જ્ઞાનેશ્વરી · અધ્યાય 18
॥ ૐ શ્રી પરમાત્મને નમઃ ॥
॥ અથ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ॥
। અશ્ટાદશોઽધ્યાયઃ - અધ્યાય અઠરાવા । ।
। મોક્ષસંજ્ઞાસયોગઃ ।
જયજય દેવ નિર્મળ । નિજજનાખિલમંગળ ।
જન્મજરાજલદજાળ । પ્રભંજન
જયજય દેવ પ્રબળ । વિદળિતામંગળકુળ ।
નિગમાગમદ્રુમફળ । ફલપ્રદ
જયજય દેવ સકલ । વિગતવિષયવત્સલ ।
કલિતકાળકૌતૂહલ । કલાતીત
જયજય દેવ નિશ્ચળ । ચલિતચિત્તપાનતુંદિલ ।
જગદુન્મીલનાવિરલ । કેલિપ્રિય
જયજય દેવ નિષ્કળ । સ્ફુરદમંદાનંદબહળ ।
નિત્યનિરસ્તાખિલમળ । મૂળભૂત
જયજય દેવ સ્વપ્રભ । જગદંબુદગર્ભનભ ।
ભુવનોદ્ભવારંભસ્તંભ । ભવધ્વંસ
જયજય દેવ વિશુદ્ધ । વિદુદયોદ્યાનદ્વિરદ ।
શમદમ\-મદનમદભેદ । દયાર્ણવ
જયજય દેવૈકરૂપ । અતિકૃતકંદર્પસર્પદર્પ ।
ભક્તભાવભુવનદીપ । તાપાપહ
જયજય દેવ અદ્વિતીય । પરીણતોપરમૈકપ્રિય ।
નિજજનજિત ભજનીય । માયાગમ્ય
જયજય દેવ શ્રીગુરો । અકલ્પનાખ્યકલ્પતરો ।
સ્વસંવિદ્રુમબીજપ્રરો । હણાવની
હે કાય એકૈક ઐસૈસેં । નાનાપરીભાષાવશેં ।
સ્તોત્ર કરૂં તુજોદ્દેશેં । નિર્વિશેષા
જિહીંં વિશેષણીં વિશેષિજે । તેં દૃશ્ય નવ્હે રૂપ તુઝેં ।
હેં જાણેં મી મ્હણૌનિ લાજેં । વાનણા ઇહીં
પરી મર્યાદેચા સાગરુ । હા તંવચિ તયા ડગરુ ।
જંવ ન દેખે સુધાકરુ । ઉદયા આલા
સોમકાંતુ નિજનિર્ઝરીંં । ચંદ્રા અર્ઘ્યાદિક ન કરી ।
તેં તોચિ અવધારીં । કરવી કીં જી
નેણોં કૈસી વસંતસંગેં । અવચિતિયા વૃક્ષાચીં અંગેં ।
ફુટતી તૈં હે તયાંહિ જોગેં । ધરણેં નોહે ?
પદ્મિની રવિકિરણ । લાહે મગ લાજેં કવણ ? ।
કાં જળેં શિવતલેં લવણ । આંગ ભુલે
તૈસા તૂતેં જેથ મી સ્મરેં । તેથ મીપણ મી વિસરેં ।
મગ જાકળિલા ઢેંકરેં । તૃપ્તુ જૈસા
મજ તુવાં જી કેલેં તૈસેં । માઝેં મીપણ દવડૂનિ દેશેં ।
સ્તુતિમિષેંચ પાં પિસેં । બાંધલેં વાચે
ના યેહવીંં તરી આઠવીં । રાહોનિ સ્તુતિ જૈં કરાવી ।
તૈં ગુણાગુણિયા ધરાવી । સરોભરી કીંંં
તરી તૂં જી એકરસાચેં લિંગ । કેવીં કરૂં ગુણાગુણીં વિભાગ ।
મોતીં ફોડોનિ સાંધિતાં ચાંગ । કીં તૈસેંચિ ભલેં
આણિ બાપ તૂં માય । ઇહીં બોલીં ના સ્તુતિ હોય ।
ડિંભોપાધિક આહે । વિટાળુ તેથેં
જી જાલેનિ પાઇકેં આલેં । તેં ગોસાવીપણ કેવીં બોલેં ? ।
ઐસેં ઉપાધી ઉશિટલેં । કાય વર્ણૂં
જરી આત્મા તૂં એકસરા । હેંહી મ્હણતાં દાતારા ।
તરી આંતુલ તૂં બાહેરા । ઘાપતાસી
મ્હણૌનિ સત્યચિ તુજલાગીંં । સ્તુતિ ન દેખોં જી જગીં ।
મૌનાવાંચૂનિ લેણેં આંગીં । સુસીના મા
સ્તુતિ કાંહીં ન બોલણેં । પૂજા કાંહીંં ન કરણેં ।
સન્નિધી કાંહીંંં ન હોણેં । તુઝ્યા ઠાયીં
તરી જિંતલેં જૈસેં ભુલી । પિસેં આલાપુ ઘાલી ।
તૈસેં વાનૂં તેં માઊલી । ઉપસાહાવેં તુવાં
આતાં ગીતાર્થાચી મુક્તમુદી । લાવીં માઝિયે વાગ્વૃદ્ધી ।
જે માને હે સભાસદીં । સજ્જનાંચ્યા
તેથ મ્હણિતલેં શ્રીનિવૃત્તી । નકો હેં પુઢતપુઢતી ।
પરીસીં લોહા ઘૃષ્ટી કિતી । વેળવેળાં કીજે ગા ।
તંવ વિનવી જ્ઞાનદેવો । મ્હણે હો કાં જી પસાવો ।
તરી અવધાન દેતુ દેવો । ગ્રંથા આતાં
જી ગીતારત્નપ્રાસાદાચા । કળસુ અર્થચિંતામણીચા ।
સર્વ ગીતાદર્શનાચા । પાઢાઊં જો
લોકીં તરી આથી ઐસેં । જે દુરૂનિ કળસુ દિસે ।
આણી ભેટીચિ હાતવસે । દેવતેચી તિયે
તૈસેંચિ એથહી આહે । જે એકેચિ યેણેં અધ્યાયેં ।
આઘવાચિ દૃષ્ટ હોયે । ગીતાગમુ હા
મી કળસુ યાચિ કારણેં । અઠરાવા અધ્યાયો મ્હણેં ।
ઉવાઇલા બાદરાયણેં । ગીતાપ્રાસાદા
નોહે કળસાપરતેં કાંહીં । પ્રાસાદીં કામ નાહીં ।
તેં સાંગતસે ગીતા હી । સંપલેપણેં
વ્યાસુ સહજેં સૂત્રી બળી । તેણેં નિગમરત્નાચળીં ।
ઉપનિષદાર્થાચી માળી\- । માજીં ખાંડિલી
તેથ ત્રિવર્ગાચા અણુઆરુ । આડઊ નિઘાલા જો અપારુ ।
તો મહાભારતપ્રાકારુ । ભોંવતા કેલા
માજીં આત્મજ્ઞાનાચેં એકવટ । દળવાડેં ઝાડૂનિ ચોખટ ।
ઘડિલેં પાર્થવૈકુંઠ\- । સંવાદ કુસરી
નિવૃત્તિસૂત્ર સોડવણિયા । સર્વ શાસ્ત્રાર્થ પુરવણિયા ।
આવો સાધિલા માંડણિયા । મોક્ષરેખેચા
ઐસેનિ કરિતાં ઉભારા । પંધરા અધ્યાયાંત પંધરા ।
ભૂમિ નિર્વાળલિયા પુરા । પ્રાસાદુ જાહલા
ઉપરી સોળાવા અધ્યાયો । તો ગ્રીવઘંટેચા આવો ।
સપ્તદશુ તોચિ ઠાવો । પડઘાણિયે
તયાહીવરી અષ્ટાદશુ । તો અપૈસા માંડલા કળસુ ।
ઉપરિ ગીતાદિકીં વ્યાસુ । ધ્વજેં લાગલા
મ્હણૌનિ માગીલ જે અધ્યાયે । તે ચઢતે ભૂમીચે આયે ।
તયાંચેં પુરેં દાવિતાહે । આપુલ્યા આંગીં
જાલયા કામા નાહીં ચોરી । તે કળસેં હોય ઉજરી ।
તેવીંં અષ્ટાદશુ વિવરી । સાદ્યંત ગીતા
ઐસા વ્યાસેં વિંદાણિયેં । ગીતાપ્રાસાદુ સોડવણિયે ।
આણૂનિ રાખિલે પ્રાણિયે । નાનાપરી
એક પ્રદક્ષિણા જપાચિયા । બાહેરોનિ કરિતી યયા ।
એક તે શ્રવણમિષેં છાયા । સેવિતી યયાચી
એક તે અવધાનાચા પુરા । વિડાપાઊડ ભીતરાં ।
ઘેઊનિ રિઘતી ગાભારાં । અર્થજ્ઞાનાચ્યા
તે નિજબોધેં ઉરાઉરી । ભેટતી આત્મયા શ્રીહરી ।
પરી મોક્ષપ્રાસાદીં સરી । સર્વાંહી આથી
સમર્થાચિયે પંક્તિભોજનેં । તળિલ્યા વરીલ્યા એકચિ પક્વાન્નેં ।
તેવીં શ્રવણેં અર્થેં પઠણેં । મોક્ષુચિ લાભે
ઐસા ગીતા વૈષ્ણવપ્રાસાદુ । અઠરાવા અધ્યાય કળસુ વિશદુ ।
મ્યાં મ્હણિતલા હા ભેદુ । જાણોનિયાં
આતાં સપ્તદશાપાઠીં । અધ્યાય કૈસેનિ ઉઠી ।
તો સંબંધુ સાંગો દિઠી । દિસે તૈસા
કા ગંગાયમુના ઉદક । વોઘબગેં વેગળિક ।
દાવી હોઊનિ એક । પાણીપણેં
ન મોડિતાં દોન્હી આકાર । ઘડિલેં એક શરીર ।
હેં અર્ધનારી નટેશ્વર\- । રૂપીં દિસેં
નાના વાઢિલી દિવસેં । કળા બિંબીં પૈસે ।
પરી સિનાનેં લેવે જૈસેં । ચંદ્રીં નાહીં
તૈસીંં સિનાનીં ચારીં પદેં । શ્લોક તો શ્લોકાવચ્છેદેં ।
અધ્યાવો અધ્યાયભેદેં । ગમે કીર
પરી પ્રમેયાચી ઉજરી । આનાન રૂપ ન ધરી ।
નાના રત્નમણીં દોરી । એકચિ જૈસી
મોતિયેં મિળોનિ બહુવેં । એકાવળીચા પાડુ આહે ।
પરી શોભે રૂપ હોયે । એકચિ તેથ
ફુલાંફુલસરાં લેખ ચઢે । દ્રુતીં દુજી અંગુળી ન પડે ।
શ્લોક અધ્યાય તેણેં પાડેં । જાણાવે હે
સાત શતેં શ્લોક । અધ્યાયાં અઠરાંચે લેખ ।
પરી દેવો બોલિલે એક । જેં દુજેં નાહીં
આણિ મ્યાંહી ન સાંડૂનિ તે સોયે । ગ્રંથ વ્યક્તિ કેલી આહે ।
પ્રસ્તુત તેણેં નિર્વાહે । નિરૂપણ આઇકા
તરી સતરાવા અધ્યાવો । પાવતાં પુરતા ઠાવો ।
જેં સંપતાં શ્લોકીં દેવો । બોલિલે ઐસેં
અર્જુના બ્રહ્મનામાચ્યાવિખીં। બુદ્ધિ સાંડૂનિ આસ્તિકીં ।
કર્મે કીજતી તિતુકીંંંં । અસંતેં હોતીં
હા ઐકોનિ દેવાચા બોલુ । અર્જુના આલા ડોલુ ।
મ્હણે કર્મનિષ્ઠાં મળુ । ઠેવિલા દેખોં
તો અજ્ઞાનાંધુ તંવ બાપુડા । ઈશ્વરુચિ ન દેખે એવઢા ।
તેથ નામચિ એક પુઢાં । કાં સુઝે તયા
આણિ રજતમેં દોન્હીં । ગેલિયાવીણ શ્રદ્ધા સાની ।
તે કાં લાગે અભિધાનીં । બ્રહ્માચિયે ? ।
મગ કોતા ખેંવ દેણેં । વાર્તેવરીલ ધાવણેં ।
સાંડી પડે ખેળણેં । નાગિણીચેં તેં
તૈસીં કર્મેં દુવાડેં । તયાં જન્માંતરાચી કડે ।
દુર્મેળાવે યેવઢે । કર્મામાજીં
ના વિપાયેં હેં ઉજૂ હોયે । તરી જ્ઞાનાચી યોગ્યતા લાહે ।
યેહવીં યેણેંચિ જાયે । નિરયાલયા
કર્મીં હા ઠાયવરી । આહાતી બહુવા અવસરી ।
આતાં કર્મઠાં કૈં વારી । મોક્ષાચી હે
તરી ફિટો કર્માચા પાંગુ । કીજો અવઘાચિ ત્યાગુ ।
આદરિજો અવ્યંગુ । સંન્યાસુ હા
કર્મબાધેચી કહીં । જેથ ભયાચી ગોઠી નાહીં ।
તેં આત્મજ્ઞાન જિહીં । સ્વાધીન હોય
જ્ઞાનાચેં આવાહનમંત્ર । જેં જ્ઞાન પિકતેં સુક્ષેત્ર ।
જ્ઞાન આકર્ષિતેં સૂત્ર । તંતુ જે કા
તે દોની સંન્યાસ ત્યાગ । અનુષ્ઠૂનિ સુટે જગ ।
તરી હેંચિ આતાં ચાંગ । વ્યક્ત પુસોં
ઐસેં મ્હણૌનિ પાર્થેં । ત્યાગસંન્યાસવ્યવસ્થે ।
રૂપ હોઆવયા જેથેં । પ્રશ્નુ કેલા
તેથ પ્રત્યુત્તરેં બોલી । શ્રીકૃષ્ણેં જે ચાવળિલી ।
તયા વ્યક્તિ જાલી । અષ્ટાદશા
એવં જન્યજનકભાવેં । અધ્યાવો અધ્યાયાતેં પ્રસવે ।
આતાં ઐકા બરવેં । પુસિલેં જેં
તરી પંડુકુમરેં તેણેં । દેવાચેં સરતેં બોલણેં ।
જાણોનિ અંતઃકરણેં । કાણી ઘેતલી
યેહવીં તત્વવિષયીં ભલા । તો નિશ્ચિતુ અસે કીર જાહલા ।
પરી દેવો રાહે ઉગલા । તેં સાહાવેના
વત્સ ધાલયાહી વરી । ધેનૂ ન વચાવી દુરી ।
અનન્ય પ્રીતીચી પરી । ઐસી આહે
તેણેં કાજેવીણહી બોલાવેં । તેં દેખીલેં તરી પાહાવેં ।
ભોગિતાં ચાડ દુણાવે । પઢિયંતયાઠાયીં
ઐસી પ્રેમાચી હે જાતી । આણિ પાર્થ તંવ તેચિ મૂર્તી ।
મ્હણૌનિ કરૂં લાહે ખંતી । ઉગેપણાચી
આણિ સંવાદાચેનિ મિષેં । જે અવ્યવહારી વસ્તુ અસે ।
તે ભોગિજે કીં જૈસેં । આરિસાં રૂપ
મગ સંવાદુ તોહી પારુખે । તરી ભોગિતાં ભોગણેં થોકે ।
હેં કાં સાહવેલ સુખેં । લાંચાવલેયા ?
યાલાગીં ત્યાગ સંન્યાસ । પુસાવયાચેં ઘેઊનિ મિસ ।
મગ ઉપલવિલેં દુસ । ગીતેંચેં તેં
અઠરાવા અધ્યાવો નોહે । હે એકાધ્યાયી ગીતાચિ આહે ।
જૈં વાંસરુચિ ગાય દુહે । તૈં વેળુ કાયસા
તૈસી સંપતાં અવસરીં । ગીતા આદરવિલી માઘારીં ।
સ્વામી ભૃત્યાચા ન કરી । સંવાદુ કાઈ ?
પરી હેં અસો ઐસેં । અર્જુનેં પુસિજત અસે ।
મ્હણે વિનંતી વિશ્વેશેં । અવધારિજો
હાં જી સંન્યાસુ આણિ ત્યાગુ । ઇયાં દોહીં એક અર્થીં લાગુ ।
જૈસા સાંઘાતુ આણિ સંઘુ । સંઘાતેંચિ બોલિજે
તૈસેંચિ ત્યાગેં આણિ સંન્યાસેં । ત્યાગુચિ બોલિજતુ અસે ।
આમચેનિ તંવ માનસેં । જાણિજે હેંચિ
ના કાંહીં આથી અર્થભેદુ । તો દેવો કરોતુ વિશદુ ।
તેથ મ્હણતી શ્રીમુકુંદુ । ભિન્નચિ પૈં
તરી અર્જુના તુઝ્યા મનીં । ત્યાગ સંન્યાસ દોની ।
એકાર્થ ગમલેં હેં માનીં । મીહી સાચ
ઇહીં દોહીં કીર શબ્દીં । ત્યાગુચિ બોલિજે ત્રિશુદ્ધી ।
પરી કારણ એથ ભેદીં । યેતુલેંચિ
જેં નિપટૂનિ કર્મ સાંડિજે । તેં સાંડણેં સંન્યાસુ મ્હણિજે ।
આણિ ફલમાત્ર કા ત્યજિજે । તો ત્યાગુ ગા
તરી કોણા કર્માચેં ફળ । સાંડિજે કોણ કર્મ કેવળ ।
હેંહી સાંગોં વિવળ । ચિત્ત દે પાં
તરી આપૈસીં દાંગેં ડોંગર । ઝાડેં ડાળતી અપાર ।
તૈસેં લાંબે રાજાગર । નુઠિતી તે
ન પેરિતાં સૈંઘ તૃણેં । ઉઠતી તૈસેં સાળીચેં હોણેં ।
નાહીં ગા રાબાઉણેં । જિયાપરી
કાં અંગ જાહલેં સહજેં । પરી લેણેં ઉદ્યમેં કીજે ।
નદી આપૈસી આપાદિજે । વિહિરી જેવીં
તૈસેં નિત્ય નૈમિત્તિક । કર્મ હોય સ્વાભાવિક ।
પરી ન કામિતાં કામિક । ન નિફજે જેં
કાં કામનેચેનિ દળવાડેં । જેં ઉભારાવયા ઘડે ।
અશ્વમેધાદિક ફુડે । યાગ જેથ
વાપી કૂપ આરામ । અગ્રહારેં હન મહાગ્રામ ।
આણીકહી નાના સંભ્રમ । વ્રતાંચે તે
ઐસેં ઇષ્ટાપૂર્ત સકળ । જયા કામના એક મૂળ ।
જેં કેલેં ભોગવી ફળ । બાંધોનિયાં
દેહાચિયા ગાંવા અલિયા । જન્મમૃત્યૂચિયા સોહળિયા ।
ના મ્હણોં નયે ધનંજયા । જિયાપરી
કા લલાટીંચેં લિહિલેં । ન મોડે ગા કાંહીં કેલેં ।
કાળેગોરેપણ ધુતલેં । ફિટોં નેણે
કેલેં કામ્ય કર્મ તૈસેં । ફળ ભોગાવયા ધરણેં બૈસે ।
ન ફેડિતાં ઋણ જૈસેં । વોસંડીના
કાં કામનાહી ન કરિતાં । અવસાંત ઘડે પંડુસુતા ।
તરી વાયકાંડેં ન ઝુંજતાં । લાગે જૈસેં
ગૂળ નેણતાં તોંડીં । ઘાતલા દેચિ ગોડી ।
આગી માનૂનિ રાખોંડી । ચેપિલા પોળી
કામ્યકર્મી હેં એક । સામર્થ્ય આથી સ્વાભાવિક ।
મ્હણૌનિ નકો કૌતુક । મુમુક્ષુ એથ
કિંબહુના પાર્થા ઐસેં । જેં કામ્ય કર્મ ગા અસે ।
તેં ત્યજિજે વિષ જૈસેં । વોકૂનિયાં
મગ તયા ત્યાગાતેં જગીં । સંન્યાસુ ઐસયા ભંગીં ।
બોલિજે અંતરંગીં । સર્વદ્રષ્ટા
હેં કામ્ય કર્મ સાંડણેં । તેં કામનેતેંચિ ઉપડણેં ।
દ્રવ્યત્યાગેં દવડણેં । ભય જૈસેં
આણિ સોમસૂર્યગ્રહણેં । યેઊનિ કરવિતી પાર્વણેં ।
કા માતાપિતરમરણેં । અંકિત જે દિવસ
અથવા અતિથી હન પાવે । હેં ઐસૈસેં પડે જૈં કરાવેં ।
તૈં તેં કર્મ જાણાવેં । નૌમિત્તિક ગા
વાર્ષિયા ક્ષોમે ગગન । વસંતેં દુણાવે વન ।
દેહા શ્રૃંગારી યૌવન\- । દશા જૈસી
કા સોમકાંતુ સોમેં પઘળેં । સૂર્યેં ફાંકતી કમળેં ।
એથ અસે તેંચિ પાલ્હાળે । આન નયે
તૈસેં નિત્ય જેં કા કર્મ । તેંચિ નિમિત્તાચે લાહે નિયમ ।
એથ ઉંચાવે તેણેં નામ । નૈમિત્તિક હોય
આણિ સાયંપ્રાતર્મધ્યાન્હીં । જેં કાં કરણીય પ્રતિદિનીં ।
પરી દૃષ્ટિ જૈસી લોચનીં । અધિક નોહે
કાં નાપાદિતાં ગતી । ચરણીં જૈસી આથી ।
નાતરી તે દીપ્તી । દીપબિંબીં
વાસુ નેદિતાં જૈસે । ચંદનીં સૌરભ્ય અસે ।
અધિકારાચે તૈસેં । રૂપચિ જેં
નિત્ય કર્મ ઐસેં જનીં । પાર્થા બોલિજે તેં માનીં ।
એવં નિત્ય નૈમિત્તિક દોન્હીં । દાવિલીં તુજ
હેંચિ નિત્ય નૈમિત્તિક । અનુષ્ઠેય આવશ્યક ।
મ્હણૌનિ મ્હણોંં પાહતી એક । વાંઝ યયાતેં
પરી ભોજનીં જૈસેં હોયે । તૃપ્તિ લાહે ભૂક જાયે ।
તૈસે નિત્યનૈમિત્તિકીં આહે । સર્વાંગીં ફળ
કીડ આગિઠાં પડે । તરી મળુ તુટે વાની ચઢે ।
યયા કર્મા તયા સાંગડેં । ફળ જાણાવેં
જે પ્રત્યવાય તંવ ગળે । સ્વાધિકાર બહુવેં ઉજળે ।
તેથ હાતોફળિયા મિળે । સદ્ગતીસી
યેવઢેવરી ઢિસાળ । નિત્યનૈમિત્તિકીં આહે ફળ ।
પરી તેં ત્યજિજે મૂળ । નક્ષત્રીં જૈસેં
લતા પિકે આઘવી । તંવ ચ્યૂત બાંધે પાલવીં ।
મગ હાત ન લાવિત માધવીં । સોડૂનિ ઘાલી
તૈસી નોલાંડિતાં કર્મરેખા । ચિત્ત દીજે નિત્યનૈમિત્તિકા ।
પાઠીં ફળા કીજે અશેખા । વાંતાચે વાની
યયા કર્મ ફળત્યાગાતેં । ત્યાગુ મ્હણતી પૈં જાણતે ।
એવં ત્યાગ સંન્યાસ તૂતેં । પરીસવિલે
હા સંન્યાસુ જૈં સંભવે । તૈં કામ્ય બાધૂં ન પાવે ।
નિષિદ્ધ તંવ સ્વભાવેં । નિષેધેં ગેલેં
આણિ નિત્યાદિક જેં અસે । તેં યેણેં ફલત્યાગેં નસે ।
શિર લોટલિયા જૈસેં । યેર આંગ
મગ સસ્ય ફળપાકાંત । તૈસેં નિમાલિયા કર્મજાત ।
આત્મજ્ઞાન ગિંવસીત । અપૈસેં યે
ઐસિયા નિગુતી દોની । ત્યાગ સંન્યાસ અનુષ્ઠાનીં ।
પડલે ગા આત્મજ્ઞાનીં । બાંધતી પાટુ
નાતરી હે નિગુતી ચુકે । મગ ત્યાગુ કીજે હાતતુકેં ।
તૈં કાંહીં ન ત્યજે અધિકેં । ગોંવીંચિ પડે
જેં ઔષધ વ્યાધી અનોળખ । તેં ઘેતલિયા પરતેં વિખ ।
કાં અન્ન ન માનિતાં ભૂક । મારી ના કાય ?
મ્હણૌનિ ત્યાજ્ય જેં નોહે । તેથ ત્યાગાતેં ન સુવાવેં ।
ત્યાજ્યાલાગીં નોહાવેં । લોભાપર
ચુકલિયા ત્યાગાચેં વેઝેં । કેલા સર્વત્યાગુહી હોય વોઝેં ।
ન દેખતી સર્વત્ર દુજેં । વીતરાગ તે
એકાં ફળાભિલાષ ન ઠકે । તે કર્માંતે મ્હણતી બંધકેં ।
જૈસેં આપણ નગ્ન ભાંડકેં । જગાતેં મ્હણે
કાં જિવ્હાલંપટ રોગિયા । અન્નેં દૂષી ધનંજયા ।
આંગા ન રુસે કોઢિયા । માસિયાં કોપે
તૈસે ફળકામ દુર્બળ । મ્હણતી કર્મચિ કિડાળ ।
મગ નિર્ણયો દેતી કેવળ । ત્યજાવેં ઐસા
એક મ્હણતી યાગાદિક । કરાવેંચિ આવશ્યક ।
જે યાવાંચૂનિ શોધક । આન નસે
મનશુદ્ધીચ્યા માર્ગીં । જૈં વિજયી વ્હાવેં વેગીં ।
તૈં કર્મ સબળાલાગીં । આળસુ ન કીજે
ભાંગાર આથી શોધાવેં । તરી આગી જેવી નુબગાવેં ।
કાં દર્પણાલાગીં સાંચાવેં । અધિક રજ
નાના વસ્ત્રેં ચોખ હોઆવીં । ઐસેં આથી જરી જીવીં ।
તરી સંવદણી ન મનાવી । મલિન જૈસી
તૈસીં કર્મેં ક્લેશકારેં । મ્હણૌનિ ન ન્યાવીં અવ્હેરેં ।
કાં અન્નલાભેં અરુવારેં । રાંધિતિયે ઉણેં
ઇહીં ઇહીં ગા શબ્દીં । એક કર્મીં બાંધિતી બુદ્ધી ।
ઐસા ત્યાગુ વિસંવાદીં । પડોનિ ઠેલા
તરી વિસંવાદુ તો ફિટે । ત્યાગાચા નિશ્ચયો ભેટે ।
તૈસેં બોલોં ગોમટેં । અવધાન દેઈં
તરી ત્યાગુ એથેં પાંડવા । ત્રિવિધુ પૈં જાણાવા ।
તયા ત્રિવિધાહી બરવા । વિભાગ કરૂં
ત્યાગાચે તીન્હી પ્રકાર । કીજતી જરી ગોચર ।
તરી તૂં ઇત્યર્થાચેં સાર । ઇતુલેં જાણ
મજ સર્વજ્ઞાચિયે બુદ્ધી । જેં અલોટ માને ત્રિશુદ્ધી ।
નિશ્ચયતત્વ તેં આધીં । અવધારીં પાં
તરી આપુલિયે સોડવણેં । જો મુમુક્ષુ જાગોં મ્હણે ।
તયા સર્વસ્વેં કરણેં । હેંચિ એક
જિયેં યજ્ઞદાનતપાદિકેં । ઇયેં કર્મેં આવશ્યકેં ।
તિયેં ન સાંડાવીં પાંથિકેં । પાઉલેં જૈસીં
હારપલેં ન દેખિજે । તંવ તયાચા માગુ ન સાંડિજે ।
કાં તૃપ્ત ન હોતાં ન લોટિજે । ભાણેં જેવીં
નાવ થડી ન પવતાં । ન ખાંડિજે કેળી ન ફળતાં ।
કાં ઠેવિલેં ન દિસતાં । દીપુ જૈસા
તૈસી આત્મજ્ઞાનવિખીં । જંવ નિશ્ચિતી નાહીં નિકી ।
તંવ નોહાવેં યાગાદિકીં । ઉદાસીન
તરી સ્વાધિકારાનુરુપેં । તિયેં યજ્ઞદાનેં તપેં ।
અનુષ્ઠાવીંચિ સાક્ષેપેં । અધિકેંવર
જેં ચાલણેં વેગાવત જાયે । તો વેગુ બૈસાવયાચિ હોયે ।
તૈસા કર્માતિશયો આહે । નૈષ્કર્મ્યાલાગીં
અધિકેં જંવ જંવ ઔષધી । સેવનેચી માંડી બાંધી ।
તંવ તંવ મુકિજે વ્યાધી । તયાચિયે
તૈસીં કર્મેં હાતોપાતીં । જૈં કીજતી યથાનિગુતી ।
તૈં રજતમેં ઝડતી । ઝાડા દેઊની
કાં પાઠોવાટીં પુટેં । ભાંગારા ખારુ દેણેં ઘટે ।
તૈં કીડ ઝડકરી તુટે । નિર્વ્યાજુ હોય
તૈસેં નિષ્ઠા કેલેં કર્મ । તેં ઝાડી કરૂનિ રજતમ ।
સત્વશુદ્ધીચેં ધામ । ડોળાં દાવી
મ્હણૌનિયાં ધનંજયા । સત્વશુદ્ધી ગિંવસિતયા ।
તીર્થાંચિયા સાવાયા । આલીં કર્મેં
તીર્થેં બાહ્યમળુ ક્ષાળે । કર્મેં અભ્યંતર ઉજળે ।
એવં તીર્થેં જાણ નિર્મળેં । સત્કર્મે.ચિ
તૃષાર્તા મરુદેશીં । ઝળે અમૃતેં વોળલીં જૈસીંં ।
કીં અંધાલાગીં ડોળ્યાંસી । સૂર્યુ આલા
બુડતયા નદીચ ધાવિન્નલી । પડતયા પૃથ્વીચ કળવળિલી ।
નિમતયા મૃત્યૂનેં દિધલી । આયુષ્યવૃદ્ધી
તૈસેં કર્મેં કર્મબદ્ધતા । મુમુક્ષુ સોડવિલે પંડુસુતા ।
જૈસા રસરીતિ મરતાં । રાખિલા વિષેં
તૈસીં એકે હાતવટિયા । કર્મેં કીજતી ધનંજયા ।
બંધકેંચિ સોડવાવયા । મુખ્યેં હોતી
આતાં તેચિ હાતવટી । તુજ સાંગોં ગોમટી ।
જયા કર્માતેં કિરીટી । કર્મચિ રુસે
તરી મહાયાગપ્રમુખેં । કર્મે નિફજતાંહી અચુકેં ।
કર્તેપણાચેં ન ઠાકે । ફુંજણેં આંગીં
જો મોલેં તીર્થા જાયે । તયા મી યાત્રા કરિતુ આહે ।
ઐસિયે શ્લાઘ્યતેચા નોહે । તોષુ જેવીં
કાં મુદ્રા સમર્થાચિયા । જો એકવટુ ઝોંબે રાયા ।
તો મી જિણતા ઐસિયા । ન યેચિ ગર્વા
જો કાસેં લાગોનિ તરે । તયા પોહતી ઊર્મી નુરે ।
પુરોહિતુ નાવિષ્કરે । દાતેપણેં
તૈસેં કર્તૃત્વ અહંકારેં । નેઘોનિ યથા અવસરેં ।
કૃત્યજાતાંચેં મોહરેં । સારીજતી
કેલ્યા કર્મા પાંડવા । જો આથી ફળાચા યાવા ।
તયા મોહરા હોં નેદાવા । મનોરથુ
આધીંચિ ફળીં આસ તુટિયા । કર્મે આરંભાવીં ધનંજયા ।
પરાવેં બાળ ધાયા । પાહિજે જૈસેં
પિંપરુવાંચિયા આશા । ન શિંપિજે પિંપળુ જૈસા ।
તૈસિયા ફળનિરાશા । કીજતી કર્મેં
સાંડૂનિ દુધાચી ટકળી । ગોંવારી ગાંવધેનુ વેંટાળી ।
કિંબહુના કર્મફળીં । તૈસેં કીજે
ઐસી હે હાતવટી । ઘેઊનિ જે ક્રિયા ઉઠી ।
આપણા આપુલિયા ગાંઠી । લાહેચી તો
મ્હણૌનિ ફળીં લાગુ । સાંડોનિ દેહસંગુ ।
કર્મેં કરાવીં હા ચાંગુ । નિરોપુ માઝા
જો જીવબંધીં શિણલા । સુટકે જાચે આપલા ।
તેણેં પુઢતપુઢતીં યા બોલા । આન ન કીજે
નાતરી આંધારાચેનિ રોખેં । જૈસીં ડોળાં રોંવિજતી નખેં ।
તૈસા કર્મદ્વેષેં અશેખેં । કર્મેંચિ સાંડી
તયાચેં જેં કર્મ સાંડણેં । તેં તામસ પૈં મી મ્હણેં ।
શિસારાચે રાગેં લોટણેં । શિરચિ જૈસેં
હાં ગા માર્ગુ દુવાડુ હોયે । તરી નિસ્તરિતીલ પાયે ।
કીં તેચિ ખાંડણેં આહે । માર્ગાપરાધેં
ભુકેલિયાપુઢેં અન્ન । હો કાં ભલતૈસેં ઉન્હ ।
તરી બુદ્ધી ન ઘેતાં લંઘન । ભાણેં પાપરાં હલ્યા
તૈસા કર્માચા બાધુ કર્મેં । નિસ્તરીજે કરિતેનિ વર્મેં ।
હે તામસુ નેણેં ભ્રમેં । માજવિલા
કીં સ્વભાવેં આલેં વિભાગા । તેં કર્મચિ વોસંડી પૈં ગા ।
તરી ઝણેં આતળા ત્યાગા । તામસા તયા
અથવા સ્વાધિકારુ બુઝે । આપલે વિહિતહી સુજે ।
પરી કરિતયા ઉમજે । નિબરપણા
જે કર્માચી ઐલીકડ । નાવેક દિસે દુવાડ ।
જે વાહતિયે વેળે જડ । શિદોરી જૈસી
જૈસા નિંબ જિભે કડવટુ । હિરડા પહિલેં તુરટુ ।
તૈસા કર્મા ઐલ શેવટુ । ખણુવાળા હોય
કાં ધેનુ દુવાડ શિંગ । શેવંતીયે અડવ આંગ ।
ભોજનસુખ મહાગ । પાકુ કરિતાં
તૈસેં પુઢતપુઢતી કર્મ । આરંભીંચ અતિ વિષમ ।
મ્હણૌનિ તો તેં શ્રમ । કરિતાં માની
યેહવીં વિહિતત્વેં માંડી । પરી ઘાલિતાં અસુરવાડીં ।
તેથ પોળલા ઐસા સાંડી । આદરિલેંહી
મ્હણે વસ્તુ દેહાસારિખી । આલી બહુતીં ભાગ્યવિશેખીં ।
મા જાચૂં કાં કર્માદિકીં । પાપિયા જૈસા ?
કેલેં કર્મીં જે દ્યાવેં । તેં ઝણેં મજ હોઆવેં ।
આજિ ભોગૂં ના કાં બરવે । હાતીંચે ભોગ ?
ઐસા શરીરાચિયા ક્લેશા । ભેણેં કર્મેં વીરેશા ।
સાંડી તો પરીયેસા । રાજસુ ત્યાગુ
યેહવીં તેથહી કર્મ સાંડે । પરી તયા ત્યાગફળ ન જોડે ।
જૈસેં ઉતલેં આગીં પડે । તેં નલગેચિ હોમા
કાં બુડોનિ પ્રાણ ગેલે । તે અર્ધોદકીં નિમાલે ।
હેં મ્હણોં નયે જાહલેં । દુર્મરણચિ
તૈસેં દેહાચેનિ લોભેં । જેણેં કર્મા પાણી સુભે ।
તેણેં સાચ ન લભે । ત્યાગાચેં ફળ
કિંબહુના આપુલેં । જૈં જ્ઞાન હોય ઉદયા આલેં ।
તૈં નક્ષત્રાતેં પાહલેં । ગિળી જૈસેં
તૈશા સકારણ ક્રિયા । હારપતી ધનંજયા ।
તો કર્મત્યાગુ યે જયા । મોક્ષફળાસી
તેં મોક્ષફળ અજ્ઞાના । ત્યાગિયા નાહીં અર્જુના ।
મ્હણૌનિ તો ત્યાગુ ન માના । રાજસુ જો
તરી કોણે પાં એથ ત્યાગેં । તેં મોક્ષફળ ઘર રિઘે ।
હેંહી આઇક પ્રસંગે । બોલિજેલ
તરી સ્વાધિકારાચેનિ નાંવેં । જેં વાંટિયા આલેં સ્વભાવેં ।
તેં આચરે વિધિગૌરવેં । શૃંગારોનિ
પરી હેં મી કરિતુ અસેં । ઐસા આઠવુ ત્યજી માનસેં ।
તૈસેચિ પાણી દે આશે । ફળાચિયે
પૈં અવજ્ઞા આણિ કામના । માતેચ્યા ઠાયીં અર્જુના ।
કેલિયા દોની પતના । કારણ હોતી
તરી દોનીં યેં ત્યજાવીં । મગ માતાચી તે ભજાવી ।
વાંચૂનિ મુખાલાગીં વાળાવી । ગાયચિ સગળી ?
આવડતિયેહી ફળીં । અસારેં સાલી આંઠોળીં ।
ત્યાસાઠીં અવગળી । ફળાતેં કોણ્હી ?
તૈસા કર્તૃત્વાચા મદુ । આણિ કર્મફળાચા આસ્વાદુ ।
યા દોહીંચેં નાંવ બંધુ । કર્માચા કીં
તરી યા દોહીંચ્યા વિખીં । જૈસા બાપુ નાતળે લેંકીં ।
તૈસા હોં ન શકે દુઃખી । વિહિતા ક્રિયા
હા તો ત્યાગ તરુવરુ । જો ગા મોક્ષફળેં યે થોરુ ।
સાત્વિક ઐસા ડગરુ । યાસીંચ જગીં
આતાં જાળૂનિ બીજ જૈસેં । ઝાડા કીજે નિર્વંશેં ।
ફળ ત્યાગૂનિ કર્મ તૈસેં । ત્યજિલેં જેણેં
લોહ લાગતખેંવો પરીસીં । ધાતૂચી ગંધિકાળિમા જૈસી ।
જાતી રજતમેં તૈસીં । તુટલીં દોન્હી
મગ સત્વેં ચોખાળેં । ઉઘડતી આત્મબોધાચે ડોળે ।
તેથ મૃગાંબુ સાંજવેળે । હોય જૈસેં
તૈસા બુદ્ધ્યાદિકાંપુઢાં । અસતુ વિશ્વાભાસુ હા યેવઢા ।
તો ન દેખે કવણીકડાં । આકાશ જૈસેં
મ્હણૌનિ પ્રાચિનાચેનિ બળેં । અલંકૃતેં કુશલાકુશલેં ।
તિયેં વ્યોમાઆંગીં આભાળેં । જિરાલીં જૈસીં
તૈસીં તયાચિયે દિઠી । કર્મેં ચોખાળલીં કિરીટી ।
મ્હણૌનિ સુખદુઃખીં ઉઠી । પડેના તો
તેણેં શુભકર્મ જાણાવેં । મગ તેં હર્ષેં કરાવેં ।
કાં અશુભાલાગીં હોઆવેં । દ્વેષિયા ના
તરી ઇયાવિષયીંચા કાંહીં । તયા એકુહી સંદેહો નાહીં ।
જૈસા સ્વપ્નાચ્યા ઠાયીં । જાગિન્નલિયા
મ્હણૌનિ કર્મ આણિ કર્તા । યા દ્વૈતભાવાચી વાર્તા ।
નેણેં તો પંડુસુતા । સાત્વિક ત્યાગુ
ઐસેનિ કર્મેં પાર્થા । ત્યજિલીં ત્યજિતી સર્વથા ।
અધિકેં બાંધિતી અન્યથા । સાંડિલીં તરી
આણિ હાં ગા સવ્યસાચી । મૂર્તિ લાહોનિ દેહાચી ।
ખંતી કરિતી કર્માચી । તે ગાંવઢે ગા
મૃત્તિકેચા વીટુ । ઘેઊનિ કાય કરીલ ઘટુ ? ।
કેઉતા તાથુ પટુ । સાંડીલ તો ?
તેવીંચિ વન્હિત્વ આંગીં । આણિ ઉબે ઉબગણેં આગી ।
કીં તો દીપુ પ્રભેલાગીં । દ્વેષુ કરીલ કાઈ ?
હિંગુ ત્રાસિલા ઘાણી । તરી કૈચેં સુગંધત્વ આણી ? ।
દ્રવપણ સાંડૂનિ પાણી । કેં રાહે તેં ?
તૈસા શરીરાચેનિ આભાસેં । નાંદતુ જંવ અસે ।
તંવ કર્મત્યાગાચેં પિસેં । કાઇસેં તરી ?
આપણ લાવિજે ટિળા । મ્હણૌનિ પુસોં યે વેળોવેળા ।
મા ઘાલી ફેડી નિડળા । કાં કરૂં યે ગા ?
તૈસેં વિહિત સ્વયેં આદરિલેં । મ્હણૌનિ ત્યજૂં યે ત્યજિલેં ।
પરી કર્મચિ દેહ આતલેં । તેં કાં સાંડીલ ગા ?
જેં શ્વાસોચ્છ્વાસવરી । હોત નિજેલિયાહીવરી ।
કાંહીં ન કરણેંયાચિ પરી । હોતી જયાચી
યા શરીરાચેનિ મિસકેં । કર્મચી લાગલેં અસિકેં ।
જિતાં મેલયા ન ઠાકે । ઇયા રીતી
યયા કર્માતેં સાંડિતી પરી । એકીચિ તે અવધારીં ।
જે કરિતાં ન જાઇજે હારીં । ફળશેચિયે
કર્મફળ ઈશ્વરીં અર્પે । તત્પ્રસાદેં બોધુ ઉદ્દીપેં ।
તેથ રજ્જુજ્ઞાનેં લોપે । વ્યાળશંકા
તેણેં આત્મબોધેં તૈસેં । અવિદ્યેસીં કર્મ નાશે ।
પાર્થા ત્યજિજે જૈં ઐસેં । તૈં ત્યજિલેં હોય
મ્હણૌનિ ઇયાપરી જગીં । કર્મેં કરિતાં માનૂં ત્યાગી ।
યેર મુર્છને નાંવ રોગી । વિસાંવા જૈસા
તૈસા કર્મીં શિણે એકીં । તો વિસાંવો પાહે આણિકીં ।
દાંડેયાચે ઘાય બુકી । ધાડણેં જૈસેં
પરી હેં અસો પુઢતી । તોચિ ત્યાગી ત્રિજગતીં ।
જેણેં ફળત્યાગેં નિષ્કૃતી । નેલેં કર્મ
યેહવીં તરી ધનંજયા । ત્રિવિધા કર્મફળા ગા યયા ।
સમર્થ તે કીં ભોગાવયા । જે ન સાંડિતીચિ આશા
આપણચિ વિઊનિ દુહિતા । કીં ન મમ મ્હણે પિતા ।
તો સુટે કીં પ્રતિગ્રહીતા । જાંવઈ શિરકે
વિષાચે આગરહી વાહતી । તેં વિકિતાં સુખેં લાભે જિતી ।
યેર નિમાલેં જે ઘેતી । વેંચોનિ મોલેં
તૈસેં કર્તા કર્મ કરૂ । અકર્તા ફળાશા ન ધરૂ ।
એથ ન શકે આવરૂં । દોહીંતેં કર્મ
વાટે પિકલિયા રુખાચેં । ફળ અપેક્ષી તયાચેં ।
તેવીં સાધારણ કર્માચેં । ફળ ઘે તયા
પરી કરૂનિ ફળ નેઘે । તો જગાચ્યા કામીં ન રિઘે ।
જે ત્રિવિધ જગ અવઘેં । કર્મફળ હેં
દેવ મનુષ્ય સ્થાવર । યયા નાંવ જગડંબર ।
આણિ હે તંવ તિન્હી પ્રકાર । કર્મફળાંચે
તેંચિ એક ગા અનિષ્ટ । એક તેં કેવળ ઇષ્ટ ।
આણિ એક ઇષ્ટાનિષ્ટ । ત્રિવિધ ઐસેં
પરી વિષયમંતીં બુદ્ધી । આંગીં સૂનિ અવિધી ।
પ્રવર્તતી જે નિષિદ્ધીં । કુવ્યાપારીં
તેથ કૃમિ કીટ લોષ્ટ । હે દેહ લાહતી નિકૃષ્ટ ।
તયા નામ તેં અનિષ્ટ । કર્મફળ
કાં સ્વધર્મા માનુ દેતાં । સ્વાધિકારુ પુઢાં સૂતાં ।
સુકૃત કીજે પુસતાં । આમ્નાયાતેં
તૈં ઇંદ્રાદિક દેવાંચીં । દેહેં લાહિજતી સવ્યસાચી ।
તયા કર્મફળા ઇષ્ટાચી । પ્રસિદ્ધિ ગા
આણિ ગોડ આંબટ મિળે । તેથ રસાંતર ફરસાળેં ।
ઉઠી દોંહી વેગળેં । દોહીં જિણતેં
રેચકુચિ યોગવશેં । હોય સ્તંભાવયાદોષેં ।
તેવીં સત્યાસત્ય સમરસેં । સત્યાસત્યચિ જિણિજે
મ્હણૌનિ સમભાગેં શુભાશુભેં । મિળોનિ અનુષ્ઠાનાચેં ઉભેં ।
તેણેં મનુષ્યત્વ લાભે । તેં મિશ્ર ફળ
ઐસેં ત્રિવિધ યયા ભાગીં । કર્મફળ માંડલેસેં જગીં ।
હેં ન સાંડી તયાં ભોગીં । જેં સૂદલે આશા
જેથેં જિવ્હેચા હાતુ ફાંટે । તંવ જેવિતાં વાટે ગોમટેં ।
મગ પરીણામીં શેવટેં । અવશ્ય મરણ
સંવચોરમૈત્રી ચાંગ । જંવ ન પવિજે તેં દાંગ ।
સામાન્યા ભલી આંગ । ન શિવે તંવ
તૈસીં કર્મેં કરિતાં શરીરીં । લાહતી મહત્ત્વાચી ફરારી ।
પાઠીં નિધનીં એકસરી । પાવતી ફળેં
તૈસા સમર્થુ આણિ ઋણિયા । માગોં આલા બાઇણિયા ।
ન લોટે તૈસા પ્રાણિયા । પડે તો ભોગુ
મગ કણિસૌનિ કણુ ઝડે । તો વિરૂઢલા કણિસા ચઢે ।
પુઢતી ભૂમી પડે । પુઢતી ઉઠી
તૈસેં ભોગીં જેં ફળ હોય । તેં ફળાંતરેં વીત જાય ।
ચાલતાં પાવો પાય । જિણિજે જૈસા
ઉતારાચિયે સાંગડી । ઠાકે તે ઐલીચ થડી ।
તેવીં ન મુકીજતી વોઢી । ભોગ્યાચિયે
પૈં સાધ્યસાધનપ્રકારેં । ફળભોગુ તો પસરે ।
એવં ગોંવિલે સંસારેં । અત્યાગી તે
યેહવીં જાઈચિયાં ફુલાં ફાંકણેં । ત્યાચિ નામ જૈસેં સુકણેં ।
તૈસેં કર્મમિષેં ન કરણેં । કેલેં જિહીં
બીજચિ વરોસિ વેંચે । તેથ વાઢતી કુળવાડી ખાંચે ।
તેવીં ફળત્યાગેં કર્માચેં । સારિલેં કામ
તે સત્વશુદ્ધિ સાહાકારેં । ગુરુકૃપામૃતતુષારેં ।
સાસિન્નલેનિ બોધેં વોસરે । દ્વૈતદૈન્ય
તેવ્હાં જગદાભાસમિષેં । સ્ફુરે તેં ત્રિવિધ ફળ નાશે ।
એથ ભોક્તા ભોગ્ય આપૈસેં । નિમાલેં હેં
ઘડે જ્ઞાનપ્રધાનુ હા ઐસા । સંન્યાસુ જયાં વીરેશા ।
તેચિ ફલભોગ સોસા । મુકલે ગા
આણિ યેણેં કીર સંન્યાસેં । જૈં આત્મરૂપીં દિઠી પૈસે ।
તૈં કર્મ એક ઐસેં । દેખણેં આહે ?
પડોનિ ગેલિયા ભિંતી । ચિત્રાંચી કેવળ હોય માતી ।
કાં પાહાલેયા રાતી । આંધારેં ઉરે ?
જૈં રૂપચિ નાહીં ઉભેં । તૈં સાઉલી કાહ્યાચી શોભે ? ।
દર્પણેવીણ બિંબેં । વદન કેં પાં ?
ફિટલિયા નિદ્રેચા ઠાવો । કૈચા સ્વપ્નાસિ પ્રસ્તાવો ? ।
મગ સાચ કા વાવો । કોણ મ્હણે ?
તૈસેં ગા સંન્યાસેં યેણેં । મૂળ અવિદ્યેસીચિ નાહીં જિણેં ।
મા તિયેચેં કાર્ય કોણેં । ઘેપે દીજે ?
મ્હણૌનિ સંન્યાસી યે પાહીં । કર્માચી ગોઠી કીજેલ ખઈ ।
પરી અવિદ્યા આપુલામ્ દેહીં । આહે જૈ કાં
જૈં કર્તેપણાચેનિ થાંવેં । આત્મા શુભાશુભીં ધાંવેં ।
દૃષ્ટિ ભેદાચિયે રાણિવે । રચલીસે જૈં
તૈં તરી ગા સુવર્મા । બિજાવળી આત્મયા કર્મા ।
અપાડેં જૈસી પશ્ચિમા । પૂર્વેસિ કાં
નાતરી આકાશા કા આભાળા । સૂર્યા આણિ મૃગજળા ।
બિજાવળી ભૂતળા । વાયૂસિ જૈસી
પાંઘરૌનિ નઈચેં ઉદક । અસે નઈચિમાજીં ખડક ।
પરી જાણિજે કા વેગળિક । કોડીચી તે
હો કાં ઉદકાજવળી । પરી સિનાનીચિ તે બાબુળી ।
કાય સંગાસ્તવ કાજળી । દીપુ મ્હણોં યે ?
જરી ચંદ્રીં જાલા કલંકુ । તરી ચંદ્રેસીં નવ્હે એકુ ।
આહે દૃષ્ટી ડોળ્યાં વિવેકુ । અપાડુ જેતુલા
નાના વાટા વાટે જાતયા । વોઘા વોઘીં વાહાતયા ।
આરસા આરસાં પાહાતયા । અપાડુ જેતુલા
પાર્થા ગા તેતુલેનિ માનેં । આત્મેંનિસીં કર્મ સિનેં ।
પરી ઘેવવિજે અજ્ઞાનેં । તેં કીર ઐસેં
વિકાશેં રવીતેં ઉપજવી । દ્રુતી અલીકરવી ભોગવી ।
તે સરોવરીં કાં બરવી । અબ્જિની જૈસી
પુઢતપુઢતી આત્મક્રિયા । અન્યકારણકાચિ તૈશિયા ।
કરૂં પાંચાંહી તયાં । કારણાં રૂપ
આણિ પાંચહી કારણેં તિયેં । તૂંહી જાણસીલ વિપાયેં ।
જેં શાસ્ત્રેં ઉભઊની બાહે । બોલતી તયાંતે
વેદરાયાચિયા રાજધાનીં । સાંખ્યવેદાંતાચ્યા ભુવનીં ।
નિરૂપણાચ્યા નિશાણધ્વનીં । ગર્જતી જિયેં
જેં સર્વકર્મસિદ્ધીલાગીં । ઇયેંચિ મુદ્દલેં હો જગીં ।
તેથ ન સુવાવા અભંગીં । આત્મરાજુ
હ્યા બોલાચિ ડાંગુરટી । તિયેં પ્રસિદ્ધીચિ આલી કિરીટી ।
મ્હણૌનિ તુઝ્યા હન કર્ણપુટીં । વસોં હેં કાજ
આણિ મુખાંતરીં આઇકિજે । તૈસેં કાયસેં હેં ઓઝેં ।
મી ચિદ્રત્ન તુઝેં । અસતાં હાતીં
દર્પણુ પુઢાં માંડલેયા । કાં લોકાંચિયાં ડોળયાં ।
માનુ દ્યાવા પહાવયા । આપુલેં નિકેં
ભક્ત જૈસેનિ જેથ પાહે । તેથ તેં તેંચિ હોત જાયે ।
તો મી તુઝેં જાહાલોં આહેં । ખેળણેં આજી
ઐસેં હેં પ્રીતીચેનિ વેગેં । દેવો બોલતાં સે નેઘે ।
તંવ આનંદામાજીં આંગેં । વિરતસે યેરુ
ચાંદિણિયાચા પડિભરુ । હોતાં સોમકાંતાચા ડોંગરુ ।
વિઘરોનિ સરોવરુ । હોં પાહે જૈસા
તૈસેં સુખ આણિ અનુભૂતી । યા ભાવાંચી મોડૂનિ ભિંતી ।
આતલેં અર્જુનાકૃતિ । સુખચિ જેથ
તેથ સમર્થુ મ્હણૌનિ દેવા । અવકાશુ જાહલા આઠવા ।
મગ બુડતયાચા ધાંવા । જીવેં કેલા
અર્જુના યેસણેં ધેંડેં । પ્રજ્ઞા પસરેંસીં બુડે ।
આલેં ભરતેં એવઢેં । તેં કાઢૂનિ પુઢતી
દેવો મ્હણે હાં ગા પાર્થા । તૂં આપણપેં દેખ સર્વથા ।
તંવ શ્વાસૂનિ યેરેં માથા । તુકિયેલા
મ્હણે જાણસી દાતારા । મી તુજશીં વ્યક્તિશેજારા ।
ઉબગલા આજી એકાહારા । યેવોં પાહેં
તયાહી હા ઐસા । લોભેં દેતસાં જરી લાલસા ।
તરી કાં જી ઘાલીતસાં । આડ આડ જીવા ?
તેથ શ્રીકૃષ્ણ મ્હણતી નિકેં । અદ્યાપિ નાહીં મા ઠાઊકેં ।
વેડયા ચંદ્રા આણિ ચંદ્રિકે । ન મિળણેં આહે ?
આણિ હાહી બોલોનિ ભાવો । તુજ દાઊં આમ્હી ભિવોં ।
જે રુસતાં બાંધે થાંવો । તેં પ્રેમ ગા હેં
એથ એકમેકાંચિયે ખુણેં । વિસંવાદુ તંવચિ જિણેં ।
મ્હણૌનિ અસો હેં બોલણેં । ઇયેવિષયીંચેં
મગ કૈશી કૈશી તે આતાં । બોલત હોતોં પંડુસુતા ।
સર્વ કર્મા ભિન્નતા । આત્મેનિસીં
તંવ અર્જુન મ્હણે દેવેં । માઝિયે મનીંચેંચિ સ્વભાવેં ।
પ્રસ્તાવિલેં બરવેં । પ્રમેય તેં જી
જેં સકળ કર્માચેં બીજ । કારણપંચક તુજ ।
સાંગેન ઐસી પૈજ । ઘેતલી કાં
આણિ આત્મયા એથ કાંહીં । સર્વથા લાગુ નાહીં ।
હેં પુઢારલાસિ તે દેઈં । લાહાણેં માઝેં
યયા બોલા વિશ્વેશેં । મ્હણિતલેં તોષેં બહુવસે ।
ઇયેવિષયીં ધરણેં બૈસે। ઐસેં કેં જોડે ?
તરી અર્જુના નિરૂપિજેલ । તેં કીર ભાષેઆંતુલ ।
પરી મેચુ યે હોઈજેલ । ઋણિયા તુજ
તંવ અર્જુન મ્હણે દેવો । કાઈ વિસરલે માગીલ ભાવો ? ।
ઇયે ગોંઠીસ કીં રાખત આહોં । મીતૂંપણ જી ?
એથ શ્રીકૃષ્ણ મ્હણતી હો કાં । આતાં અવધાનાચા પસરુ નિકા ।
કરૂનિયાં આઇકા । પુઢારલોં તેં
તરી સત્યચિ ગા ધનુર્ધરા । સર્વકર્માંચા ઉભારા ।
હોતસે બહિરબાહિરા । કરણીં પાંચેં
આણિ પાંચ કારણ દળવાડેં । જિહીં કર્માકારુ માંડે ।
તે હેતુસ્તવ ઘડે । પાંચ આથી
યેર આત્મતત્ત્વ ઉદાસીન । તેં ના હેતુ ના ઉપાદાન ।
ના તે અંગેં કરી સંવાહન । કર્મસિદ્ધીચેં
તેથ શુભાશુભીં અંશીં । નિફજતી કર્મેં ઐસીં ।
રાતી દિવો આકાશીં । જિયાપરી
તોય તેજ ધૂમુ । યયાં વાયૂસીં સંગમુ ।
જાલિયા હોય અભ્રાગમુ । વ્યોમ તેં નેણેં
નાના કાષ્ઠીં નાવ મિળે । તે નાવાડેનિ ચળે ।
ચાલવિજે અનિળેં । ઉદક તેં સાક્ષી
કાં કવણે એકેં પિંડે । વેંચિતાં અવતરે ભાંડેં ।
મગ ભવંડીજે દંડેં । ભ્રમે ચક્ર
આણિ કર્તૃત્વ કુલાલાચેં । તેથ કાય તેં પૃથ્વીયેચેં ।
આધારાવાંચૂનિ વેંચે । વિચારીં પાં ।
હેંહિ અસો લોકાંચિયા । રાહાટી હોતાં આઘવિયા ।
કોણ કામ સવિતયા । આંગા આલેં ?
તૈસેં પાંચહેતુમિળણીં । પાંચેંચિ ઇહીં કારણીં ।
કીજે કર્મલતાંચી લાવણી । આત્મા સિના
આતાં તેંચિ વેગળાલીં । પાંચહી વિવંચૂં ગા ભલીં ।
તુકોનિ ઘેતલીં । મોતિયેં જૈસીં
તૈસીં યથા લક્ષણેં । આઇકેં કર્મ\-કારણેં ।
તરી દેહ હેં મી મ્હણેં । પહિલેં એથ
યયાતેં અધિષ્ઠાન ઐસેં । મ્હણિજે તેં યાચિ ઉદ્દેશેં ।
જે સ્વભોગ્યેંસીં વસે । ભોક્તા યેથ
ઇંદ્રિયાંચ્યા દાહેં હાતીં । જાચોનિયાં દિવોરાતી ।
સુખદુઃખેં પ્રકૃતી । જોડીજતી જિયેં
તિયેં ભોગાવયા પુરુખા । આન ઠાવોચિ નાહીં દેખા ।
મ્હણૌનિ અધિષ્ઠાનભાખા । બોલિજે દેહ
હેં ચોવિસાંહી તત્વાંચેં । કુટુંબઘર વસ્તીચેં ।
તુટે બંધમોક્ષાચેં । ગુંથાડે એથ
કિંબહુના અવસ્થાત્રયા । હેં અધિષ્ઠાન ધનંજયા ।
મ્હણૌનિ દેહા યયા । હેંચિ નામ
આણિ કર્તા હેં દુજેં । કર્માચેં કારણ જાણિજે ।
પ્રતિબિંબ મ્હણિજે । ચૈતન્યાચેં જેં
આકાશચિ વર્ષે નીર । તેં તળવટીં બાંધે નાડર ।
મગ બિંબોનિ તદાકાર । હોય જેવીં
કાં નિદ્રાભરેં બહુવેં । રાયા આપણપેં ઠાઉવેં નવ્હે ।
મગ સ્વપ્નીંચિયે સામાવે । રંકપણીં
તૈસેં આપુલેનિ વિસરેં । ચૈતન્યચિ દેહાકારેં ।
આભાસોનિ આવિષ્કરેં । દેહપણેં જેં
જયા વિસરાચ્યા દેશીં । પ્રસિદ્ધિ ગા જીવુ ઐસી ।
જેણેં ભાષ કેલી દેહેંસી । આઘવાવિષયીં
પ્રકૃતિ કરી કર્મેં । તીં મ્યાં કેલીં મ્હણે ભ્રમેં ।
યેથ કર્તા યેણેં નામેં । બોલિજે જીવુ
મગ પાતેયાંચ્યા કેશીં । એકીચ ઉઠી દિઠી જૈસી ।
મોકળી ચવરી ઐસી । ચિરીવ ગમે
કાં ઘરાઆંતુલ એકુ । દીપાચા તો અવલોકુ ।
ગવાક્ષભેદેં અનેકુ । આવડે જેવીં
કાં એકુચિ પુરુષુ જૈસા । અનુસરત નવાં રસાં ।
નવવિધુ ઐસા । આવડોં લાગે
તેવીં બુદ્ધીચેં એક જાણણેં । શ્રોત્રાદિભેદેં યેણેં ।
બાહેરી ઇંદ્રિયપણેં । ફાંકે જેં કાં
તેં પૃથગ્વિધ કરણ । કર્માચેં ઇયા કારણ ।
તિસરેં ગા જાણ । નૃપનંદના
આણિ પૂર્વપશ્ચિમવાહણીં । નિઘાલિયા વોઘાચિયા મિળણી ।
હોય નદી નદ પાણી । એકચિ જેવીં
તૈસી ક્રિયાશક્તિ પવનીં । અસે જે અનપાયિની ।
તે પડિલી નાનાસ્થાનીં । નાના હોય
જૈં વાચે કરી યેણેં । તૈં તેંચિ હોય બોલણેં ।
હાતા આલી તરી ઘેણેં । દેણેં હોય
અગા ચરણાચ્યા ઠાયીં । તરી ગતિ તેચિ પાહીં ।
અધોદ્વારીં દોહીં । ક્ષરણેં તેચિ
કંદૌનિ હૃદયવરી । પ્રણવાચી ઉજરી ।
કરિતાં તેચિ શરીરીં । પ્રાણુ મ્હણિજે
મગ ઉર્ધ્વીંચિયા રિગાનિગા । પુઢતી તેચિ શક્તિ પૈં ગા ।
ઉદાનુ ઐસિયા લિંગા । પાત્ર જાહલી
અધોરંધ્રાચેનિ વાહેં । અપાનુ હેં નામ લાહે ।
વ્યાપકપણેં હોયે । વ્યાનુ તેચિ
આરોગિલેનિ રસેં । શરીર ભરી સરિસેં ।
આણિ ન સાંડિતાં અસે । સર્વસંધીં
ઐસિયા ઇયા રાહટીં । મગ તેચિ ક્રિયા પાઠીં ।
સમાન ઐસી કિરીટી । બોલિજે ગા
આણિ જાંભઈ શિંક ઢેંકર । ઐસૈસા હોતસે વ્યાપાર ।
નાગ કૂર્મ કૃકર । ઇત્યાદિ હોય
એવં વાયૂચી હે ચેષ્ટા । એકીચિ પરી સુભટા ।
વર્તનાસ્તવ પાલટા । યેતસે જે
તેં ભેદલી વૃત્તિપંથેં । વાયુશક્તિ ગા એથેં ।
કર્મકારણ ચૌથેં । ઐસેં જાણ
આણિ ઋતુ બરવા શારદુ । શારદીં પુઢતી ચાંદુ ।
ચંદ્રી જૈસા સંબંધુ । પૂર્ણિમેચા
કાં વસંતીં બરવા આરામુ । આરામીંહી પ્રિયસંગમુ ।
સંગમીં આગમુ । ઉપચારાંચા
નાના કમળીં પાંડવા । વિકાસુ જૈસા બરવા ।
વિકાસીંહી યાવા । પરાગાચા
વાચે બરવેં કવિત્વ । કવિત્વીં બરવેં રસિકત્વ ।
રસિકત્વીં પરતત્વ । સ્પર્શુ જૈસા
તૈસી સર્વવૃત્તિવૈભવીં । બુદ્ધિચિ એકલી બરવી ।
બુદ્ધિહી બરવ નવી । ઇંદ્રિયપ્રૌઢી
ઇંદ્રિયપ્રૌઢીમંડળા । શૃંગારુ એકુચિ નિર્મળા ।
જૈં અધિષ્ઠાત્રિયાં કાં મેળા । દેવતાંચા જો
મ્હણૌનિ ચક્ષુરાદિકીં દાહેં । ઇંદ્રિયાં પાઠીં સ્વાનુગ્રહેં ।
સૂર્યાદિકાં કાં આહે । સુરાંચેં વૃંદ
તેં દેવવૃંદ બરવેં । કર્મકારણ પાંચવેં ।
અર્જુના એથ જાણાવેં । દેવો મ્હણે
એવં માને તુઝિયે આયણી । તૈસી કર્મજાતાંચી હે ખાણી ।
પંચવિધ આકર્ણીં । નિરૂપિલી
આતાં હેચિ ખાણી વાઢે । મગ કર્માચી સૃષ્ટિ ઘડે ।
જિહીં તે હેતુહી ઉઘડે । દાઊં પાંચૈ
તરી અવસાંત આલી માધવી । તે હેતુ હોય નવપલ્લવીં ।
પલ્લવ પુષ્પપુંજ દાવી । પુષ્પ ફળાતેં
કાં વાર્ષિયે આણિજે મેઘુ । મેઘેં વૃષ્ટિપ્રસંગુ ।
વૃષ્ટીસ્તવ ભોગુ । સસ્યસુખાચા
નાતરી પ્રાચી અરુણાતેં વિયે । અરુણેં સૂર્યોદયો હોયે ।
સૂર્યેં સગળા પાહે । દિવો જૈસા
તૈસેં મન હેતુ પાંડવા । હોય કર્મસંકલ્પભાવા ।
તો સંકલ્પુ લાવી દિવા । વાચેચા ગા
મગ વાચેચા તો દિવટા । દાવી કૃત્યજાતાંચિયા વાટા ।
તેવ્હાં કર્તા રિગે કામઠાં । કર્તૃત્વાચ્યા
તેથ શરીરાદિક દળવાડેં । શરીરાદિકાં હેતુચિ ઘડે ।
લોહકામ લોખંડેં । નિર્વાળિજે જૈસેં
કાં તાંથુવાચા તાણા । તાંથુ ઘાલિતાં વૈરણા ।
તો તંતુચિ વિચક્ષણા । હોય પટુ
તૈસેં મનવાચાદેહાચેં । કર્મ મનાદિ હેતુચિ રચે ।
રત્નીં ઘડે રત્નાચેં । દળવાડેં જેવીં
એથ શરીરાદિકેં કારણેં । તેંચિ હેતુ કેવીં હેં કોણેં ।
અપેક્ષિજે તરી તેણેં । અવધારિજો
આઇકા સૂર્યાચિયા પ્રકાશા । હેતુ કારણ સૂર્યુચિ જૈસા ।
કાં ઊંસાચેં કાંડેં ઊંસા । વાઢી હેતુ
નાના વાગ્દેવતા વાનાવી । તૈં વાચાચિ લાગે કામવાવી ।
કાં વેદાં વેદેંચિ બોલાવી । પ્રતિષ્ઠા જેવીં
તૈસેં કર્મા શરીરાદિકેં । કારણ હેં કીર ઠાઉકેં ।
પરી હેંચિ હેતુ ન ચુકે । હેંહી એથ
આણિ દેહાદિકીં કારણીં । દેહાદિ હેતુ મિળણીં ।
હોય જયા ઉભારણી । કર્મજાતાં
તેં શાસ્ત્રાર્થેંં માનિલેયા । માર્ગા અનુસરે ધનંજયા ।
તરી ન્યાય તો ન્યાયા । હેતુ હોય
જૈસા પર્જન્યોદકાચા લોટુ । વિપાયેં ધરી સાળીચા પાટુ ।
તો જિરે પરી અચાટુ । ઉપયોગુ આથી
કાં રોષેં નિઘાલેં અવચટેં । પડિલેં દ્વારકેચિયા વાટે ।
તેં શિણે પરી સુનાટેં । ન વચિતી પદેં
તૈસેં હેતુકારણ મેળેં । ઉઠી કર્મ જેં આંધળેં ।
તેં શાસ્ત્રાચેં લાહે ડોળે । તૈં ન્યાય મ્હણિપે
ના દૂધ વાઢિતા ઠાવો પાવે । તંવ ઉતોનિ જાય સ્વભાવેં ।
તોહી વેંચુ પરી નવ્હે । વેંચિલેં તેં
તૈસેં શાસ્ત્રસાહ્યેંવીણ । કેલેં નોહે જરી અકારણ ।
તરી લાગો કાં નાગવણ । દાનલેખીં
અગા બાવન્ના વર્ણાંપરતા । કોણ મંત્રુ આહે પંડુસુતા ।
કાં બાવન્નહી નુચ્ચારિતાં । જીવુ આથી ?
પરી મંત્રાચી કડસણી । જંવ નેણિજે કોદંડપાણી ।
તંવ ઉચ્ચારફળ વાણી । ન પવે જેવીં
તેવીં કારણહેતુયોગેં । જેં બિસાટ કર્મ નિગે ।
તેં શાસ્ત્રાચિયે ન લગે । કાંસે જંવ
કર્મ હોતચિ અસે તેવ્હાંહી । પરી તેં હોણેં નવ્હે પાહીં ।
તો અન્યાયો ગા અન્યાયીં । હેતુ હોય
એવં પંચકારણા કર્મા । પાંચહી હેતુ હે સુમહિમા ।
આતાં એથેં પાહેં પાં આત્મા । સાંપડલા અસે ?
ભાનુ ન હોનિ રૂપેં જૈસીં । ચક્ષુરૂપાતેં પ્રકાશી ।
આત્મા ન હોનિ કર્મેં તૈસીં । પ્રકટિત અસે ગા
પૈં પ્રતિબિંબ આરિસા । દોન્હી ન હોનિ વીરેશા ।
દોહીંતેં પ્રકાશી જૈસા । ન્યાહાળિતા તો
કાં અહોરાત્ર સવિતા । ન હોનિ કરી પંડુસુતા ।
તૈસા આત્મા કર્મકર્તા । ન હોનિ દાવી
પરી દેહાહંમાન ભુલી । જયાચી બુદ્ધિ દેહીંચિ આતલી ।
તયા આત્મવિષયીં જાલી । મધ્યરાત્રી ગા
જેણેં ચૈતન્યા ઈશ્વરા બ્રહ્મા । દેહચિ કેલેં પરમસીમા ।
તયા આત્મા કર્તા હે પ્રમા । અલોટ ઉપજે
આત્માચિ કર્મકર્તા । હાહી નિશ્ચયો નાહીં તત્વતાં ।
દેહોચિ મી કર્મકર્તા । માનિતો સાચે
જે આત્મા મી કર્માતીતુ । સર્વકર્મસાક્ષિભૂતુ ।
હે આપુલી કહીં માતુ । નાયકેચિ કાનીં
મ્હણૌનિ ઉમપા આત્મયાતેં । દેહચિવરી મવિજે એથેં ।
વિચિત્ર કાઈ રાત્રિ દિવસાતેં । ડુડુળ ન કરી ?
પૈં જેણેં આકાશીંચા કહીં । સત્ય સૂર્યુ દેખિલા નાહીં ।
તો થિલ્લરીંચેં બિંબ કાઈ । માનૂ ન લાહે ?
થિલ્લરાચેનિ જાલેપણેં । સૂર્યાસિ આણી હોણેં ।
ત્યાચ્યા નાશીં નાશણેં । કંપેં કંપૂ
આણિ નિદ્રિસ્તા ચેવો નયે । તંવ સ્વપ્ન સાચ હોં લાહે ।
રજ્જુ નેણતાં સાપા બિહે । વિસ્મો કવણ ?
જંવ કવળ આથિ ડોળાં । તંવ ચંદ્રુ દેખાવા કીંં પિંવળા ।
કાય મૃગીંહીં મૃગજળા । ભાળાવેં નાહીં ?
તૈસા શાસ્ત્રગુરૂચેનિ નાંવે । જો વારાહી ટેંકોં નેદી સિવેં ।
કેવળ મૌઢ્યાચેનિચિ જીવેં । જિયાલા જો
તેણેં દેહાત્મદૃષ્ટીમુળેં । આત્મયા ઘાપે દેહાચેં જાળેં ।
જૈસા અભ્રાચા વેગુ કોલ્હેં । ચંદ્રીં માનીં
મગ તયા માનણયાસાઠીં । દેહબંદીશાળે કિરીટી ।
કર્માચ્યા વજ્રગાંઠી । કળાસે તો
પાહે પાં બદ્ધ ભાવના દૃઢા । નળિયેવરી તો બાપુડા ।
કાય મોકળેયાહી પાયાચા ચવડા । ન ઠકેચિ પુંસા ।
મ્હણૌનિ નિર્મળા આત્મસ્વરૂપીં । તો પ્રકૃતીચેં કેલેં આરોપી ।
તો કલ્પકોડીચ્યા માપીં । મવીચિ કર્મેં
આતા કર્મામાજીં અસે । પરી તયાતેં કર્મ ન સ્પર્શે ।
વડવાનળાતેં જૈસેં । સમુદ્રોદક
તૈસેંનિ વેગળેપણેં । જયાચેં કર્મીં અસણેં ।
તો કીર વોળખાવા કવણેં । તરી સાંગો
જે મુક્તાતેં નિર્ધારિતાં । લાભે આપલીચ મુક્તતા ।
જૈસી દીપેં દિસેં પાહતાં । આપલી વસ્તુ
નાતરી દર્પણુ જંવ ઉટિજે । તંવ આપણપયાં આપણ ભેટિજે ।
કાં તોય પાવતાં તોય હોઈજે । લવણેં જેંવીં
હેં અસો પરતોનિ માગુતેં । પ્રતિબિંબ પાહે બિંબાતેં ।
તંવ પાહણેં જાઉની આયિતેં । બિંબચિ હોય
તૈસેં હારપલેં આપણપેં પાવે । તૈં સંતાંતેં પાહતાં ગિંવસાવેં ।
મ્હણૌનિ વાનાવે ઐકાવે । તેચિ સદા
પરી કર્મીં અસોનિ કર્મેં । જો નાવરે સમેંવિષમેં ।
ચર્મચક્ષૂંચેનિ ચામેં । દૃષ્ટિ જૈસી
તૈસા સોડવલા જો આહે । તયાચેં રૂપ આતાં પાહેં ।
ઉપપત્તીચી બાહે । ઉભઊનિ સાંગોં
તરી અવિદ્યેચિયા નિદા । વિશ્વસ્વપ્નાચા હા ધાંદા ।
ભોગીત હોતા પ્રબુદ્ધા । અનાદિ જો
તો મહાવાક્યાચેનિ નાંવેં । ગુરુકૃપેચેનિ થાંવેં ।
માથાં હાતુ ઠેવિલા નવ્હે । થાપટિલા જૈસા
તૈસા વિશ્વસ્વપ્નેંસીં માયા । નીદ સાંડૂનિ ધનંજયા ।
સહસા ચેઇલા અદ્વયા\- । નંદપણેં જો
તેવ્હાં મૃગજળાચે પૂર । દિસતે એક નિરંતર ।
હારપતી કાં ચંદ્રકર । ફાંકતાં જૈસે
કાં બાળત્વ નિઘોનિ જાય । તૈં બાગુલા નાહીં ત્રાય ।
પૈં જળાલિયા ઇંધન ન હોય । ઇંધન જેવીં
નાના ચેવો આલિયા પાઠીં । તૈં સ્વપ્ન ન દિસે દિઠી ।
તૈસી અહં મમતા કિરીટી । નુરેચિ તયા
મગ સૂર્યુ આંધારાલાગીં । રિઘો કાં ભલતે સુરંગીં ।
પરી તો તયાચ્યા ભાગીં । નાહીંચિ જૈસા
તૈસા આત્મત્વેં વેષ્ટિલા હોયે । તો જયા જયા દૃશ્યાતેં પાહેં ।
તેં દૃષ્ય દ્રષ્ટેપણેંસીં હોત જાયે । તયાચેંચિ રૂપ
જૈસા વન્હિ જયા લાગે । તેં વન્હિચિ જાલિયા આંગેં ।
દાહ્યદાહકવિભાગેં । સાંડિજે તેં
તૈસા કર્માકારા દુજેયા । તો કર્તેપણાચા આત્મયા ।
આળુ આલા તો ગેલિયા । કાંહીં બાહીં જેં ઉરે
તિયે આત્મસ્થિતીચા જો રાવો । મગ તો દેહીં ઇયે જાણેલ ઠાવો ? ।
કાય પ્રલયાંબૂચા ઉન્નાહો । વોઘુ માની ?
તૈસી તે પૂર્ણ અહંતા । કાઈ દેહપણેં પંડુસુતા ।
આવરે કાઈ સવિતા । બિંબેં ધરિલા ?
પૈં મથૂનિ લોણી ઘેપે । તેં માગુતી તાકીં ઘાપે ।
તરી તેં અલિપ્તપણેં સિંપે । તેણેંસી કાઈ ?
નાના કાષ્ઠૌનિ વીરેશા । વેગળા કેલિયા હુતાશા ।
રાહે કાષ્ઠાચિયા માંદુસા । કોંડલેપણેં ?
કાં રાત્રીચિયા ઉદરાઆંતુ । નિઘાલા જો હા ભાસ્વતુ ।
તો રાત્રી ઐસી માતુ । ઐકે કાયી ?
તૈસેં વેદ્ય વેદકપણેંસી । પડિલેં કાં જયાચે ગ્રાસીં ।
તયા દેહ મી ઐસી । અહંતા કૈંચી ?
આણિ આકાશેં જેથેં જેથુની । જાઇજે તેથ અસે ભરોની ।
મ્હણૌનિ ઠેલેં કોંદોની । આપેંઆપ
તૈસેં જેં તેણેં કરાવેં । તો તેંચિ આહે સ્વભાવેં ।
મા કોણેં કર્મીં વેષ્ટાવેં । કર્તેપણેં ?
નુરેચિ ગગનાવીણ ઠાવો । નોહેચિ સમુદ્રા પ્રવાહો ।
નુઠીચિ ધ્રુવા જાવોં । તૈસેં જાહાલેં
ઐસેનિ અહંકૃતિભાવો । જયાચા બોધીં જાહલા વાવો ।
તહી દેહા જંવ નિર્વાહો । તંવ આથી કર્મેં
વારા જરી વાજોનિ વોસરે । તરી તો ડોલ રુખીં ઉરે ।
કાં સેંદેં દ્રુતિ રાહે કાપુરેં । વેંચલેની
કાં સરલેયા ગીતાચા સમારંભુ । ન વચે રાહવલેપણાચા ક્ષોભુ ।
ભૂમી લોળોનિ ગેલિયા અંબુ । વોલ થારે
અગા માવળલેનિ અર્કેં । સંધ્યેચિયે ભૂમિકે ।
જ્યોતિદીપ્તિ કૌતુકેં । દિસે જૈસી
પૈં લક્ષ ભેદિલિયાહીવરી । બાણ ધાંવેચિ તંવવરી ।
જંવ ભરલી આથી ઉરી । બળાચી તે
નાના ચક્રીં ભાંડેં જાલેં । તેં કુલાલેં પરતેં નેલેં ।
પરી ભ્રમેંચિ તેં માગિલે । ભોવંડિલેપણેં
તૈસા દેહાભિમાનુ ગેલિયા । દેહ જેણેં સ્વભાવેં ધનંજયા ।
જાલેં તેં અપૈસયા । ચેષ્ટવીચ તેં
સંકલ્પેંવીણ સ્વપ્ન । ન લાવિતાં દાંગીચેં બન ।
ન રચિતાં ગંધર્વભુવન । ઉઠી જૈસેં
આત્મયાચેનિ ઉદ્યમેંવીણ । તૈસેં દેહાદિપંચકારણ ।
હોય આપણયાં આપણ । ક્રિયાજાત
પૈં પ્રાચીનસંસ્કારવશેં । પાંચહી કારણેં સહેતુકેં ।
કામવીજતી ગા અનેકેં । કર્માકારેં
તયા કર્મામાજીં મગ । સંહરો આઘવેં જગ ।
અથવા નવેં ચાંગ । અનુકરો
પરી કુમુદ કૈસેનિ સુકે । કૈસેં તેં કમળ ફાંકે ।
હીં દોન્હી રવી ન દેખે । જયાપરી
કાં વીજુ વર્ષોનિ આભાળ । ઠિકરિયા આતો ભૂતળ ।
અથવા કરૂં શાડ્વળ । પ્રસન્નાવૃષ્ટી
તરી તયા દોહીંતેં જૈસેં । નેણિજેચિ કાં આકાશેં ।
તૈસા દેહીંચ જો અસે । વિદેહદૃષ્ટી
તો દેહાદિકીં ચેષ્ટીં । ઘડતાં મોડતાં હે સૃષ્ટી ।
ન દેખે સ્વપ્ન દૃષ્ટી । ચેઇલા જૈસા
યેહવીં ચામાચે ડોળેવરી । જે દેખતી દેહચિવરી ।
તે કીર તો વ્યાપારી । ઐસેંચિ માનિતી
કાં તૃણાચા બાહુલા । જો આગરામેરેં ઠેવિલા ।
તો સાચચિ રાખતા કોલ્હા । માનિજે ના ?
પિસેંં નેસલેં કાં નાગવેં । હેં લોકીં યેઊનિ જાણાવેં ।
ઠાણોરિયાંચેં મવાવેં । આણિકીં ઘાય
કાં મહાસતીચે ભોગ । દેખે કીર સકળ જગ ।
પરી તે આગી ના આંગ । ના લોકુ દેખે
તૈસા સ્વસ્વરૂપેં ઉઠિલા । જો દૃશ્યેંસી દ્રષ્ટા આટલા ।
તો નેણેં કાય રાહટલા । ઇંદ્રિયગ્રામુ
અગા થોરીં કલ્લોળીં કલ્લોળ સાને । લોપતાં તિરીંચેનિ જનેં ।
એકીં એક ગિળિલેં હેં મનેં । માનિજે જહી
તહી ઉદકાપ્રતિ પાહીં । કોણ ગ્રસિતસે કાઈ ।
તૈસેં પૂર્ણા દુજેં નાહીં । જેં તો મારી
સુવર્ણાચિયા ચંડિકા । સુવર્ણશૂળેંચિ દેખા ।
સુવર્ણાચિયા મહિખા । નાશુ કેલા
તો દેવલવસિયા કડા । વ્યવહારુ ગમલા ફુડા ।
વાંચૂનિ શૂળ મહિષ ચામુંડા । સુવર્ણચિ તેં
પૈં ચિત્રીંચેં જળ હુતાંશુ । તો દૃષ્ટીચાચિ આભાસુ ।
પટીં આગી વોલાંશુ । દોન્હી નાહીં
મુક્તાચેં દેહ તૈસેં । હાલત સંસ્કારવશેં ।
તેં દેખોનિ લોક પિસે । કર્તા મ્હણતી
આણિ તયાં કરણેયા આંતુ । ઘડો તિહીં લોકાં ઘાતુ ।
પરી તેણેં કેલા હે માતુ । બોલોં નયે
અગા અંધારુચિ દેખાવા તેજેં । મગ તો ફેડી હેં બોલિજે ।
તૈસેં જ્ઞાનિયા નાહીં દુજેં । જેં તો મારી ।
મ્હણૌનિ તયાચિ બુદ્ધી । નેણે પાપપુણ્યાચી ગંધી ।
ગંગા મીનલિયા નદી । વિટાળુ જૈસા
આગીસી આગી ઝગટલિયા । કાય પોળે ધનંજયા ।
કીં શસ્ત્ર રુપે આપણયા । આપણચિ
તૈસેં આપણપયાપરતેં । જો નેણેં ક્રિયાજાતાતેં ।
તેથ કાય લિંપવી બુદ્ધીતેં । તયાચિયે
મ્હણૌનિ કાર્ય કર્તા ક્રિયા । હેં સ્વરૂપચિ જાહલેં જયા ।
નાહીં શરીરાદિકીં તયા । કર્મી બંધુ
જે કર્તા જીવ વિંદાણીં । કાઢૂનિ પાંચહી ખાણી ।
ઘડિત આહે કરણીં । આઉતીં દાહેં
તેથ ન્યાવો આણિ અન્યાવો । હા દ્વિવિધુ સાધૂનિ આવો ।
ઉભવિતા ન લવી ખેંવો । કર્મભુવનેં
યા થોરાડા કીર કામા । વિરજા નોહે આત્મા ।
પરી મ્હણસી હન ઉપક્રમા । હાતુ લાવી
તો સાક્ષી ચિદ્રૂપુ । કર્મપ્રવૃત્તીચા સંકલ્પુ ।
ઉઠી તો કાં નિરોપુ । આપણચિ દે ?
તરી કર્મપ્રવૃત્તીહીલાગીં । તયા આયાસુ નાહીં આંગીં ।
જે પ્રવૃત્તીચેહી ઉળિગીં । લોકુચિ આથી
મ્હણૌનિ આત્મયાચેં કેવળ । જો રૂપચિ જાહલા નિખિળ ।
તયા નાહીં બંદિશાળ । કર્માચિ હે
પરી અજ્ઞાનાચ્યા પટીં । અન્યથા જ્ઞાનાચેં ચિત્ર ઉઠી ।
તેથ ચિતારણી હે ત્રિપુટી । પ્રસિદ્ધ જે કાં
જેં જ્ઞાન જ્ઞાતા જ્ઞેય । હેં જગાચેં બીજ ત્રય ।
તે કર્માચી નિઃસંદેહ । પ્રવૃત્તિ જાણ
આતાં યયાચિ ગા ત્રયા । વ્યક્તિ વેગળાલિયા ।
આઇકેં ધનંજયા । કરૂં રૂપ
તરી જીવસૂર્યબિંબાચે । રશ્મી શ્રોત્રાદિકેં પાંચેં ।
ધાંવોનિ વિષયપદ્માચે । ફોડિતી મઢ
કીં જીવનૃપાચે વારુ ઉપલાણેં । ઘેઊનિ ઇંદ્રિયાંચીં કેકાણેં ।
વિષયદેશીંચેં નાગવણેં । આણીત જે
હેં અસો ઇહીં ઇંદ્રિયીં રાહાટે । જેં સુખદુઃખેંસીં જીવા ભેટે ।
તેં સુષુપ્તિકાલીં વોહટે । જેથ જ્ઞાન
તયા જીવા નાંવ જ્ઞાતા । આણિ જેં હેં સાંગિતલેં આતાં ।
તેંચિ એથ પંડુસુતા । જ્ઞાન જાણ
જેં અવિદ્યેચિયે પોટીં । ઉપજતખેંવો કિરીટી ।
આપણયાતેં વાંટી । તિહીં ઠાયીં
આપુલિયે ધાંવે પુઢાં । ઘાલૂનિ જ્ઞેયાચા ગુંડા ।
ઉભારી માગિલીકડાં । જ્ઞાતૃત્વાતેં
મગ જ્ઞાતયા જ્ઞેયા દોઘાં । તો નાંદણુકેચા બગા ।
માજીં જાલેનિ પૈં ગા । વાહે જેણેં
ઠાકૂનિ જ્ઞેયાચી શિંવ । પુરે જયાચી ધાંવ ।
સકળ પદાર્થાં નાંવ । સૂતસે જેં
તેં ગા સામાન્ય જ્ઞાન । યા બોઅલા નાહીં આન ।
જ્ઞેયાચેંહી ચિન્હ । આઇક આતાં
તરી શબ્દુ સ્પર્શુ । રૂપ ગંધ રસુ ।
હા પંચવિધ આભાસુ । જ્ઞેયાચા તો
જૈસેં એકેચિ ચૂતફળેં । ઇંદ્રિયાં વેગવેગળે ।
રસેં વર્ણેં પરીમળેં । ભેટિજે સ્પર્શેં
તૈસેં જ્ઞેય તરી એકસરેં । પરી જ્ઞાન ઇંદ્રિયદ્વારેં ।
ઘે મ્હણૌનિ પ્રકારેં । પાંચેં જાલેં
આણિ સમુદ્રીં વોઘાચેં જાણેં । સરે લાણીપાસીં ધાવણેં ।
કાં ફળીં સરે વાઢણેં । સસ્યાચેં જેવીં
તૈસેં ઇંદ્રિયાંચ્યા વાહવટીં । ધાંવતયા જ્ઞાના જેથ ઠી ।
હોય તેં ગા કિરીટી । વિષય જ્ઞેય
એવં જ્ઞાતયા જ્ઞાના જ્ઞેયા । તિહીં રૂપ કેલેં ધનંજયા ।
હે ત્રિવિધ સર્વ ક્રિયા\- । પ્રવૃત્તિ જાણ
જે શબ્દાદિ વિષય । હેં પંચવિધ જેં જ્ઞેય ।
તેંચિ પ્રિય કાં અપ્રિય । એકેપરીચેં
જ્ઞાન મોટકેં જ્ઞાતયા । દાવી ના જંવ ધનંજયા ।
તંવ સ્વીકારા કીં ત્યજાવયા । પ્રવર્તેચિ તો
પરી મીનાતેં દેખોનિ બકુ । જૈસા નિધાનાતેં રંકુ ।
કાં સ્ત્રી દેખોનિ કામુકુ । પ્રવૃત્તિ ધરી
જૈસેં ખાલારાં ધાંવે પાણી । ભ્રમર પુષ્પાચિયે ઘાણીં ।
નાના સુટલા સાંજવણીં । વત્સુચિ પાં
અગા સ્વર્ગીંચી ઉર્વશી । ઐકોનિ જેંવી માણુસીં ।
વરાતા લાવીજતી આકાશીં । યાગાંચિયા
પૈં પારિવા જૈસા કિરીટી । ચઢલા નભાચિયે પોટીં ।
પારવી દેખોનિ લોટી । આંગચિ સગળેં
હેં ના ઘનગર્જનાસરિસા । મયૂર વોવાંડે આકાશા ।
જ્ઞાતા જ્ઞેય દેખોનિ તૈસા । ધાંવચિ ઘે
મ્હણૌનિ જ્ઞાન જ્ઞેય જ્ઞાતા । હે ત્રિવિધ ગા પંડુસુતા ।
હોયચિ કર્મા સમસ્તાં । પ્રવૃત્તિ યેથ
પરી તેંચિ જ્ઞેય વિપાયેં । જરી જ્ઞાતયાતેં પ્રિય હોયે ।
તરી ભોગાવયા ન સાહે । ક્ષણહી વિલંબુ
નાતરી અવચટેં । તેંચિ વિરુદ્ધ હોઊનિ ભેટે ।
તરી યુગાંત વાટે । સાંડાવયા
વ્યાળા કાં હારા । વરપડા જાલેયા નરા ।
હરિખુ આણિ દરારા । સરિસાચિ ઉઠી
તૈસેં જ્ઞેય પ્રિયાપ્રિયેં । દેખિલેનિ જ્ઞાતયા હોયે ।
મગ ત્યાગ સ્વીકારીં વાહે । વ્યાપારાતેં
તેથ રાગી પ્રતિમલ્લાચા । ગોસાંવી સર્વદળાચા ।
રથુ સાંડૂનિ પાયાંચા । હોય જૈસા
તૈસેં જ્ઞાતેપણેં જેં અસે । તેં યે કર્તા ઐસિયે દશે ।
જેવિતેં બૈસલેં જૈસેં । રંધન કરૂં
કાં ભંવરેંચિ કેલા મળા । વરકલુચિ જાલા અંકસાળા ।
નાના દેવો રિગાલા દેઊળા\- । ચિયા કામા
તૈસા જ્ઞેયાચિયા હાંવા । જ્ઞાતા ઇંદ્રિયાંચા મેળાવા ।
રાહાટવી તેથ પાંડવા । કર્તા હોય
આણિ આપણ હૌની કર્તા । જ્ઞાના આણી કરણતા ।
તેથેં જ્ઞેયચિ સ્વભાવતાં । કાર્ય હોય
ઐસા જ્ઞાનાચિયે નિજગતિ । પાલટુ પડે ગા સુમતિ ।
ડોળ્યાચી શોભા રાતીં । પાલટે જૈસી
કાં અદૃષ્ટ જાલિયા ઉદાસુ । પાલટે શ્રીમંતાચા વિલાસુ ।
પુનિવેપાઠીં શીતાંશુ । પાલટે જૈસા
તૈસા ચાળિતાં કરણેં । જ્ઞાતા વેષ્ટિજે કર્તેપણેં ।
તેથીંચીં તિયેં લક્ષણેં । ઐક આતાં
તરી બુદ્ધિ આણિ મન । ચિત્ત અહંકાર હન ।
હેં ચતુર્વિધ ચિન્હ । અંતઃકરણાચેં
બાહ્ય ત્વચા શ્રવણ । ચક્ષુ રસના ઘ્રાણ ।
હેં પંચવિધ જાણ । ઇંદ્રિયેં ગા
તેથ આંતુલે તંવ કરણેં । કર્તા કર્તવ્યા ઘે ઉમાણેં ।
મગ તૈં જરી જાણેં । સુખા યેતેં
તરી બાહેરીલેં તિયેંહી । ચક્ષુરાદિકેં દાહાહી ।
ઉઠૌનિ લવલાહીં । વ્યાપારા સૂયે
મગ તો ઇંદ્રિયકદંંબુ । કરવિજે તંવ રાબુ ।
જંવ કર્તવ્યાચા લાભુ । હાતાસિ યે
ના તેં કર્તવ્ય જરી દુઃખેં । ફળેલ ઐસેં દેખે ।
તો લાવી ત્યાગમુખેં । તિયેં દાહાહી
મગ ફિટે દુઃખાચા ઠાવો । તંવ રાહાટવી રાત્રિદિવો ।
વિકણવાતેં કાં રાવો । જયાપરી
તૈસેનિ ત્યાગ સ્વીકારીં । વાહાતાં ઇંદ્રિયાંચી ધુરી ।
જ્ઞાતયાતેં અવધારીં । કર્તા મ્હણિપે
આણિ કર્તયાચ્યા સર્વ કર્મીં । આઉતાંચિયા પરી ક્ષમી ।
મ્હણૌનિ ઇંદ્રિયાંતેં આમ્હી । કરણેં મ્હણોં
આણિ હેચિ કરણેંવરી । કર્તા ક્રિયા જ્યા ઉભારી ।
તિયા વ્યાપે તેં અવધારીં । કર્મ એથ
સોનારાચિયા બુદ્ધિ લેણેં । વ્યાપે ચંદ્રકરીં ચાંદણેં ।
કાં વ્યાપે વેલ્હાળપણેં । વેલી જૈસી
નાના પ્રભા વ્યાપે પ્રકાશુ । ગોડિયા ઇક્ષુરસુ ।
હેં અસો અવકાશુ । આકાશીં જૈસા
તૈસેં કર્તયાચિયા ક્રિયા । વ્યાપલેં જેં ધનંજયા ।
તેં કર્મ ગા બોલાવયા । આન નાહીં
એવં કર્મ કર્તા કરણ । યા તિહીંચેંહી લક્ષણ ।
સાંગિતલેં તુજ વિચક્ષણ\- । શિરોમણી
એથ જ્ઞાતા જ્ઞાન જ્ઞેય । હેં કર્માચેં પ્રવૃત્તિત્રય ।
તૈસેંચિ કર્તા કરણ કાર્ય । હા કર્મસંચયો
વન્હીં ઠેવિલા અસે ધૂમુ । આથી બીજીં જેવીં દ્રુમુ ।
કાં મનીં જોડે કામુ । સદા જૈસા
તૈસા કર્તા ક્રિયા કરણીં । કર્માચેં આહે જિંતવણીં ।
સોનેં જૈસેં ખાણી । સુવર્ણાચિયે
મ્હણૌનિ હેં કાર્ય મી કર્તા । ઐસેં આથિ જેથ પંડુસુતા ।
તેથ આત્મા દૂરી સમસ્તા । ક્રિયાંપાસીં
યાલાગીં પુઢતપુઢતી । આત્મા વેગળાચિ સુમતી ।
આતાં અસો હે કિતી । જાણતાસિ તૂં
પરી સાંગિતલેં જેં જ્ઞાન । કર્મ કર્તા હન ।
તે તિન્હી તિહીં ઠાયીં ભિન્ન । ગુણીં આહાતી
મ્હણૌનિ જ્ઞાના કર્મા કર્તયા । પાતેજોં નયે ધનંજયા ।
જે દોની બાંધતી સોડાવયા । એકચિ પ્રૌઢ
તેં સાત્વિક ઠાઊવેં હોયે । તો ગુણભેદુ સાંગોં પાહે ।
જો સાંખ્યશાસ્ત્રીં આહે । ઉવાઇલા
જેં વિચારક્ષીરસમુદ્ર । સ્વબોધકુમુદિનીચંદ્ર ।
જ્ઞાનડોળસાં નરેંદ્ર । શાસ્ત્રાંચા જેં
કીં પ્રકૃતિપુરુષ દોની । મિસળલીં દિવોરજનીં ।
તિયેં નિવડિતાં ત્રિભુવનીં । માર્તંડુ જેં
જેથ અપારા મોહરાશી । તત્વાચ્યા માપીં ચોવિસીં ।
ઉગાણા ઘેઊનિ પરેશીં । સુરવાડિજે
અર્જુના તેં સાંખ્યશાસ્ત્ર । પઢે જયાચેં સ્તોત્ર ।
તેં ગુણભેદચરિત્ર । ઐસેં આહે
જે આપુલેનિ આંગિકેં । ત્રિવિધપણાચેનિ અંકેં ।
દૃશ્યજાત તિતુકેં । અંકિત કેલેં
એવં સત્વરજતમા । તિહીંચી એવઢી અસે મહિમા ।
જેં ત્રૈવિધ્ય આદી બ્રહ્મા । અંતીં કૃમી
પરી વિશ્વીંચી આઘવી માંદી । જેણેં ભેદલેનિ ગુણભેદીં ।
પડિલી તેં તંવ આદી । જ્ઞાન સાંગો
જે દિઠી જરી ચોખ કીજે । તરી ભલતેંહી ચોખ સુજે ।
તૈસેં જ્ઞાનેં શુદ્ધેં લાહિજે । સર્વહી શુદ્ધ
મ્હણૌનિ તેં સાત્વિક જ્ઞાન । આતાં સાંગોં દે અવધાન ।
કૈવલ્યગુણનિધાન । શ્રીકૃષ્ણ મ્હણે
તરી અર્જુના ગા તેં ફુડેં । સાત્વિક જ્ઞાન ચોખડેં ।
જયાચ્યા ઉદયીં જ્ઞેય બુડે । જ્ઞાતેનિસીં
જૈસા સૂર્ય ન દેખે અંધારેં । સરિતા નેણિજતી સાગરેં ।
કાં કવળિલિયા ન ધરે । આત્મછાયા
તયાપરી જયા જ્ઞાના । શિવાદિ તૃણાવસાના ।
ઇયા ભૂતવ્યક્તિ ભિન્ના । નાડળતી
જૈસેં હાતેં ચિત્ર પાહાતાં । હોય પાણિયેં મીઠ ધુતાં ।
કાં ચેવોનિ સ્વપ્ના યેતાં । જૈસેં હોય
તૈસેં જ્ઞાનેં જેણેં । કરિતાં જ્ઞાતવ્યાતેં પાહાણેં ।
જાણતા ના જાણણેં । જાણાવેં ઉરે
પૈં સોનેં આટૂનિ લેણીં । ન કાઢિતી આપુલિયા આયણી ।
કાં તરંગ ન ઘેપતી પાણી । ગાળૂનિ જૈસેં
તૈસી જયા જ્ઞાનાચિયા હાતા । ન લગેચિ દૃશ્યપથા ।
તેં જ્ઞાન જાણ સર્વથા । સાત્વિક ગા
આરિસા પાહોં જાતાં કોડેં । જૈસેં પાહાતેંચિ કાં રિગે પુઢેં ।
તૈસેં જ્ઞેય લોટોનિ પડે । જ્ઞાતાચિ જેં
પુઢતી તેંચિ સાત્વિક જ્ઞાન । જેં મોક્ષલક્ષ્મીચેં ભુવન ।
હેં અસો ઐક ચિન્હ । રાજસાચેં
તરી પાર્થા પરીયેસ । તેં જ્ઞાન ગા રાજસ ।
જેં ભેદાચી કાંસ । ધરૂનિ ચાલે
વિચિત્રતા ભૂતાંચિયા । આપણ આંતોનિ ઠિકરિયા ।
બહુ ચકૈ જ્ઞાતયા । આણિલી જેણેં
જૈસેં સાચા રૂપાઆડ । ઘાલૂનિ વિસરાચેં કવાડ ।
મગ સ્વપ્નાચેં કાબાડ । ઓપી નિદ્રા
તૈસેં સ્વજ્ઞાનાચિયે પૌળી । બાહેરિ મિથ્યા મહીં ખળીં ।
તિહીં અવસ્થાંચિયા વહ્યાળી । દાવી જેં જીવા
અલંકારપણેં ઝાંકલેં । બાળા સોનેં કાં વાયાં ગેલેં ।
તૈસેં નામીં રૂપીં દુરાવલેં । અદ્વૈત જયા
અવતરલી ગાડગ્યાં ઘડાં । પૃથ્વી અનોળખ જાલી મૂઢાં ।
વન્હિ જાલા કાનડા । દીપત્વાસાઠીં
કાં વસ્ત્રપણાચેનિ આરોપેં । મૂર્ખાપ્રતિ તંતુ હારપે ।
નાના મુગ્ધા પટુ લોપે । દાઊનિ ચિત્ર
તૈશી જયા જ્ઞાના । જાણોનિ ભૂતવ્યક્તી ભિન્ના ।
ઐક્યબોધાચી ભાવના । નિમોનિ ગેલી
મગ ઇંધનીં ભેદલા અનળુ । ફુલાંવરી પરીમળુ ।
કાં જળભેદેં શકલુ । ચંદ્રુ જૈસા
તૈસેં પદાર્થભેદ બહુવસ । જાણોનિ લહાનથોર વેષ ।
આંતલેં તેં રાજસ । જ્ઞાન યેથ
આતાં તામસાચેંહી લિંગ । સાંગેન તેં વોળખ ચાંગ ।
ડાવલાવયા માતંગ\- । સદન જૈસેં
તરી કિરીટી જેં જ્ઞાન । હિંડે વિધીચેનિ વસ્ત્રેંહીન ।
શ્રુતિ પાઠમોરી નગ્ન । મ્હણૌનિ તયા
યેરીંહી શાસ્ત્ર બટિકરીં । જેં નિંદેચે વિટાળવરી ।
બોળવિલેંસે ડોંગરીં । મ્લેંચ્છધર્માચ્યા
જેં ગા જ્ઞાન ઐસેં । ગુણગ્રહેં તામસેં ।
ઘેતલેં ભવેં પિસેં । હોઊનિયાં
જેં સોયરિકેં બાધુ નેણેં । પદાર્થીં નિષેધુ ન મ્હણે ।
નિરોવિલેં જૈસેં સુણેં । શૂન્યગ્રામીં
તયા તોંડીં જેં નાડળે । કાં ખાતાં જેણેં પોળે ।
તેંચિ યેક વાળે । યેર ઘેણેચિ
પૈં સોનેં ચોરિતાં ઉંદિરુ । ન મ્હણે થરુવિથરુ ।
નેણે માંસખાઇરુ । કાળેં ગોરેં
નાના વનામાજીં બોહરી । કડસણી જેવીં ન કરી ।
કાં જીત મેલેં ન વિચારી । બૈસતાં માશી
અગા વાંતા કાં વાઢિલેયા । સાજુક કાં સડલિયા ।
વિવેકુ કાવળિયા । નાહીં જૈસા
તૈસેં નિષિદ્ધ સાંડૂનિ દ્યાવેં । કાં વિહિત આદરેં ઘ્યાવેં ।
હેં વિષયાંચેનિ નાંવેં । નેણેંચિ જેં
જેતુલેં આડ પડે દિઠી । તેતુલેં ઘેચિ વિષયાસાઠીં ।
મગ તેં સ્ત્રી\-દ્રવ્ય વાટી । શિશ્નોદરાં
તીર્થાતીર્થ હે ભાખ । ઉદકીં નાહીં સનોળખ ।
તૃષા વોળે તેંચિ સુખ । વાંચૂનિયાં
તયાચિપરી ખાદ્યાખાદ્ય । ન મ્હણે નિંદ્યાનિંદ્ય ।
તોંડા આવડે તેં મેધ્ય । ઐસાચિ બોધુ
આણિ સ્ત્રીજાત તિતુકેં । ત્વચેંદ્રિયેંચિ વોળખે ।
તિયેવિષયીં સોયરિકેં । એકચિ બોધુ
પૈં સ્વાર્થીં જેં ઉપકરે । તયાચિ નામ સોયિરેં ।
દેહસંબંધુ ન સરે । જિયે જ્ઞાનીં
મૃત્યૂચેં આઘવેંચિ અન્ન । આઘવેંચિ આગી ઇંધન ।
તૈસેં જગચિ આપલેં ધન । તામસજ્ઞાના
ઐસેનિ વિશ્વ સકળ । જેણેં વિષયોચિ માનિલેં કેવળ ।
તયા એક જાણ ફળ । દેહભરણ
આકાશપતિતા નીરા । જૈસા સિંધુચિ યેક થારા ।
તૈસેં કૃત્યજાત ઉદરા\- । લાગિંચિ બુઝે
વાંચૂનિ સ્વર્ગુ નરકુ આથી । તયા હેતુ પ્રવૃત્તિ નિવૃત્તી ।
ઇયે આઘવિયેચિ રાતી । જાણિવેચી જેં
જેં દેહખંડા નામ આત્મા । ઈશ્વર પાષાણપ્રતિમા ।
યયાપરૌતી પ્રમા । ઢળોં નેણેં
મ્હણે પડિલેનિ શરીરેં । કેલેનિસીં આત્મા સરે ।
મા ભોગાવયા ઉરે । કોણ વેષેં ।
ના ઈશ્વરુ પાહાતાં આહે । તો ભોગવી હેં જરી હોયે ।
તરી દેવચિ ખાયે । વિકૂનિયાં
ગાંવીંચેં દેવળેશ્વર । નિયામકચિ હોતી સાચાર ।
તરી દેશીંચે ડોંગર । ઉગે કાં અસતી ?
ઐસા વિપાયેં દેવો માનિજે । તરી પાષાણમાત્રચિ જાણિજે ।
આણિ આત્મા તંવ મ્હણિજે । દેહાતેંચિ
યેરેં પાપપુણ્યાદિકેં । તેં આઘવેંચિ કરોનિ લટિકેં ।
હિત માની અગ્નિમુખે । ચરણેં જેં કાં
જેં ચામાચે ડોળે દાવિતી । જેં ઇંદ્રિયેં ગોડી લાવિતી ।
તેંચિ સાચ હે પ્રતીતી । ફુડી જયા
કિંબહુના ઐસી પ્રથા । વાઢતી દેખસી પાર્થા ।
ધૂમાચી વેલી વૃથા । આકાશીં જૈસી
કોરડા ના વોલા । ઉપેગા આથી ગેલા ।
તો વાઢોનિ મોડલા । ભેંડુ જૈસા
નાના ઉંસાંચીં કણસેં । કાં નપુંસકેં માણુસેં ।
વન લાગલેં જૈસેં । સાબરીચેં
નાતરી બાળકાચેં મન । કાં ચોરાઘરીંચેં ધન ।
અથવા ગળાસ્તન । શેળિયેચે
તૈસેં જેં વાયાણેં । વોસાળ દિસે જાણણેં ।
તયાતેં મી મ્હણેં । તામસ જ્ઞાન
તેંહી જ્ઞાન ઇયા ભાષા । બોલિજે તો ભાવો ઐસા ।
જાત્યંધાચા કાં જૈસા । ડોળા વાડુ
કાં બધિરાચે નીટ કાન । અપેયા નામ પાન ।
તૈસેં આડનાંવ જ્ઞાન । તામસા તયા
હેં અસો કિતી બોલાવેં । તરી ઐસેં જેં દેખાવેં ।
તેં જ્ઞાન નોહે જાણાવેં । ડોળસ તમ
એવં તિહીં ગુણીં । ભેદલેં યથાલક્ષણીં ।
જ્ઞાન શ્રોતેશિરોમણી । દાવિલેં તુજ
આતાં યાચિ ત્રિપ્રકારા । જ્ઞાનાચેનિ ધનુર્ધરા ।
પ્રકાશેં હોતી ગોચરા । કર્તયાંચ્યા ક્રિયા
મ્હણૌનિ કર્મ પૈં ગા । અનુસરે તિહીં ભાગાં ।
મોહરે જાલિયા વોઘા । તોય જૈસે
તેંચિ જ્ઞાનત્રયવશેં । ત્રિવિધ કર્મ જેં અસે ।
તેથ સાત્વિક તંવ ઐસેં । પરીસે આધીં
તરી સ્વાધિકારાચેનિ માર્ગેંં । આલેં જેં માનિલેં આંગેં ।
પતિવ્રતેચેનિ પરીષ્વંગેં । પ્રિયાતેં જૈસેં
સાંવળ્યા આંગા ચંદન । પ્રમદાલોચનીં અંજન ।
તૈસેં અધિકારાસી મંડણ । નિત્યપણેં જેં
તેં નિત્ય કર્મ ભલેં । હોય નૈમિત્તિકીં સાવાઇલેં ।
સોનયાસિ જોડલેં । સૌરભ્ય જૈસેં
આણિ આંગા જીવાચી સંપત્તી । વેંચૂનિ બાળાચી કરી પાળતી ।
પરી જીવેં ઉબગણેં હેં સ્થિતી । ન પાહે માય
તૈસેં સર્વસ્વેં કર્મ અનુષ્ઠી । પરી ફળ ન સૂયે દિઠી ।
ઉખિતી ક્રિયા પૈઠી । બ્રહ્મીંચિ કરી
આણિ પ્રિય આલિયા સ્વભાવેં । શંબળ ઉરે વેંચે ઠાઉવેં ।
નવ્હે તૈસેં સત્પ્રસંગેં કરાવેં । પારુષે જરી
તરી અકરણાચેનિ ખેદેં । દ્વેષાતેં જીવીં ન બાંધે ।
જાલિયાચેનિ આનંદેં । ફુંજોં નેણેં
ઐસસિયા હાતવટિયા । કર્મ નિફજે જેં ધનંજયા ।
જાણ સાત્વિક હેં તયા । ગુણનામ ગા
યયાવરી રાજસાચેં । લક્ષણ સાંગિજેલ સાચેં ।
ન કરીં અવધાનાચેં । વાણેંપણ
તરી ઘરીં માતાપિતરાં । ધડ બોલી નાહીં સંસારા ।
યેર વિશ્વ ભરી આદરા । મૂર્ખુ જૈસા
કા તુળશીચિયા ઝાડા । દુરૂનિ ન ઘાપેં સિંતોડા ।
દ્રાક્ષીચિયા તરી બુડા । દૂધચિ લાવિજે
તૈસી નિત્યનૈમિત્તિકેં । કર્મેં જિયેં આવશ્યકેં ।
તયાંચેવિષયીં ન શકે । બૈસલા ઉઠૂં
યેરાં કામ્યાચેનિ તરી નાંવેં । દેહ સર્વસ્વ આઘવેં ।
વેચિતાંહી ન મનવે । બહુ ઐસેં
અગા દેવઢી વાઢી લાહિજે । તેથ મોલ દેતાં ન ધાઇજે ।
પેરિતાં પુરેં ન મ્હણિજે । બીજ જેવીં
કાં પરીસુ આલિયા હાતીં । લોહાલાગીં સર્વસંપત્તી ।
વેચિતાં યે ઉન્નતી । સાધકુ જૈસા
તૈસીં ફળેં દેખોનિ પુઢેં । કામ્યકર્મેં દુવાડેં ।
કરી પરી તેં થોકડેં । કેલેંહી માની
તેણેં ફળકામુકેં । યથાવિધી નેટકેં ।
કામ્ય કીજે તિતુકેં । ક્રિયાજાત
આણિ તયાહી કેલિયાચેં । તોંડીં લાવી દૌંડીચેં ।
કર્મી યા નાંવપાટાચેં । વાણેં સારી
તૈસા ભરે કર્માહંકારુ । મગ પિતા અથવા ગુરુ ।
તે ન મની કાળજ્વરુ । ઔષધ જૈસેં
તૈસેનિ સાહંકારેં । ફળાભિલાષિયેં નરેં ।
કીજે ગા આદરેં । જેં જેં કાંહીં
પરી તેંહી કરણેં બહુવસા । વળઘોનિ કરી સાયાસા ।
જીવનોપાવો કાં જૈસા । કોલ્હાટિયાંચા
એકા કણાલાગીં.ણ્ ઉંદિરુ । આસકા ઉપસે ડોંગરુ ।
કાં શેવાળોદ્દેશેં દર્દુરુ । સમુદ્રુ ડહુળી
પૈં ભિકેપરતેં ન લાહે । તહી ગારુડી સાપુ વાહે ।
કાય કીજે શીણુચિ હોયે । ગોડુ યેકાં
હે અસો પરમાણૂચેનિ લાભેં । પાતાળ લંઘિતી વોળંબે ।
તૈસેં સ્વર્ગસુખલોભેં । વિચંબણેં જેં
તેં કામ્ય કર્મ સક્લેશ । જાણાવેં યેથ રાજસ ।
આતાં ચિન્હ પરિસ । તામસાચેં
તરી તેં ગા તામસ કર્મ । જેં નિંદેચેં કાળેં ધામ ।
નિષેધાચેં જન્મ । સાંચ જેણેં
જેં નિપજવિલ્યાપાઠીંં । કાંહીંચ ન દિસે દિઠી ।
રેઘ કાઢલિયા પોટીં । તોયાચે જેવીં
કાં કાંજી ઘુસળલિયા । કાં રાખોંડી ફુંકલિયા ।
કાંહીં ન દિસે ગાળિલિયા । વાળુઘાણા
નાના ઉપણિલિયા ભૂંસ । કાં વિંધિલિયા આકાશ ।
નાના માંડિલિયા પાશ । વારયાસી
હેં આવઘેંચિ જૈસેં । વાંઝેં હોઊનિ નાસે ।
જેં કેલિયા પાઠીં તૈસેં । વાયાંચિ જાય
યેહવીં નરદેહાહી યેવઢેં । ધન આટણીયે પડે ।
જેં કર્મ નિફજવિતાં મોડે । જગાચેં સુખ
જૈસા કમળવનીં ફાંસુ । કાઢિલિયા કાંટસુ ।
આપણ ઝિજે નાશુ । કમળાં કરી
કાં આપણ આંગેં જળે । આણિ નાગવી જગાચે ડોળે ।
પતંગુ જૈસા સળેં । દીપાચેનિ
તૈસેં સર્વસ્વ વાયાં જાવો । વરી દેહાહી હોય ઘાવો ।
પરી પુઢિલાં અપાવો । નિફજવિજે જેણેં
માશી આપણયાતેં ગિળવી । પરી પુઢીલા વાંતી શિણવી ।
તેં કશ્મળ આઠવી । આચરણ જેં
તેંહી કરાવયો દોષેં । મજ સામર્થ્ય અસે કીં નસે ।
હેંહીં પુઢીલ તૈસેં । ન પાહતાં કરી
કેવઢા માઝા ઉપાવો । કરિતાં કોણ પ્રસ્તાવો ।
કેલિયાહી આવો । કાય યેથ
ઇયે જાણિવેચી સોયે । અવિવેકાચેનિ પાયેં ।
પુસોનિયાં હોયે । સાટોપ કર્મીં
આપલા વસૌટા જાળુની । બિસાટે જૈસા વન્હી ।
કાં સ્વમર્યાદા ગિળોનિ । સિંધુ ઉઠી
મગ નેણેં બહુ થોડેં । ન પાહે માગેં પુઢેં ।
માર્ગામાર્ગ યેકવઢેં । કરીત ચાલે
તૈસેં કૃત્યાકૃત્ય સરકટિત । આપપર નુરવિત ।
કર્મ હોય તેં નિશ્ચિત । તામસ જાણ
ઐસી ગુણત્રયભિન્ના । કર્માચી ગા અર્જુના ।
હે કેલી વિવંચના । ઉપપત્તીંસીં
આતાં યયાચિ કર્મા ભજતાં । કર્માભિમાનિયા કર્તા ।
તો જીવુહી ત્રિવિધતા । પાતલા અસે
ચતુરાશ્રમવશેં । એકુ પુરુષુ ચતુર્ધા દિસે ।
કર્તયા ત્રૈવિધ્ય તૈસેં । કર્મભેદેં
તરી તયાં તિહીં આંતુ । સાત્વિક તંવ પ્રસ્તુતુ ।
સાંગેન દત્તચિત્તુ । આકર્ણીં તૂં
તરી ફળોદ્દેશેં સાંડિલિયા । વાઢતી જેવીં સરળિયા ।
શાખા કાં ચંદનાચિયા । બાવન્નયા
કાં ન ફળતાંહી સાર્થકા । જૈસિયા નાગલતિકા ।
તૈસિયા કરી નિત્યાદિકાં । ક્રિયા જો કાં
પરી ફળશૂન્યતા । નાહીં તયા વિફળતા ।
પૈં ફળાસીચિ પંડુસુતા । ફળેં કાયિસી ।
આણિ આદરેં કરી બહુવસેં । પરી કર્તા મી હેં નુમસે ।
વર્ષાકાળીંચેં જૈસેં । મેઘવૃંદ
તેવીંચિ પરમાત્મલિંગા । સમર્પાવયાજોગા ।
કર્મકલાપુ પૈં ગા । નિપજાવયા
તયા કાળાતેં નુલંઘણેં । દેશશુદ્ધિહી સાધણેં ।
કાં શાસ્ત્રાંચ્યા વાતીં પાહણેં । ક્રિયાનિર્ણયો
વૃત્તિ કરણેં યેકવળા । ચિત્ત જાવોં ન દેણેં ફળા ।
નિયમાંચિયા સાંખળા । વાહણેં સદા
હા નિરોધુ સાહાવયાલાગીં । ધૈર્યાચિયા ચાંગચાંગીં ।
ચિંતવણી જિતી આંગીં । વાહે જો કાં
આણિ આત્મયાચિયે આવડી । કર્મેં કરિતાં વરપડીં ।
દેહસુખાચિયે પરવડીં । યેવોં ન લાહે
આળસા નિદ્રા દુહાવે । ક્ષુધા ન બાણવે ।
સુરવાડુ ન પાવે । આંગાચા ઠાવો
તંવ અધિકાધિક । ઉત્સાહો ધરી આગળીક ।
સોનેં જૈસેં પુટીં તુક । તુટલિયા કસીં
જરી આવડી આથી સાચ । તરી જીવિતહી સલંચ ।
આગીં ઘાલિતાં રોમાંચ । દેખિજતી સતિયે ।
મા આત્મયા યેવઢીયા પ્રિયા । વાલભેલા જો ધનંજયા ।
દેહહી સિદતાં તયા । કાય ખેદુ હોઈલ ?
મ્હણૌનિ વિષયસુરવાડુ તુટે । જંવ જંવ દેહબુદ્ધિ આટે ।
તંવ તંવ આનંદુ દુણવટે । કર્મીં જયા
ઐસેનિ જો કર્મ કરી । આણિ કોણે એકે અવસરીં ।
તેં ઠાકે ઐસી પરી । વાહે જરી
તરી કડાડીં લોટલા ગાડા । તો આપણપેં ન મની અવઘડા ।
તૈસા ઠાકલેનિહી થોડા । નોહે જો કાં
નાતરી આદરિલેં । અવ્યંગ સિદ્ધી ગેલેં ।
તરી તેંહી જિંતિલેં । મિરવૂં નેણેં
ઇયા ખુણા કર્મ કરિતાં । દેખિજે જો પંડુસુતા ।
તયાતેં મ્હણિપે તત્ત્વતાં । સાત્વિકુ કર્તા
આતાં રાજસા કર્તેયા । વોળખણેં હેં ધનંજયા ।
જે અભિલાષા જગાચિયા । વસૌટા તો
જૈસા ગાવીંચિયા કશ્મળા । ઉકરડા હોય યેકવળા ।
કાં સ્મશાનીં અમંગળા । આઘવયાંચી
તયા પરી જો અશેષા । વિશ્વાચિયા અભિલાષા ।
પાયપાખાળણિયા દોષાં । ઘરટા જાલા
મ્હણૌનિ ફળાચા લાગુ । દેખે જિયે અસલગુ ।
તિયે કર્મીં ચાંગુ । રોહો માંડી
આણિ આપણ જાલિયે જોડી । ઉપખોં નેદી કવડી ।
ક્ષણક્ષણા કુરોંડી । જીવાચી કરી
કૃપણુ ચિત્તીં ઠેવા આપુલા । તૈસા દક્ષુ પરાવિયા માલા ।
બકુ જૈસા ખુતલા । માસેયાસી
આણિ ગોંવી ગેલિયા જવળી । ઝગટલિયા અંગ ફાળી ।
ફળેં તરી આંતુ પોળી । બોરાંટી જૈસી
તૈસેં મનેં વાચા કાયેં । ભલતયા દુઃખ દેતુ જાયે ।
સ્વાર્થુ સાધિતાં ન પાહે । પરાચેં હિત
તેવીંચિ આંગેં કર્મીં । આચરણેં નોહે ક્ષમી ।
ન નિઘે મનોધર્મીં । અરોચકુ
કનકાચિયા ફળા । આંતુ માજ બાહેરી મૌળા ।
તૈસા સબાહ્ય દુબળા । શુચિત્વેં જો
આણિ કર્મજાત કેલિયા । ફળ લાહે જરી ધનંજયા ।
તરી હરિખેં જગા યયા । વાંકુલિયા વાયે
અથવા જેં આદરિલેં । હીનફળ હોય કેલેં ।
તરીં શોકેં તેણેં જિંતિલેં । ધિક્કારોં લાગે
કર્મીં રાહાટી ઐસી । જયાતેં હોતી દેખસી ।
તોચિ જાણ ત્રિશુદ્ધીસી । રાજસ કર્તા
આતાં યયા પાઠીં યેરુ । જો કુકર્માચા આગરુ ।
તોહી કરૂં ગોચરુ । તામસ કર્તા
તરી મિયાં લાગલિયા કૈસેં । પુઢીલ જળત અસે ।
હેં નેણિજે હુતાશેં । જિયાપરી
પૈં શસ્ત્રેં મિયાં તિખટેં । નેણિજે કૈસેનિ નિવટે ।
કાં નેણિજે કાળકૂટેં । આપુલેં કેલેં
તૈસા પુઢીલયા આપુલયા । ઘાતુ કરીત ધનંજયા ।
આદરી વોખટિયા । ક્રિયા જો કાં
તિયા કરિતાંહી વેળીં । કાય જાલેં હેં ન સાંભાળી ।
ચળલા વાયુ વાહટુળી । ચેષ્ટે તૈસા
પૈં કરણિયા આણિ જયા । મેળુ નાહીં ધનંજયા ।
તો પાહુની પિસેયા । કૈંચીં ત્રાય ?
આણિ ઇંદ્રિયાંચેં વોગરિલેં । ચરોનિ રાખે જો જિયાલેં ।
બૈલાતળીં લાગલેં । ગોચિડ જૈસેં
હાંસયા રુદના વેળુ । નેણતાં આદરી બાળુ ।
રાહાટે ઉચ્છૃંખળુ । તયાપરી
જો પ્રકૃતી આંતલેપણેં । કૃત્યાકૃત્યસ્વાદુ નેણે ।
ફુગે કેરેં ધાલેપણેં । ઉકરડા જૈસા
મ્હણૌનિ માન્યાચેનિ નાંવેં । ઈશ્વરાહી પરી ન ખાલવે ।
સ્તબ્ધપણેં ન મનવે । ડોંગરાસી
આણિ મન જયાચેં વિષકલ્લોળીં । રાહાટી ફુડી ચોરિલી ।
દિઠી કીર તે વોલી । પણ્યાંગનેચી
કિંબહુના કપટાચેં । દેહચિ વળિલેં તયાચેં ।
તેં જિણેં કીં જુંવારાચેં । ટિટેઘર
નોહે તયાચા પ્રાદુર્ભાવો । તો સાભિલાષ ભિલ્લાંચા ગાંવો ।
મ્હણૌનિ નયે યેવોં જાવોં । તયા વાટા
આણિ આણિકાંચેં નિકેં કેલેં । વિરુ હોય જયા આલેં ।
જૈસેં અપેય પયા મિનલેં । લવણ કરી
કાં હીંવ ઐસા પદાર્થુ । ઘાતલિયા આગીઆંતુ ।
તેચિ ક્ષણીં ધડાડિતુ । અગ્નિ હોય
નાના સુદ્રવ્યેં ગોમટીં । જાલિયા શરીરીં પૈઠીં ।
હોઊનિ ઠાતી કિરીટી । મળુચિ જેવીં
તૈસેં પુઢિલાચેં બરવેં । જયાચ્યા ભીતરીં પાવે ।
આણિ વિરુદ્ધચિ આઘવેં । હોઊનિ નિગે
જો ગુણ ઘે દે દોખ । અમૃતાચેં કરી વિખ ।
દૂધ પાજલિયા દેખ । વ્યાળુ જૈસા
આણિ ઐહિકીં જિયાવેં । જેણેં પરત્રા સાચ યાવેં ।
તેં ઉચિત કૃત્ય પાવે । અવસરીં જિયે
તેવ્હાં જયા આપૈસી । નિદ્રા યે ઠેવિલી ઐસી ।
દુર્વ્યવહારીં જૈસી । વિટાળેં લોટે
પૈં દ્રાક્ષરસા આમ્રરસા । વેળે તોંડ સડે વાયસા ।
કાં ડોળે ફુટતી દિવસા । ડુડુળાચે
તૈસા કલ્યાણકાળુ પાહે । તૈં તયાતેં આળસુ ખાયે ।
ના પ્રમાદીં તરી હોયે । તો મ્હણે તૈસેં
જેવીંચિ સાગરાચ્યા પોટીં । જળે અખંડ આગિઠી ।
તૈસા વિષાદુ વાહે ગાંઠીં । જિવાચિયે જો
લેંડોરાઆગીં ધૂમાવધિ । કાં અપાના આંગીં દુર્ગંધિ ।
તૈસા જો જીવિતાવધિ । વિષાદેં કેલા
આણિ કલ્પાંતાચિયા પારા । વેગળેંહી જો વીરા ।
સૂત્ર ધરી વ્યાપારા । સાભિલાષા
અગા જગાહી પરૌતી । શુચા વાહે પૈં ચિત્તીં ।
કરિતાં વિષીં હાતીં । તૃણહી ન લગે
ઐસા જો લોકાઆંતુ । પાપપુંજુ મૂર્તુ ।
દેખસી તો અવ્યાહતુ । તામસુ કર્તા
એવં કર્મ કર્તા જ્ઞાન । યા તિહીંચેં ત્રિધા ચિન્હ ।
દાવિલેં તુજ સુજન । ચક્રવર્તી
આતાં અવિદ્યેચિયા ગાંવીં । મોહાચી વેઢૂનિ મદવી ।
સંદેહાચીં આઘવીં । લેઊનિ લેણીં
આત્મનિશ્ચયાચી બરવ । જયા આરિસાં પાહે સાવયવ ।
તિયે બુદ્ધીચીહી ધાંવ । ત્રિધા અસે
અગા સત્વાદિ ગુણીં ઇહીં । કાયી એક તિહીં ઠાયીં ।
ન કીજેચિ યેથ પાહીં । જગામાજીં
આગી ન વસતાં પોટીં । કવણ કાષ્ઠ અસે સૃષ્ટીં ।
તૈસેં તેં કૈંચેં દૃશ્યકોટીં । ત્રિવિધ જેં નોહે
મ્હણૌનિ તિહીં ગુણીં । બુદ્ધી કેલી ત્રિગુણી ।
ધૃતીસિહી વાંટણી । તૈસીચિ અસે
તેંચિ યેક વેગળાલેં । યથા ચિન્હીં અળંકારલેં ।
સાંગિજૈલ ઉપાઇલેં । ભેદલેપણેં
પરી બુદ્ધિ ધૃતિ ઇયાં । દોહીં ભાગામાજીં ધનંંજયા ।
આધીં રૂપ બુદ્ધીચિયા । ભેદાસિ કરૂં
તરી ઉત્તમા મધ્યમા નિકૃષ્ટા । સંસારાસિ ગા સુભટા ।
પ્રાણિયાં યેતિયા વાટા । તિની આથી
જે અકરણીય કામ્ય નિષિદ્ધ । તે હે માર્ગ તિન્હી પ્રસિદ્ધ ।
સંસારભયેં સબાધ । જીવાં યયાં
મ્હણૌનિ અધિકારેં માનિલેં । જેં વિધીચેનિ વોઘેં આલેં ।
તેં એકચિ યેથ ભલેં । નિત્ય કર્મ
તેંચિ આત્મપ્રાપ્તિ ફળ । દિઠી સૂનિ કેવળ ।
કીજે જૈસેં કાં જળ । સેવિજે તાહનેં
યેતુલેનિ તેં કર્મ । સાંડી જન્મભય વિષમ ।
કરૂનિ દે ઉગમ । મોક્ષસિદ્ધિ
ઐસેં કરી તો ભલા । સંસારભયેં સાંડિલા ।
કરણીયત્વેં આલા । મુમુક્ષુભાગા
તેથ જે બુદ્ધિ ઐસા । બળિયા બાંધે ભરંવસા ।
મોક્ષુ ઠેવિલા ઐસા । જોડેલ યેથ
મ્હણૌનિ નિવૃત્તીચી માંડિલી । સૂનિ પ્રવૃત્તિતળીં ।
ઇયે કર્મીં બુડકુળી । દ્યાવીં કીં ના ?
તૃષાર્તા ઉદકેં જિણેં । કાં પુરીં પડલિયા પોહણેં ।
અંધકૂપીં ગતિ કિરણેં । સૂર્યાચેનિ
નાના પથ્યેંસીં ઔષધ લાહે । તરી રોગેં દાટલાહી જિયે ।
કા મીના જિવ્હાળા હોયે । જળાચા જરી
તરી તયાચ્યા જીવિતા । નાહીં જેવીં અન્યથા ।
તૈસેં કર્મીં ઇયે વર્તતાં । જોડેચિ મોક્ષુ
હેં કરણીયાચિયા કડે । જેં જ્ઞાન આથી ચોખડેં ।
આણિ અકરણીય હેં ફુડેં । ઐસેં જાણ
જીં તિથેં કામ્યાદિકેં । સંસારભયદાયકેં ।
અકૃત્યપણાચેં આંબુખેં । પડિલેં જયાં
તિયે કર્મીં અકાર્યીં । જન્મમરણસમયીં ।
પ્રવૃત્તિ પળવી પાયીં । માગિલીંચિ
પૈં આગીમાજીં ન રિઘવે । અથાવીં ન ઘાલવે ।
ધગધગીત નાગવે । શૂળ જેવીં
કાં કાળિયાનાગ ધુંધુવાતુ । દેખોનિ ન ઘાલવે હાતુ ।
ન વચવે ખોપેઆંતુ । વાઘાચિયે
તૈસેં કર્મ અકરણીય । દેખોનિ મહાભય ।
ઉપજે નિઃસંદેહ । બુદ્ધી જિયે
વાઢિલેં રાંધૂનિ વિખેં । તેથેં જાણિજે મૃત્યુ ન ચુકે ।
તેવીં નિષેધીં કાં દેખે । બંધાતેં જે
મગ બંધભયભરિતીં । તિયેં નિષિદ્ધીં પ્રાપ્તી ।
વિનિયોગુ જાણે નિવૃત્તી । કર્માચિયે
ઐસેનિ કાર્યાકાર્યવિવેકી । જે પ્રવૃત્તિ નિવૃત્તિ માપકી ।
ખરા કુડા પારખી । જિયાપરી
તૈસી કૃત્યાકૃત્યશુદ્ધી । બુઝે જે નિરવધી ।
સાત્વિક મ્હણિપે બુદ્ધી । તેચિ તૂં જાણ
આણિ બકાચ્યા ગાંવીં । ઘેપે ક્ષીરનીર સકલવી ।
કાં અહોરાત્રીંચી ગોંવી । આંધળેં નેણે
જયા ફુલાચા મકરંદુ ફાવે । તો કાષ્ઠેં કોરૂં ધાંવે ।
પરી ભ્રમરપણા નવ્હે । અવ્હાંટા જેવીં
તૈસીં ઇયેં કાર્યાકાર્યેં । ધર્માધર્મરૂપેં જિયેં ।
તિયેં ન ચોજવિતાં જાયે । જાણતી જે કાં
અગા ડોળાંવીણ મોતિયેં । ઘેતાં પાડુ મિળે વિપાયેં ।
ન મિળણેં તેં આહે । ઠેવિલેં તેથેં
તૈસેં અકરણીય અવચટેં । નોડવે તરીચ લોટે ।
યેહવીં જાણેં એકવટેં । દોન્હી જે કાં
તે ગા બુદ્ધિ ચોખવિષીં । જાણ યેથ રાજસી ।
અક્ષત ટાકિલી જૈસી । માંદિયેવરી
આણિ રાજા જિયા વાટા જાયે । તે ચોરાંસિ આડવ હોયે ।
કાં રાક્ષસાં દિવો પાહે । રાતી હોઊનિ
નાના નિધાનચિ નિદૈવા । હોયે કોળસયાચા ઉડવા ।
પૈં અસતેં આપણપેં જીવા । નાહીં જાલેં
તૈસેં ધર્મજાત તિતુકેં । જિયે બુદ્ધીસી પાતકેં ।
સાચ તેં લટિકેં । ઐસેંચિ બુઝે
તે આઘવેચિ અર્થ । કરૂનિ ઘાલી અનર્થ ।
ગુણ તે તે વ્યવસ્થિત । દોષચિ માની
કિંબહુના શ્રુતિજાતેં । અધિષ્ઠૂનિ કેલેં સરતેં ।
તેતુલેંહી ઉપરતેં । જાણે જે બુદ્ધી
તે કોણાતેંહી ન પુસતાં । તામસી જાણાવી પંડુસુતા ।
રાત્રી કાય ધર્માર્થા । સાચ કરાવી ।
એવં બુદ્ધીચે ભેદ । તિન્હી તુજ વિશદ ।
સાંગિતલે સ્વબોધ\- । કુમુદચંદ્રા
આતાં યયાચિ બુદ્ધિવૃત્તી । નિષ્ટંકિલા કર્મજાતીં ।
ખાંદુ માંડિજે ધૃતી । ત્રિવિધા તયા
તિયે ધૃતીચેહી વિભાગ । તિન્હી યથાલિંગ ।
સાંગિજતી ચાંગ । અવધાન દેઈં
તરી ઉદેલિયા દિનકરુ । ચોરીસિં થોકે અંધારુ ।
કાં રાજાજ્ઞા અવ્યવહારુ । કુંઠવી જેવીં
નાના પવનાચા સાટુ । વાજીનલિયા નીટુ ।
આંગેંસીં બોભાટુ । સાંડિતી મેઘ
કાં અગસ્તીચેનિ દર્શનેં । સિંધુ ઘેઊનિ ઠાતી મૌનેં ।
ચંદ્રોદયીં કમળવનેં । મિઠી દેતી
હેં અસો પાવો ઉચલિલા । મદમુખ ન ઠેવિતી ખાલાં ।
ગર્જોનિ પુઢાં જાલા । સિંહુ જરી
તૈસા જો ધીરુ । ઉઠલિયા અંતરુ ।
મનાદિકેં વ્યાપારુ । સાંડિતી ઉભીં
ઇંદ્રિયાં વિષયાંચિયા ગાંઠી । અપૈસયા સુટતી કિરીટી ।
મન માયેચ્યા પોટીં । રિગતી દાહી
અધોર્ધ્વ ગૂઢેં કાઢી । પ્રાણ નવાંચી પેંડી ।
બાંધોનિ ઘાલી ઉડી । મધ્યમેમાજીં
સંકલ્પવિકલ્પાંચેં લુગડે । સાંડૂનિ મન ઉઘડેં ।
બુદ્ધિ માગિલેકડે । ઉગીચિ બૈસે
ઐસી ધૈર્યરાજેં જેણેં । મન પ્રાણ કરણેં ।
સ્વચેષ્ટાંચીં સંભાષણેં । સાંડવિજતી
મગ આઘવીંચિ સડીં । ધ્યાનાચ્યા આંતુલ્યા મઢીં ।
કોંડિજતી નિરવડી । યોગાચિયે
પરી પરમાત્મયા ચક્રવર્તી । ઉગાણિતી જંવ હાતીં ।
તંવ લાંચુ ન ઘેતાં ધૃતી । ધરિજતી જિયા
તે ગા ધૃતી યેથેં । સાત્વિક હેં નિરુતેં ।
આઈક અર્જુનાતેં । શ્રીકાંતુ મ્હણે
આણિ હોઊનિયાં શરીરી । સ્વર્ગસંસારાચ્યા દોહીં ઘરીં ।
નાંદે જો પોટભરી । ત્રિવર્ગોપાયેં
તો મનોરથાંચ્યા સાગરીં । ધર્માર્થકામાંચ્યા તારુવાવરી ।
જેણેં ધૈર્યબળેં કરી । ક્રિયા\-વણિજ
જેં કર્મ ભાંડવલા સૂયે । તયાચી ચૌગુણી યેતી પાહે ।
યેવઢેં સાયાસ સાહે । જયા ધૃતી
તે ગા ધૃતી રાજસ । પાર્થા યેથ પરીયેસ ।
આતાં આઇક તામસ । તિસરી જે કાં
તરી સર્વાધમેં ગુણેં । જયાચેં કાં રૂપા યેણેં ।
કોળસા કાળેપણેં । ઘડલા જૈસા
અહો પ્રાકૃત આણિ હીનુ । તયાહી કીં ગુણત્વાચા માનુ ।
તરી ન મ્હણિજે પુણ્યજનુ । રાક્ષસુ કાઈ ?
પૈં ગ્રહાંમાજીં ઇંગળુ । તયાતેં મ્હણિજે મંગળુ ।
તૈસા તમીં ધસાળુ । ગુણશબ્દુ હા
જે સર્વદોષાંચા વસૌટા । તમચિ કામઊનિ સુભટા ।
ઉભારિલા આંગવઠા । જયા નરાચા
તો આળસુ સૂનિ અસે કાંખે । મ્હણૌનિ નિદ્રે કહીં ન મુકે ।
પાપેં પોષિતાં દુઃખેં । ન સાંડિજે જેવીં
આણિ દેહધનાચિયા આવડી । સદા ભય તયાતેં ન સાંડી ।
વિસંબૂં ન સકે ધોંડીં । કાઠિણ્ય જૈસેં
આણિ પદાર્થજાતીં સ્નેહો । બાંધે મ્હણૌનિ તો શોકેં ઠાવો ।
કેલા ન શકે પાપ જાવોં । કૃતઘ્નૌનિ જૈસેં
આણિ અસંતોષ જીવેંસીં । ધરૂનિ ઠેલા અહર્નિશીં ।
મ્હણૌનિ મૈત્રી તેણેંસીં । વિષાદેં કેલી
લસણાતેં ન સાંડી ગંધી । કાં અપથ્યશીળાતેં વ્યાધી ।
તૈસી કેલી મરણાવધી । વિષાદેં તયા
આણિ વયસા વિત્તકામુ । યયાંચા વાઢવી સંભ્રમુ ।
મ્હણૌનિ મદેં આશ્રમુ । તોચિ કેલા
આગીતેં ન સાંડી તાપુ । સળાતેં જાતીચા સાપુ ।
કાં જગાચા વૈરી વાસિપુ । અખંડુ જૈસા
નાતરી શરીરાતેં કાળુ । ન વિસંબે કવણે વેળુ ।
તૈસા આથી અઢળુ । તામસીં મદુ
એવં પાંચહી હે નિદ્રાદિક । તામસાચ્યા ઠાઈં દોખ ।
જિયા ધૃતી દેખ । ધરિલેં આહાતી
તિયે ગા ધૃતી નાંવેં । તામસી યેથ હેં જાણાવેં ।
મ્હણિતલેં તેણેં દેવેં । જગાચેની
એવં ત્રિવિધ જે બુદ્ધિ । કીજે કર્મનિશ્ચયો આધિ ।
તો ધૃતી યા સિદ્ધિ । નેઇજો યેથ
સૂર્યેં માર્ગુ ગોચરુ હોયે । આણિ તો ચાલતી કીર પાયે ।
પરી ચાલણેં તેં આહે । ધૈર્યેં જેવીં
તૈસી બુદ્ધિ કર્માતેં દાવી । તે કરણસામગ્રી નિફજવી ।
પરી નિફજાવયા હોઆવી । ધીરતા જે
તે હે ગા તુજપ્રતી । સાંગીતલી ત્રિવિધ ધૃતી ।
યયા કર્મત્રયા નિષ્પત્તી । જાલિયા મગ
યેથ ફળ જેં એક નિફજે । સુખ જયાતેં મ્હણિજે ।
તેંહી ત્રિવિધ જાણિજે । કર્મવશેં
તરી ફળરૂપ તેં સુખ । ત્રિગુણીં ભેદલેં દેખ ।
વિવંચૂં આતાં ચોખ । ચોખીં બોલીં
પરી ચોખી તે કૈસી સાંગે । પૈં ઘેવોં જાતાં બોલબગેં ।
કાનીંચિયેહી લાગે । હાતીંચા મળુ
મ્હણૌનિ જયાચેનિ અવ્હેરેં । અવધાનહી હોય બાહિરેં ।
તેણેં આઇક હો આંતરેં । જીવાચેનિ જીવેં
ઐસેં મ્હણૌનિ દેવો । ત્રિવિધા સુખાચા પ્રસ્તાવો ।
માંડલા તો નિર્વાહો । નિરૂપિત અસેં
મ્હણે સુખત્રયસંજ્ઞા । સાંગોં મ્હણૌનિ પ્રતિજ્ઞા ।
બોલિલોં તેં પ્રાજ્ઞા । ઐક આતાં
તરી સુખ તેં ગા કિરીટી । દાવિજેલ તુજ દિઠી ।
જેં આત્મયાચિયે ભેટી । જીવાસિ હોય
પરી માત્રેચેનિ માપેં । દિવ્યૌષધ જૈસેં ઘેપેં ।
કાં કથિલાચેં કીજે રુપેં । રસભાવનીં
નાના લવણાચેં જળુ । હોઆવયા દોનિ ચાર વેળુ ।
દેઊનિ સાંડિજતી ઢાળુ । તોયાચેં જેવીં
તેવીં જાલેનિ સુખલેશેં । જીવુ ભાવિલિયા અભ્યાસેં ।
જીવપણાચેં નાસે । દુઃખ જેથેં
તેં યેથ આત્મસુખ । જાલેં અસે ત્રિગુણાત્મક ।
તેંહી સાંગોં એકૈક । રૂપ આતાં
આતાં ચંદનાચેં બૂડ । સર્પી જૈસેં દુવાડ ।
કાં નિધાનાચેં તોંડ । વિવસિયા જેવીં
અગા સ્વર્ગીંચેં ગોમટેં । આડવ યાગસંકટેં ।
કાં બાળપણ દાસટેં । ત્રાસકાળેં
હેં અસો દીપાચિયે સિદ્ધી । અવઘડ ધૂ આધીં ।
નાતરી તો ઔષધીં । જિભેચા ઠાવો
તયાપરી પાંડવા । જયા સુખાચા રિગાવા ।
વિષમ તેથ મેળાવા । યમદમાંચા
દેત સર્વસ્નેહા મિઠી । આગીં ઐસેં વૈરાગ્ય ઉઠી ।
સ્વર્ગ સંસારા કાંટી । કાઢિતચિ
વિવેકશ્રવણેં ખરપુસેં । જેથ વ્રતાચરણેં કર્કશેં ।
કરિતાં જાતી ભોકસે । બુદ્ધ્યાદિકાંચે
સુષુમ્નેચેનિ તોંડેં । ગિળિજે પ્રાણાપાનાચે લોંઢે ।
બોહણિયેસીચિ યેવઢેં । ભારી જેથ
જેં સારસાંહી વિઘડતાં । હોય વોહાહૂનિ વસ્ત કાઢિતાં ।
ના ભણંગુ દવડિતાં । ભાણયાવરુની
પૈં માયેપુઢૌનિ બાળક । કાળેં નેતાં એકુલતેં એક ।
હોય કાં ઉદક । તુટતાં મીના
તૈસેં વિષયાંચેં ઘર । ઇંદ્રિયાં સાંડિતાં થોર ।
યુગાંતુ હોય તેં વીર । વિરાગ સાહાતી
ઐસા જયા સુખાચા આરંભુ । દાવી કાઠિણ્યાચા ક્ષોભુ ।
મગ ક્ષીરાબ્ધી લાભુ । અમૃતાચા જૈસા
પહિલયા વૈરાગ્યગરળા । ધૈર્યશંભુ વોડવી ગળા ।
તરી જ્ઞાનામૃતેં સોહળા । પાહે જેથેં
પૈં કોલિતાહી કોપે ઐસેં । દ્રાક્ષાંચેં હિરવેપણ અસે ।
તેં પરીપાકીં કાં જૈસેં । માધુર્ય આતે
તેં વૈરાગ્યાદિક તૈસેં । પિકલિયા આત્મપ્રકાશેં ।
મગ વૈરાગ્યેંસીંહી નાશે । અવિદ્યાજાત
તેવ્હાં સાગરીં ગંગા જૈસી । આત્મીં મીનલ્યા બુદ્ધિ તૈસી ।
અદ્વયાનંદાચી આપૈસી । ખાણી ઉઘડે
ઐસેં સ્વાનુભવવિશ્રામેં । વૈરાગ્યમૂળ જેં પરિણમે ।
તેં સાત્વિક યેણેં નામેં । બોલિજે સુખ
આણિ વિષયેંદ્રિયાં । મેળુ હોતાં ધનંજયા ।
જેં સુખ જાય થડિયા । સાંડૂનિ દોન્હી
અધિકારિયા રિગતાં ગાંવો । હોય જૈસા ઉત્સાહો ।
કાં રિણાવરી વિવાહો । વિસ્તારિલા
નાના રોગિયા જિભેપાસીં । કેળેં ગોડ સાખરેસીં ।
કાં બચનાગાચી જૈસી । મધુરતા પહિલી
પહિલેં સંવચોરાચેં મૈત્ર । હાટભેટીચેં કલત્ર ।
કાં લાઘવિયાચે વિચિત્ર । વિનોદ તે
તૈસેં વિષયેંદ્રિયદોખીં । જેં સુખ જીવાતેં પોખી ।
મગ ઉપડિલા ખડકીં । હંસુ જૈસા
તૈસી જોડી આઘવી આટે । જીવિતાચા ઠાય ફિટે ।
સુકૃતાચિયાહી સુટે । ધનાચી ગાંઠી
આણિક ભોગિલેં જેં કાંહીં । તેં સ્વપ્ન તૈસેં હોય નાહીં ।
મગ હાનીચ્યાચિ ઘાઈં । લોળાવેં ઉરે
ઐસેં આપત્તી જેં સુખ । ઐહિકીં પરિણમે દેખ ।
પરત્રીં કીર વિખ । હોઊનિ પરતે
જે ઇંદ્રિયજાતા લળા । દિધલિયા ધર્માચા મળા ।
જાળૂનિ ભોગિજે સોહળા । વિષયાંચા જેથ
તેથ પાતકેં બાંધિતી થાવો । તિયેં નરકીં દેતી ઠાવો ।
જેણેં સુખેં હા અપાવો । પરત્રીં ઐસા
પૈં નામેં વિષ મહુરેં । પરી મારૂનિ અંતીં ખરેં ।
તૈસેં આદિ જેં ગોડિરેં । અંતીં કડૂ
પાર્થા તેં સુખ સાચેં । વળિલેં આહે રજાચેં ।
મ્હણૌનિ ન શિવેં તયાચેં । આંગ કહીં
આણિ અપેયાચેનિ પાનેં । અખાદ્યાચેનિ ભોજનેં ।
સ્વૈરસ્ત્રીસંનિધાનેં । હોય જેં સુખ
કા પુઢિલાંચેનિ મારેં । નાતરી પરસ્વાપહારેં ।
જેં સુખ અવતરે । ભાટાચ્યા બોલીં
જેં આલસ્યાવરી પોખિજે । નિદ્રેમાજીં જેં દેખિજે ।
જયાચ્યા આદ્યંતીં ભુલિજે । આપુલી વાટ
તેં ગા સુખ પાર્થા । તામસ જાણ સર્વથા ।
હેં બહુ ન સાંગોંચિ જેં કથા । અસંભાવ્ય હે
ઐસેં કર્મભેદેં મુદલેં । ફળસુખહી ત્રિધા જાલેં ।
તેં હેં યથાગમેં કેલેં । ગોચર તુજ
તે કર્તા કર્મ કર્મફળ । યે ત્રિપુટી યેકી કેવળ ।
વાંચૂનિ કાંહીંચિ નસે સ્થૂલ । સૂક્ષ્મીં ઇયે
આણિ હે તંવ ત્રિપુટી । તિહીં ગુણીં ઇહીં કિરીટી ।
ગુંફિલી અસે પટીં । તાંતુવીં જૈસી
મ્હણૌનિ પ્રકૃતીચ્યા આવલોકીં । ન બંધિજે ઇહીં સત્વાદિકીં ।
તૈસી સ્વર્ગીં ના મૃત્યુલોકીં । આથી વસ્તુ
કૈંચા લોંવેવીણ કાંબળા । માતિયેવીણ મોદળા ।
કા જળેંવીણ કલ્લોળા । હોણેં આહે ?
તૈસેં ન હોનિ ગુણાચેં । સૃષ્ટીચી રચના રચે ।
ઐસેં નાહીંચિ ગા સાચેં । પ્રાણિજાત
યાલાગીં હેં સકળ । તિહીં ગુણાંચેંચિ કેવળ ।
ઘડલેં આહે નિખિળ । ઐસેં જાણ
ગુણીં દેવાં ત્રયી લાવિલી । ગુણીં લોકીં ત્રિપુટી પાડિલી ।
ચતુર્વર્ણા ઘાતલી । સિનાનીં ઉળિગેં
તેચિ ચારી વર્ણ । પુસસી જરી કોણ કોણ ।
તરી જયાં મુખ્ય બ્રાહ્મણ । ધુરેચે કાં
યેર ક્ષત્રિય વૈશ્ય દોન્હી । તેહી બ્રાહ્મણાચ્યાચિ માનિજે માની ।
જે તે વૈદિકવિધાનીં । યોગ્ય મ્હણૌનિ
ચૌથા શૂદ્રુ જો ધનંજયા । વેદીં લાગુ નાહીં તયા ।
તહીં વૃત્તિ વર્ણત્રયા । આધીન તયાચી
તિયે વૃત્તિચિયા જવળિકા । વર્ણા બ્રાહ્મણાદિકાં ।
શૂદ્રહી કીં દેખા । ચૌથા જાલા
જૈસા ફુલાચેનિ સાંગાતેં । તાંતું તુરંબિજે શ્રીમંતેં ।
તૈસેં દ્વિજસંગેં શૂદ્રાતેં । સ્વીકારી શ્રુતી
ઐસૈસી ગા પાર્થા । હે ચતુર્વર્ણવ્યવસ્થા ।
કરૂં આતાં કર્મપથા । યાંચિયા રૂપા
જિહીં ગુણીં તે વર્ણ ચારી । જન્મમૃત્યૂંચિયે કાતરી ।
ચુકોનિયાં ઈશ્વરીં । પૈઠે હોતી
જિયે આત્મપ્રકૃતીચે ઇહીં । ગુણીં સત્ત્વાદિકીં તિહીં ।
કર્મેં ચૌઘાં ચહૂં ઠાઈં । વાંટિલીં વર્ણા
જૈસેં બાપેં જોડિલેં લેંકા । વાંટિલેં સૂર્યેં માર્ગ પાંથિકા ।
નાના વ્યાપાર સેવકાં । સ્વામી જૈસેં
તૈસી પ્રકૃતીચ્યા ગુણીં । જયા કર્માચી વેલ્હાવણી ।
કેલી આહે વર્ણીં । ચહૂં ઇહીં
તેથ સત્ત્વેં આપલ્યા આંગીં । સમીન\-નિમીન ભાગીં ।
દોઘે કેલે નિયોગી । બ્રાહ્મણ ક્ષત્રિય
આણિ રજ પરી સાત્ત્વિક । તેથ ઠેવિલેં વૈશ્ય લોક ।
રજચિ તમભેસક । તેથ શૂદ્ર તે ગા
ઐસા યેકાચિ પ્રાણિવૃંદા । ભેદુ ચતુર્વર્ણધા ।
ગુણીંચિ પ્રબુદ્ધા । કેલા જાણ
મગ આપુલેં ઠેવિલેં જૈસેં । આઇતેંચિ દીપેં દિસે ।
ગુણભિન્ન કર્મ તૈસેં । શાસ્ત્ર દાવી
તેંચિ આતાં કોણ કોણ । વર્ણવિહિતાચેં લક્ષણ ।
હેં સાંગોં ઐક શ્રવણ\- । સૌભાગ્યનિધી
તરી સર્વેંદ્રિયાંચિયા વૃત્તી । ઘેઊનિ આપુલ્યા હાતીં ।
બુદ્ધિ આત્મયા મિળે યેકાંતીં । પ્રિયા જૈસી
ઐસા બુદ્ધીચા ઉપરમુ । તયા નામ મ્હણિપે શમુ ।
તો ગુણ ગા ઉપક્રમુ । જયા કર્માચા
આણિ બાહ્યેંદ્રિયાંચેં ધેંડેં । પિટૂનિ વિધીચેનિ દંડેં ।
નેદિજે અધર્માકડે । કહીંચિ જાવોં
તો પૈં ગા શમા વિરજા । દમુ ગુણ જેથ દુજા ।
આણિ સ્વધર્માચિયા વોજા । જિણેં જેં કાં
સટવીચિયે રાતીં । ન વિસંબિજે જેવીં વાતી ।
તૈસા ઈશ્વરનિર્ણયો ચિત્તીં । વાહણેં સદા
તયા નામ તપ । તે તિજયા ગુણાચેં રૂપ ।
આણિ શૌચહી નિષ્પાપ । દ્વિવિધ જેથ
મન ભાવશુદ્ધી ભરલેં । આંગ ક્રિયા અળંકારિલેં ।
ઐસેં સબાહ્ય જિયાલેં । સાજિરેં જેં કાં
તયા નામ શૌચ પાર્થા । તો કર્મીં ગુણ જયે ચૌથા ।
આણિ પૃથ્વીચિયા પરી સર્વથા । સર્વ જેં સાહાણેં
તે ગા ક્ષમા પાંડવા । ગુણ જેથ પાંચવા ।
સ્વરાંમાજીં સુહાવા । પંચમુ જૈસા
આણિ વાંકડેની વોઘેંસીં । ગંગા વાહે ઉજૂચિ જૈસી ।
કાં પુટીં વળલા ઊસીં । ગોડી જૈસી
તૈસા વિષમાંહી જીવાં- । લાગીં ઉજુકારુ બરવા ।
તેં આર્જવ ગા સાહાવા । જેથીંચા ગુણ
આણિ પાણિયેં પ્રયત્નેં માળી । અખંડ જચે ઝાડામુળીં ।
પરી તેં આઘવેંચિ ફળીં । જાણે જેવીં
તૈસેં શાસ્ત્રાચારેં તેણેં । ઈશ્વરુચિ યેકુ પાવણેં ।
હેં ફુડેં જેં કાં જાણણેં । તેં યેથ જ્ઞાન
તેં ગા કર્મીં જિયે । સાતવા ગુણ હોયે ।
આણિ વિજ્ઞાન હેં પાહેં । એવંરૂપ
તરી સત્વશુદ્ધીચિયે વેળે । શાસ્ત્રેં કાં ધ્યાનબળેં ।
ઈશ્વરતત્ત્વીંચિ મિળે । નિષ્ટંકબુદ્ધી
હેં વિજ્ઞાન બરવેં । ગુણરત્ન જેથ આઠવેં ।
આણિ આસ્તિક્ય જાણાવેં । નવવા ગુણ
પૈં રાજમુદ્રા આથિલિયા । પ્રજા ભજે ભલતયા ।
તેવીં શાસ્ત્રેં સ્વીકારિલિયા । માર્ગમાત્રાતેં
આદરેં જેં કાં માનણેં । તેં આસ્તિક્ય મી મ્હણેં ।
તો નવવા ગુણ જેણેં । કર્મ તેં સાચ
એવં નવહી શમાદિક । ગુણ જેથ નિર્દોખ ।
તેં કર્મ જાણ સ્વાભાવિક । બ્રાહ્મણાચેં
તો નવગુણરત્નાકરુ । યયા નવરત્નાંચા હારુ ।
ન ફેડીત લે દિનકરુ । પ્રકાશુ જૈસા
નાના ચાંપા ચાંપૌળી પૂજિલા । ચંદ્રુ ચંદ્રિકા ધવળલા ।
કાં ચંદનુ નિજેં ચર્ચિલા । સૌરભ્યેં જેવીં
તેવીં નવગુણટિકલગ । લેણેં બ્રાહ્મણાચેં અવ્યંગ ।
કહીંચિ ન સંડી આંગ । બ્રાહ્મણાચેં
આતાં ઉચિત જેં ક્ષત્રિયા । તેંહીં કર્મ ધનંજયા ।
સાંગોં ઐક પ્રજ્ઞેચિયા । ભરોવરી
તરી ભાનુ હા તેજેં । નાપેક્ષી જેવીં વિરજે ।
કાં સિંહેં ન પાહિજે । જાવળિયા
ઐસા સ્વયંભ જો જીવેં લાઠુ । સાવાયેંવીણ ઉદ્ભટુ ।
તે શૌર્ય ગા જેથ શ્રેષ્ઠુ । પહિલા ગુણ
આણિ સૂર્યાચેનિ પ્રતાપેં । કોડિહી નક્ષત્ર હારપે ।
ના તો તરી ન લોપે । સચંદ્રીં તિહીં
તૈસેનિ આપુલે પ્રૌઢીગુણેં । જગા યા વિસ્મયો દેણેં ।
આપણ તરી ન ક્ષોભણેં । કાયસેનહી
તેં પ્રાગલ્ભ્યરૂપ તેજા । જિયે કર્મીં ગુણ દુજા ।
આણિ ધીરુ તો તિજા । જેથીંચા ગુણ
વરિપડલિયા આકાશ । બુદ્ધીચે ડોળે માનસ ।
ઝાંકી ના તે પરીયેસ । ધૈર્ય જેથેં
આણિ પાણી હો કાં ભલતેતુકેં । પરી તેં જિણૌનિ પદ્મ ફાંકે ।
કાં આકાશ ઉંચિયા જિંકે । આવડે તયાતેં
તેવીં વિવિધ અવસ્થા । પાતલિયા જિણૌનિ પાર્થા ।
પ્રજ્ઞાફળ તયા અર્થા । વેઝ દેણેં જેં
તેં દક્ષત્વ ગા ચોખ । જેથ ચૌથા ગુણ દેખ ।
આણિ ઝુંજ અલૌકિક । તો પાંચવા ગુણ
આદિત્યાચીં ઝાડેં । સદા સન્મુખ સૂર્યાકડે ।
તેવીં સમોર શત્રૂપુઢેં । હોણેં જેં કાં
માહેવણી પ્રયત્નેંસી । ચુકવિજે સેજે જૈસી ।
રિપૂ પાઠી નેદિજે તૈસી । સમરાંગણીં
હા ક્ષત્રિયાચેયા આચારીં । પાંચવા ગુણેંદ્રુ અવધારીં ।
ચહૂં પુરુષાર્થાં શિરીં । ભક્તિ જૈસી
આણિ જાલેનિ ફુલેં ફળેં । શાખિયા જૈસીં મોકળે ।
કાં ઉદાર પરીમળેં । પદ્માકરુ
નાના આવડીચેનિ માપેં । ચાંદિણેં ભલતેણેં ઘેપે ।
પુઢિલાંચેનિ સંકલ્પેં । તૈસેં જેં દેણેં
તેં ઉમપ ગા દાન । જેથ સહાવેં ગુણરત્ન ।
આણિ આજ્ઞે એકાયતન । હોણેં જેં કાં
પોષૂનિ અવયવ આપુલે । કરવિજતીં માનવિલે ।
તેવીં પાલણેં લોભવિલેં । જગ જેં ભોગણેં
તયા નામ ઈશ્વરભાવો । જો સર્વસામર્થ્યાચા ઠાવો ।
તો ગુણાંમાજીં રાવો । સાતવા જેથ
ઐસેં જેં શૌર્યાદિકીં । ઇહીં સાત ગુણવિશેખીં ।
અળંકૃત સપ્તઋખીં । આકાશ જૈસેં
તૈસેં સપ્તગુણીં વિચિત્ર । કર્મ જેં જગીં પવિત્ર ।
તેં સહજ જાણ ક્ષાત્ર । ક્ષત્રિયાચેં
નાના ક્ષત્રિય નવ્હે નરુ । તો સત્ત્વસોનયાચા મેરુ ।
મ્હણૌનિ ગુણસ્વર્ગાં આધારુ । સાતાં ઇયાં
નાતરી સપ્તગુણાર્ણવીં । પરીવારલી બરવી ।
હે ક્રિયા નવ્હે પૃથ્વી । ભોગીતસે તો
કાં ગુણાંચે સાતાંહી ઓઘીં । હે ક્રિયા તે ગંગા જગીં ।
તયા મહોદધીચિયા આંગીં । વિલસે જૈસી
પરી હેં બહુ અસો દેખ । શૌર્યાદિ ગુણાત્મક ।
કર્મ ગા નૈસર્ગિક । ક્ષાત્રજાતીસી
આતાં વૈશ્યાચિયે જાતી । ઉચિત જે મહામતી ।
તે ઐકેં ગા નિરુતી । ક્રિયા સાંગોં
તરી ભૂમિ બીજ નાંગરુ । યયા ભાંડવલાચા આધારુ ।
ઘેઊનિ લાભુ અપારુ । મેળવણેં જેં
કિંબહુના કૃષી જિણેં । ગોધનેં રાખોનિ વર્તણેં ।
કાં સમર્ઘીચી વિકણેં । મહર્ઘીવસ્તુ
યેતુલાચિ પાંડવા । વૈશ્યાતેં કર્માચા મેળાવા ।
હા વૈશ્યજાતીસ્વભાવા । આંતુલા જાણ
આણિ વૈશ્ય ક્ષત્રિય બ્રાહ્મણ । હે દ્વિજન્મેં તિન્હી વર્ણ ।
યયાંચેં જેં શુશ્રૂષણ । તેં શૂદ્રકર્મ
પૈં દ્વિજસેવેપરૌતેં । ધાંવણેં નાહીં શૂદ્રાતેં ।
એવં ચતુર્વર્ણોચિતેં । દાવિલીં કર્મેં
આતાં ઇયેચિ વિચક્ષણા । વેગળાલિયા વર્ણા ।
ઉચિત જૈસેં કરણાં । શબ્દાદિક
નાતરી જળદચ્યુતા । પાણિયા ઉચિત સરિતા ।
સરિતેસી પંડુસુતા । સિંધુ ઉચિતુ
તૈસેં વર્ણાશ્રમવશેં । જેં કરણીય આલેં અસે ।
ગોરેયા આંગા જૈસેં । ગોરેપણ
તયા સ્વભાવવિહિતા કર્મા । શાસ્ત્રાચેનિ મુખેં વીરોત્તમા ।
પ્રવર્તાવયાલાગીં પ્રમા । અઢળ કીજે
પૈં આપુલેંચિ રત્ન થિતેં । ઘેપે પારખિયાચેનિ હાતેં ।
તૈસેં સ્વકર્મ આપૈતેં । શાસ્ત્રેં કરાવીં
જૈસી દિઠી અસે આપુલિયા ઠાયીં । પરી દીપેંવીણ ભોગ નાહીં ।
માર્ગુ ન લાહતાં કાઈ । પાય અસતાં હોય ?
મ્હણૌનિ જ્ઞાતિવશેં સાચારુ । સહજ અસે જો અધિકારુ ।
તો આપુલિયા શાસ્ત્રેં ગોચરુ । આપણ કીજે
મગ ઘરીંચાચિ ઠેવા । જેવીં ડોળ્યાં દાવી દિવા ।
તરી ઘેતાં કાય પાંડવા । આડળુ અસે ?
તૈસેં સ્વભાવેં ભાગા આલેં । વરી શાસ્ત્રેં ખરેં કેલેં ।
તેં વિહિત જો આપુલેં । આચરે ગા
પરી આળસુ સાંડુની । ફળકામ દવડુની ।
આંગેં જીવેં માંડુની । તેથેંચિ ભરુ
વોઘીં પડિલેં પાણી । નેણેં આનાની વાહણી ।
તૈસા જાય આચરણીં । વ્યવસ્થૌની
અર્જુના જો યાપરી । તેં વિહિત કર્મ સ્વયેં કરી ।
તો મોક્ષાચ્યા ઐલદ્વારીં । પૈઠા હોય
જે અકરણા આણિ નિષિદ્ધા । ન વચેચિ કાંહીં સંબંધા ।
મ્હણૌનિ ભવા વિરુદ્ધા । મુકલા તો
આણિ કામ્યકર્માંકડે । ન પરતેચિ જેથ કોડેં ।
તેથ ચંદનાચેહી ખોડે । ન લેચિ તો
યેર નિત્ય કર્મ તંવ । ફળત્યાગેં વેંચિલેં સર્વ ।
મ્હણૌનિ મોક્ષાચી શીંવ । ઠાકૂં લાહે
ઐસેનિ શુભાશુભીં સંસારીં । સાંડિલા તો અવધારીં ।
વૌરાગ્યમોક્ષદ્વારીં । ઉભા ઠાકે
જેં સકળ ભાગ્યાચી સીમા । મોક્ષલાભાચી જેં પ્રમા ।
નાના કર્મમાર્ગશ્રમા । શેવટુ જેથ
મોક્ષફળેં દિધલી વોલ । જેં સુકૃતતરૂચેં ફૂલ ।
તયેં વૈરાગ્યીં ઠેવી પાઊલ । ભંવરુ જૈસા
પાહીં આત્મજ્ઞાનસુદિનાચા । વાધાવા સાંગતયા અરુણાચા ।
ઉદયો ત્યા વૈરાગ્યાચા । ઠાવો પાવે
કિંબહુના આત્મજ્ઞાન । જેણેં હાતા યે નિધાન ।
તેં વૈરાગ્ય દિવ્યાંજન । જીવેં લે તો
ઐસી મોક્ષાચી યોગ્યતા । સિદ્ધી જાય તયા પંડુસુતા ।
અનુસરોનિ વિહિતા । કર્મા યયા
હેં વિહિત કર્મ પાંડવા । આપુલા અનન્ય વોલાવા ।
આણિ હેચિ પરમ સેવા । મજ સર્વાત્મકાચી
પૈં આઘવાચિ ભોગેંસીં । પતિવ્રતા ક્રીડે પ્રિયેંસીં ।
કીં તયાચીં નામેં જૈસીં । તપેં તિયાં કેલીં
કાં બાળકા એકી માયે । વાંચોનિ જિણેં કાય આહે ।
મ્હણૌનિ સેવિજે કીં તો હોયે । પાટાચા ધર્મુ
નાના પાણી મ્હણૌનિ માસા । ગંગા ન સાંડિતાં જૈસા ।
સર્વ તીર્થ સહવાસા । વરપડા જાલા
તૈસેં આપુલિયા વિહિતા । ઉપાવો અસે ન વિસંબિતાં ।
ઐસા કીજે કીં જગન્નાથા । આભારુ પડે
અગા જયા જેં વિહિત । તેં ઈશ્વરાચેં મનોગત ।
મ્હણૌનિ કેલિયા નિભ્રાંત । સાંપડેચિ તો
પૈં જીવાચે કસીં ઉતરલી । તે દાસી કીં ગોસાવીણ જાલી ।
સિસે વેંચિ તયા મવિલી । વહી જેવીં
તૈસેં સ્વામીચિયા મનોભાવા । ન ચુકિજે હેચિ પરમસેવા ।
યેર તેં ગા પાંડવા । વાણિજ્ય કરણેં
મ્હણૌનિ વિહિત ક્રિયા કેલી । નવ્હે તયાચી ખૂણ પાળિલી ।
જયાપસૂનિ કાં આલીં । આકારા ભૂતેં
જો અવિદ્યેચિયા ચિંધિયા । ગુંડૂનિ જીવ બાહુલિયા ।
ખેળવીતસે તિગુણિયા । અહંકારરજ્જૂ
જેણેં જગ હેં સમસ્ત । આંત બાહેરી પૂર્ણ ભરિત ।
જાલેં આહે દીપજાત । તેજેં જૈસેં
તયા સર્વાત્મકા ઈશ્વરા । સ્વકર્મકુસુમાંચી વીરા ।
પૂજા કેલી હોય અપારા । તોષાલાગીં
મ્હણૌનિ તિયે પૂજે । રિઝલેનિ આત્મરાજેં ।
વૈરાગ્યસિદ્ધિ દેઈજે । પસાય તયા
જિયે વૈરાગ્યદશેં । ઈશ્વરાચેનિ વેધવશેં ।
હેં સર્વહી નાવડે જૈસેં । વાંત હોય
પ્રાણનાથાચિયા આધી । વિરહિણીતેં જિણેંહી બાધી ।
તૈસેં સુખજાત ત્રિશુદ્ધી । દુઃખચિ લાગે
સમ્યક્જ્ઞાન નુદૈજતાં । વેધેંચિ તન્મયતા ।
ઉપજે ઐસી યોગ્યતા । બોધાચી લાહે
મ્હણૌનિ મોક્ષલાભાલાગીં । જો વ્રતેં વાહાતસેં આંગીં ।
તેણેં સ્વધર્મુ આસ્થા ચાંગી । અનુષ્ઠાવા
અગા આપુલા હા સ્વધર્મુ । આચરણીં જરી વિષમુ ।
તરી પાહાવા તો પરિણામુ । ફળેલ જેણેં
જૈં સુખાલાગીં આપણપયાં । નિંબચિ આથી ધનંજયા ।
તૈં કડુવટપણા તયાચિયા । ઉબગિજેના
ફળણયા ઐલીકડે । કેળીતેં પાહાતાં આસ મોડે ।
ઐસી ત્યજિલી તરી જોડે । તૈસેં કેં ગોમટેં
તેવીં સ્વધર્મુ સાંકડુ । દેખોનિ કેલા જરી કડુ ।
તરી મોક્ષસુરવાડુ । અંતરલા કીં
આણિ આપુલી માયે । કુબ્જ જરી આહે ।
તરી જીયે તેં નોહે । સ્નેહ કુહેં કીં
યેરી જિયા પરાવિયા । રંભેહુનિ બરવિયા ।
તિયા કાય કરાવિયા । બાળકેં તેણેં ?
અગા પાણિયાહૂનિ બહુવેં । તુપીં ગુણ કીર આહે ।
પરી મીના કાય હોયે । અસણેં તેથ
પૈં આઘવિયા જગા જેં વિખ । તેં વિખ કિડિયાચેં પીયૂખ ।
આણિ જગા ગૂળ તેં દેખ । મરણ તયા
મ્હણૌનિ જે વિહિત જયા જેણેં । ફિટે સંસારાચેં ધરણેં ।
ક્રિયા કઠોર તહી તેણેં । તેચિ કરાવી
યેરા પરાચારા બરવિયા । ઐસેં હોઈલ ટેંકલયા ।
પાયાંચેં ચાલણેં ડોઇયા । કેલેં જૈસેં
યાલાગીં કર્મ આપુલે । જેં જાતિસ્વભાવેં અસે આલેં ।
તેં કરી તેણેં જિંતિલેં । કર્મબંધાતેં
આણિ સ્વધર્મુચિ પાળાવા । પરધર્મુ તો ગાળાવા ।
હા નેમુહી પાંડવા । ન કીજેચિ પૈ ગા ?
તરી આત્મા દૃષ્ટ નોહે । તંવ કર્મ કરણેં કાં ઠાયે ? ।
આણિ કરણેં તેથ આહે । આયાસુ આધીં
મ્હણૌનિ ભલતિયે કર્મીં । આયાસુ જહી ઉપક્રમીં ।
તરી કાય સ્વધર્મીં । દોષુ । સાંગેં ?
આગા ઉજૂ વાટા ચાલાવેં । તહી પાયચિ શિણવાવે ।
ના આડરાનેં ધાંવાવેં । તહી તેંચિ
પૈં શિળા કાં સિદોરિયા । દાટણેં એક ધનંજયા ।
પરી જેં વાહતાં વિસાંવયા । મિળિજે તેં ઘેપે
યેહવીં કણા આણિ ભૂસા । કાંડિતાંહી સોસુ સરિસા ।
જેંચિ રંધન શ્વાન માંસા । તેંચિ હવી
દધી જળાચિયા ઘુસળણા । વ્યાપાર સારિખેચિ વિચક્ષણા ।
વાળુવે તિળા ઘાણા । ગાળણેં એક
પૈં નિત્ય હોમ દેયાવયા । કાં સૈરા આગી સુવાવયા ।
ફુંકિતાં ધૂ ધનંજયા । સાહણેં તેંચિ
પરી ધર્મપત્ની ધાંગડી । પોસિતાં જરી એકી વોઢી ।
તરી કાં અપરવડી । આણાવી આંગા ?
હાં ગા પાઠીં લાગલા ઘાઈ । મરણ ન ચુકેચિ પાહીં ।
તરી સમોરલા કાઈ । આગળેં ન કીજે ?
કુલસ્ત્રી દાંડ્યાચે ઘાયે । પરઘર રિગાલીહિ જરી સાહે ।
તરી સ્વપતીતેં વાયેં । સાંડિલેં કીં ।
તૈસેં આવડતેંહી કરણેં । ન નિપજે શિણલ્યાવિણેં ।
તરી વિહિત બા રે કોણેં । બોલેં ભારી ?
વરી થોડેંચિ અમૃત ઘેતાં । સર્વસ્વ વેંચો કાં પંડુસુતા ।
જેણેં જોડે જીવિતા । અક્ષયત્વ
યેર કાહ્યાં મોલેં વેંચૂનિ । વિષ પિયાવે ઘેઊનિ ।
આત્મહત્યેસિ નિમોનિ । જાઇજે જેણેં
તૈસેં જાચૂનિયાં ઇંદ્રિયેં । વેંચૂનિ આયુષ્યાચેનિ દિયે ।
સાંચલેં પાપીં આન આહે । દુઃખાવાચૂનિ ?
મ્હણૌનિ કરાવા સ્વધર્મુ । જો કરિતાં હિરોનિ ઘે શ્રમુ ।
ઉચિત દેઈલ પરમુ । પુરુષાર્થરાજુ
યાકારણેં કિરીટી । સ્વધર્માચિયે રાહાટી ।
ન વિસંબિજે સંકટીં । સિદ્ધમંત્ર જૈસા
કાં નાવ જૈસી ઉદધીં । મહારોગી દિવ્યૌષધી ।
ન વિસંબિજે તયા બુદ્ધી । સ્વકર્મ યેથ
મગ યયાચિ ગા કપિધ્વજા । સ્વકર્માચિયા મહાપૂજા ।
તોષલા ઈશુ તમરજા । ઝાડા કરુની
શુદ્ધસત્ત્વાચિયા વાટા । આણી આપુલી ઉત્કંઠા ।
ભવસ્વર્ગ કાળકૂટા । ઐસેં દાવી
જિયેં વૈરાગ્ય યેણેં બોલેં । માગાં સંસિદ્ધી રૂપ કેલેં ।
કિંબહુના તેં આપુલેં । મેળવી ખાગેં
મગ જિંતિલિયા હે ભોયે । પુરુષ સર્વત્ર જૈસા હોયે ।
કાં જાલાહી જેં લાહે । તેં આતાં સાંગોં
તરી દેહાદિક હેં સંસારેં । સર્વહી માંડલેંસે જેં ગુંફિરેં ।
તેથ નાતુડે તો વાગુરેં । વારા જૈસા
પૈં પરિપાકાચિયે વેળે । ફળ દેઠેં ના દેઠુ ફળેં ।
ન ધરે તૈસેં સ્નેહ ખુળેં । સર્વત્ર હોય
પુત્ર વિત્ત કલત્ર । હે જાલિયાહી સ્વતંત્ર ।
માઝેં ન મ્હણે પાત્ર । વિષાચેં જૈસેં
હેં અસો વિષયજાતી । બુદ્ધિ પોળલી ઐસી માઘૌતી ।
પાઉલેં ઘેઊનિ એકાંતીં । હૃદયાચ્યા રિગે
ઐસયા અંતઃકરણ । બાહ્ય યેતાં તયાચી આણ ।
ન મોડી સમર્થા ભેણ । દાસી જૈસી
તૈસેં ઐક્યાચિયે મુઠી । માજિવડેં ચિત્ત કિરીટી ।
કરૂનિ વેધી નેહટીં । આત્મયાચ્યા
તેવ્હાં દૃષ્ટાદૃષ્ટ સ્પૃહે । નિમણેં જાલેંચિ આહે ।
આગીં દડપલિયા ધુયેં । રાહિજે જૈસેં
મ્હણૌનિ નિયમિલિયા માનસીં । સ્પૃહા નાસૌનિ જાય આપૈસીં ।
કિંબહુના તો ઐસી । ભૂમિકા પાવે
પૈં અન્યથા બોધુ આઘવા । માવળોનિ તયા પાંડવા ।
બોધમાત્રીંચિ જીવા । ઠાવો હોય
ધરવણી વેંચેં સરે । તૈસેં ભોગેં પ્રાચીન પુરે ।
નવેં તંવ નુપકરે । કાંહીચિ કરૂં
ઐસીં કર્મેં સામ્યદશા । હોય તેથ વીરેશા ।
મગ શ્રીગુરુ આપૈસા । ભેટેચિ ગા
રાત્રીચી ચૌપાહરી । વેંચલિયા અવધારીં ।
ડોળ્યાં તમારી । મિળે જૈસા
કા યેઊનિ ફળાચા ઘડુ । પારુષવી કેળીચી વાઢુ ।
શ્રીગુરુ ભેટોનિ કરી પાડુ । બુભુત્સુ તૈસા
મગ આલિંગિલા પૂર્ણિમા । જૈસા ઉણીવ સાંડી ચંદ્રમા ।
તૈસેં હોય વીરોત્તમા । ગુરુકૃપા તયા
તેવ્હાં અબોધુમાત્ર અસે । તો તંવ તયા કૃપા નાસે ।
તેથ નિશીસવેં જૈસેં । આંધારેં જાય
તૈસી અબોધાચિયે કુશી । કર્મ કર્તા કાર્ય ઐશી ।
ત્રિપુટી અસે તે જૈસી । ગાભિણી મારિલી
તૈસેંચિ અબોધનાશાસવેં । નાશે ક્રિયાજાત આઘવેં ।
ઐસા સમૂળ સંભવે । સંન્યાસુ હા
યેણેં મુળાજ્ઞાનસંન્યાસેં । દૃશ્યાચા જેથ ઠાવો પુસે ।
તેથ બુઝાવેં તેં આપૈસેં । તોચિ આહે
ચેઇલિયાવરી પાહીં । સ્વપ્નીંચિયા તિયે ડોહીં ।
આપણયાતેં કાઈ । કાઢૂં જાઇજે ?
તૈં મી નેણેં આતાં જાણેન । હેં સરલેં તયા દુઃસ્વપ્ન ।
જાલા જ્ઞાતૃજ્ઞેયાવિહીન । ચિદાકાશ
મુખાભાસેંસી આરિસા । પરૌતા નેલિયા વીરેશા ।
પાહાતેપણેંવીણ જૈસા । પાહાતા ઠાકે
તૈસેં નેણણેં જેં ગેલેં । તેણેં જાણણેંહી નેલેં ।
મગ નિષ્ક્રિય ઉરલેં । ચિન્માત્રચિ
તેથ સ્વભાવેં ધનંજયા । નાહીં કોણીચિ ક્રિયા ।
મ્હણૌનિ પ્રવાદુ તયા । નૈષ્કર્મ્યુ ઐસા
તેં આપુલેં આપણપેં । અસે તેંચિ હોઊનિ હારપે ।
તરંગુ કાં વાયુલોપેં । સમુદ્રુ જૈસા
તૈસેં ન હોણેં નિફજે । તે નૈષ્કર્મ્યસિદ્ધિ જાણિજે ।
સર્વસિદ્ધીંત સહજેં । પરમ હેચિ
દેઉળાચિયા કામા કળસુ । ઉપરમ ગંગેસી સિંધુ પ્રવેશુ ।
કાં સુવર્ણશુદ્ધી કસુ । સોળાવા જૈસા
તૈસેં આપુલેં નેણણેં । ફેડિજે કા જાણણેં ।
તેંહિ ગિળૂનિ અસણેં । ઐસી જે દશા
તિયેપરતેં કાંહીં । નિપજણેં આન નાહીં ।
મ્હણૌનિ મ્હણિપે પાહીં । પરમસિદ્ધિ તે
પરી હેચિ આત્મસિદ્ધિ । જો કોણી ભાગ્યનિધિ ।
શ્રીગુરુકૃપાલબ્ધિ\- । કાળીં પાવે
ઉદયતાંચિ દિનકરુ । પ્રકાશુચિ આતે આંધારુ ।
કાં દીપસંગેં કાપુરુ । દીપુચિ હોય
તયા લવણાચી કણિકા । મિળતખેંવો ઉદકા ।
ઉદકચિ હોઊનિ દેખા । ઠાકે જેવીં
કાં નિદ્રિતુ ચેવવિલિયા । સ્વપ્નેંસિ નીદ વાયાં ।
જાઊનિ આપણપયાં । મિળે જૈસા
તૈસેં જયા કોણ્હાસિ દૈવેં । ગુરુવાક્યશ્રવણાચિ સવેં ।
દ્વૈત ગિળોનિ વિસંવે । આપણયા વૃત્તી
તયાસી મગ કર્મ કરણેં । હેં બોલિજૈલચિ કવણેં ।
આકાશા યેણેં જાણેં । આહે કાઈ ? ।
મ્હણૌનિ તયાસિ કાંહીં । ત્રિશુદ્ધિ કરણેં નાહીં ।
પરી ઐસેં જરી હેં કાંહીં । નવ્હે જયા
કાનાવચનાચિયે ભેટી- । સરિસાચિ પૈં કિરીટી ।
વસ્તુ હોઊનિ ઉઠી । કવણિ એકુ જો
યેહવીં સ્વકર્માચેનિ વન્હી । કામ્યનિષિદ્ધાચિયા ઇંધનીં ।
રજતમેં કીર દોન્હી । જાળિલીં આધીં
પુત્ર વિત્ત પરલોકુ । યયા તિહીંચા અભિલાખુ ।
ઘરીં હોય પાઇકુ । હેંહી જાલેં
ઇંદ્રિયેં સૈરા પદાર્થીં । રિગતાં વિટાળલીં હોતીં ।
તિયે પ્રત્યાહાર તીર્થીં । ન્હાણિલીં કીર
આણિ સ્વધર્માચેં ફળ । ઈશ્વરીં અર્પૂનિ સકળ ।
ઘેઊનિ કેલેં અઢળ । વૈરાગ્યપદ
ઐસી આત્મસાક્ષાત્કારીં । લાભે જ્ઞાનાચી ઉજરી ।
તે સામુગ્રી કીર પુરી । મેળવિલી
આણિ તેચિ સમયીં । સદ્ગુરુ ભેટલે પાહીં ।
તેવીંચિ તિહીં કાંહીં । વંચિજેના
પરી વોખદ ઘેતખેંવો । કાય લાભે આપલા ઠાવો ? ।
કાં ઉદયજતાંચિ દિવો । મધ્યાન્હ હોય ?
સુક્ષેત્રીં આણિ વોલટેં । બીજહી પેરિલેં ગોમટેં ।
તરી આલોટ ફળ ભેટે । પરી વેળે કીં ગા
જોડલા માર્ગુ પ્રાંજળુ । મિનલા સુસંગાચાહી મેળુ ।
તરી પાવિજે વાંચૂનિ વેળુ । લાગેચિ કીં
તૈસા વૈરાગ્યલાભુ જાલા । વરી સદ્ગુરુહી ભેટલા ।
જીવીં અંકુરુ ફુટલા । વિવેકાચા
તેણેં બ્રહ્મ એક આથી । યેર આઘવીચિ ભ્રાંતી ।
હેહી કીર પ્રતીતી । ગાઢ કેલી
પરી તેંચિ જેં પરબ્રહ્મ । સર્વાત્મક સર્વોત્તમ ।
મોક્ષાચેંહી કામ । સરે જેથ
યયા તિન્હી અવસ્થા પોટીં । જિરવી જેં ગા કિરીટી ।
તયા જ્ઞાનાસિહી મિઠી । દે જે વસ્તુ
ઐક્યાચેં એકપણ સરે । જેથ આનંદકણુહી વિરે ।
કાંહીંચિ નુરોનિ ઉરે । જેં કાંહીં ગા
તિયેં બ્રહ્મીં ઐક્યપણેં । બ્રહ્મચિ હોઊનિ અસણેં ।
તેં ક્રમેંચિ કરૂનિ તેણેં । પાવિજે પૈં
ભુકેલિયાપાસીં । વોગરિલેં ષડ્રસીં ।
તો તૃપ્તિ પ્રતિગ્રાસીં । લાહે જેવીં
તૈસા વૈરાગ્યાચા વોલાવા । વિવેકાચા તો દિવા ।
આંબુથિતાં આત્મઠેવા । કાઢીચિ તો
તરી ભોગિજે આત્મઋદ્ધી । યેવઢી યોગ્યતેચી સિદ્ધી ।
જયાચ્યા આંગીં નિરવધી । લેણેં જાલી
તો જેણેં ક્રમેં બ્રહ્મ । હોણેં કરી ગા સુગમ ।
તયા ક્રમાચેં આતાં વર્મ । આઈક સાંગોં
તરી ગુરુ દાવિલિયા વાટા । યેઊન વિવેકતીર્થતટા ।
ધુઊનિયાં મળકટા । બુદ્ધીચા તેણેં
મગ રાહૂનેં ઉગળિલી । પ્રભા ચંદ્રેં આલિંગિલી ।
તૈસી શુદ્ધત્વેં જડલી । આપણયાં બુદ્ધિ
સાંડૂનિ કુળેં દોન્હી । પ્રિયાસી અનુસરે કામિની ।
દ્વંદ્વત્યાગેં સ્વચિંતનીં । પડલી તૈસી
આણિ જ્ઞાન ઐસેં જિવ્હાર । નેવોં નેવોં નિરંતર ।
ઇંદ્રિયીં કેલે થોર । શબ્દાદિક જે
તે રશ્મિજાળ કાઢલેયા । મૃગજળ જાય લયા ।
તૈસેં વૃત્તિરોધેં તયાં । પાંચાંહી કેલેં
નેણતાં અધમાચિયા અન્ના । ખાદલિયા કીજે વમના ।
તૈસીં વોકવિલી સવાસના । ઇંદ્રિયેં વિષયીં
મગ પ્રત્યગાવૃત્તી ચોખટેં । લાવિલીં ગંગેચેનિ તટેં ।
ઐસીં પ્રાયશ્ચિત્તેં ધુવટેં । કેલીં યેણેં
પાઠીં સાત્વિકેં ધીરેં તેણેં । શોધારલીં તિયેં કરણેં ।
મગ મનેંસીં યોગધારણેં । મેળવિલીં
તેવીંચિ પ્રાચીનેં ઇષ્ટાનિષ્ટેં । ભોગેંસીં યેઉની ભેટે ।
તેથ દેખિલિયાહી વોખટેં । દ્વેષુ ન કરી
ના ગોમટેંચિ વિપાયેં । તેં આણૂનિ પુઢાં સૂયે ।
તયાલાગીં ન હોયે । સાભિલાષુ
યાપરી ઇષ્ટાનિષ્ટીંંં । રાગદ્વેષ કિરીટી ।
ત્યજૂનિ ગિરિકપાટીં । નિકુંજીં વસે
ગજબજા સાંડિલિયા । વસવી વનસ્થળિયા ।
અંગાચિયાચિ માંદિયા । એકલેયા
શમદમાદિકીં ખેળે । ન બોલણેંચિ ચાવળે ।
ગુરુવાક્યાચેનિ મેળેં । નેણે વેળુ
આણિ આંગા બળ યાવેં । નાતરી ક્ષુધા જાવેં ।
કાં જિભીચે પુરવાવે । મનોરથ
ભોજન કરિતાંવિખીં । યયાં તિહીંતેં ન લેખી ।
આહારીં મિતી સંતોષીં । માપ ન સૂયે
અશનાચેનિ પાવકેં । હારપતાં પ્રાણુ પોખે ।
ઇતુકિયાચિ ભાગુ મોટકેં । અશન કરી
આણિ પરપુરુષેં કામિલી । કુળવધૂ આંગ ન ઘાલી ।
નિદ્રાલસ્યા ન મોકલી । આસન તૈસેં
દંડવતાચેનિ પ્રસંગેં । ભુયીં હન અંગ લાગે ।
વાંચૂનિ યેર નેઘે । રાભસ્ય તેથ
દેહનિર્વાહાપુરતેં । રાહાટવી હાતાંપાયાંતેં ।
કિંબહુના આપૈતેં । સબાહ્ય કેલેં
આણિ મનાચા ઉંબરા । વૃત્તીસી દેખોં નેદી વીરા ।
તેથ કેં વાગ્વ્યાપારા । અવકાશુ અસે ?
ઐસેનિ દેહ વાચા માનસ । હેં જિણૌનિ બાહ્યપ્રદેશ ।
આકળિલેં આકાશ । ધ્યાનાચેં તેણેં
ગુરુવાક્યેં ઉઠવિલા । બોધીં નિશ્ચયો આપુલા ।
ન્યાહાળીં હાતીં ઘેતલા । આરિસા જૈસા
પૈં ધ્યાતા આપણચિ પરી । ધ્યાનરૂપ વૃત્તિમાઝારીં ।
ધ્યેયત્વેં ઘે હે અવધારીં । ધ્યાનરૂઢી ગા
તેથ ધ્યેય ધ્યાન ધ્યાતા । યયાં તિહીં એકરૂપતા ।
હોય તંવ પંડુસુતા । કીજે તેં ગા
મ્હણૌનિ તો મુમુક્ષુ । આત્મજ્ઞાનીં જાલા દક્ષુ ।
પરી પુઢાં સૂનિ પક્ષુ । યોગાભ્યાસાચા
અપાનરંધ્રદ્વયા । માઝારીં ધનંજયા ।
પાર્ષ્ણીં પિડૂનિયાં । કાંવરુમૂળ
આકુંચૂનિ અધ । દેઊનિ તિન્હી બંધ ।
કરૂનિ એકવદ । વાયુભેદી
કુંડલિની જાગવૂનિ । મધ્યમા વિકાશૂનિ ।
આધારાદિ ભેદૂનિ । આજ્ઞાવરી
સહસ્ત્રદળાચા મેઘુ । પીયુષેં વર્ષોનિ ચાંગુ ।
તો મૂળવરી વોઘુ । આણૂનિયાં
નાચતયા પુણ્યગિરી । ચિદ્ભૈરવાચ્યા ખાપરીં ।
મનપવનાચી ખીચ પુરી । વાઢૂનિયાં
જાલિયા યોગાચા ગાઢા । મેળાવા સૂનિ હા પુઢાં ।
ધ્યાન માગિલીકડાં । સ્વયંભ કેલેં
આણિ ધ્યાન યોગ દોન્હી । ઇયેં આત્મતત્વજ્ઞાનીં ।
પૈઠા હોઆવયા નિર્વિઘ્નીં । આધીંચિ તેણેં
વીતરાગતેસારિખા । જોડૂનિ ઠેવિલા સખા ।
તો આઘવિયાચિ ભૂમિકા- । સવેં ચાલે
પહાવેં દિસે તંવવરી । દિઠીતેં ન સંડી દીપ જરી ।
તરી કેં આહે અવસરી । દેખાવયા
તૈસેં મોક્ષીં પ્રવર્તલયા । વૃત્તી બ્રહ્મીં જાય લયા ।
તંવ વૈરાગ્ય આથી તયા । ભંગુ કૈચા ।
મ્હણૌનિ સવૈરાગ્યુ । જ્ઞાનાભ્યાસુ તો સભાગ્યુ ।
કરૂનિ જાલા યોગ્યુ । આત્મલાભા
ઐસી વૈરાગ્યાચી આંગીં । બાણૂનિયાં વજ્રાંગીં ।
રાજયોગતુરંગીં । આરૂઢલા
વરી આડ પડિલેં દિઠી । સાનેં થોર નિવટી ।
તેં બળીં વિવેકમુષ્ટીં । ધ્યાનાચેં ખાંડેં
ઐસેનિ સંસારરણાઆંતુ । આંધારીં સૂર્ય તૈસા અસે જાતુ ।
મોક્ષવિજયશ્રીયે વરૈતુ । હોઆવયાલાગીં
તેથ આડવાવયા આલે । દોષવૈરી જે ધોપટિલે ।
તયાંમાજીં પહિલેં । દેહાહંકારુ
જો ન મોકલી મારુની । જીવોં નેદી ઉપજવોનિ ।
વિચંબવી ખોડાં ઘાલુની । હાડાંચિયા
તયાચા દેહદુર્ગ હા થારા । મોડૂનિ ઘેતલા તો વીરા ।
આણિ બળ હા દુસરા । મારિલા વૈરી
જો વિષયાચેનિ નાંવેં । ચૌગુણેંહી વરી થાંવે ।
જેણેં મૃતાવસ્થા ધાંવે । સર્વત્ર જગા
તો વિષય વિષાચા અથાવો । આઘવિયા દોષાંચા રાવો ।
પરી ધ્યાનખડ્ગાચા ઘાવો । સાહેલ કૈંચા ?
આણિ પ્રિય વિષયપ્રાપ્તી । કરી જયા સુખાચી વ્યક્તી ।
તેચિ ઘાલૂનિ બુંથી । આંગીં જો વાજે
જો સન્માર્ગા ભુલવી । મગ અધર્માચ્યા આડવીં ।
સૂનિ વાઘાં સાંપડવી । નરકાદિકાં
તો વિશ્વાસેં મારિતાં રિપુ । નિવટૂનિ ઘાતલા દર્પુ ।
આણિ જયાચા અહા કંપુ । તાપસાંસી
ક્રોધા ઐસા મહાદોખુ । જયાચા દેખા પરિપાકુ ।
ભરિજે તંવ અધિકુ । રિતા હોય જો
તો કામુ કોણેચ ઠાયીં । નસે ઐસેં કેલેં પાહીં ।
કીં તેંચિ ક્રોધાહી । સહજેં આલેં
મુળાચેં તોડણેં જૈસેં । હોય કાં શાખોદ્દેશેં ।
કામુ નાશલેનિ નાશે । તૈસા ક્રોધુ
મ્હણૌનિ કામ વૈરી । જાલા જેથ ઠાણોરી ।
તેથ સરલી વારી । ક્રોધાચીહી
આણિ સમર્થુ આપુલા ખોડા । શિસેં વાહવી જૈસા હોડા ।
તૈસા ભુંજૌનિ જો ગાઢા । પરીગ્રહો
જો માથાંચિ પાલાણવી । અંગા અવગુણ ઘાલવી ।
જીવેં દાંડી ઘેવવી । મમત્વાચી
શિષ્યશાસ્ત્રાદિવિલાસેં । મઠાદિમુદ્રેચેનિ મિસેં ।
ઘાતલે આહાતી ફાંસે । નિઃસંગા જેણેં
ઘરીં કુટુંબપણેં સરે । તરી વનીં વન્ય હોઊનિ અવતરે ।
નાગવીયાહી શરીરેં । લાગલા આહે
ઐસા દુર્જયો જો પરીગ્રહો । તયાચા ફેડૂનિ ઠાવો ।
ભવવિજયાચા ઉત્સાહો । ભોગીતસે જો
તેથ અમાનિત્વાદિ આઘવે । જ્ઞાનગુણાચે જે મેળાવે ।
તે કૈવલ્યદેશીંચે આઘવે । રાવો જૈસે આલે
તેવ્હાં સમ્યક્જ્ઞાનાચિયા । રાણિવા ઉગાણૂનિ તયા ।
પરિવારુ હોઊનિયાં । રાહત આંગેં
પ્રવૃત્તીચિયે રાજબિદીં । અવસ્થાભેદપ્રમદીં ।
કીજત આહે પ્રતિપદીં । સુખાચેં લોણ
પુઢાં બોધાચિયે કાંબીવરી । વિવેકુ દૃશ્યાચી માંદી સારી ।
યોગભૂમિકા આરતી કરી । યેતી જૈસિયા
તેથ ઋદ્ધિસિદ્ધીંચીં અનેગેં । વૃંદેં મિળતી પ્રસંગેં ।
તિયે પુષ્પવર્ષીં આંગેં । નાહાતસે તો
ઐસેનિ બ્રહ્મૈક્યાસારિખેં । સ્વરાજ્ય યેતાં જવળિકેં ।
ઝળંબિત આહે હરિખેં । તિન્હી લોક
તેવ્હાં વૈરિયાં કાં મૈત્રિયાં । તયાસિ માઝેં મ્હણાવયા ।
સમાનતા ધનંજયા । ઉરેચિહી ના
હેં ના ભલતેણેં વ્યાજેં । તો જયાતેં મ્હણે માઝેં ।
તેં નોડવેચિ કાં દુજેં । અદ્વિતીય જાલા
પૈં આપુલિયા એકી સત્તા । સર્વહી કવળૂનિયા પંડુસુતા ।
કહીં ન લગતી મમતા । ધાડિલી તેણેં
ઐસા જિંતિલિયા રિપુવર્ગુ । અપમાનિલિયા હેં જગુ ।
અપૈસા યોગતુરંગુ । સ્થિર જાલા
વૈરાગ્યાચેં ગાઢલેં । અંગી ત્રાણ હોતેં ભલેં ।
તેંહી નાવેક ઢિલેં । તેવ્હાં કરી
આણિ નિવટી ધ્યાનાચેં ખાંડેં । તેં દુજેં નાહીંચિ પુઢેં ।
મ્હણૌનિ હાતુ આસુડેં । વૃત્તીચાહી
જૈસેં રસૌષધ ખરેં । આપુલેં કાજ કરોનિ પુરેં ।
આપણહી નુરે । તૈસેં હોતસે
દેખોનિ ઠાકિતા ઠાવો । ધાંવતા થિરાવે પાવો ।
તૈસા બ્રહ્મસામીપ્યેં થાવો । અભ્યાસુ સાંડી
ઘડતાં મહોદધીસી । ગંગા વેગુ સાંડી જૈસી ।
કાં કામિની કાંતાપાસીં । સ્થિર હોય
નાના ફળતિયે વેળે । કેળીચી વાઢી માંટુળે ।
કાં ગાંવાપુઢેં વળે । માર્ગુ જૈસા
તૈસા આત્મસાક્ષાત્કારુ । હોઈલ દેખોનિ ગોચરુ ।
ઐસા સાધનહતિયેરુ । હળુચિ ઠેવી
મ્હણૌનિ બ્રહ્મેંસી તયા । ઐક્યાચા સમો ધનંજયા ।
હોતસે તૈં ઉપાયા । વોહટુ પડે
મગ વૈરાગ્યાચી ગોંધળુક । જે જ્ઞાનાભ્યાસાચેં વાર્ધક્ય ।
યોગફળાચાહી પરિપાક । દશા જે કાં
તે શાંતિ પૈં ગા સુભગા । સંપૂર્ણ યે તયાચિયા આંગા ।
તૈં બ્રહ્મ હોઆવયા જોગા । હોય તો પુરુષુ
પુનવેહુની ચતુર્દશી । જેતુલેં ઉણેપણ શશી ।
કાં સોળે પાઊનિ જૈસી । પંધરાવી વાની
સાગરીંહી પાણી વેગેં । સંચરે તેં રૂપ ગંગે ।
યેર નિશ્ચળ જેં ઉગેં । તેં સમુદ્રુ જૈસા
બ્રહ્મા આણિ બ્રહ્મહોતિયે । યોગ્યતે તૈસા પાડુ આહે ।
તેંચિ શાંતીચેનિ લવલાહેં । હોય તો ગા
પૈં તેંચિ હોણેંનવીણ । પ્રતીતી આલેં જેં બ્રહ્મપણ ।
તે બ્રહ્મ હોતી જાણ । યોગ્યતા યેથ
તે બ્રહ્મભાવયોગ્યતા । પુરુષુ તો મગ પંડુસુતા ।
આત્મબોધપ્રસન્નતા\- । પદીં બૈસે
જેણેં નિપજે રસસોય । તો તાપુહી જૈં જાય ।
તૈં તે કાં હોય । પ્રસન્ન જૈસી
નાના ભરતિયા લગબગા । શરત્કાળીં સાંડિજે ગંગા ।
કાં ગીત રહાતાં ઉપાંગા । વોહટુ પડે
તૈસા આત્મબોધીં ઉદ્યમુ । કરિતાં હોય જો શ્રમુ ।
તોહી જેથેં સમુ । હોઊનિ જાય
આત્મબોધપ્રશસ્તી । હે તિયે દશેચી ખ્યાતી ।
તે ભોગિતસે મહામતી । યોગ્યુ તો ગા
તેવ્હાં આત્મત્વેં શોચાવેં । કાંહીં પાવાવયા કામાવેં ।
હેં સરલેં સમભાવેં । ભરિતેં તયા
ઉદયા યેતાં ગભસ્તી । નાના નક્ષત્રવ્યક્તી ।
હારવીજતી દીપ્તી । આંગિકા જેવીં
તેવીં ઉઠતિયા આત્મપ્રથા । હે ભૂતભેદવ્યવસ્થા ।
મોડીત મોડીત પાર્થા । વાસ પાહે તો
પાટિયેવરીલ અક્ષરેં । જૈસીં પુસતાં યેતી કરેં ।
તૈસીં હારપતી ભેદાંતરેં । તયાચિયે દૃષ્ટી
તૈસેનિ અન્યથા જ્ઞાનેં । જિયેં ઘેપતી જાગરસ્વપ્નેં ।
તિયેં દોન્હી કેલીં લીનેં । અવ્યક્તામાજીં
મગ તેંહી અવ્યક્ત । બોધ વાઢતાં ઝિજત ।
પુરલાં બોધીં સમસ્ત । બુડોનિ જાય
જૈસી ભોજનાચ્યા વ્યાપારીં । ક્ષુધા જિરત જાય અવધારીં ।
મગ તૃપ્તીચ્યા અવસરીં । નાહીંચ હોય
નાના ચાલીચિયા વાઢી । વાટ હોત જાય થોડી ।
મગ પાતલા ઠાયીં બુડી । દેઊનિ નિમે
કાં જાગૃતિ જંવ જંવ ઉદ્દીપે । તંવ તંવ નિદ્રા હારપે ।
મગ જાગીનલિયા સ્વરૂપેં । નાહીંચ હોય
હેં ના આપુલેં પૂર્ણત્વ ભેટેં । જેથ ચંદ્રાસીં વાઢી ખુંટે ।
તેથ શુક્લપક્ષુ આટે । નિઃશેષુ જૈસા
તૈસા બોધ્યજાત ગિળિતુ । બોધુ બોધેં યે મજ આંતુ ।
મિસળલા તેથ સાદ્યંતુ । અબોધુ ગેલા
તેવ્હાં કલ્પાંતાચિયે વેળે । નદી સિંધૂચેં પેંડવળેં ।
મોડૂનિ ભરલેં જળેં । આબ્રહ્મ જૈસેં
નાના ગેલિયા ઘટ મઠ । આકાશ ઠાકે એકવટ ।
કાં જળોનિ કાષ્ઠેં કાષ્ઠ । વન્હીચિ હોય
નાતરી લેણિયાંચે ઠસે । આટોનિ ગેલિયા મુસે ।
નામરૂપ ભેદેં જૈસેં । સાંડિજે સોનેં
હેંહી અસો ચેઇલયા । તેં સ્વપ્ન નાહીં જાલયા ।
મગ આપણચિ આપણયાં । ઉરિજે જૈસેં
તૈસી મી એકવાંચૂનિ કાંહીં । તયા તયાહીસકટ નાહીં ।
હે ચૌથી ભક્તિ પાહીં । માઝી તો લાહે
યેર આર્તુ જિજ્ઞાસુ અર્થાર્થી । હે ભજતી જિયે પંથીં ।
તે તિન્હી પાવોની ચૌથી । મ્હણિપત આહે
યેહવીં તિજી ના ચૌથી । હે પહિલી ના સરતી ।
પૈં માઝિયે સહજસ્થિતી । ભક્તિ નામ
જેં નેણણેં માઝેં પ્રકાશૂનિ । અન્યથાત્વેં માતેં દાઊનિ ।
સર્વહી સર્વીં ભજૌનિ । બુઝાવીતસે જે
જો જેથ જૈસેં પાહોં બૈસે । તયા તેથ તૈસેંચિ અસે ।
હેં ઉજિયેડેં કાં દિસે । અખંડેં જેણેં
સ્વપ્નાચેં દિસણેં ન દિસણેં । જૈસેં આપલેનિ અસલેપણેં ।
વિશ્વાચેં આહે નાહીં જેણેં । પ્રકાશેં તૈસેં
ઐસા હા સહજ માઝા । પ્રકાશુ જો કપિધ્વજા ।
તો ભક્તિ યા વોજા । બોલિજે ગા
મ્હણૌનિ આર્તાચ્યા ઠાયીં । હે આર્તિ હોઊનિ પાહીં ।
અપેક્ષણીય જેં કાંહીં । તેં મીચિ કેલા
જિજ્ઞાસુપુઢાં વીરેશા । હેચિ હોઊનિ જિજ્ઞાસા ।
મી કાં જિજ્ઞાસ્યુ ઐસા । દાખવિલા
હેંચિ હોઊનિ અર્થના । મીચિ માઝ્યા અર્થીં અર્જુના ।
કરૂનિ અર્થાભિધાના । આણી માતેં
એવં ઘેઊનિ અજ્ઞાનાતેં । માઝી ભક્તિ જે હે વર્તે ।
તે દાવી મજ દ્રષ્ટયાતેં । દૃશ્ય કરૂનિ
યેથેં મુખચિ દિસે મુખેં । યા બોલા કાંહીં ન ચુકે ।
તરી દુજેપણ હેં લટિકેં । આરિસા કરી
દિઠી ચંદ્રચિ ઘે સાચેં । પરી યેતુલેં હેં તિમિરાચેં ।
જે એકચિ અસે તયાચે । દોની દાવી
તૈસા સર્વત્ર મીચિ મિયાં । ઘેપતસેં ભક્તિ ઇયા ।
પરી દૃશ્યત્વ હેં વાયાં । અજ્ઞાનવશેં
તેં અજ્ઞાન આતાં ફિટલેં । માઝેં દૃષ્ટૃત્વ મજ ભેટલેં ।
નિજબિંબીં એકવટલેં । પ્રતિબિંબ જૈસેં
પૈં જેવ્હાંહી અસે કિડાળ । તેવ્હાંહી સોનેંચિ અઢળ ।
પરી તેં કીડ ગેલિયા કેવળ । ઉરે જૈસેં
હાં ગા પૂર્ણિમે આધીં કાયી । ચંદ્રુ સાવયવુ નાહીં ? ।
પરી તિયે દિવશીં ભેટે પાહીં । પૂર્ણતા તયા
તૈસા મીચિ જ્ઞાનદ્વારેં । દિસેં પરી હસ્તાંતરેં ।
મગ દૃષ્ટૃત્વ તેં સરે । મિયાંચિ મી લાભેં
મ્હણૌનિ દૃશ્યપથા- । અતીતુ માઝા પાર્થા ।
ભક્તિયોગુ ચવથા । મ્હણિતલા ગા
યા જ્ઞાન ભક્તિ સહજ । ભક્તુ એકવટલા મજ ।
મીચિ કેવળ હેં તુજ । શ્રુતહી આહે
જે ઉભઊનિયાં ભુજા । જ્ઞાનિયા આત્મા માઝા ।
હે બોલિલોં કપિધ્વજા । સપ્તમાધ્યાયીં
તે કલ્પાદીં ભક્તિ મિયાં । શ્રીભાગવતમિષેં બ્રહ્મયા ।
ઉત્તમ મ્હણૌનિ ધનંજયા । ઉપદેશિલી
જ્ઞાની ઇયેતેં સ્વસંવિત્તી । શૈવ મ્હણતી શક્તી ।
આમ્હી પરમ ભક્તી । આપુલી મ્હણો
હે મજ મિળતિયે વેળે । તયા ક્રમયોગિયાં ફળે ।
મગ સમસ્તહી નિખિળેં । મિયાંચિ ભરે
તેથ વૈરાગ્ય વિવેકેંસી । આટે બંધ મોક્ષેંસીં ।
વૃત્તી તિયે આવૃત્તીસીં । બુડોનિ જાય
ઘેઊનિ ઐલપણાતેં । પરત્વ હારપેં જેથેં ।
ગિળૂનિ ચાહી ભૂતેં । આકાશ જૈસેં
તયા પરી થડથાદ । સાધ્યસાધનાતીત શુદ્ધ ।
તેં મી હોઊનિ એકવદ । ભોગિતો માતેં
ઘડોનિ સિંધૂચિયા આંગા । સિંધૂવરી તળપે ગંગા ।
તૈસા પાડુ તયા ભોગા । અવધારી જો
કાં આરિસયાસિ આરિસા । ઉટૂનિ દાવિલિયા જૈસા ।
દેખણા અતિશયો તૈસા । ભોગણા તિયે
હે અસો દર્પણુ નેલિયા । તો મુખ બોધુહી ગેલિયા ।
દેખલેંપણ એકલેયા । આસ્વાદિજે જેવીં
ચેઇલિયા સ્વપ્ન નાશે । આપલેં ઐક્યચિ દિસે ।
તે દુજેનવીણ જૈસેં । ભોગિજે કા
તોચિ જાલિયા ભોગુ તયાચા । ન ઘડે હા ભાવો જયાંચા ।
તિહીં બોલેં કેવીં બોલાચા । ઉચ્ચારુ કીજે
તયાંચ્યા નેણોં ગાંવીં । રવી પ્રકાશી હન દિવી ।
કીં વ્યોમાલાગીં માંડવી । ઉભિલી તિહીં
હાં ગા રાજન્યત્વ નવ્હતાં આંગીં । રાવો રાયપણ કાય ભોગી ? ।
કાં આંધારુ હન આલિંગી । દિનકરાતેં ?
આણિ આકાશ જેં નવ્હે । તયા આકાશ કાય જાણવે ? ।
રત્નાચ્યા રૂપીં મિરવે । ગુંજાંચેં લેણેં ?
મ્હણૌનિ મી હોણેં નાહીં । તયા મીચિ આહેં કેહીં ।
મગ ભજેલ હેં કાયી । બોલોં કીર
યાલાગીં તો ક્રમયોગી । મી જાલાચિ માતેં ભોગી ।
તારુણ્ય કાં તરુણાંગીં । જિયાપરી
તરંગ સર્વાંગીં તોય ચુંબી । પ્રભા સર્વત્ર વિલસે બિંબીં ।
નાના અવકાશ નભીં । લુંઠતુ જૈસા
તૈસા રૂપ હોઊનિ માઝેં । માતેં ક્રિયાવીણ તો ભજે ।
અલંકારુ કા સહજેં । સોનયાતેં જેવીં
કા ચંદનાચી દ્રુતી જૈસી । ચંદનીં ભજે અપૈસી ।
કા અકૃત્રિમ શશીં । ચંદ્રિકા તે
તૈસી ક્રિયા કીર ન સાહે । તહી અદ્વૈતીં ભક્તિ આહે ।
હેં અનુભવાચિજોગેં નવ્હે । બોલાસેં
તેવ્હાં પૂર્વસંસ્કાર છંદેં । જેં કાંહીં તો અનુવાદે ।
તેણેં આળવિલેનિ વો દેં । બોલતાં મીચિ
બોલતયા બોલતાચિ ભેટે । તેથેં બોલિલેં હેં ન ઘટે ।
તેં મૌન તંવ ગોમટેં । સ્તવન માઝેં
મ્હણૌનિ તયા બોલતાં । બોલી બોલતાં મી ભેટતાં ।
મૌન હોય તેણેં તત્વતાં । સ્તવિતો માતેં
તૈસેંચિ બુદ્ધી કા દિઠી । જેં તો દેખોં જાય કિરીટી ।
તેં દેખણેં દૃશ્ય લોટી । દેખતેંચિ દાવી
આરિસયા આધીં જૈસેં । દેખતેંચિ મુખ દિસેઅ ।
તયાચેં દેખણેં તૈસેં । મેળવી દ્રષ્ટેં
દૃશ્ય જાઉનિયાં દ્રષ્ટેં । દ્રષ્ટયાસીચિ જૈં ભેટે ।
તૈં એકલેપણેં ન ઘટે । દ્રષ્ટેપણહી
તેથ સ્વપ્નીંચિયા પ્રિયા । ચેવોનિ ઝોંબો ગેલિયા ।
ઠાયિજે દોન્હી ન હોનિયાં । આપણચિ જૈસેં
કા દોહીં કાષ્ઠાચિયે ઘૃષ્ટી\- । માજીં વન્હિ એક ઉઠી ।
તો દોન્હી હે ભાષ આટી । આપણચિ હોય
નાના પ્રતિબિંબ હાતીં । ઘેઊં ગેલિયા ગભસ્તી ।
બિંબતાહી અસતી । જાય જૈસી
તૈસા મી હોઊનિ દેખતેં । તો ઘેઊં જાય દૃશ્યાતેં ।
તેથ દૃશ્ય ને થિતેં । દ્રષ્ટૃત્વેંસીં
રવિ આંધારુ પ્રકાશિતા । નુરેચિ જેવીં પ્રકાશ્યતા ।
તેંવીં દૃશ્યીં નાહી દ્રષ્ટૃતા । મી જાલિયા
મગ દેખિજે ના ન દેખિજે । ઐસી જે દશા નિપજે ।
તે તેં દર્શન માઝેં । સાચોકારેં
તેં ભલતયાહી કિરીટી । પદાર્થાચિયા ભેટી ।
દ્રષ્ટૃદૃશ્યાતીતા દૃષ્ટી । ભોગિતો સદા
આણિ આકાશ હેં આકાશેં । દાટલેં ન ઢળેં જૈસેં ।
મિયાં આત્મેન આપણપેં તૈસેં । જાલેં તયા
કલ્પાંતીં ઉદક ઉદકેં । રુંધિલિયા વાહોં ઠાકે ।
તૈસા આત્મેનિ મિયાં યેકેં । કોંદલા તો
પાવો આપણપયાં વોળઘે ? । કેવીં વન્હિ આપણપયાં લાગે ? ।
આપણપાં પાણી રિઘે । સ્નાના કૈસેં ?
મ્હણૌનિ સર્વ મી જાલેપણેં । ઠેલેં તયા યેણેં જાણેં ।
તેંચિ ગા યાત્રા કરણેં । અદ્વયા મજ
પૈં જળાવરીલ તરંગુ । જરી ધાવિન્નલા સવેગુ ।
તરી નાહીં ભૂમિભાગુ । ક્રમિલા તેણેં
જેં સાંડાવેં કાં માંડાવેં । જેં ચાલણેં જેણેં ચાલાવેં ।
તેં તોયચિ એક આઘવેં । મ્હણૌનિયાં
ગેલિયાહી ભલતેઉતા । ઉદકપણેંં પંડુસુતા ।
તરંગાચી એકાત્મતા । ન મોડેચિ જેવીં
તૈસા મીપણેં હા લોટલા । તો આઘવેંયાચિ મજઆંતુ આલા ।
યા યાત્રા હોય ભલા । કાપડી માઝા
આણિ શરીર સ્વભાવવશેં । કાંહીં યેક કરૂં જરી બૈસે ।
તરી મીચિ તો તેણેં મિષેં । ભેટે તયા
તેથ કર્મ આણિ કર્તા । હેં જાઊનિ પંડુસુતા ।
મિયાં આત્મેનિ મજ પાહતાં । મીચિ હોય
પૈં દર્પણાતેંં દર્પણેં । પાહિલિયા હોય ન પાહણેં ।
સોનેં ઝાંકિલિયા સુવર્ણેં । ના ઝાંકેં જેવીં
દીપાતેં દીપેં પ્રકાશિજે । તેં ન પ્રકાશણેંચિ નિપજે ।
તૈસેં કર્મ મિયાં કીજે । તેં કરણેં કૈંચેં ?
કર્મહી કરિતચિ આહે । જૈં કરાવેં હેં ભાષ જાયે ।
તૈં ન કરણેંચિ હોયે । તયાચેં કેલેં
ક્રિયાજાત મી જાલેપણેં । ઘડે કાંહીંચિ ન કરણેં ।
તયાચિ નાંવ પૂજણેં । ખુણેચેં માઝેં
મ્હણૌનિ કરીતયાહી વોજા । તેં ન કરણેં હેંચિ કપિધ્વજા ।
નિફજે તિયા મહાપૂજા । પૂજી તો માતેં
એવં તો બોલે તેં સ્તવન । તો દેખે તેં દર્શન ।
અદ્વયા મજ ગમન । તો ચાલે તેંચિ
તો કરી તેતુલી પૂજા । તો કલ્પી તો જપુ માઝા ।
તો અસે તેચિ કપિધ્વજા । સમાધી માઝી
જૈસેં કનકેંસી કાંકણેં । અસિજે અનન્યપણેં ।
તો ભક્તિયોગેં યેણેં । મજસીં તૈસા
ઉદકીં કલ્લોળુ । કાપુરીં પરીમળુ ।
રત્નીં ઉજાળુ । અનન્યુ જૈસા
કિંબહુના તંતૂંસીં પટુ । કાં મૃત્તિકેસીં ઘટુ ।
તૈસા તો એકવટુ । મજસીં માઝા
ઇયા અનન્યસિદ્ધા ભક્તી । યા આઘવાચિ દૃશ્યજાતીં ।
મજ આપણપેંયા સુમતી । દ્રષ્ટયાતેં જાણ
તિન્હી અવસ્થાંચેનિ દ્વારેં । ઉપાધ્યુપહિતાકારેં ।
ભાવાભાવરૂપ સ્ફુરે । દૃશ્ય જેં હેં
તેં હેં આઘવેંચિ મી દ્રષ્ટા । ઐસિયા બોધાચા માજિવટા ।
અનુભવાચા સુભટા । ધેંડા તો નાચે
રજ્જુ જાલિયા ગોચરુ । આભાસતાં તો વ્યાળાકારુ ।
રજ્જુચિ ઐસા નિર્ધારુ । હોય જેવીં
ભાંગારાપરતેં કાંહીં । લેણેં ગુંજહીભરી નાહીં ।
હેં આટુનિયાં ઠાયીં । કીજે જૈસે
ઉદકા યેકાપરતેં । તરંગ નાહીંચિ હેં નિરુતેં ।
જાણોનિ તયા આકારાતેં । ન ઘેપે જેવીં
નાતરી સ્વપ્નવિકારાં સમસ્તાં । ચેઊનિયાં ઉમાણેં ઘેતાં ।
તો આપણયાપરૌતા । ન દિસે જૈસા
તૈસેં જેં કાંહીં આથી નાથી । યેણેં હોય જ્ઞેયસ્ફુર્તી ।
તેં જ્ઞાતાચિ મી હેં પ્રતીતી । હોઊનિ ભોગી
જાણે અજુ મી અજરુ । અક્ષયો મી અક્ષરુ ।
અપૂર્વુ મી અપારુ । આનંદુ મી
અચળુ મી અચ્યુતુ । અનંતુ મી અદ્વૈતુ ।
આદ્યુ મી અવ્યક્તુ । વ્યક્તુહી મી
ઈશ્ય મી ઈશ્વરુ । અનાદિ મી અમરુ ।
અભય મી આધારુ । આધેય મી
સ્વામી મી સદોદિતુ । સહજુ મી સતતુ ।
સર્વ મી સર્વગતુ । સર્વાતીતુ મી
નવા મી પુરાણુ । શૂન્યુ મી સંપૂર્ણુ ।
સ્થુલુ મી અણુ । જેં કાંહીં તેં મી
અક્રિયુ મી યેકુ । અસંગુ મી અશોકુ ।
વ્યાપુ મી વ્યાપકુ । પુરુષોત્તમુ મી
અશબ્દુ મી અશ્રોત્રુ । અરૂપુ મી અગોત્રુ ।
સમુ મી સ્વતંત્રુ । બ્રહ્મ મી પરુ
ઐસેં આત્મત્વેં મજ એકાતેં । ઇયા અદ્વયભક્તી જાણોનિ નિરુતેં ।
આણિ યાહી બોધા જાણતેં । તેંહી મીચિ જાણેં
પૈં ચેઇલેયાનંતરેં । આપુલેં એકપણ ઉરે ।
તેંહી તોંવરી સ્ફુરે । તયાશીંચિ જૈસેં
કાં પ્રકાશતાં અર્કુ । તોચિ હોય પ્રકાશકુ ।
તયાહી અભેદા દ્યોતકુ । તોચિ જૈસા
તૈસા વેદ્યાંચ્યા વિલયીં । કેવળ વીદકુ ઉરે પાહીં ।
તેણેં જાણવેં તયા તેંહી । હેંહી જો જાણે
તયા અદ્વયપણા આપુલિયા । જાણતી જ્ઞપ્તી જે ધનંજયા ।
તે ઈશ્વરચિ મી હે તયા । બોધાસિ યે
મગ દ્વૈતાદ્વૈતાતીત । મીચિ આત્મા એકુ નિભ્રાંત ।
હેં જાણોનિ જાણણેં જેથ । અનુભવીં રિઘે
તેથ ચેઇલિયાં યેકપણ । દિસે જે આપુલયા આપણ ।
તેંહી જાતાં નેણોં કોણ । હોઈજે જેવીં
કાં ડોળાં દેખતિયે ક્ષણીં । સુવર્ણપણ સુવર્ણીં ।
નાટિતાં હોય આટણી । અળંકારાચીહી
નાના લવણ તોય હોયે । મગ ક્ષારતા તોયત્વેં રાહે ।
તેહી જિરતાં જેવીં જાયે । જાલેપણ તેં
તૈસા મી તો હેં જેં અસે । તેં સ્વાનંદાનુભવસમરસેં ।
કાલવૂનિયા પ્રવેશે । મજચિમાજીં
આણિ તો હે ભાષ જેથ જાયે । તેથે મી હેં કોણ્હાસી આહે ।
ઐસા મી ના તો તિયે સામાયે । માઝ્યાચિ રૂપીં
જેવ્હાં કાપુર જળોં સરે । તયાચિ નામ અગ્નિ પુરી ।
મગ ઉભયતાતીત ઉરે । આકાશ જેવીં
કા ધાડલિયા એકા એકુ । વાઢે તો શૂન્ય વિશેખુ ।
તૈસા આહે નાહીંચા શેખુ । મીચિ મગ આથી
તેથ બ્રહ્મા આત્મા ઈશુ । યયા બોલા મોડે સૌરસુ ।
ન બોલણેં યાહી પૈસુ । નાહીં તેથ
ન બોલણેંહી ન બોલોની । તેં બોલિજે તોંડ ભરુની ।
જાણિવ નેણિવ નેણોની । જાણિજે તેં
તેથ બુઝિજે બોધુ બોધેં । આનંંદુ ઘેપે આનંદેં ।
સુખાવરી નુસધેં । સુખચિ ભોગિજે
તેથ લાભુ જોડલા લાભા । પ્રભા આલિંગિલી પ્રભા ।
વિસ્મયો બુડાલા ઉભા । વિસ્મયામાજીં
શમુ તેથ સામાવલા । વિશ્રામુ વિશ્રાંતિ આલા ।
અનુભવુ વેડાવલા । અનુભૂતિપણેં
કિંબહુના ઐસેં નિખળ । મીપણ જોડે તયા ફળ ।
સેવૂનિ વેલી વેલ્હાળ । ક્રમયોગાચી તે
પૈં ક્રમયોગિયા કિરીટી । ચક્રવર્તીચ્યા મુકુટીં ।
મી ચિદ્રત્ન તેં સાટોવાટીં । હોય તો માઝા
કીં ક્રમયોગપ્રાસાદાચા । કળસુ જો હા મોક્ષાચા ।
તયાવરીલ અવકાશાચા । ઉવાવો જાલા તો
નાના સંસાર આડવીં । ક્રમયોગ વાટ બરવી ।
જોડિલી તે મદૈક્યગાંવીં । પૈઠી જાલીસે
હેં અસો ક્રમયોગબોધેં । તેણેં ભક્તિચિદ્ગાંગેં ।
મી સ્વાનંદોદધી વેગેં । ઠાકિલા કીં ગા
હા ઠાયવરી સુવર્મા । ક્રમયોગીં આહે મહિમા ।
મ્હણૌનિ વેળોવેળાં તુમ્હાં । સાંગતોં આમ્હી
પૈં દેશેં કાળેં પદાર્થેં । સાધૂનિ ઘેઇજે માતેં ।
તૈસા નવ્હે મી આયતેં । સર્વાંચેં સર્વહી
મ્હણૌનિ માઝ્યા ઠાયીં । જાચાવેં ન લગે કાંહીં ।
મી લાભેં ઇયેં ઉપાયીં । સાચચિ ગા
એક શિષ્ય એક ગુરુ । હા રૂઢલા સાચ વ્યવહારુ ।
તો મત્પ્રાપ્તિપ્રકારુ । જાણાવયા
અગા વસુધેચ્યા પોટીં । નિધાન સિદ્ધ કિરીટી ।
વન્હિ સિદ્ધ કાષ્ઠીં । વોહાં દૂધ
પરી લાભે તેં અસતેં । તયા કીજે ઉપાયાતેં ।
યેર સિદ્ધચિ તૈસા તેથેં । ઉપાયીં મી
હા ફળહીવરી ઉપાવો । કાં પાં પ્રસ્તાવીતસે દેવો ।
હે પુસતાં પરી અભિપ્રાવો । યેથિંચા ઐસા
જે ગીતાર્થાચેં ચાંગાવેં । મોક્ષોપાયપર આઘવેં ।
આન શાસ્ત્રોપાય કીં નવ્હે । પ્રમાણસિદ્ધ
વારા આભાળચિ ફેડી । વાંચૂનિ સૂર્યાતેં ન ઘડી ।
કાં હાતુ બાબુળી ધાડી । તોય ન કરી
તૈસા આત્મદર્શનીં આડળુ । અસે અવિદ્યેચા જો મળુ ।
તો શાસ્ત્ર નાશી યેરુ નિર્મળુ । મી પ્રકાશેં સ્વયેં
મ્હણૌનિ આઘવીંચિ શાસ્ત્રેં । અવિદ્યાવિનાશાચીં પાત્રેં ।
વાંચોનિ ન હોતીં સ્વતંત્રેં । આત્મબોધીં
તયા અધ્યાત્મશાસ્ત્રાંસીં । જૈં સાચપણાચી યે પુસી ।
તૈં યેઇજે જયા ઠાયાસી । તે હે ગીતા
ભાનુભૂષિતા પ્રાચિયા । સતેજા દિશા આઘવિયા ।
તૈસી શાસ્ત્રેશ્વરા ગીતા યા । સનાથેં શાસ્ત્રેં
હેં અસો યેણેં શાસ્ત્રેશ્વરેં । માગાં ઉપાય બહુવે વિસ્તારેં ।
સાંગિતલા જૈસા કરેં । ઘેવોં યે આત્મા
પરી પ્રથમશ્રવણાસવેં । અર્જુના વિપાયેં હેં ફાવે ।
હા ભાવો સકણવે । ધરૂનિ શ્રીહરી
તેંચિ પ્રમેય એક વેળ । શિષ્યીં હોઆવયા અઢળ ।
સાંગતસે મુકુલ । મુદ્રા આતાં
આણિ પ્રસંગેં ગીતા । ઠાવોહી હા સંપતા ।
મ્હણૌનિ દાવી આદ્યંતા । એકાર્થત્વ
જે ગ્રંથાચ્યા મધ્યભાગીં । નાના અધિકારપ્રસંગીં ।
નિરૂપણ અનેગીં । સિદ્ધાંતીં કેલેં
તરી તેતુલેહી સિદ્ધાંત । ઇયેં શાસ્ત્રીં પ્રસ્તુત ।
હે પૂર્વાપર નેણત । કોણ્હી જૈં માની
તૈં મહાસિદ્ધાંતાચા આવાંકા । સિદ્ધાંતકક્ષા અનેકા ।
ભિડઊનિ આરંભુ દેખા । સંપવીતુ અસે
એથ અવિદ્યાનાશુ હેં સ્થળ । તેણેં મોક્ષોપાદાન ફળ ।
યા દોહીં કેવળ । સાધન જ્ઞાન
હેં ઇતુલેંચિ નાનાપરી । નિરૂપિલેં ગ્રંથવિસ્તારીં ।
તેં આતાં દોહીં અક્ષરીં । અનુવાદાવેં
મ્હણૌનિ ઉપેયહી હાતીં । જાલયા ઉપાયસ્થિતી ।
દેવ પ્રવર્તલે તેં પુઢતી । યેણેંચિ ભાવેં
મગ મ્હણે ગા સુભટા । તો ક્રમયોગિયા નિષ્ઠા ।
મી હૌની હોય પૈઠા । માઝ્યા રૂપીં
સ્વકર્માચ્યા ચોખૌળીં । મજ પૂજા કરૂનિ ભલીં ।
તેણેં પ્રસાદેં આકળી । જ્ઞાનનિષ્ઠેતેં
તે જ્ઞાનનિષ્ઠા જેથ હાતવસે । તેથ ભક્તિ માઝી ઉલ્લાસે ।
તિયા ભજન સમરસેં । સુખિયા હોય
આણિ વિશ્વપ્રકાશિતયા । આત્મયા મજ આપુલિયા ।
અનુસરે જો કરૂનિયાં । સર્વત્રતા હે
સાંડૂનિ આપુલા આડળ । લવણ આશ્રયી જળ ।
કાં હિંડોનિ રાહે નિશ્ચળ । વાયુ વ્યોમીં
તૈસા બુદ્ધી વાચા કાયેં । જો માતેં આશ્રઊનિ ઠાયે ।
તો નિષિદ્ધેંહી વિપાયેં । કર્મેં કરૂં
પરી ગંગેચ્યા સંબંધીં । બિદી આણિ મહાનદી ।
યેક તેવીં માઝ્યા બોધીં । શુભાશુભાંસી
કાં બાવનેં આણિ ધુરેં । હા નિવાડુ તંવચિ સરે ।
જંવ ન ઘેપતી વૈશ્વાનરેં । કવળૂનિ દોન્હી
ના પાંચિકેં આણિ સોળેં । હેં સોનયા તંવચિ આલેં ।
જંવ પરિસુ આંગમેળેં । એકવટીના
તૈસેં શુભાશુભ ઐસેં । હેં તંવચિવરી આભાસે ।
જંવ યેકુ ન પ્રકાશે । સર્વત્ર મી
અગા રાત્રી આણિ દિવો । હા તંવચિ દ્વૈતભાવો ।
જંવ ન રિગિજે ગાંવો । ગભસ્તીચા
મ્હણૌનિ માઝિયા ભેટી । તયાચીં સર્વ કર્મેં કિરીટી ।
જાઊનિ બૈસે તો પાટીં । સાયુજ્યાચ્યા
દેશેં કાળેં સ્વભાવેં । વેંચુ જયા ન સંભવે ।
તેં પદ માઝેં પાવે । અવિનાશ તો
કિંબહુના પંડુસુતા । મજ આત્મયાચી પ્રસન્નતા ।
લાહે તેણેં ન પવિજતાં । લાભુ કવણુ અસે
યાકારણેં ગા તુવાં ઇયા । સર્વ કર્મા આપુલિયા ।
માઝ્યા સ્વરૂપીં ધનંજયા । સંન્યાસુ કીજે
પરી તોચિ સંન્યાસુ વીરા । કરણીયેચા ઝણેં કરા ।
આત્મવિવેકીં ધરા । ચિત્તવૃત્તિ હે
મગ તેણેં વિવેકબળેં । આપણપેં કર્માવેગળેં ।
માઝ્યા સ્વરૂપીં નિર્મળેં । દેખિજેલ
આણિ કર્માચિ જન્મભોયે । પ્રકૃતિ જે કા આહે ।
તે આપણયાહૂનિ બહુવે । દેખસી દૂરી
તેથ પ્રકૃતિ આપણયાં । વેગળી નુરે ધનંજયા ।
રૂપેંવીણ કા છાયા । જિયાપરી
ઐસેનિ પ્રકૃતિનાશુ । જાલયા કર્મસંન્યાસુ ।
નિફજેલ અનાયાસુ । સકારણુ
મગ કર્મજાત ગેલયા । મી આત્મા ઉરેં આપણપયાં ।
તેથ બુદ્ધિ ઘાપે કરૂનિયાં । પતિવ્રતા
બુદ્ધિ અનન્ય યેણેં યોગેં । મજમાજીં જૈં રિગે ।
તૈં ચિત્ત ચૈત્યત્યાગેં । માતેંચિ ભજે
ઐસેં ચૈત્યજાતેં સાંડિલેં । ચિત્ત માઝ્યા ઠાયીં જડલેં ।
ઠાકે તૈસેં વહિલેં । સર્વદા કરી
મગ અભિન્ના ઇયા સેવા । ચિત્ત મિયાંચિ ભરેલ જેધવાં ।
માઝા પ્રસાદુ જાણ તેધવાં । સંપૂર્ણ જાહલા
તેથ સકળ દુઃખધામેં । ભુંજીજતી જિયેં મૃત્યુજન્મેં ।
તિયેં દુર્ગમેંચિ સુગમેં । હોતી તુજ
સૂર્યાચેનિ સાવાયેં । ડોળા સાવાઇલા હોયે ।
તૈં અંધારાચા આહે । પાડુ તયા ?
તૈસા માઝેનિ પ્રસાદેં । જીવકણુ જયાચા ઉપમર્દે ।
તો સંસરાચેની બાધે । બાગુલેં કેવીં ?
મ્હણૌનિ ધનંજયા । તૂં સંસારદુર્ગતી યયા ।
તરસીલ માઝિયા । પ્રસાદાસ્તવ
અથવા હન અહંભાવેં । માઝેં બોલણેં હેં આઘવેં ।
કાનામનાચિયે શિંવે । નેદિસી ટેંકોં
તરી નિત્ય મુક્ત અવ્યયો । તૂં આહાસિ તેં હોઊનિ વાવો ।
દેહસંબંધાચા ઘાવો । વાજેલ આંગીં
જયા દેહસંબંધા આંતુ । પ્રતિપદીં આત્મઘાતુ ।
ભુંજતાં ઉસંતુ । કહીંચિ નાહીં
યેવઢેનિ દારુણેં । નિમણેનવીણ નિમણેં ।
પડેલ જરી બોલણેં । નેઘસી માઝેં
પથ્યદ્વેષિયા પોષી જ્વરુ । કાં દીપદ્વેષિયા અંધકારુ ।
વિવેકદ્વેષેં અહંકારુ । પોષૂનિ તૈસા
સ્વદેહા નામ અર્જુનુ । પરદેહા નામ સ્વજનુ ।
સંગ્રામા નામ મલિનુ । પાપાચારુ
ઇયા મતી આપુલિયા । તિઘાં તીન નામેં યયાં ।
ઠેઊનિયાં ધનંજયા । ન ઝુંજેં ઐસા
જીવામાજીં નિષ્ટંકુ । કરિસી જો આત્યંતિકુ ।
તો વાયાં ધાડીલ નૈસર્ગિકુ । સ્વભાવોચિ તુઝા
આણિ મી અર્જુન હે આત્મિક । યયાં વધુ કરણેં હેં પાતક ।
હે માયાવાંચૂનિ તાત્ત્વિક । કાંહીં આહે ?
આધીં જુંઝાર તુવાં હોઆવેં । મગ ઝુંજાવયા શસ્ત્ર ઘેયાવેં ।
કાં ન જુંઝાવયા કરાવેં । દેવાંગણ
મ્હણૌનિ ન ઝુંજણેં । મ્હણસી તેં વાયાણેં ।
ના માનૂં લોકપણેં । લોકદૃષ્ટીહી
તહી ન ઝુંજેં ઐસેં । નિષ્ટંકીસી જેં માનસેં ।
તેં પ્રકૃતિ અનારિસેં । કરવીલચિ
પૈં પૂર્વે વાહતાં પાણી । પવ્હિજે પશ્ચિમેચે વાહણીં ।
તરી આગ્રહોચિ ઉરે તેં આણી । આપુલિયા લેખા
કાં સાળીચા કણુ મ્હણે । મી નુગવેં સાળીપણેં ।
તરી આહે આન કરણેં । સ્વભાવાસી ?
તૈસા ક્ષાત્રંસ્કારસિદ્ધા । પ્રકૃતી ઘડિલાસી પ્રબુદ્ધા ।
આતા નુઠી મ્હણસી હા ધાંદા । પરી ઉઠવીજસીચિ તૂં
પૈં શૌર્ય તેજ દક્ષતા । એવમાદિક પંડુસુતા ।
ગુણ દિધલે જન્મતાં । પ્રકૃતી તુજ
તરી તયાચિયા સમવાયા\- । અનુરૂપ ધનંજયા ।
ન કરિતાં ઉગલિયાં । નયેલ અસોં
મ્હણૌનિયાં તિહીં ગુણીં । બાંધિલાસિ તૂં કોદંડપાણી ।
ત્રિશુદ્ધી નિઘસી વાહણીં । ક્ષાત્રાચિયા
ના હેં આપુલેં જન્મમૂળ । ન વિચારીતચિ કેવળ ।
ન ઝુંજેં ઐસેં અઢળ । વ્રત જરી ઘેસી
તરી બાંધોનિ હાત પાયે । જો રથીં ઘાતલા હોયે ।
તો ન ચાલે તરી જાયે । દિગંતા જેવીં
તૈસા તૂં આપુલિયાકડુની । મીં કાંહીંચ ન કરીં મ્હણૌનિ ।
ઠાસી પરી ભરંવસેનિ । તૂંચિ કરિસી
ઉત્તરુ વૈરાટીંચા રાજા । પળતાં તૂં કાં નિઘાલાસી ઝુંજા ? ।
હા ક્ષાત્રસ્વભાવો તુઝા । ઝુંજવીલ તુજ
મહાવીર અકરા અક્ષૌહિણી । તુવાં યેકેં નાગવિલે રણાંગણીં ।
તો સ્વભાવો કોદંડપાણી । ઝુંજવીલ તૂંતેં
હાં ગા રોગુ કાયી રોગિયા । આવડે દરિદ્ર દરિદ્રિયા ? ।
પરી ભોગવિજે બળિયા । અદૃષ્ટેં જેણેં
તેં અદૃષ્ટ અનારિસેં । ન કરીલ ઈશ્વરવશેં ।
તો ઈશ્વરુહી અસે । હૃદયીં તુઝ્યા
સર્વ ભૂતાંચ્યા અંતરીં । હૃદય મહાઅંબરીં ।
ચિદ્વૃત્તીચ્યા સહસ્ત્રકરીં । ઉદયલા અસે જો
અવસ્થાત્રય તિન્હીં લોક । પ્રકાશૂનિ અશેખ ।
અન્યથાદૃષ્ટિ પાંથિક । ચેવવિલે
વેદ્યોદકાચ્યા સરોવરીં । ફાંકતાં વિષયકલ્હારીં ।
ઇંદ્રિયષટ્પદા ચારી । જીવભ્રમરાતેં
અસો રૂપક હેં તો ઈશ્વરુ । સકલ ભૂતાંચા અહંકારુ ।
પાંઘરોનિ નિરંતરુ । ઉલ્હાસત અસે
સ્વમાયેચેં આડવસ્ત્ર । લાવૂનિ એકલા ખેળવી સૂત્ર ।
બાહેરી નટી છાયાચિત્ર । ચૌર્યાશીં લક્ષ
તયા બ્રહ્માદિકીટાંતા । અશેષાંહી ભૂતજાતાં ।
દેહાકાર યોગ્યતા । પાહોનિ દાવી
તેથ જેં દેહ જયાપુઢેં । અનુરૂપપણેં માંડે ।
તેં ભૂત તયા આરૂઢે । હેં મી મ્હણૌનિ
સૂત સૂતેં ગુંતલેં । તૃણ તૃણચિ બાંધલેં ।
કાં આત્મબિંબા ઘેતલેં । બાળકેં જળીં
તયાપરી દેહાકારેં । આપણપેંચિ દુસરેં ।
દેખોનિ જીવ આવિષ્કરેં । આત્મબુદ્ધિ
ઐસેનિ શરીરાકારીં । યંત્રીં ભૂતેં અવધારીં ।
વાહૂનિ હાલવી દોરી । પ્રાચીનાચી
તેથ જયા જેં કર્મસૂત્ર । માંડૂનિ ઠેવિલેં સ્વતંત્ર ।
તેં તિયે ગતી પાત્ર । હોંચિ લાગે
કિંબહુના ધનુર્ધરા । ભૂતાંતેં સ્વર્ગસંસારા ।
\-માજીં ભોવંડી તૃણેં વારા । આકાશીં જૈસા
ભ્રામકાચેનિ સંગેં । જૈસેં લોહો વેઢા રિગે ।
તૈસીં ઈશ્વરસત્તાયોગેં । ચેષ્ટતી ભૂતેં
જૈસે ચેષ્ટા આપુલિયા । સમુદ્રાદિક ધનંજયા ।
ચેષ્ટતી ચંદ્રાચિયા । સન્નિધી યેકીં
તયા સિંધૂ ભરિતેં દાટેં । સોમકાંતા પાઝરુ ફુટે ।
કુમુદાંચકોરાંચા ફિટે । સંકોચુ તો
તૈસીં બીજપ્રકૃતિવશેં । અનેકેં ભૂતેં યેકેં ઈશેં ।
ચેષ્ટવીજતી તો અસે । તુઝ્યા હૃદયીં
અર્જુનપણ ન ઘેતાં । મી ઐસેં જેં પંડુસુતા ।
ઉઠતસે તેં તત્વતા । તયાચેં રૂપ
યાલાગીં તો પ્રકૃતીતેં । પ્રવર્તવીલ હેં નિરુતેં ।
આણિ તેં ઝુંજવીલ તૂંતેં । ન ઝુંજશી જહી
મ્હણૌનિ ઈશ્વર ગોસાવી । તેણેં પ્રકૃતી હે નેમાવી ।
તિયા સુખેં રાબવાવીં । ઇંદ્રિયેં આપુલીં
તૂં કરણેં ન કરણેં દોન્હીં । લાઊનિ પ્રકૃતીચ્યા માનીં ।
પ્રકૃતીહી કાં અધીની । હૃદયસ્થા જયા
તયા અહં વાચા ચિત્ત આંગ । દેઊનિયા શરણ રિગ ।
મહોદધી કાં ગાંગ । રિગાલેં જૈસેં
મગ તયાચેનિ પ્રસાદેં । સર્વોપશાંતિપ્રમદે ।
કાંતુ હોઊનિયા સ્વાનંદેં । સ્વરૂપીંચિ રમસી
સંભૂતિ જેણેં સંભવે । વિશ્રાંતિ જેથેં વિસંવે ।
અનુભૂતિહી અનુભવે । અનુભવા જયા
તિયે નિજાત્મપદીંચા રાવો । હોઊનિ ઠાકસી અવ્યવો ।
મ્હણે લક્ષ્મીનાહો । પાર્થા તૂં ગા
હેં ગીતા નામ વિખ્યાત । સર્વવાઙ્ગમયાચેં મથિત ।
આત્મા જેણેં હસ્તગત । રત્ન હોય
જ્ઞાન ઐસિયા રૂઢી । વેદાંતીં જયાચી પ્રૌઢી ।
વાનિતાં કીર્તિ ચોખડી । પાતલી જગીં
બુદ્ધ્યાદિકેં ડોળસેં । હેં જયાચેં કાં કડવસેં ।
મી સર્વદ્રષ્ટાહી દિસેં । પાહલા જયા
તેં હેં ગા આત્મજ્ઞાન । મજ ગોપ્યાચેંહી ગુપ્ત ધન ।
પરી તૂં મ્હણૌનિ આન । કેવીં કરૂં ?
યાકારણેં ગા પાંડવા । આમ્હીં આપુલા હા ગુહ્ય ઠેવા ।
તુજ દિધલા કણવા । જાકળિલેપણેં
જૈસી ભુલલી વોરસેં । માય બોલે બાળા દોષેં ।
પ્રીતિ હી પરી તૈસેં । ન કરૂંચિ હો
યેથ આકાશ આણિ ગાળિજે । અમૃતાહી સાલી ફેડિજે ।
કાં દિવ્યાકરવીં કરવિજે । દિવ્ય જૈસે
જયાચેનિ અંગપ્રકાશેં । પાતાળીંચા પરમાણુ દિસે ।
તયા સૂર્યાહિ કા જૈસે । અંજન સૂદલેં
તૈસેં સર્વજ્ઞેંહી મિયાં । સર્વહી નિર્ધારૂનિયાં ।
નિકેં હોય તેં ધનંજયા । સાંગિતલેં તુજ
આતાં તૂં યયાવરી । નિકેં હેં નિર્ધારીં ।
નિર્ધારૂનિ કરીં । આવડે તૈસેં
યયા દેવાચિયા બોલા । અર્જુનુ ઉગાચિ ઠેલા ।
તેથ દેવો મ્હણતી ભલા । અવંચકુ હોસી
વાઢતયાપુઢેં ભુકેલા । ઉપરોધેં મ્હણે મી ધાલા ।
તૈં તોચિ પીડે આપુલા । આણિ દોષુહી તયા
તૈસા સર્વજ્ઞુ શ્રીગુરુ । ભેટલિયા આત્મનિર્ધારુ ।
ન પુસિજે જૈં આભારુ । ધરૂનિયાં
તૈં આપણપેંચિ વંચે । આણિ પાપહી વંચનાચેં ।
આપણયાચિ સાચેં । ચુકવિલેં તેણેં
પૈં ઉગેપણા તુઝિયા । હા અભિપ્રાવો કીં ધનંજયા ।
જેં એકવેળ આવાંકુનિયાં । સાંગાવેં જ્ઞાન
તેથ પાર્થુ મ્હણે દાતારા । ભલેં જાણસી માઝિયા અંતરા ।
હેં મ્હણોં તરી દુસરા । જાણતા અસે કાઈ ?
યેર જ્ઞેય હેં જી આઘવેં । તૂં જ્ઞાતા એકચિ સ્વભાવેં ।
મા સૂર્યુ મ્હણૌનિ વાનાવેં । સૂર્યાતેં કાઈ ?
યા બોલા શ્રીકૃષ્ણેં । મ્હણિતલેં કાય યેણેં ।
હેંચિ થોડેં ગા વાનણેં । જેં બુઝતાસિ તૂં
તરી અવધાન પઘળ । કરૂનિયામ્ આણિક યેક વેળ ।
વાક્ય માઝેં નિર્મળ । અવધારીં પાં
હેં વાચ્ય મ્હણૌનિ બોલિજે । કાં શ્રાવ્ય મગ આયિકિજે ।
તૈસેં નવ્હેં પરી તુઝેં । ભાગ્ય બરવેં
કૂર્મીચિયા પિલિયાં । દિઠી પાન્હા યે ધનંજયા ।
કાં આકાશ વાહે બાપિયા । ઘરીંચેં પાણી
જો વ્યવહારુ જેથ ન ઘડે । તયાચેં ફળચિ તેથ જોડે ।
કાય દૈવેં ન સાંપડે । સાનુકૂળેં ?
યેહવીં દ્વૈતાચી વારી । સારૂનિ ઐક્યાચ્યા પરીવરીં ।
ભોગિજે તેં અવધારીં । રહસ્ય હેં
આણિ નિરુપચારા પ્રેમા । વિષય હોય જેં પ્રિયોત્તમા ।
તેં દુજેં નવ્હે કીં આત્મા । ઐસેંચિ જાણાવેં
આરિસાચિયા દેખિલયા । ગોમટેં કીજે ધનંજયા ।
તેં તયા નોહે આપણયાં । લાગીં જૈસેં
તૈસેં પાર્થા તુઝેનિ મિષેં । મી બોલેં આપણયાચિ ઉદ્દેશેં ।
માઝ્યા તુઝ્યા ઠાઈં અસે । મીતૂંપણ ગા
મ્હણૌનિ જિવ્હારીંચેં ગુજ । સાંગતસે જીવાસી તુજ ।
હેં અનન્યગતીચેં મજ । આથી વ્યસન
પૈમ્ જળા આપણપેં દેતાં । લવણ ભુલલેં પંડુસુતા ।
કીં આઘવેં તયાચેં હોતાં । ન લજેચિ તેં
તૈસા તૂં માઝ્યા ઠાઈં । રાખોં નેણસીચિ કાંહીં ।
તરી આતાં તુજ કાઈ । ગોપ્ય મી કરૂં ?
મ્હણૌનિ આઘવીંચિ ગૂઢેં । જેં પાઊનિ અતિ ઉઘડેં ।
તેં ગોપ્ય માઝેં ચોખડેં । વાક્ય આઇક
તરી બાહ્ય આણિ અંતરા । આપુલિયા સર્વ વ્યાપારા ।
મજ વ્યાપકાતેં વીરા । વિષયો કરીં
આઘવા આંગીં જૈસા । વાયુ મિળોનિ આહે આકાશા ।
તૂં સર્વ કર્મીં તૈસા । મજસીંચિ આસ
કિંબહુના આપુલેં મન । કરીં માઝેં એકાયતન ।
માઝેનિ શ્રવણેં કાન । ભરૂનિ ઘાલીં
આત્મજ્ઞાનેં ચોખડીં । સંત જે માઝીં રૂપડીં ।
તેથ દૃષ્ટિ પડો આવડી । કામિની જૈસી
મીં સર્વ વસ્તીચેં વસૌટેં । માઝીં નામેં જિયેં ચોખટેં ।
તિયેં જિયાવયા વાટે । વાચેચિયે લાવીં
હાતાંચેં કરણેં । કાં પાયાંચેં ચાલણેં ।
તેં હોય મજકારણેં । તૈસેં કરીં
આપુલા અથવા પરાવા । ઠાયીં ઉપકરસી પાંડવા ।
તેણેં યજ્ઞેં હોઈં બરવા । યાજ્ઞિકુ માઝા
હેં એકૈક શિકઊં કાઈ । પૈં સેવકેં આપુલ્યા ઠાઈં ।
ઉરૂનિ યેર સર્વહી । મી સેવ્યચિ કરીં
તેથ જાઊનિયા ભૂતદ્વેષુ । સર્વત્ર નમવૈન મીચિ એકુ ।
ઐસેનિ આશ્રયો આત્યંતિકુ । લાહસી તૂં માઝા
મગ ભરલેયા જગાઆંતુ । જાઊનિ તિજયાચી માતુ ।
હોઊનિ ઠાયીલ એકાંતુ । આમ્હાં તુમ્હાં
તેવ્હાં ભલતિયે આવસ્થે । મી તૂતેં તૂં માતેં ।
ભોગિસી ઐસેં આઇતેં । વાઢેલ સુખ
આણિ તિજેં આડળ કરિતેં । નિમાલેં અર્જુના જેથેં ।
તેં મીચિ મ્હણૌનિ તૂં માતેં । પાવસી શેખીં
જૈસી જળીંચી પ્રતિભા । જળનાશીં બિંબા ।
યેતાં ગાભાગોભા । કાંહીં આહે ?
પૈં પવનુ અંબરા । કાં કલ્લોળુ સાગરા ।
મિળતાં આડવારા । કોણાચા ગા ?
મ્હણૌનિ તૂં આણિ આમ્હીં । હેં દિસતાહે દેહધર્મીં ।
મગ યયાચ્યા વિરામીં । મીચિ હોસી
યયા બોલામાઝારીં । હોય નવ્હે ઝણેં કરીં ।
યેથ આન આથી તરી । તુઝીચિ આણ
પૈં તુઝી આણ વાહણેં । હેં આત્મલિંગાતેં શિવણેં ।
પ્રીતીચી જાતિ લાજણેં । આઠવોં નેદી
યેહવીં વેદ્યુ નિષ્પ્રપંચુ । જેણેં વિશ્વાભાસુ હા સાચુ ।
આજ્ઞેચા નટનાચુ । કાળાતેં જિણેં
તો દેવો મી સત્યસંકલ્પુ । આણિ જગાચ્યા હિતીં બાપુ ।
મા આણેચા આક્ષેપુ । કાં કરાવા ?
પરી અર્જુના તુઝેનિ વેધેં । મિયાં દેવપણાચીં બિરુદેં ।
સાંડિલીં ગા મી હે આધેં । સગળેનિ તુવાં
પૈં કાજા આપુલિયા । રાવો આપુલી આપણયા ।
આણ વાહે ધનંજયા । તૈસેં હેં કીં
તેથ અર્જુનુ મ્હણે દેવેં । અચાટ હેં ન બોલાવેં ।
જે આમચેં કાજ નાંવેં । તુઝેનિ એકે
યાવરી સાંગોં બૈસસી । કાં સાંગતાં ભાષહી દેસી ।
યા તુઝિયા વિનોદાસી । પારુ આહે જી ?
કમળવના વિકાશુ । કરી રવીચા એક અંશુ ।
તેથ આઘવાચિ પ્રકાશુ । નિત્ય દે તો
પૃથ્વી નિવઊનિ સાગર । ભરીજતી યેવઢેં થોર ।
વર્ષે તેથ મિષાંતર । ચાતકુ કીં
મ્હણૌનિ ઔદાર્યા તુઝેયા । મજ નિમિત્ત ના મ્હણાવયા ।
પ્રાપ્તિ અસે દાનીરાયા । કૃપાનિધી
તંવ દેવો મ્હણતી રાહેં । યા બોલાચા પ્રસ્તાવો નોહે ।
પૈં માતેં પાવસી ઉપાયેં । સાચચિ યેણેં
સૈંધવ સિંધૂ પડલિયા । જો ક્ષણુ ધનંજયા ।
તેણેં વિરેચિ કીં ઉરાવયા । કારણ કાયી ?
તૈસેં સર્વત્ર માતેં ભજતાં । સર્વ મી હોતાં અહંતા ।
નિઃશેષ જાઊનિ તત્વતા । મીચિ હોસી
એવં માઝિયે પ્રાપ્તીવરી । કર્માલાગોનિ અવધારીં ।
દાવિલી તુજ ઉજરી । ઉપાયાંચી
જે આધીં તંવ પંડુસુતા । સર્વ કર્મેં મજ અર્પિતાં ।
સર્વત્ર પ્રસન્નતા । લાહિજે માઝી
પાઠીં માઝ્યા ઇયે પ્રસાદીં । માઝેં જ્ઞાન જાય સિદ્ધી ।
તેણેં મિસળિજે ત્રિશુદ્ધી । સ્વરૂપીં માઝ્યા
મગ પાર્થા તિયે ઠાયીં । સાધ્ય સાધન હોય નાહીં ।
કિંબહુના તુજ કાંહીં । ઉરેચિ ના
તરી સર્વ કર્મેં આપલીં । તુવાં સર્વદા મજ અર્પિલીં ।
તેણેં પ્રસન્નતા લાધલી । આજિ હે માઝી
મ્હણૌનિ યેણેં પ્રસાદબળેં । નવ્હે ઝુંજાચેનિ આડળેં ।
ન ઠાકેચિ યેકવેળે । ભાળલોં તુજ
જેણેં સપ્રપંચ અજ્ઞાન જાયે । એકુ મી ગોચરુ હોયે ।
તેં ઉપપત્તીચેનિ ઉપાયેં । ગીતારૂપ હેં
મિયાં જ્ઞાન તુજ આપુલેં । નાનાપરી ઉપદેશિલેં ।
યેણેં અજ્ઞાનજાત સાંડી વિયાલેં । ધર્માધર્મ જેં
આશા જૈસી દુઃખાતેં । વ્યાલીં નિંદા દુરિતેં ।
હે અસો જૈસેં દૈન્યાતેં । દુર્ભગત્વ
તૈસેં સ્વર્ગનરકસૂચક । અજ્ઞાન વ્યાલેં ધર્માદિક ।
તેં સાંડૂનિ ઘાલીં અશેખ । જ્ઞાનેં યેણેં
હાતીં ઘેઊન તો દોરુ । સાંડિજે જૈસા સર્પાકારુ ।
કાં નિદ્રાત્યાગેં ઘરાચારુ । સ્વપ્નીંચા જૈસા
નાના સાંડિલેનિ કવળેં । ચંદ્રીંચેં ધુયે પિંવળેં ।
વ્યાધિત્યાગેં કડુવાળેં\- । પણ મુખાચેં
અગા દિવસા પાઠીં દેઉની । મૃગજળ ઘાપે ત્યજુની ।
કાં કાષ્ઠત્યાગેં વન્હી । ત્યજિજે જૈસા
તૈસેં ધર્માધર્માચેં ટવાળ । દાવી અજ્ઞાન જેં કાં મૂળ ।
તેં ત્યજૂનિ ત્યજીં સકળ । ધર્મજાત
મગ અજ્ઞાન નિમાલિયા । મીચિ યેકુ અસે અપૈસયા ।
સનિદ્ર સ્વપ્ન ગેલયા । આપણપેં જૈસેં
તૈસા મી એકવાંચૂનિ કાંહીં । મગ ભિન્નાભિન્ન આન નાહીં ।
સોઽહંબોધેં તયાચ્યા ઠાયીં । અનન્યુ હોય
પૈંં આપુલેનિ ભેદેંવિણ । માઝેં જાણિજે જેં એકપણ ।
તયાચિ નાંવ શરણ । મજ યીણેં ગા
જૈસેં ઘટાચેનિ નાશેં । ગગનીં ગગન પ્રવેશે ।
મજ શરણ યેણેં તૈસેં । ઐક્ય કરી
સુવર્ણમણિ સોનયા । યે કલ્લોળુ જૈસા પાણિયા ।
તૈસા મજ ધનંજયા । શરણ યે તૂં
વાંચૂનિ સાગરાચ્યા પોટીં । વડવાનળુ શરણ આલા કિરીટી ।
જાળૂનિ ઠાકે તયા ગોઠી । વાળૂનિ દે પાં
મજહી શરણ રિઘિજે । આણિ જીવત્વેંચિ અસિજે ।
ધિગ્ બોલી યિયા ન લજે । પ્રજ્ઞા કેવીં
અગા પ્રાકૃતાહી રાયા । આંગીં પડે જેં ધનંજયા ।
તેં દાસિરૂંહિ કીં તયા । સમાન હોય
મા મી વિશ્વેશ્વરુ ભેટે । આણિ જીવગ્રંથી ન સુટે ।
હે બોલ નકો વોખટેં । કાનીં લાઊં
મ્હણૌનિ મી હોઊનિ માતેં । સેવણેં આહે આયિતેં ।
તેં કરીં હાતાં યેતેં । જ્ઞાનેં યેણેં
મગ તાકૌનિયાં કાઢિલેં । લોણી માગૌતેં તાકીં ઘાતલેં ।
પરી ન ઘેપેચિ કાંહીંં કેલેં । તેણેં જેવીં
તૈસેં અદ્વયત્વેં મજ । શરણ રિઘાલિયા તુજ ।
ધર્માધર્મ હે સહજ । લાગતીલ ના
લોહ ઉભેં ખાય માતી । તેં પરીસાચિયે સંગતીં ।
સોનેં જાલયા પુઢતી । ન શિવિજે મળેં
હેં અસો કાષ્ઠાપાસોનિ । મથૂનિ ઘેતલિયા વન્હી ।
મગ કાષ્ઠેંહી કોંડોની । ન ઠકે જૈસા
અર્જુના કાય દિનકરુ । દેખત આહે અંધારુ ।
કીં પ્રબોધીં હોય ગોચરુ । સ્વપ્નભ્રમુ ।
તૈસેં મજસી યેકવટલેયા । મી સર્વરૂપ વાંચૂનિયાં ।
આન કાંહીં ઉરાવયા । કારણ અસે ?
મ્હણૌનિ તયાચેં કાંહીં । ચિંતીં ન આપુલ્યા ઠાયીં ।
તુઝેં પાપપુણ્ય પાહીં । મીચિ હોઈન
તેથ સર્વબંધલક્ષણેં । પાપેં ઉરાવેં દુજેપણેં ।
તેં માઝ્યા બોધીં વાયાણેં । હોઊનિ જાઈલ
જળીં પડિલિયા લવણા । સર્વહી જળ હોઈલ વિચક્ષણા ।
તુજ મી અનન્યશરણા । હોઈન તૈસા
યેતુલેનિ આપૈસયા । સુટલાચિ આહસી ધનંજયા ।
ઘેઈં મજ પ્રકાશોનિયાં । સોડવીન તૂંતેં
યાકારણેં પુઢતી । હે આધી ન વાહે ચિત્તીં ।
મજ એકાસિ યે સુમતી । જાણોનિ શરણ
ઐસેં સર્વરૂપરૂપસેં । સર્વદૃષ્ટિડોળસેં ।
સર્વદેશનિવાસેં । બોલિલેં શ્રીકૃષ્ણેં
મગ સાંવળા સકંકણુ । બાહુ પસરોનિ દક્ષિણુ ।
આલિંગિલા સ્વશરણુ । ભક્તરાજુ તો
ન પવતાં જયાતેં । કાખે સૂનિ બુદ્ધીતેં ।
બોંલણેં માગૌતેં । વોસરલેં
ઐસેં જેં કાંહીં યેક । બોલા બુદ્ધીસિહી અટક ।
તેં દ્યાવયા મિષ । ખેવાચેં કેલેં
હૃદયા હૃદય યેક જાલે । યે હૃદયીંચેં તે હૃદયીં ઘાતલેં ।
દ્વૈત ન મોડિતાં કેલેં । આપણાસેં અર્જુના
દીપેં દીપ લાવિલા । તૈસા પરીષ્વંગુ તો જાલા ।
દ્વૈત ન મોડિતાં કેલા । આપણપેં પાર્થું
તેવ્હાં સુખાચા મગ તયા । પૂરુ આલા જો ધનંજયા ।
તેથ વાડુ તહીં બુડોનિયાં ॥ ઠેલા દેવો
સિંધુ સિંધૂતેં પાવોં જાયે । તેં પાવણેં ઠાકે દુણા હોયે ।
વરી રિગે પુરવણિયે । આકાશહી
તૈસેં તયાં દોઘાંચેં મિળણેં । દોઘાં નાવરે જાણાવેં કવણેં ।
કિંબહુના શ્રીનારાયણેં । વિશ્વ કોંદલેં
એવં વેદાચેં મૂળસૂત્ર । સર્વાધિકારૈકપવિત્ર ।
શ્રીકૃષ્ણેં ગીતાશાસ્ત્ર । પ્રકટ કેલેં
યેથ ગીતા મૂળ વેદાં । ઐસેં કેવીં પાં આલેં બોધા ।
હેં મ્હણાલ તરી પ્રસિદ્ધા । ઉપપત્તિ સાંગોં
તરી જયાચ્યા નિઃશ્વાસીં । જન્મ ઝાલે વેદરાશી ।
તો સત્યપ્રતિજ્ઞ પૈજેસીં । બોલલા સ્વમુખેં
મ્હણૌનિ વેદાં મૂળભૂત । ગીતા મ્હણોં હેં હોય ઉચિત ।
આણિકહી યેકી યેથ । ઉપપત્તિ અસે
જેં ન નશતુ સ્વરૂપેં । જયાચા વિસ્તારુ જેથ લપે ।
તેં તયાંચેં મ્હણિપે । બીજ જગીં
તરી કાંડત્રયાત્મકુ । શબ્દરાશી અશેખુ ।
ગીતેમાજીં અસે રુખુ । બીજીં જૈસા
મ્હણૌનિ વેદાંચેં બીજ । શ્રીગીતા હોય હેં મજ ।
ગમે આણિ સહજ । દિસતહી આહે
જે વેદાંચે તિન્હી ભાગ । ગીતે ઉમટલે અસતી ચાંગ ।
ભૂષણરત્નીં સર્વાંગ । શોભલેં જૈસેં
તિયેચિ કર્માદિકેં તિન્હી । કાંડેં કોણકોણે સ્થાનીં ।
ગીતે આહાતિ તેં નયનીં । દાખઊં આઈક
તરી પહિલા જો અધ્યાવો । તો શાસ્ત્રપ્રવૃત્તિપ્રસ્તાવો ।
દ્વિતીયીં સાઙ્ખ્યસદ્ભાવો । પ્રકાશિલા
મોક્ષદાનીં સ્વતંત્ર । જ્ઞાનપ્રધાન હેં શાસ્ત્ર ।
યેતુલાલેં દુજીં સૂત્ર । ઉભારિલેં
મગ અજ્ઞાનેં બાંધલેયાં । મોક્ષપદીં બૈસાવયા ।
સાધનારંભુ તો તૃતીયા\- । ધ્યાયીં બોલિલા
જે દેહાભિમાન બંધેં । સાંડૂનિ કામ્યનિષિદ્ધેં ।
વિહિત પરી અપ્રમાદેં । અનુષ્ઠાવેં
ઐસેનિ સદ્ભાવેં કર્મ કરાવેં । હા તિજા અધ્યાવો જો દેવેં ।
નિર્ણય કેલા તેં જાણાવેં । કર્મકાંડ યેથ
આણિ તેંચિ નિત્યાદિક । અજ્ઞાનાચેં આવશ્યક ।
આચરતાં મોંચક । કેવીં હોય પાં
ઐસી અપેક્ષા જાલિયા । બદ્ધ મુમુક્ષુતે આલિયા ।
દેવેં બ્રહ્માર્પણત્વેં ક્રિયા । સાંગિતલી
જે દેહવાચામાનસેં । વિહિત નિપજે જેં જૈસેં ।
તેં એક ઈશ્વરોદ્દેશેં । કીજે મ્હણિતલેં
હેંચિ ઈશ્વરીં કર્મયોગેં । ભજનકથનાચેં ખાગેં ।
આદરિલેં શેષભાગેં । ચતુર્થાચેની
તેં વિશ્વરૂપ અકરાવા । અધ્યાવો સંપે જંવ આઘવા ।
તંવ કર્મેં ઈશુ ભજાવા । હેં જેં બોલિલેં
તેં અષ્ટાધ્યાયીં ઉઘડ । જાણ યેથેં દેવતાકાંડ ।
શાસ્ત્ર સાંગતસે આડ । મોડૂનિ બોલેં
આણિ તેણેંચિ ઈશપ્રસાદેં । શ્રીગુરુસંપ્રદાયલબ્ધેં ।
સાચ જ્ઞાન ઉદ્બોધે । કોંવળેં જેં
તેં અદ્વેષ્ટાદિપ્રભૃતિકીં । અથવા અમાનિત્વાદિકીં ।
વાઢવિજે મ્હણૌનિ લેખી । બારાવા ગણૂં
તો બારાવા અધ્યાય આદી । આણિ પંધરાવા અવધી ।
જ્ઞાનફળપાકસિદ્ધી । નિરૂપણાસીં
મ્હણૌનિ ચહૂંહી ઇહીં । ઊર્ધ્વમૂળાંતીં અધ્યાયીં ।
જ્ઞાનકાંડ યે ઠાયીં । નિરૂપિજે
એવં કાંડત્રયનિરૂપણી । શ્રુતીચિ હે કોડિસવાણી ।
ગીતાપદ્યરત્નાંચીં લેણીં । લેયિલી આહે
હેં અસો કાંડત્રયાત્મક । શ્રુતિ મોક્ષરૂપ ફળ યેક ।
બોભાવે જેં આવશ્યક । ઠાકાવેં મ્હણૌનિ
તયાચેનિ સાધન જ્ઞાનેંસીં । વૈર કરી જો પ્રતિદિવશીં ।
તો અજ્ઞાનવર્ગ ષોડશીં । પ્રતિપાદિજે
તોચિ શાસ્ત્રાચા બોળાવા । ઘેવોનિ વૈરી જિણાવા ।
હા નિરોપુ તો સતરાવા । અધ્યાય યેથ
ઐસા પ્રથમાલાગોનિ । સતરાવા લાણી કરૂની ।
આત્મનિશ્વાસ વિવરૂની । દાવિલા દેવેં
તયા અર્થજાતાં અશેષાં । કેલા તાત્પર્યાચા આવાંકા ।
તો હા અઠરાવા દેખા । કલશાધ્યાયો
એવં સકળસંખ્યાસિદ્ધુ । શ્રીભાગવદ્ગીતા પ્રબંધુ ।
હા ઔદાર્યેં આગળા વેદુ । મૂર્તુ જાણ
વેદુ સંપન્નુ હોય ઠાઈં । પરી કૃપણુ ઐસા આનુ નાહીં ।
જે કાનીં લાગલા તિહીં । વર્ણાંચ્યાચિ
યેરાં ભવવ્યાથા ઠેલિયાં । સ્ત્રીશૂદ્રાદિકાં પ્રાણિયાં ।
અનવસરૂ માંડૂનિયાં । રાહિલા આહે
તરી મજ પાહતાં તેં માગીલ ઉણેં । ફેડાવયા ગીતાપણેં ।
વેદુ વેઠલા ભલતેણેં । સેવ્ય હોઆવયા
ના હે અર્થુ રિગોનિ મનીં । શ્રવણેં લાગોનિ કાનીં ।
જપમિષેં વદનીં । વસોનિયાં
યે ગીતેચા પાઠુ જો જાણે । તયાચેનિ સાંગાતીપણેં ।
ગીતા લિહોનિ વાહાણેં । પુસ્તકમિષેં
ઐસૈસા મિસકટાં । સંસારાચા ચોહટા ।
ગવાદી ઘાલીત ચોખટા । મોક્ષસુખાચી
પરી આકાશીં વસાવયા । પૃથ્વીવરી બૈસાવયા ।
રવિદીપ્તિ રાહાટાવયા । આવારુ નભ
તેવીં ઉત્તમ અધમ ઐસેં । સેવિતાં કવણાતેંહી ન પુસે ।
કૈવલ્યદાનેં સરિસેં । નિવવીત જગા
યાલાગીં માગિલી કુટી । ભ્યાલા વેદુ ગીતેચ્યા પોટીં ।
રિગાલા આતાં ગોમટી । કીર્તિ પાતલા
મ્હણૌનિ વેદાચી સુસેવ્યતા । તે હે મૂર્ત જાણ શ્રીગીતા ।
શ્રીકૃષ્ણેં પંડુસુતા । ઉપદેશિલી
પરી વત્સાચેનિ વોરસેં । દુભતેં હોય ઘરોદ્દેશેં ।
જાલેં પાંડવાચેનિ મિષેં । જગદુદ્ધરણ
ચાતકાચિયેં કણવેં । મેઘુ પાણિયેસિં ધાંવે ।
તેથ ચરાચર આઘવેં । નિવાલેં જેવીં
કાં અનન્યગતિકમળા\- । લાગીં સૂર્ય યે વેળોવેળાં ।
કીં સુખિયા હોઈજે ડોળાં । ત્રિભુવનીંચા
તૈસેં અર્જુનાચેનિ વ્યાજેં । ગીતા પ્રકાશૂનિ શ્રીરાજેં ।
સંસારાયેવઢેં થોર ઓઝેં । ફેડિલેં જગાચેં
સર્વશાસ્ત્રરત્નદીપ્તી । ઉજળિતા હા ત્રિજગતીં ।
સૂર્યુ નવ્હેં લક્ષ્મીપતી । વક્ત્રાકાશીંચા
બાપ કુળ તેં પવિત્ર । જેથિંચા પાર્થુ યા જ્ઞાના પાત્ર ।
જેણેં ગીતા કેલેં શાસ્ત્ર । આવારુ જગા
હેં અસો મગ તેણેં । સદ્ગુરુ શ્રીકૃષ્ણેં ।
પાર્થાચેં મિસળણેં । આણિલેં દ્વૈતા
પાઠીં મ્હણતસે પાંડવા । શાસ્ત્ર હેં માનલેં કીં જીવા ।
તેથ યેરુ મ્હણે દેવા । આપુલિયા કૃપા
તરી નિધાન જોડાવયા । ભાગ્ય ઘડે ગા ધનંજયા ।
પરી જોડિલેં ભોગાવયા । વિપાયેં હોય
પૈં ક્ષીરસાગરાયેવઢેં । અવિરજી દુધાચેં ભાંડેં ।
સુરાં અસુરાં કેવઢેં । મથિતાં જાલેં
તેં સાયાસહી ફળા આલેં । જેં અમૃતહી ડોળાં દેખિલેં ।
પરી વરિચિલી ચુકલેં । જતનેતેં
તેથ અમરત્વા વોગરિલેં । તેં મરણાચિલાગીં જાલેં ।
ભોગોં નેણતાં જોડલેં । ઐસેં આહે
નહુષુ સ્વર્ગાધિપતિ જાહલા । પરી રાહાટીં ભાંબાવલા ।
તો ભુજંગત્વ પાવલા । નેણસી કાયી ?
મ્હણૌનિ બહુત પુણ્ય તુવાં । કેલેં તેણેં ધનંજયા ।
આજિ શાસ્ત્રરાજા ઇયા । જાલાસિ વિષયો
તરી યયાચિ શાસ્ત્રાચેનિ । સંપ્રદાયેં પાંઘુરૌનિ ।
શાસ્ત્રાર્થ હા નિકેનિ । અનુષ્ઠીં હો
યેહવીં અમૃતમંથના\- । સારિખેં હોઈલ અર્જુના ।
જરી રિઘસી અનુષ્ઠાના । સંપ્રદાયેંવીણ
ગાય ધડ જોડે ગોમટી । તે તૈંચિ પિવોં યે કિરીટી ।
જૈં જાણિજે હાતવટી । સાંજવણીચી
તૈસા શ્રીગુરુ પ્રસન્ન હોયે । શિષ્ય વિદ્યાહી કીર લાહે ।
પરી તે ફળે સંપ્રદાયેં । ઉપાસિલિયા
મ્હણૌનિ શાસ્ત્રીં જો ઇયે । ઉચિતુ સંપ્રદાયો આહે ।
તો ઐક આતાં બહુવેં । આદરેંસીં
તરી તુવાં હેં જેં પાર્થા । ગીતાશાસ્ત્ર લાધલેં આસ્થા ।
તેં તપોહીના સર્વથા । સાંગાવેં ના હો
અથવા તાપસુહી જાલા । પરી ગુરૂભક્તીં જો ઢિલા ।
તો વેદીં અંત્યજુ વાળિળા । તૈસા વાળીં
નાતરી પુરોડાશુ જૈસા । ન ઘાપે વૃદ્ધ તરી વાયસા ।
ગીતા નેદી તૈસી તાપસા । ગુરુભક્તિહીના
કાં તપહી જોડે દેહીં । ભજે ગુરુદેવાંચ્યા ઠાયીં ।
પરી આકર્ણનીં નાહીં । ચાડ જરી
તરી માગીલ દોન્હીં આંગીં । ઉત્તમ હોય કીર જગીં ।
પરી યા શ્રવણાલાગીં । યોગ્યુ નોહે
મુક્તાફળ ભલતૈસેં । હો પરી મુખ નસે ।
તંવ ગુણ પ્રવેશે । તેથ કાયી ?
સાગરુ ગંભીરુ હોયે । હેં કોણ ના મ્હણત આહે ।
પરી વૃષ્ટિ વાયાં જાયે । જાલી તેથ
ધાલિયા દિવ્યાન્ન સુવાવેં । મગ જેં વાયાં ધાડાવેં ।
તેં આર્તીં કાં ન કરાવેં । ઉદારપણ
મ્હણૌનિ યોગ્ય ભલતૈસેં । હોતુ પરી ચાડ નસે ।
તરી ઝણેં વાનિવસેં । દેસી હેં તયાં
રૂપાચા સુજાણુ ડોળા । વોઢવૂં યે કાયિ પરિમળા ? ।
જેથ જેં માને તે ફળા । તેથચિ તે ગા
મ્હણૌનિ તપી ભક્તિ । પાહાવે તે સુભદ્રાપતી ।
પરી શાસ્ત્રશ્રવણીં અનાસક્તી । વાળાવેચિ તે
નાતરી તપભક્તિ । હોઊનિ શ્રવણીં આર્તિ ।
આથી ઐસીહી આયતી । દેખસી જરી
તરી ગીતાશાસ્ત્રનિર્મિતા । જો મી સકળલોકશાસ્તા ।
તયા માતેં સામાન્યતા । બોલેલ જો
માઝ્યા સજ્જનેંસિં માતેં । પૈશુન્યાચેનિ હાતેં ।
યેક આહાતી તયાંતેં । યોગ્ય ન મ્હણ
તયાંચી યેર આઘવી । સામગ્રી ઐસી જાણાવી ।
દીપેંવીણ ઠાણદિવી । રાત્રીચી જૈસી
અંગ ગોરેં આણિ તરુણેં । વરી લેઈલેં આહે લેણેં ।
પરી યેકલેનિ પ્રાણેં । સાંડિલેં જેવીં
સોનયાચેં સુંદર । નિર્વાળિલેં હોય ઘર ।
પરી સર્પાંગના દ્વાર । રુંધલેં આહે
નિપજે દિવ્યાન્ન ચોખટ । પરી માજીં કાળકૂટ ।
અસો મૈત્રી કપટ\- । ગર્ભિણી જૈસી
તૈસી તપભક્તિમેધા । તયાચી જાણ પ્રબુદ્ધા ।
જો માઝયાંચી કાં નિંદા । માઝીચિ કરી
યાકારણેં ધનંજયા । તો ભક્તુ મેધાવીં તપિયા ।
તરી નકો બાપા ઇયા । શાસ્ત્રા આતળોં દેવોં
કાય બહુ બોલોં નિંદકા । યોગ્ય સ્રષ્ટયાહીસારિખા ।
ગીતા હે કવતિકા\- । લાગીંહી નેદીં
મ્હણૌનિ તપાચા ધનુર્ધરા । તળીં દાટોનિ ગાડોરા ।
વરી ગુરુભક્તીચા પુરા । પ્રાસાદુ જો જાલા
આણિ શ્રવણેચ્છેચા પુઢાં । દારવંટા સદા ઉઘડા ।
વરી કલશુ ચોખડા । અનિંદારત્નાંચા
ઐશા ભક્તાલયીં ચોખટીં । ગીતારત્નેશ્વરુ હા પ્રતિષ્ઠીં ।
મગ માઝિયા સંવસાટી । તુકસી જગીં
કાં જે એકાક્ષરપણેંસીં । ત્રિમાત્રકેચિયે કુશીં ।
પ્રણવુ હોતાં ગર્ભવાસીં । સાંકડલા
તો ગીતેચિયા બાહાળીંં । વેદબીજ ગેલેં પાહાળી.ણ્ ।
કીં ગાયત્રી ફુલીંફળીં । શ્લોકાંચ્યા આલી
તે હે મંત્રરહય ગીતા । મેળવી જો માઝિયા ભક્તા ।
અનન્યજીવના માતા । બાળકા જૈસી
તૈસી ભક્તાં ગીતેસીં । ભેટી કરી જો આદરેંસીં ।
તો દેહાપાઠીં મજસીં । યેકચિ હોય
આણિ દેહાચેંહી લેણેં । લેઊનિ વેગળેપણેં ।
અસે તંવ જીવેંપ્રાણેં । તોચિ પઢિયે
જ્ઞાનિયાં કર્મઠાં તાપસાં । યયા ખુણેચિયા માણુસાં\- ।
માજીં તો યેકુ ગા જૈસા । પઢિયે મજ
તૈસા ભૂતળીં આઘવા । આન ન દેખે પાંડવા ।
જો ગીતા સાંગેં મેળાવા । ભક્તજનાંચા
મજ ઈશ્વરાચેનિ લોભેં । હે ગીતા પઢતાં અક્ષોભેં ।
જો મંડન હોય સભે । સંતાંચિયે
નેત્રપલ્લવીં રોમાંચિતુ । મંદાનિળેં કાંપવિતુ ।
આમોદજળેં વોલવિતુ । ફુલાંચે ડોળેં
કોકિળા કલરવાચેનિ મિષેં । સદ્ગદ બોલવીત જૈસેં ।
વસંત કા પ્રવેશે । મદ્ભક્ત આરામીં
કાં જન્માચેં ફળ ચકોરાં । હોત જૈં ચંદ્ર યે અંબરા ।
નાના નવઘન મયૂરાં । વો દેત પાવે
તૈસા સજ્જનાંચ્યા મેળાપીં । ગીતાપદ્યરત્નીં ઉમપીં ।
વર્ષે જો માઝ્યા રૂપીં । હેતુ ઠેઊનિ
મગ તયાચેનિ પાડેં । પઢિયંતેં મજ ફુડેં ।
નાહીંચિ ગા માગેંપુઢેં । ન્યાહાળિતાં
અર્જુના હા ઠાયવરી । મી તયાતેં સૂયેં જિવ્હારીં ।
જો ગીતાર્થાચેં કરી । પરગુણેં સંતાં
પૈં માઝિયા તુઝિયા મિળણીં । વાઢિનલી જે હે કહાણી ।
મોક્ષધર્મ કા જિણીં । આલાસે જેથેં
તો હા સકળાર્થપ્રબોધુ । આમ્હાં દોઘાંચા સંવાદુ ।
ન કરિતાં પદભેદુ । પાઠેંચિ જો પઢે
તેણેં જ્ઞાનાનળીં પ્રદીપ્તીં । મૂળ અવિદ્યેચિયા આહુતી ।
તોષવિલા હોય સુમતી । પરમાત્મા મી
ઘેઊનિ ગીતાર્થ ઉગાણા । જ્ઞાનિયે જેં વિચક્ષણા ।
ઠાકતી તેં ગાણાવાણા । ગીતેચા તો લાહે
ગીતા પાઠકાસિ અસે । ફળ અર્થજ્ઞાચિ સરિસેં ।
ગીતા માઉલિયેસિ નસે । જાણેં તાન્હેં
આણિ સર્વમાર્ગીં નિંદા । સાંડૂનિ આસ્થા પૈં શુદ્ધા ।
ગીતાશ્રવણીં શ્રદ્ધા । ઉભારી જો
તયાચ્યા શ્રવણપુટીં । ગીતેચીં અક્ષરેં જંવ પૈઠીં ।
હોતીના તંવ ઉઠાઉઠીં । પળેચિ પાપ
અટવિયેમાજીં જૈસા । વન્હિ રિઘતાં સહસા ।
લંઘિતી કા દિશા । વનૌકેં તિયેં
કાં ઉદયાચળકુળીં । ઝળકતાં અંશુમાળી ।
તિમિરેં અંતરાળીં । હારપતી
તૈસા કાનાચ્યા મહાદ્વારીં । ગીતા ગજર જેથ કરી ।
તેથ સૃષ્ટીચિયે આદિવરી । જાયચિ પાપ
ઐસી જન્મવેલી ધુવટ । હોય પુણ્યરૂપ ચોખટ ।
યાહીવરી અચાટ । લાહે ફળ
જેં ઇયે ગીતેચીં અક્ષરેં । જેતુલીં કાં કર્ણદ્વારેં ।
રિઘતી તેતુલે હોતી પુરે । અશ્વમેધ કીં
મ્હણૌનિ શ્રવણેં પાપેં જાતી । આણિ ધર્મ ધરી ઉન્નતી ।
તેણેં સ્વર્ગરાજ સંપત્તી । લાહેચિ શેખીં
તો પૈં મજ યાવયાલાગીં । પહિલેં પેણેં કરી સ્વર્ગીં ।
મગ આવડે તંવ ભોગી । પાઠીં મજચિ મિળે
ઐસી ગીતા ધનંજયા । ઐકતયા આણિ પઢતયા ।
ફળે મહાનંદેં મિયાં । બહુ કાય બોલોં
યાકારણેં હેં અસો । પરી જયાલાગીં શાસ્ત્રાતિસો ।
કેલા તેં તંવ તુજ પુસોં । કાજ તુઝેં
તરી સાંગ પાં પાંડવા । હા શાસ્ત્રસિદ્ધાંતુ આઘવા ।
તુજ એકચિત્તેં ફાવા । ગેલા આહે ?
આમ્હીં જૈસેં જયા રીતીં । ઉગાણિલેં કાનાંચ્યા હાતીં ।
યેરીં તૈસેંચિ તુઝ્યા ચિત્તીં । પેઠેં કેલેં કીં ?
અથવા માઝારીં । ગેલેં સાંડીવિખુરી ।
કિંવા ઉપેક્ષેવરી । વાળૂનિ સાંડિલેં ।
જૈસેં આમ્હીં સાંગિતલેં । તૈસેંચિ હૃદયીં ફાવલેં ।
તરી સાંગ પાં વહિલેં । પુસેન તેં મી
તરી સ્વાજ્ઞાનજનિતેં । માગિલેં મોહેં તૂતેં ।
ભુલવિલેં તો યેથેં । અસે કીં નાહીં ?
હેં બહુ પુસોં કાઈ । સાંગેં તૂં આપલ્યા ઠાયીં ।
કર્માકર્મ કાંહીં । દેખતાસી ?
પાર્થુ સ્વાનંદૈકરસેં । વિરેલ ઐસા ભેદદશે ।
આણિલા યેણેં મિષેં । પ્રશ્નાચેનિ
પૂર્ણબ્રહ્મ જાલા પાર્થુ । તરી પુઢીલ સાધાવયા કાર્યાર્થુ ।
મર્યાદા શ્રીકૃષ્ણનાથુ । ઉલ્લંઘોં નેદી
યેહવીં આપુલેં કરણેં । સર્વજ્ઞ કાય તો નેણેં ? ।
પરી કેલેં પુસણેં । યાચિ લાગીં
એવં કરોનિયાં પ્રશ્ન । નસતેંચિ અર્જુનપણ ।
આણૂનિયાં જાલેં પૂર્ણપણ । તેં બોલવી સ્વયેં
મગ ક્ષીરાબ્ધીતેં સાંડિતુ । ગગનીં પુંજુ મંડિતુ ।
નિવડે જૈસા ન નિવડિતુ । પૂર્ણચંદ્રુ
તૈસા બ્રહ્મ મી હેં વિસરે । તેથ જગચિ બ્રહ્મત્વેં ભરે ।
હેંહી સાંડી તરી વિરે । બ્રહ્મપણહી
ઐસા મોડતુ માંડતુ બ્રહ્મેં । તો દુઃખેં દેહાચિયે સીમે ।
મી અર્જુન યેણેં નામેં । ઉભા ઠેલા
મગ કાંપતાં કરતળીં । દડપૂનિ રોમાવળી ।
પુલિકા સ્વેદજળીં । જિરઊનિયાં
પ્રાણક્ષોભેં ડોલતયા । આંગા આંગચિ ટેંકયા ।
સૂનિ સ્તંભુ ચાળયા । ભુલૌનિયાં
નેત્રયુગુળાચેનિ વોતેં । આનંદામૃતાચેં ભરિતેં ।
વોસંડત તેં માગુતેં । કાઢૂનિયાં
વિવિધા ઔત્સુક્યાંચી દાટી । ચીપ દાટત હોતી કંઠીં ।
તે કરૂનિયાં પૈઠી । હૃદયામાજીં
વાચેચેં વિતુળણેં । સાંવરૂનિ પ્રાણેં ।
અક્રમાચેં શ્વસણેં । ઠેઊનિ ઠાયીં
મગ અર્જુન મ્હણે કાય દેવો । પુસતાતિ આવડે મોહો ।
તરી તો સકુટુંબ ગેલા જી ઠાવો । ઘેઊનિ આપલા
પાસીં યેઊનિ દિનકરેં । ડોળ્યાતેં અંધારેં ।
પુસિજે હેં કાયિ સરે । કોણે ગાંવીં ?
તૈસા તૂં શ્રીકૃષ્ણરાયા । આમુચિયા ડોળયાં ।
ગોચર હેંચિ કાયિસયા । ન પુરે તંવ
વરી લોભેં માયેપાસૂની । તેં સાંગસી તોંડ ભરૂની ।
જેં કાયિસેનિહી કરૂની । જાણૂં નયે
આતાં મોહ અસે કીં નાહીં । હેં ઐસેં જી પુસસી કાઈ ।
કૃતકૃત્ય જાહલોં પાહીં । તુઝેપણેં
ગુંતલોં હોતોં અર્જુનગુણેં । તો મુક્ત જાલોં તુઝેપણેં ।
આતાં પુસણેં સાંગણેં । દોન્હી નાહીં
મી તુઝેનિ પ્રસાદેં । લાધલેનિ આત્મબોધેં ।
મોહાચે તયા કાંદે । નેદીચ ઉરોં
આતાં કરણેં કાં ન કરણેં । હેં જેણેં ઉઠી દુજેપણેં ।
તેં તૂં વાંચૂનિ નેણેં । સર્વત્ર ગા
યે વિષયીં માઝ્યા ઠાયીં । સંદેહાચે નુરેચિ કાંહીં ।
ત્રિશુદ્ધિ કર્મ જેથ નાહીં । તેં મી જાલોં
તુઝેનિ મજ મી પાવોની । કર્તવ્ય ગેલેં નિપટૂની ।
પરી આજ્ઞા તુઝી વાંચોનિ । આન નાહીં પ્રભો
કાં જેં દૃશ્ય દૃશ્યાતેં નાશી । જેં દુજેં દ્વૈતાતેં ગ્રાસી ।
જેં એક પરી સર્વદેશીં । વસવી સદા
જયાચેનિ સંબંધેં બંધુ ફિટે । જયાચિયા આશા આસ તુટે ।
જેં ભેટલયા સર્વ ભેટે । આપણપાંચિ
તેં તૂં ગુરુલિંગ જી માઝેં । જેં યેકલેપણીંચેં વિરજેં ।
જયાલાગીં વોલાંડિજે । અદ્વૈતબોધુ
આપણચિ હોઊનિ બ્રહ્મ । સારિજે કૃત્યાકૃત્યાંચેં કામ ।
મગ કીજે કા નિઃસીમ । સેવા જયાચી
ગંગા સિંધૂ સેવૂં ગેલી । પાવતાંચિ સમુદ્ર જાલી ।
તેવીં ભક્તાં સેલ દિધલી । નિજપદાચી
તો તૂં માઝા જી નિરુપચારુ । શ્રીકૃષ્ણા સેવ્ય સદ્ગુરુ ।
મા બ્રહ્મતેચા ઉપકારુ । હાચિ માનીં
જેં મજ તુમ્હાં આડ । હોતેં ભેદાચેં કવાડ ।
તેં ફેડોનિ કેલેં ગોડ । સેવાસુખ
તરી આતાં તુઝી આજ્ઞા । સકળ દેવાધિદેવરાજ્ઞા ।
કરીન દેઈં અનુજ્ઞા । ભલતિયેવિષયીં
યયા અર્જુનાચિયા બોલા । દેવો નાચે સુખેં ભુલલા ।
મ્હણે વિશ્વફળા જાલા । ફળ હા મજ
ઉણેનિ ઉમચલા સુધાકરુ । દેખુની આપલા કુમરુ ।
મર્યાદા ક્ષીરસાગરુ । વિસરેચિના ?
ઐસે સંવાદાચિયા બહુલાં । લગ્ન દોઘાંચિયાં આંતુલા ।
લાગલેં દેખોનિ જાલા । નિર્ભરુ સંજયો
તેણેં મ્હણતસે સંજયો । બાપ કૃપાનિધી રાવો ।
તો આપુલા મનોભાવો । અર્જુનેંસી કેલા
તેણેં ઉચંબળલેપણેં । સંજય ધૃતરાષ્ટ્રાતેં મ્હણે ।
જી કૈસે બાદરાયણેં । રક્ષિલોં દોઘે ?
આજિ તુમતેં અવધારા । નાહીં ચર્મચક્ષૂહી સંસારા ।
કીં જ્ઞાનદૃષ્ટિવ્યવહારા આણિલેતી
આણિ રથીંચિયે રાહાટી । ઘેઈ જો ઘોડેયાસાઠીં ।
તયા આમ્હાં યા ગોષ્ટી । ગોચરા હોતી
વરી જુંઝાચેં નિર્વાણ । માંડલેં અસે દારુણ ।
દોહીં હારીં આપણ । હારપિજે જૈસેં
યેવઢા જિયે સાંકડાં । કૈસા અનુગ્રહો પૈં ગાઢા ।
જે બ્રહ્માનંદુ ઉઘડા । ભોગવીતસે
ઐસેં સંજય બોલિલા । પરી ન દ્રવે યેરુ ઉગલા ।
ચંદ્રકિરણીં શિવતલા । પાષાણુ જૈસા
હે દેખોનિ તયાચી દશા । મગ કરીચિના સરિસા ।
પરી સુખેં જાલા પિસા । બોલતસે
ભુલવિલા હર્ષવેગેં । મ્હણૌનિ ધૃતરાષ્ટ્રા સાંગે ।
યેહવીં નવ્હે તયાજોગેં । હેં કીર જાણેં
મગ મ્હણે પૈં કુરુરાજા । ઐસા બંધુપુત્ર તો તુઝા ।
બોલિલા તેં અધોક્ષજા । ગોડ જાલેં
અગા પૂર્વાપર સાગર । યયાં નામસીચિ સિનાર ।
યેર આઘવેં તેં નીર । એક જૈસેં
તૈસા શ્રીકૃષ્ણ પાર્થ ઐસેં । હેં આંગાચિપાસીં દિસે ।
મગ સંવાદીં જી નસે । કાંહીંચિ ભેદુ
પૈં દર્પણાહૂનિ ચોખેં । દોન્હી હોતી સન્મુખેં ।
તેથ યેરી યેર દેખે । આપણપેં જૈસેં
તૈસા દેવેસીં પંડુસુતુ । આપણપેં દેવીં દેખતુ ।
પાંડવેંસીં દેખે અનંતુ । આપણપેં પાર્થીં
દેવ દેવો ભક્તાલાગીં । જિયે વિવરૂનિ દેખે આંગીં ।
યેરુ તિયેચેહી ભાગીં । દોન્હી દેખે
આણિક કાંહીંચ નાહીં । મ્હણૌનિ કરિતી કાઈ ।
દોઘે યેકપણેં પાહીં । નાંદતાતી
આતાં ભેદુ જરી મોડે । તરી પ્રશ્નોત્તર કાં ઘડે ? ।
ના ભેદુચિ તરી જોડે । સંવાદસુખ કાં ?
ઐસેં બોલતાં દુજેપણેં । સંવાદીં દ્વૈત ગિળણેં ।
તેં ઐકિલેં બોલણેં । દોઘાંચેં મિયાં
ઉટૂનિ દોન્હી આરિસે । વોડવિલીયા સરિસે ।
કોણ કોણા પાહાતસે । કલ્પાવેં પાં ?
કાં દીપાસન્મુખુ । ઠેવિલયા દીપકુ ।
કોણ કોણા અર્થિકુ । કોણ જાણેં
નાના અર્કાપુઢેં અર્કુ । ઉદયલિયા આણિકુ ।
કોણ મ્હણે પ્રકાશકુ । પ્રકાશ્ય કવણ ?
હેં નિર્ધારૂં જાતાં ફુડેં । નિર્ધારાસિ ઠક પડે ।
તે દોઘે જાલે એવઢે । સંવાદેં સરિસે
જી મિળતાં દોન્હી ઉદકેં । માજી લવણ વારૂં ઠાકે ।
કીં તયાસીંહી નિમિખેં । તેંચિ હોય
તૈસે શ્રીકૃષ્ણ અર્જુન દોન્હી । સંવાદલે તેં મનીં ।
ધરિતાં મજહી વાની । તેંચિ હોતસે
ઐસેં મ્હણે ના મોટકેં । તંવ હિરોનિ સાત્વિકેં ।
આઠવ નેલા નેણોં કેં । સંજયપણાચા
રોમાંચ જંવ ફરકે । તંવ તંવ આંગ સુરકે ।
સ્તંભ સ્વેદાંતેં જિંકે । એકલા કંપુ
અદ્વયાનંદસ્પર્શેં । દિઠી રસમય જાલી અસે ।
તે અશ્રુ નવ્હતી જૈસેં । દ્રવત્વચિ
નેણોં કાય ન માય પોટીં । નેણોં કાય ગુંફે કંઠીં ।
વાગર્થા પડત મિઠી । ઉસસાંચિયા
કિંબહુના સાત્વિકાં આઠાં । ચાચરુ માંડતાં ઉમેઠા ।
સંજયો જાલાસે ચોહટાં । સંવાદસુખાચા
તયા સુખાચી ઐસી જાતી । જે આપણચિ ધરી શાંતી ।
મગ પુઢતી દેહસ્મૃતી । લાધલી તેણેં
તેવ્હાં બૈસતેનિ આનંદેં । મ્હણે જી જેં ઉપનિષદેં ।
નેણતી તેં વ્યાસપ્રસાદેં । ઐકિલેં મિયાં
ઐકતાંચિ તે ગોઠી । બ્રહ્મત્વાચી પડિલી મિઠી ।
મીતૂંપણેંસીં દૃષ્ટી । વિરોનિ ગેલી
હે આઘવેચિ કા યોગ । જયા ઠાયા યેતી માર્ગ ।
તયાચેં વાક્ય સવંગ । કેલેં મજ વ્યાસેં
અહો અર્જુનાચેનિ મિષેં । આપણપેંચિ દુજેં ઐસેં ।
નટોનિ આપણયા ઉદ્દેશેં । બોલિલેં જેં દેવ
તેથ કીં માઝેં શ્રોત્ર । પાટાચેં જાલેં જી પાત્ર ।
કાય વાનૂં સ્વતંત્ર । સામર્થ્ય શ્રીગુરુચેં
રાયા હેં બોલતાં વિસ્મિત હોયે । તેણેંચિ મોડાવલા ઠાયે ।
રત્નીં કીં રત્નકિળા યે । ઝાંકોળિત જૈસી
હિમવંતીંચીં સરોવરેં । ચંદ્રોદયીં હોતી કાશ્મીરેં ।
મગ સૂર્યાગમીં માઘારેં । દ્રવત્વ યે
તૈસા શરીરાચિયા સ્મૃતી । તો સંવાદુ સંજય ચિત્તીં ।
ધરી આણિ પુઢતી । તેંચિ હોય
મગ ઉઠોનિ મ્હણે નૃપા । શ્રીહરીચિયા વિશ્વરૂપા ।
દેખિલયા ઉગા કાં પાં । અસોં લાહસી ?
ન દેખણેનિ જેં દિસે । નાહીંપણેંચિ જેં અસે ।
વિસરેં આઠવે તેં કૈસેં । ચુકઊં આતાં ।
દેખોનિ ચમત્કારુ । કીજે તો નાહીં પૈસારુ ।
મજહીસકટ મહાપૂરુ । નેત આહે
ઐસા શ્રીકૃષ્ણાર્જુન- । સંવાદ સંગમીં સ્નાન ।
કરૂનિ દેતસે તિળદાન । અહંતેચેં
તેથ અસંવરેં આનંદેં । અલૌકિકહી કાંહીં સ્ફુંદે ।
શ્રીકૃષ્ણ મ્હણે સદ્ગદેં । વેળોવેળાં
યા અવસ્થાંચી કાંહીં । કૌરવાંતેં પરી નાહીં ।
મ્હણૌનિ રાયેં તેં કાંહીં । કલ્પાવેં જંવ
તંવ જાલા સુખલાભુ । આપણયા કરૂનિ સ્વયંભુ ।
બુઝાવિલા અવષ્ટંભુ । સંજયેં તેણેં
તેથ કોણી યેકી અવસરી । હોઆવી તે કરૂનિ દુરી ।
રાવો મ્હણે સંજયા પરી । કૈસી તુઝી ગા ?
તેણેં તૂંતેં યેથેં વ્યાસેં । બૈસવિલેં કાસયા ઉદ્દેશેં ।
અપ્રસંગામાજીં ઐસેં । બોલસી કાઈ ?
રાનીંચેં રાઉળા નેલિયા । દાહી દિશા માની સુનિયા ।
કાં રાત્રી હોય પાહલયા । નિશાચરાં
જો જેથિંચેં ગૌરવ નેણેં । તયાસિ તેં ભિંગુળવાણેં ।
મ્હણૌનિ અપ્રસંગુ તેણેં । મ્હણાવા કીં તો
મગ મ્હણે સાંગેં પ્રસ્તુત । ઉદયલેંસે જેં ઉત્કળિત ।
તેં કોણાસિ બા રે જૈત । દેઈલ શેખીં ?
યેહવીં વિશેષેં બહુતેક । આમુચેં ઐસેં માનસિક ।
જે દુર્યોધનાચે અધિક । પ્રતાપ સદા
આણિ યેરાંચેનિ પાડેં । દળહી યાચેં દેવ્હડેં ।
મ્હણૌનિ જૈત ફુડેં । આણીલ ના તેં ?
આમ્હાં તંવ ગમે ઐસેં । મા તુઝેં જ્યોતિષ કૈસેં ।
તેં નેણોં સંજયા અસે । તૈસેં સાંગ પાં
યયા બોલા સંજયો મ્હણે । જી યેરયેરાંચેં મી નેણેં ।
પરી આયુષ્ય તેથેં જિણેં । હેં ફુડેં કીં ગા
ચંદ્રુ તેથેં ચંદ્રિકા । શંભુ તેથેં અંબિકા ।
સંત તેથેં વિવેકા । અસણેં કીં જી
રાવો તેથેં કટક । સૌજન્ય તેથેં સોયરીક ।
વન્હિ તેથેં દાહક । સામર્થ્ય કીં
દયા તેથેં ધર્મુ । ધર્મુ તેથેં સુખાગમુ ।
સુખીં પુરુષોત્તમુ । અસે જૈસા
વસંત તેથેં વનેં । વન તેથેં સુમનેં ।
સુમનીં પાલિંગનેં । સારંગાંચીં
ગુરુ તેથ જ્ઞાન । જ્ઞાનીં આત્મદર્શન ।
દર્શનીં સમાધાન । આથી જૈસેં
ભાગ્ય તેથ વિલાસુ । સુખ તેથ ઉલ્લાસુ ।
હેં અસો તેથ પ્રકાશુ । સૂર્ય જેથેં
તૈસે સકલ પુરુષાર્થ । જેણેં સ્વામી કાં સનાથ ।
તો શ્રીકૃષ્ણ રાવો જેથ । તેથ લક્ષ્મી
આણિ આપુલેનિ કાંતેંસીં । તે જગદંબા જયાપાસીં ।
અણિમાદિકીં કાય દાસી । નવ્હતી તયાતેં ?
કૃષ્ણ વિજયસ્વરૂપ નિજાંગેં । તો રાહિલા અસે જેણેં ભાગેં ।
તૈં જયો લાગવેગેં । તેથેંચિ આહે
વિજયો નામેં અર્જુન વિખ્યાતુ । વિજયસ્વરૂપ શ્રીકૃષ્ણનાથુ ।
શ્રિયેસીં વિજય નિશ્ચિતુ । તેથેંચિ અસે
તયાચિયે દેશીંચ્યા ઝાડીં । કલ્પતરૂતેં હોડી ।
ન જિણાવેં કાં યેવઢીં । માયબાપેં અસતાં ?
તે પાષાણહી આઘવેં । ચિંતારત્નેં કાં નોહાવે ? ।
તિયે ભૂમિકે કાં ન યાવેં । સુવર્ણત્વ ?
તયાચિયા ગાંવીંચિયા । નદી અમૃતેં વાહાવિયા ।
નવલ કાયિ રાયા । વિચારીં પાં
તયાચે બિસાટ શબ્દ । સુખેં મ્હણોં યેતી વેદ ।
સદેહ સચ્ચિદાનંદ । કાં ન વ્હાવે તે ?
પૈં સ્વર્ગાપવર્ગ દોન્હી । ઇયેં પદેં જયા અધીનીં ।
તો શ્રીકૃષ્ણ બાપ જનની । કમળા જયા
મ્હણૌનિ જિયા બાહીં ઉભા । તો લક્ષ્મીયેચા વલ્લભા ।
તેથેં સર્વસિદ્ધી સ્વયંભા । યેર મી નેણેં
આણિ સમુદ્રાચા મેઘુ । ઉપયોગેં તયાહૂનિ ચાંગુ ।
તૈસા પાર્થીં આજિ લાગુ । આહે તયે
કનકત્વદીક્ષાગુરૂ । લોહા પરિસુ હોય કીરૂ ।
પરી જગા પોસિતા વ્યવહારુ । તેંચિ જાણેં
યેથ ગુરુત્વા યેતસે ઉણેં । ઐસેં ઝણેં કોણ્હી મ્હણે ।
વન્હિ પ્રકાશ દીપપણેં । પ્રકાશી આપુલા
તૈસા દેવાચિયા શક્તી । પાર્થુ દેવાસીચિ બહુતી ।
પરી માને ઇયે સ્તુતી । ગૌરવ અસે
આણિ પુત્રેં મી સર્વ ગુણીં । જિણાવા હે બાપા શિરાણી ।
તરી તે શારઙ્ગપાણી । ફળા આલી
કિંબહુના ઐસા નૃપા । પાર્થુ જાલાસે કૃષ્ણકૃપા ।
તો જયાકડે સાક્ષેપા । રીતિ આહે
તોચિ ગા વિજયાસિ ઠાવો । યેથ તુજ કોણ સંદેહો ? ।
તેથ ન યે તરી વાવો । વિજયોચિ હોય
મ્હણૌનિ જેથ શ્રી તેથેં શ્રીમંતુ । જેથ તો પંડૂચા સુતુ ।
તેથ વિજય સમસ્તુ । અભ્યુદયો તેથ
જરી વ્યાસાચેનિ સાચેં । ધિરે મન તુમચેં ।
તરી યા બોલાચેં । ધ્રુવચિ માના
જેથ તો શ્રીવલ્લભુ । જેથ ભક્તકદંબુ ।
તેથ સુખ આણિ લાભુ । મંગળાચા
યા બોલા આન હોયે । તરી વ્યાસાચા અંકુ ન વાહે ।
ઐસેં ગાજોનિ બાહેં । ઉભિલી તેણેં
એવં ભારતાચા આવાંકા । આણૂનિ શ્લોકા યેકા ।
સંજયેં કુરુનાયકા । દિધલા હાતીં
જૈસા નેણોં કેવઢા વન્હી । પરી ગુણાગ્રીં ઠેઊની ।
આણિજે સૂર્યાચી હાની । નિસ્તરાવયા
તૈસેં શબ્દબ્રહ્મ અનંત । જાલેં સવાલક્ષ ભારત ।
ભારતાચેં શતેં સાત । સર્વસ્વ ગીતા
તયાંહી સાતાં શતાંચા । ઇત્યર્થુ હા શ્લોક શેષીંચા ।
વ્યાસશિષ્ય સંજયાચા । પૂર્ણોદ્ગારુ જો
યેણેં યેકેંચિ શ્લોકેં । રાહે તેણેં અસકેં ।
અવિદ્યાજાતાચેં નિકેં । જિંતલેં હોય
ઐસેં શ્લોક શતેં સાત । ગીતેચીં પદેં આંગેં વાહત ।
પદેં મ્હણોં કીં પરમામૃત । ગીતાકાશીંચેં
કીં આત્મરાજાચિયે સભે । ગીતે વોડવલે હે ખાંબે ।
મજ શ્લોક પ્રતિભે । ઐસે યેત
કીં ગીતા હે સપ્તશતી । મંત્રપ્રતિપાદ્ય ભગવતી ।
મોહમહિષા મુક્તિ । આનંદલી અસે
મ્હણૌનિ મનેં કાયેં વાચા । જો સેવકુ હોઈલ ઇયેચા ।
તો સ્વાનંદાસામ્રાજ્યાચા । ચક્રવર્તી કરી
કીં અવિદ્યાતિમિરરોંખેં । શ્લોક સૂર્યાતેં પૈજા જિંકેં ।
ઐસે પ્રકાશિલે ગીતામિષેં । રાયેં શ્રીકૃષ્ણેં
કીં શ્લોકાક્ષરદ્રાક્ષલતા । માંડવ જાલી આહે ગીતા ।
સંસારપથશ્રાંતા । વિસંવાવયા
કીં સભાગ્યસંતીં ભ્રમરીં । કેલે તે શ્લોકકલ્હારીં ।
શ્રીકૃષ્ણાખ્યસરોવરીં । સાસિન્નલી હે
કીં શ્લોક નવ્હતી આન । ગમે ગીતેચેં મહિમાન ।
વાખાણિતે બંદીજન । ઉદંડ જૈસે
કીં શ્લોકાંચિયા આવારા । સાત શતેં કરૂનિ સુંદરા ।
સર્વાગમ ગીતાપુરા । વસોં આલે
કીં નિજકાંતા આત્મયા । આવડી ગીતા મિળાવયા ।
શ્લોક નવ્હતી બાહ્યા । પસરુ કા જો
કીં ગીતાકમળીંચે ભૃંગ । કીં હે ગીતાસાગરતરંગ ।
કીં હરીચે હે તુરંગ । ગીતારથીંચે
કીં શ્લોક સર્વતીર્થ સંઘાતુ । આલા શ્રીગીતેગંગે આંતુ ।
જે અર્જુન નર સિંહસ્થુ । જાલા મ્હણૌનિ
કીં નોહે હે શ્લોકશ્રેણી । અચિંત્યચિત્તચિંતામણી ।
કીં નિર્વિકલ્પાં લાવણી । કલ્પતરૂંચી
ઐસિયા શતેં સાત શ્લોકાં । પરી આગળા યેકયેકા ।
આતાં કોણ વેગળિકા । વાનાવાં પાં ।
તાન્હી આણિ પારઠી । ઇયા કામધેનૂતેં દિઠી ।
સૂનિ જૈસિયા ગોઠી । કીજતી ના
દીપા આગિલુ માગિલુ । સૂર્યુ ધાકુટા વડીલુ ।
અમૃતસિંધુ ખોલુ । ઉથળુ કાયસા ।
તૈસે પહિલે સરતે । શ્લોક ન મ્હણાવે ગીતે ।
જુનીં નવીં પારિજાતેં । આહાતી કાઈ ?
આણિ શ્લોકા પાડુ નાહીં । હેં કીર સમર્થુ કાઈ ।
યેથ વાચ્ય વાચકહી । ભાગુ ન ધરી
જે ઇયે શાસ્ત્રીં યેકુ । શ્રીકૃષ્ણચિ વાચ્ય વાચકુ ।
હેં પ્રસિદ્ધ જાણે લોકુ । ભલતાહી
યેથેં અર્થેં તેંચિ પાઠેં । જોડે યેવઢેનિ ધટેં ।
વાચ્યવાચક યેકવટેં । સાધિતેં શાસ્ત્ર
મ્હણૌનિ મજ કાંહીં । સમર્થનીં આતાં વિષય નાહીં ।
ગીતા જાણા હે વાઙ્ગ્મયી । શ્રીમૂર્તિ પ્રભૂચિ
શાસ્ત્ર વાચ્યેં અર્થેં ફળે । મગ આપણ માવળે ।
તૈસેં નવ્હેં હેં સગળેં । પરબ્રહ્મચિ
કૈસા વિશ્વાચિયા કૃપા । કરૂનિ મહાનંદ સોપા ।
અર્જુનવ્યાજેં રૂપા । આણિલા દેવેં
ચકોરાચેનિ નિમિત્તેં । તિન્હી ભુવનેં સંતપ્તેં ।
નિવવિલીં કળાંવતેં । ચંદ્રેં જેવીં
કાં ગૌતમાચેનિ મિષેં । કળિકાળજ્વરીતોદ્દેશેં ।
પાણિઢાળુ ગિરીશેં । ગંગેંચા કેલા
તૈસેં ગીતેચેં હેં દુભતેં । વત્સ કરૂનિ પાર્થાતેં ।
દુભિન્નલી જગાપુરતેં । શ્રીકૃષ્ણ ગાય
યેથે જીવેં જરી નાહાલ । તરી હેંચિ કીર હોઆલ ।
નાતરી પાઠમિષેં તિંબાલ । જીભચિ જરી
તરી લોહ એકેં અંશેં । ઝગટલિયા પરીસેં ।
યેરીકડે અપૈસેં । સુવર્ણ હોય
તૈસી પાઠાચી તે વાટી । શ્લોકપાદ લાવા ના જંવ વોઠીં ।
તંવ બ્રહ્મતેચી પુષ્ટી । યેઈલ આંગા
ના યેણેસીં મુખ વાંકડેં । કરૂનિ ઠાકાલ કાનવડેં ।
તરી કાનીંહી ઘેતાં પડે । તેચિ લેખ
જે હે શ્રવણેં પાઠેં અર્થેં । ગીતા નેદી મોક્ષાઆરૌતેં ।
જૈસા સમર્થુ દાતા કોણ્હાતેં । નાસ્તિ ન મ્હણે
મ્હણૌનિ જાણતયા સવા । ગીતાચિ યેકી સેવા ।
કાય કરાલ આઘવાં । શાસ્ત્રીં યેરીં
આણિ કૃષ્ણાર્જુનીં મોકળી । ગોઠી ચાવળિલી જે નિરાળી ।
તે શ્રીવ્યાસેં કેલી કરતળીં । ઘેવોં યે ઐસી
બાળકાતેં વોરસેં । માય જૈં જેવઊં બૈસે ।
તૈં તયા ઠાકતી તૈસે । ઘાંસ કરી
કાં અફાટા સમીરણા । આપૈતેંપણ શાહાણા ।
કેલેં જૈસેં વિંજણા । નિર્મૂનિયાં
તૈસેં શબ્દેં જેં ન લભે । તેં ઘડૂનિયા અનુષ્ટુભેં ।
સ્ત્રીશૂદ્રાદિ પ્રતિભે । સામાવિલેં
સ્વાતીચેનિ પાણિયેં । ન હોતી જરી મોતિયેં ।
તરી અંગીં સુંદરાંચિયે । કાં શોભિતી તિયેં ?
નાદુ વાદ્યા ન યેતાં । તરી કાં ગોચરુ હોતા ।
ફુલેં ન હોતાં ઘેપતા । આમોદુ કેવીં ?
ગોડીં ન હોતી પક્વાન્નેં । તરી કાં ફાવતી રસનેં ? ।
દર્પણાવીણ નયનેં । નયનુ કાં દિસે ?
દ્રષ્ટા શ્રીગુરુમૂર્તી । ન રિગતા દૃશ્યપંથીં ।
તરી કાં હ્યા ઉપાસ્તી । આકળતા તો ?
તૈસેં વસ્તુ જેં અસંખ્યાત । તયા સંખ્યા શતેં સાત ।
ન હોતી તરી કોણા યેથ । ફાવોં શકતેં ?
મેઘ સિંધૂચેં પાણી વાહે । તરી જગ તયાતેંચિ પાહે ।
કાં જે ઉમપ તે નોહેં । ઠાકતેં કોણ્હા
આણિ વાચા જેં ન પવે । તેં હે શ્લોક ન હોતે બરવે ।
તરી કાનેં મુખેં ફાવે । ઐસેં કાં હોતેં ?
મ્હણૌનિ શ્રીવ્યાસાચા હા થોરુ । વિશ્વા જાલા ઉપકારુ ।
જે શ્રીકૃષ્ણ ઉક્તી આકારુ । ગ્રંથાચા કેલા
આણિ તોચિ હા મી આતાં । શ્રીવ્યાસાચીં પદેં પાહતાં પાહતાં ।
આણિલા શ્રવણપથા । મહાઠિયા
વ્યાસાદિકાંચે ઉન્મેખ । રાહાટતી જેથ સાશંક ।
તેથ મીહી રંક યેક । ચાવળી કરીં
પરી ગીતા ઈશ્વરુ ભોળા । લે વ્યાસોક્તિકુસુમમાળા ।
તરી માઝિયા દુર્વાદળા । ના ન મ્હણે કીં
આણિ ક્ષીરસિંધૂચિયા તટા । પાણિયા યેતી ગજઘટા ।
તેથ કાય મુરકુટા । વારિજત અસે ?
પાંખ ફુટે પાંખિરૂં । નુડે તરી નભીંચ સ્થિરૂ ।
ગગન આક્રમી સત્વરૂ । તો ગરુડહી તેથ
રાજહંસાચેં ચાલણેં । ભૂતળીં જાલિયા શાહાણેં ।
આણિકેં કાય કોણેં । ચાલાવેચિના ?
જી આપુલેનિ અવકાશેં । અગાધ જળ ઘેપે કલશેં ।
ચુળીં ચૂળપણ ઐસેં । ભરૂનિ ન નિઘે ?
દિવટીચ્યા આંગીં થોરી । તરી તે બહુ તેજ ધરી ।
વાતી આપુલિયા પરી । આણીચ કીં ના ?
જી સમુદ્રાચેનિ પૈસેં । સમુદ્રીં આકાશ આભાસે ।
થિલ્લરીં થિલ્લરાસેં । બિંબેચિ પૈં
તેવીં વ્યાસાદિક મહામતી । વાવરોં યેતી ઇયે ગ્રંથીં ।
મા આમ્હી ઠાકોં હે યુક્તિ । ન મિળે કીર ?
જિયે સાગરીં જળચરેં । સંચરતી મંદરાકારેં ।
તેથ દેખોનિ શફરેં યેરેં । પોહોં ન લાહતી ?
અરુણ આંગાજવળિકે । મ્હણૌનિ સૂર્યાતેં દેખેં ।
મા ભૂતળીંચી ન દેખે । મુંગી કાઈ ?
યાલાગીં આમ્હાં પ્રાકૃતાં । દેશિકારેં બંધેં ગીતા ।
મ્હણણેં હેં અનુચિતા । કારણ નોહે
આણિ બાપુ પુઢાં જાયે । તે ઘેત પાઉલાચી સોયે ।
બાળ યે તરી ન લાહે । પાવોં કાયી ?
તૈસા વ્યાસાચા માગોવા ઘેતુ । ભાષ્યકારાતેં વાટ પુસતુ ।
અયોગ્યહી મી ન પવતુ । કેં જાઈન ?
આણિ પૃથ્વી જયાચિયા ક્ષમા । નુબગે સ્થાવર જંગમા ।
જયાચેનિ અમૃતેં ચંદ્રમા । નિવવી જગ
જયાચેં આંગિક અસિકેં । તેજ લાહોનિ અર્કેં ।
આંધારાચેં સાવાઇકેં । લોટિજત આહે
સમુદ્રા જયાચેં તોય । તોયા જયાચેં માધુર્ય ।
માધુર્યા સૌંદર્ય । જયાચેનિ
પવના જયાચેં બળ । આકાશ જેણેં પઘળ ।
જ્ઞાન જેણેં ઉજ્વળ । ચક્રવર્તી
વેદ જેણેં સુભાષ । સુખ જેણેં સોલ્લાસ ।
હેં અસો રૂપસ । વિશ્વ જેણેં
તો સર્વોપકારી સમર્થુ । સદ્ગુરુ શ્રીનિવૃત્તિનાથુ ।
રાહાટત અસે મજહી આંતુ । રિઘોનિયાં
આતાં આયતી ગીતા જગીં । મી સાંગેં મહાઠિયા ભંગીં ।
યેથ કેં વિસ્મયાલાગીં । ઠાવો આહે
શ્રીગુરુચેનિ નાંવેં માતી । ડોંગરીં જયાપાસીં હોતી ।
તેણેં કોળિયેં ત્રિજગતીં । યેકવદ કેલી
ચંદનેં વેધલીં ઝાડેં । જાલીં ચંદનાચેનિ પાડેં ।
વસિષ્ઠેં માંનિલી કીં ભાંડે । ભાનૂસીં શાટી
મા મી તવ ચિત્તાથિલા । આણિ શ્રીગુરુ ઐસા દાદુલા ।
જો દિઠીવેનિ આપુલા । બૈસવી પદીં
આધીંચિ દેખણી દિઠી । વરી સૂર્ય પુરવી પાઠી ।
તૈં ન દિસે ઐસી ગોઠી । કેંહી આહે ?
મ્હણૌનિ માઝેં નિત્ય નવે । શ્વાસોશ્વાસહી પ્રબંધ હોઆવે ।
શ્રીગુરુકૃપા કાય નોહે । જ્ઞાનદેવો મ્હણે
યાકારણેં મિયાં । શ્રીગીતાર્થુ મહાઠિયા ।
કેલા લોકાં યયા । દિઠીચા વિષો
પરી મહાઠે બોલરંગેં । કવળિતાં પૈં ગીતાંગેં ।
તૈં ગાતયાચેનિ પાંગેં । યેકાઢતાં નોહે
મ્હણૌનિ ગીતા ગાવોં મ્હણે । તેં ગાણિવેં હોતી લેણેં ।
ના મોકળે તરી ઉણેં । ગીતાહી આણિત
સુંદર આંગીં લેણેં ન સૂયે । તૈં તો મોકળા શૃંગારુ હોયે ।
ના લેઇલેં તરી આહે । તૈસેં કેં ઉચિત ?
કાં મોતિયાંચી જૈસી જાતી । સોનયાહી માન દેતી ।
નાતરી માનવિતી । અંગેંચિ સડીં
નાના ગુંફિલીં કાં મોકળીં । ઉણીં ન હોતી પરીમળીં ।
વસંતાગમીંચીં વાટોળીં । મોગરીં જૈસીં
તૈસા ગાણિવેતેં મિરવી । ગીતેવીણહી રંગુ દાવીં ।
તો લાભાચા પ્રબંધુ ઓંવી । કેલા મિયાં
તેણેં આબાલસુબોધેં । ઓવીયેચેનિ પ્રબંધેં ।
બ્રહ્મરસસુસ્વાદેં । અક્ષરેં ગુંથિલીં
આતાં ચંદનાચ્યા તરુવરીં । પરીમળાલાગીં ફુલવરીં ।
પારુખણેં જિયાપરી । લાગેના કીં
તૈસા પ્રબંધુ હા શ્રવણીં । લાગતખેંવો સમાધિ આણી ।
ઐકિલિયાહી વાખાણી । કાય વ્યસન ન લવી ?
પાઠ કરિતાં વ્યાજેં । પાંડિત્યેં યેતી વેષજે ।
તૈં અમૃતાતેં નેણિજે । ફાવલિયા
તૈસેંનિ આઇતેપણેં । કવિત્વ જાલેં હેં ઉપેણેં ।
મનન નિદિધ્યાસ શ્રવણેં । જિંતિલેં આતાં
હે સ્વાનંદભોગાચી સેલ । ભલતયસીચિ દેઈલ ।
સર્વેંદ્રિયાં પોષવીલ । શ્રવણાકરવીં
ચંદ્રાતેં આંગવણેં । ભોગૂનિ ચકોર શાહાણે ।
પરી ફાવે જૈસેં ચાંદિણેં । ભલતયાહી
તૈસેં અધ્યાત્મશાસ્ત્રીં યિયે । અંતરંગચિ અધિકારિયે ।
પરી લોકુ વાક્ચાતુર્યેં । હોઈલ સુખિયા
ઐસેં શ્રીનિવૃત્તિનાથાચેં । ગૌરવ આહે જી સાચેં ।
ગ્રંથુ નોહે હેં કૃપેચેં । વૈભવ તિયે
ક્ષીરસિંધુ પરિસરીં । શક્તીચ્યા કર્ણકુહરીં ।
નેણોં કૈં શ્રીત્રિપુરારીં । સાંગિતલેં જેં
તેં ક્ષીરકલ્લોળાઆંતુ । મકરોદરીં ગુપ્તુ ।
હોતા તયાચા હાતુ । પૈઠેં જાલેં
તો મત્સ્યેંદ્ર સપ્તશૃંગીં । ભગ્નાવયવા ચૌરંગી ।
ભેટલા કીં તો સર્વાંગીં । સંપૂર્ણ જાલા
મગ સમાધિ અવ્યુત્થયા । ભોગાવી વાસના યયા ।
તે મુદ્રા શ્રીગોરક્ષરાયા । દિધલી મીનીં
તેણેં યોગાબ્જિનીસરોવરુ । વિષયવિધ્વંસૈકવીરુ ।
તિયે પદીં કાં સર્વેશ્વરુ । અભિષેકિલા
મગ તિહીં તેં શાંભવ । અદ્વયાનંદવૈભવ ।
સંપાદિલેં સપ્રભવ । શ્રીગહિનીનાથા
તેણેં કળિકળિતુ ભૂતાં । આલા દેખોનિ નિરુતા ।
તે આજ્ઞા શ્રીનિવૃત્તિનાથા । દિધલી ઐસી
ના આદિગુરુ શંકરા\- । લાગોનિ શિષ્યપરંપરા ।
બોધાચા હા સંસરા । જાલા જો આમુતેં
તો હા તૂં ઘેઊનિ આઘવા । કળીં ગિળિતયાં જીવાં ।
સર્વ પ્રકારીં ધાંવા । કરીં પાં વેગીં
આધીંચ તંવ તો કૃપાળુ । વરી ગુરુઆજ્ઞેચા બોલૂ ।
જાલા જૈસા વર્ષાકાળૂ । ખવળણેં મેઘાં
મગ આર્તાચેનિ વોરસેં । ગીતાર્થગ્રંથનમિસેં ।
વર્ષલા શાંતરસેં । તો હા ગ્રંથુ
તેથ પુઢાં મી બાપિયા । માંડલા આર્તી આપુલિયા ।
કીં યાસાઠીં યેવઢિયા । આણિલોં યશા
એવં ગુરુક્રમેં લાધલેં । સમાધિધન જેં આપુલેં ।
તેં ગ્રંથેં બોધૌનિ દિધલેં । ગોસાવી મજ
વાંચૂનિ પઢે ના વાચી । ના સેવાહી જાણેં સ્વામીચી ।
ઐશિયા મજ ગ્રંથાચી । યોગ્યતા કેં અસે ?
પરી સાચચિ ગુરુનાથેં । નિમિત્ત કરૂનિ માતેં ।
પ્રબંધવ્યાજેં જગાતેં । રક્ષિલેં જાણા
તહી પુરોહિતગુણેં । મી બોલિલોં પુરેં ઉણેં ।
તેં તુમ્હીં માઉલીપણેં । ઉપસાહિજો જી
શબ્દ કૈસા ઘડિજે । પ્રમેયીં કૈસેં પાં ચઢિજેં ।
અળંકારુ મ્હણિજે । કાય તેં નેણેં
સાયિખડેયાચેં બાહુલેં । ચાલવિત્યા સૂત્રાચેનિ ચાલે ।
તૈસા માતેં દાવીત બોલે । સ્વામી તો માઝા
યાલાગીં મી ગુણદોષ\- । વિષીં ક્ષમાવિના વિશેષ ।
જે મી સંજાત ગ્રંથલોં દેખ । આચાર્યેં કીં
આણિ તુમ્હાં સંતાંચિયે સભે । જેં ઉણીવેંસી ઠાકે ઉભેં ।
તેં પૂર્ણ નોહે તરી તૈં લોભેં । તુમ્હાંસીચિ કોપેં
સિવતલિયાહી પરીસેં । લોહત્વાચિયે અવદસે ।
ન મુકિજે આયસેં । તૈં કવણા બોલુ ।
વોહળેં હેંચિ કરાવેં । જે ગંગેચેં આંગ ઠાકાવેં ।
મગહી ગંગા જરી નોહાવેં । તૈં તો કાય કરી ?
મ્હણૌનિ ભાગ્યયોગેં બહુવેં । તુમ્હાં સંતાંચેં મી પાયે ।
પાતલોં આતાં કેં લાહે । ઉણેં જગીં ।
અહો જી માઝેનિ સ્વામી । મજ સંત જોડુનિ તુમ્હીં ।
દિધલેતિ તેણેં સર્વકામીં । પરીપૂર્ણ જાલોં
પાહા પાં માતેં તુમ્હાં સાંગડેં । માહેર તેણેં સુરવાડેં ।
ગ્રંથાચેં આળિયાડેં । સિદ્ધી ગેલેં
જી કનકાચેં નિખળ । વોતૂં યેઈલ ભૂમંડળ ।
ચિંતારત્નીં કુળાચળ । નિર્મૂં યેતી
સાતાંહી હો સાગરાંતેં । સોપેં ભરિતાં અમૃતેં ।
દુવાડ નોહે તારાંતેં । ચંદ્ર કરિતાં
કલ્પતરૂચે આરામ । લાવિતાં નાહીં વિષમ ।
પરી ગીતાર્થાચેં વર્મ । નિવડૂં ન યે
તો મી યેકુ સર્વ મુકા । બોલોનિ મહાઠિયા ભાખા ।
કરી ડોળેવરી લોકાં । ઘેવોં યે ઐસેં જેં
હા ગ્રંથસાગરુ યેવ્હઢા । ઉતરોનિ પૈલીકડા ।
કીર્તિવિજયાચા ધેંડા । નાચે જો કાં
ગીતાર્થાચા આવારુ । કલશેંસીં મહામેરુ ।
રચૂનિ માજીં શ્રીગુરુ\- । લિંગ જેં પૂજીં
ગીતા નિષ્કપટ માય । ચુકોનિ તાન્હેં હિંડે જેં વાય ।
તેં માયપૂતા ભેટી હોય । હા ધર્મ તુમચા
તુમ્હાં સજ્જનાંચેં કેલેં । આકળુની જી મી બોલેં ।
જ્ઞાનદેવ મ્હણે થેંકુલેં । તૈસેં નોહેં
કાય બહુ બોલોં સકળાં । મેળવિલોં જન્મફળા ।
ગ્રંથસિદ્ધીચા સોહળા । દાવિલા જો હા
મિયાં જૈસજૈસિયા આશા । કેલા તુમચા ભરંવસા ।
તે પુરવૂનિ જી બહુવસા । આણિલોં સુખા
મજલાગીં ગ્રંથાચી સ્વામી । દુજીં સૃષ્ટી જે હે કેલી તુમ્હી ।
તેં પાહોનિ હાંસોં આમ્હીં । વિશ્વામિત્રાતેંહી
જે અસોનિ ત્રિશંકુદોષેં । ધાતયાહી આણાવેં વોસેં ।
તેં નાસતેં કીજે કીં ઐસેં । નિર્માવેં નાહીં
શંભૂ ઉપમન્યુચેનિ મોહેં । ક્ષીરસાગરૂહી કેલા આહે ।
યેથ તોહી ઉપમે સરી નોહે । જે વિષગર્ભ કીં
અંધકારુ નિશાચરાં । ગિળિતાં સૂર્યેં ચરાચરાં ।
ધાંવા કેલા તરી ખરા । તાઉની કીં તો
તાતલિયાહી જગાકારણેં । ચંદ્રેં વેંચિલેં ચાંદણેં ।
તયા સદોષા કેવીં મ્હણે । સારિખેં હેં
મ્હણૌનિ તુમ્હીં મજ સંતીં । ગ્રંથરૂપ જો હા ત્રિજગતીં ।
ઉપયોગ કેલા તો પુઢતી । નિરુપમ જી
કિંબહુના તુમચેં કેલેં । ધર્મકીર્તન હેં સિદ્ધી નેલેં ।
યેથ માઝેં જી ઉરલેં । પાઈકપણ
આતાં વિશ્વાત્મકેં દેવેં । યેણેં વાગ્યજ્ઞેં તોષાવેં ।
તોષોનિ મજ દ્યાવેં । પસાયદાન હેં
જે ખળાંચી વ્યંકટી સાંડો । તયાં સત્કર્મીં રતી વાઢો ।
ભૂતાં પરસ્પરેં પડો । મૈત્ર જીવાચેં
દુરિતાચેં તિમિર જાવો । વિશ્વ સ્વધર્મસૂર્યેં પાહો ।
જો જેં વાંછીલ તો તેં લાહો । પ્રાણિજાત
વર્ષત સકળમંગળીં । ઈશ્વરનિષ્ઠાંચી માંદિયાળી ।
અનવરત ભૂમંડળીં । ભેટતુ ભૂતાં
ચલાં કલ્પતરૂંચે અરવ । ચેતના ચિંતામણીચેં ગાંવ ।
બોલતે જે અર્ણવ । પીયૂષાચે
ચંદ્રમે જે અલાંછન । માર્તંડ જે તાપહીન ।
તે સર્વાંહી સદા સજ્જન । સોયરે હોતુ
કિંબહુના સર્વસુખીં । પૂર્ણ હોઊનિ તિહીં લોકીં ।
ભજિજો આદિપુરુખીં । અખંડિત
આણિ ગ્રંથોપજીવિયે । વિશેષીં લોકીંયેં ।
દૃષ્ટાદૃષ્ટ વિજયેં । હોઆવેં જી
તેથ મ્હણે શ્રીવિશ્વેશરાવો । હા હોઈલ દાનપસાવો ।
યેણેં વરેં જ્ઞાનદેવો । સુખિયા ઝાલા
ઐસેં યુગીં પરી કળીં । આણિ મહારાષ્ટ્રમંડળીં ।
શ્રીગોદાવરીચ્યા કૂલીં । દક્ષિણલિંગીં
ત્રિભુવનૈકપવિત્ર । અનાદિ પંચક્રોશ ક્ષેત્ર ।
જેથ જગાચેં જીવનસૂત્ર । શ્રીમહાલયા અસે
તેથ યદુવંશવિલાસુ । જો સકળકળાનિવાસુ ।
ન્યાયાતેં પોષી ક્ષિતીશુ । શ્રીરામચંદ્રુ
તેથ મહેશાન્વયસંભૂતેં । શ્રીનિવૃત્તિનાથસુતેં ।
કેલેં જ્ઞાનદેવેં ગીતે । દેશીકાર લેણેં
એવં ભારતાચ્યા ગાંવીં । ભીષ્મનામ પ્રસિદ્ધ પર્વીં ।
શ્રીકૃષ્ણાર્જુનીં બરવી । ગોઠી જે કેલી
જેં ઉપનિષદાંચેં સાર । સર્વ શાસ્ત્રાંચેં માહેર ।
પરમહંસીં સરોવર । સેવિજે જેં
તિયેં ગીતેચા કલશુ । સંપૂર્ણ હા અષ્ટાદશુ ।
મ્હણે નિવૃત્તિદાસુ । જ્ઞાનદેવો
પુઢતી પુઢતી પુઢતી । ઇયા ગ્રંથપુણ્યસંપત્તી ।
સર્વસુખીં સર્વભૂતીં । સંપૂર્ણ હોઈજે
શકે બારાશતેં બારોત્તરેં । તૈં ટીકા કેલી જ્ઞાનેશ્વરેં ।
સચ્ચિદાનંદબાબા આદરેં । લેખકુ જાહલા
મૂળ પાઠ: jñāneśvarī · Marathi Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0