી પ્રૌઢી ઐસી ।
જૈસી મંત્રજ્ઞાતેં વિવસી । ભુલવી કાં

દેખે વિષય હે તૈસે । પાવતી ઋદ્ધિસિદ્ધીચેનિ મિષેં ।
મગ આકળતી સ્પર્શેં । ઇંદ્રિયાંચેનિ

તિયે સંધી મન જાયે । મગ અભ્યાસાં ઠોઠાવલેં ઠાયે ।
ઐસેં બળકટપણ આહે । ઇંદ્રિયાંચે

મ્હણોનિ આઇકેં પાર્થા । યાંતે નિર્દળી જો સર્વથા ।
સર્વ વિષયીં આસ્થા । સાંડૂનિયા

તોચિ તૂં જાણ । યોગનિષ્ઠેસી કારણ ।
જયાચે વિષયસુખે । અંતઃકરણ ઝકવેના

જો આત્મબોધયુક્તુ । હોઊનિ અસે સતતુ ।
જો માતેં હૃદયાઆંતુ । વિસંબેના

એર્‍હવીં બાહ્ય વિષય તરી નાહીં । પરી માનસીં હોઈલ જરી કાંહી ।
તરી સાદ્યંતુચિ હા પાહીં । સંસારુ અસે

જૈસા કાં વિષાચા લેશુ । ઘેતલિયા હોય બહુવસુ ।
મગ નિભ્રાંત કરી નાશુ । જીવિતાસી

તૈસી યા વિષયાંચી શંકા । મનીં વસતી દેખા ।
ઘાતુ કરી અશેખા । વિવેકજાતા

જરી હૃદયીં વિષય સ્મરતી । તરી નિસંગાહી આપજે સંગતી ।
સંગી પ્રગટે મૂર્તિ । અભિલાષાચી

જેથ કામુ ઉપજલા । તેથ ક્રોધુ આધીંચિ આલા ।
ક્રોધીં અસે ઠેવિલા । સંમોહ જાણે

સંમોહા જાલિયા વ્યક્તિ । તરી નાશુ પાવે સ્મૃતિ ।
ચંડવાતેં જ્યોતિ । આહત જૈસી

કાં અસ્તમાનીં નિશી । જૈસી સૂર્યતેજાતેં ગ્રાસી ।
તૈસી દશા સ્મૃતિભ્રંશીં । પ્રાણિયાંસી

નગ અજ્ઞાનાંધ કેવળ । તેણે આપ્લવિજે સકળ ।
તેથ બુદ્ધિ હોય વ્યાકુળ । હૃદયામાજીં

જૈસેં જાત્યંધા પળણી પાવે । મગ તે કાકુળતી સૈરા ધાંવે ।
તૈસે બુદ્ધીસિ હોતી ભવેં । ધનુર્ધરા

ઐસા સ્મૃતિભ્રંશુ ઘડે । મગ સર્વથા બુદ્ધિ અવઘડે ।
તેથ સમૂળ હેં ઉપડે । જ્ઞાનજાત

ચૈતન્યાચાં ભ્રંશી । શરીરા દશા જૈશી ।
પુરુષા બુદ્ધિનાશીં । હોય દેખેં

મ્હણોનિ આઇકેં અર્જુના । જૈસા વિસ્ફુલ્લિંગ લાગે ઇંધના ।
મગ પ્રૌઢ જાલિયા ત્રિભુવના । પુરોં શકે

તૈસેં વિષયાંચે ધ્યાન । જરી વિપાયેં વાહે મન ।
તરી યેસણે હેં પતન । ગિંવસીત પાવે

મ્હણોનિ વિષય હે આઘવે । સર્વથા મનૌનિ સાંડાવે ।
મગ રાગદ્વેષ સ્વભાવેં । નાશતીલ

પાર્થા આણિકહી એક । જરી નાશિલે રાગદ્વેષ ।
તરી ઇંદ્રિયાં વિષયીં બાધક । રમતાં નાહી

જૈસા સૂર્ય આકાશગતુ । રશ્મિકરીં જગાતેં સ્પર્શતુ ।
તરી સંગદોષેં કાય લિંપતુ । તેથિંચેનિ

તૈસા ઇંદ્રિયાર્થી ઉદાસીન । આત્મરસેંચિ નિર્ભિન્ન ।
જો કામક્રોધવિહીન । હોઊનિ અસે

તરી વિષયાંતુહી કાંહી । આપણપેવાચુનિ નાહીં ।
મગ વિષય કવણ કાયી । બાધીતીલ કવણા

જરી ઉદકેં ઉદકીં બુડીજે । કાં અગ્નિ આગી પોળિજે ।
તરીં વિષયસંગે આપ્લવિજે । પરિપૂર્ણ તો

ઐસા આપણચિ કેવળ । હોઊનિ અસે નિખળ ।
તયાચિ પ્રજ્ઞા અચળ । નિભ્રાંત માનીં

દેખેં અખંડિત પ્રસન્નતા । આથી જેથ ચિત્તા ।
તેથે રિગણેં નાહીં સમસ્તાં । સંસારદુઃખાં

જૈસા અમૃતાચા નિર્ઝરુ । પ્રસવે જયાચા જઠરુ ।
તયા ક્ષુધેતૃષ્ણેચા અડદરુ । કહીંચિ નાહીં

તૈસેં હૃદય પ્રસન્ન હોયે । તરી દુઃખ કૈચેં કેં આહે ।
તેથ બુદ્ધિ આપૈસી રાહે । પરમાત્મરૂપીં

જૈસા નિર્વાતીચા દીપુ । સર્વથા નેણે કંપુ ।
તૈસા સ્થિરબુદ્ધિ સ્વસ્વરૂપુ । યોગયુક્તુ

યે યુક્તીચિ કડસણી । નાહીં જયાચાં અંતઃકરણીં ।
તો આકળિલાં જાણ ગુણીં । વિષયાદિકીં

તયા સ્થિરબુદ્ધિ પાર્થા । કહીં નાહીં સર્વથા ।
આણિ સ્થૈર્યાચી આસ્થા । તેહી નુપજે

નિશ્ચળત્વાચી ભાવના । જરી નવ્હેચિ દેખેં મના ।
તરી શાંતિ કેવી અર્જુના । આપુ હોય

આણિ જેથ શાંતિચા જિવ્હાળા નાહીં । તેથ સુખ વિસરોનિ ન રિગે કહીં ।
જૈસા પાપિયાચાં ઠાયીં । મોક્ષુ ન વસે

દેખેં અગ્નિમાજી ધાપતી । તિયેં બીજેં જરી વિરુઢતી ।
તરી અશાંત સુખપ્રાપ્તી । ઘડોં શકે

મ્હણોનિ અયુક્તપણ મનાચે । તેંચિ સર્વસ્વ દુઃખાચેં ।
યા કારણેં ઇંદ્રિયાંચેં । દમન નિકેં

યે ઇંદ્રિયેં જેં જેં મ્હણતી । તેં તેંચિ જે પુરુષ કરિતી ।
તે તરલેચિ ન તરિતી । વિષયસિંધુ

જૈસી નાવ થડિયે ઠાકિતાં । જરી વરપડી હોય દુર્વાતા ।
તરી ચુકલાહી માગૌતા । અપાવો પાવે

તૈસી પ્રાપ્તેંહી પુરુષેં । ઇંદ્રિયેં લાળિલીં જરી કૌતુકેં ।
તરી આક્રમિલા દેખ દુઃખે । સાંસારિકેં

મ્હણોનિ આપુલીં આપણપેયા । જરી યે ઇંદ્રિયે યેતી આયા ।
તરી અધિક કાંહી ધનંજયા । સાર્થક અસે

દેખે કૂર્મ જિયાપરી । ઉવાઇલા અવયવ પસરી ।
ના તરી ઇચ્છાવશેં આવરી । આપણપેંચિ

તૈસીં ઇંદ્રિયે આપૈતી હોતી । જયાચેં મ્હણિતલેં કરિતી ।
તયાચી પ્રજ્ઞા જાણ સ્થિતી । પાતલી અસે

આતા આણિક એક ગહન । પૂર્ણાચેં ચિન્હ ।
અર્જુના તુજ સાંગેન । પરિસ પાં

દેખે ભૂતજાત નિદેલેં । તેથેંચિ જયા પાહલેં ।
આણિ જીવ જેથ ચેઇલે । તેથ નિદ્રિત તો

તૈસા તો નિરુપાધિ । અર્જુના તો સ્થિરબુદ્ધિ ।
તોચિ જાણે નિરવધિ । મુનીશ્વર

પાર્થા આણિકહી પરી । તો જાણો યેઈલ અવધારીં ।
જૈસી અક્ષોભતા સાગરીં । અખંડિત

જરી સરિતાઓઘ સમસ્ત । પરિપૂર્ણ હોઊનિ મિળત ।
તરી અધિક નોહે ઈષત્ । મર્યાદા ન સંડી

ના તરી ગ્રીષ્મકાળીં સરિતા । શોષૂનિ જાતિ સમસ્તા ।
પરી ન્યૂન નવ્હે પાર્થા । સમુદ્રુ જૈસા

તૈસા પ્રાપ્તીં ઋદ્ધિસિદ્ધી । તયાસિ ક્ષોભુ નાહીં બુદ્ધી ।
આણિ ન પવતાં ન બાધી । અધૃતિ તયાતેં

સાંગે સૂર્યાચાં ઘરી । પ્રકાશુ કાય વાતીવેરી ।
કી ન લવિજે તરી અંધારીં । કોંડેલ તો

દેખેં ઋદ્ધિસિદ્ધિ તયાપરી । આલી ગેલી સે ન કરી ।
તો વિગુંતલા અસે અંતરીં । મહાસુખીં

જો આપુલેનિ નાગરપણેં । ઇંદ્રભુવનાતેં પાબળેં મ્હણે ।
તો કેવિ રંજે પાલવિણેં । ભિલ્લાંચેનિ

જો અમૃતાસિ ઠી ઠેવી । તો જૈસા કાંજી ન સેવી ।
તૈસા સ્વસુખાનુભવી । ન ભોગી ઋદ્ધિ

પાર્થા નવલ હેં પાહીં । જેથ સ્વર્ગસુખ લેખનીય નાહી ।
તેથ ઋદ્ધિસિદ્ધિ કાયી । પ્રાકૃતા હોતી

ઐસા આત્મબોધેં તોષલા । જો પરમાનંદેં પોખલા ।
તોચિ સ્થિરપ્રજ્ઞુ ભલા । વોળખ તૂં

તો અહંકારાતે દંડુની । સકળ કામ સાંડોનિ ।
વિચરે વિશ્વ હોઊનિ । વિશ્વાચિમાજીં

હે બ્રહ્મસ્થિતી નિઃસીમ । જે અનુભવિતાં નિષ્કામ ।
પાતલેં પરબ્રહ્મ । અનાયાસેં

જે ચિદ્રૂપીં મિળતાં । દેહાંતીચી વ્યાકુળતા ।
આડ ઠાકોં ન શકે ચિત્તા । પ્રાજ્ઞા જયા

તેચિ હે સ્થિતિ । સ્વમુખેં શ્રીપતિ ।
સાંગત અર્જુનાપ્રતિ । સંજયો મ્હણે

ઐસે કૃષ્ણવાક્ય ઐકિલેં । તેથ અર્જુને મનીં મ્હણિતલેં ।
આતાં આમુચિયાચિ કાજા આલેં । ઉપપત્તિ ઇયા

જે કર્મજાત આઘવેં । એથ નિરાકારિલેં દેવેં ।
તરી પારુષલેં મ્યાં ઝુંજાવેં । મ્હણૂનિયાં

ઐસા શ્રીઅચ્યુતાચિયા બોલા । ચિત્તીં ધનુર્ધરુ ઉવાયિલા ।
આતાં પ્રશ્નુ કરીલ ભલા । આશંકોનિયાં

તો પ્રસંગુ અસે નાગરુ । જો સકળ ધર્માસિ આગરુ ।
કીં વિવેકામૃતસાગરુ । પ્રાંતહીનુ

જો આપણપે સર્વજ્ઞનાથુ । નિરુપિતા હોઈલ શ્રીઅનંતુ ।
તે જ્ઞાનદેવો સાંગેલ માતુ । નિવૃત્તીદાસુ