જયાખ્યસંહિતા · અધ્યાય 26

પટલઃ - 26
અથ સાધકસ્ય મૂલમન્ત્રસાધનં નામ ષડ્વિંશઃ પટલઃ। 26-1
નારદ :---
(1)મુક્તિમાર્ગસ્ત્વયા પ્રોક્તો દીક્ષા મમ યથાક્રમમ્।
અધુના ભુ(2)ક્તિમાર્ગં તુ યથાવત્કથયસ્વ મે

(1. મુનિ અ ય્.)
(2. મુનિ ય્.)
શ્રીભગવાન્ ---
શૃણુ કર્માણિ દિવ્યાનિ મન્ત્રરાજસ્ય સુવ્રત।
સંક્ષેપાત્કથયિષ્યામિ પાતાલોત્થાનસાધને

ખટ્‌ફટ્‌કાઞ્જનકાશંગુ(3) ગુલિકાદિપ્રસાધને।
[મન્ત્રસાધને દેશવૈલક્ષણ્યાદિનિયમઃ] 26-2
સાધકઃ સંયતો ભૂત્વા મન્ત્રવ્રતપરાયણઃ

(3. શુ. અ.)
મહોત્સાહઃ શુભાચારો ધીરસ્સર્વગુણાન્વિતઃ।
પુણ્યક્ષેત્રેષુ તીર્થેષુ નદીનાં સઙ્ગમેષુ ચ

દેવતાઋષિજુષ્ટેષુ કુર્યાત્સ્થાનપરિગ્રહમ્।
પવિત્રાહારસંપન્નઃ સઙ્કરૈઃ પરિવર્જિતઃ

જપેલ્લક્ષત્રયં ધીરો મન્ત્રાર્પિતમનાઃ સુધીઃ।
પૂર્વોક્તેન વિધાનેન અખિલેન દ્વિજોત્તમઃ(1)

(1. મ અ)
સંત્યજ્યાનેકકર્માણિ સુસિદ્ધસ્તુ દદાતિ ચ।
નિયોજિતઃ કરોત્યાશુ વશ્યાકર્ષણમારણાન્

ગ્રહજ્વરવિષાદીનાં ભૂતાનાં ચ પ્રમર્દનમ્।
ડાકિનીનાં ચ સર્વાસાં હ્રાસને મન્ત્રનાયકમ્

યથા નિયોજયેત્સમ્યક્ તથા શૃણુ સમાહિતઃ।
[મૂલમન્ત્રસ્ય ભૂતોપશમનાદૌ વિનિયોગપ્રકારઃ] 26-3
કૃત્વા તુ મણ્ડલં દિવ્યં તત્ર કુંભં નિવેશયેત્

પૂર્વોક્તેન વિધાનેન ઇષ્ટ્વા દેવં જનાર્દનમ્।
સ્થાપયેત્પુરતસ્તસ્ય શુચિમાતુર(2)માસને

(2. માનસે અ)
પરિજપ્ય તુ પુષ્પાણિ સિદ્ધાર્થસહિતાનિ તુ।
શતાષ્ટપરિજપ્તાનિ હસ્તાભ્યામાતુરસ્ય ચ

સ્વહસ્તે મણ્ડલં ધ્યાયેત્ર્રિકોણે વહ્નિલાંછિતમ્।
તન્મધ્યે દેવદેવેશં તેજોરૂપં વિચિન્તયેત્

દીપ્તચક્રગદાપાણિં સર્વદુષ્ટાંશ્ચ તર્જયેત્।
તદ્ધસ્તં દર્શયેત્સાધ્યે ક્ષિપ્રમાવેશકારકમ્

તં દૃષ્ટ્વા સર્વભૂતાનિ આવિશન્તિ ભયાર્દિતાઃ।
પ્રવિષ્ટમાત્રં દૃષ્ટ્વા તં શઙ્ખબન્ધં તુ કારયેત્

મૂલમન્ત્રેણ મન્ત્રજ્ઞઃ સાર્ણં સંપુટિતેન તુ।
ભસ્મના ચાસ્ત્રજપ્તેન દિગ્બન્ધં ચાત્ર કારયેત્

અસ્ત્રજપ્તેન મન્ત્રેણ ભસ્મના તાડયેદ્ભુધઃ।
તાડયેત્સપ્તજપ્તૈસ્તુ કુશૈઃ સિદ્ધાર્થકૈઃ પુનઃ

ત્રિજપ્તં ગુગ્ગુલં ધૂપં પ્રદદ્યાદાત્મનઃ સ તુ।
શીતાદ્ભિઃ શરદણ્ડૈર્વા સપ્તજપ્તૈસ્તુ તાડયેત્

જયાં મુદ્રાં તતો બધ્વા મન્ત્રમસ્ત્રયુતં જપેત્।
યથેષ્ટં નિગ્રહં ચાસ્ય મન્ત્રેણાનેન કારયેત્

ગદયા તાડયેન્મૂર્ધ્નિ કર્ણં કરવિલિપ્તયે।
અથ વા પ્રતિમાં કુર્યાદ્ગોમયેન ગૃહસ્ય તુ

ચક્રેણાઙ્ગાનિ કૃન્તેત્તુ યદિ ક્ષિપ્તં ન મુઞ્ચતિ।
મુઞ્ચામીતિ યદા બ્રૂયાત્ શપથં કારયેત્સદા

વિસર્જયેદ્બલિં દત્વા શિખાદિગ્બન્ધમોક્ષણાત્।
કર્મણા મનસા ચૈવ તથા વાચાપિ મોક્ષયેત્

[વિષપ્રશામનપ્રકારઃ] 26-4
ઠકારોદરગં મન્ત્રં કલાષોડશસંયુતમ્।
સ્રવન્તમમૃતં ધ્યાયેચ્ચન્દ્રમણ્ડલસન્નિભમ્

વામહસ્તે વિચિન્ત્યૈવં સાધ્યમૂર્ધ્નિ નિવેશયેત્।
તેનામૃતેન સંપૂર્ય વિગ્રહં ત્વાતુરસ્ય ચ

હરેદ્વિષાણ્યશેષાણિ વિધિનાઽનેન યોજિતઃ।
[વશીકરણપ્રકારઃ] 26-5
સપ્ત જપ્તાનિ પુષ્પાણિ સુગન્ધાક્તાનિ દાપયેત્

વામહસ્તેન નારીણાં પાણૌ તાસાં ચ દક્ષિણે।
વામપાણૌ તુ વિપ્રેન્દ્ર નૄણાં દક્ષિણપાણિના

સદ્યસ્તદ્વશતાં યાન્તિ મન્ત્રસ્યાસ્ય પ્રબાવતઃ।
ચન્દ્રમણ્ડલમધ્યસ્થં મન્ત્રં ધ્યાત્વા કરોદરે

યસ્ય તદ્દર્શયેદ્ધસ્તં ક્ષિપ્તં તં વશમાનયેત્।
ન્યાસં કૃત્વા તુ પૂર્વોક્તં કાન્તં રૂપં વિચિન્તયેત્

ક્રુદ્ધસ્યાપ્યગ્રતઃ સ્થિત્વા ક્ષિપ્રં તં વશમાનયેત્।
પત્રં પુષ્પં ફલં વાઽપિ ત્રિજપ્તં યસ્ય દીયતે

વશમાયાતિ સ ક્ષિપ્રં મન્ત્રસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ।
રોચનાકુઙ્કુમાભ્યાં વા ભસ્મના ચન્દનેન વા

પ્રજપ્ય તિલકં કૃત્વા વિશેદ્રાજકુ(1)લં યદિ।
પ્રા યાન્મહતીં પૂજાં દર્શનાન્નાત્ર સંશયઃ

(1. દંભોગસંસ્મ ય્)
[ઉચ્ચાટનપ્રકારઃ] 26-6
વાયવ્યભુવનાન્તસ્થં મન્ત્રં નીલાંબુદપ્રભમ્।
નિરાધારં તદન્તસ્થં ધ્યાયેત્સાધ્યં કૃશં મહત્

નીલામ્બરધરં કૃષ્ણં શુક્લવર્ણસમં લઘુ।
દેવં (વ) નાસાનિલેનૈવ પૂર્યમાણં નભસ્થલે

ભ્રામ્યમાણં નિરાધારે ઉચ્ચાટત્યચિરાચ્ચ સઃ।
[વિદ્વેષણવિધાનમ્] 26-7
આગ્નેયભુવનાન્તસ્થં ચાષપક્ષસમદ્યુતિમ્

ધ્યાત્વા મન્ત્રેશ્વરં ક્ષિપ્રં તત્પાદ(1) ગો(દ્વયગૌ)સ્મરેત્।
દ્વૌ સાધ્યૌ હુતભુગ્રૂપૌ વીક્ષમાણૌ પરસ્પરમ્

(1. દંભોગસંસ્મ ય્)
પાદં પદા તાડયન્તાવભીક્ષ્ણં ચાતિવેગતઃ।
કરોતિ વિપ્ર વિદ્વેષં ધ્યાનમાત્રાન્ન સંશયઃ

[આકર્ષણમ્] 26-8
સૂર્યમણ્ડલમદ્યસ્થં ધ્યાયેન્મન્ત્રેશ્વરં દ્વિજ।
ભગ્નરાજોપલાભં તુ ઘ્રાણાગ્રસ્થેન વાયુના

કર્ષયન્તં સુદૂરાચ્ચ સાધ્યં ભાસ્વરવિગ્રહમ્।
વિધિનાઽનેન ભગવાન્ ધ્યાન(ત)સ્ત્વાકર્ષણે સદા

આકૃષ્ય ભવનં સર્વં સાધકસ્ય દદાતિ ચ।
[ ]
સિતપદ્મોત્તરસ્થં તુ મન્ત્રં ધ્યાત્વા ખગાસનમ્

વર્ણતઃ સિતરક્તાભં તત્પાણિદ્વયગૌ તુ વૈ।
દ્વૌ તુ સાધ્યૌ તદાકારૌ પતન્તૌ તૌ તુ સંસ્મરેત્

હૃષ્ટતુષ્ટપ્રસન્નાત્મા પ્રીત્યર્થં મુનિસત્તમ।
નયેત્....પથઞ્ચૈવ વિધિનાઽનેન મન્ત્રરાટ્

હુતાશસલિલે દ્વે તુ કિં પુનર્માનવાન્પ્ર(2)તિ।
[મારણમ્] 26-9
વાયુવહ્નિપુરાભ્યાં તુ મદ્યે ચક્રોદિતં પ્રભુમ્

(2. ન્ભુવિ અ)
સંસ્મરેત્કૃષ્ણરક્તં તુ સાધ્યં તત્પાદતો હતમ્।
નિષ્પીડ્યમાનં વેગેન ચક્રક્ષેપ્રૈર્ગતાસુવત્

ધ્યાયેદ્વિલુપ્તશક્તિં ચ નિમીલિતવિલોચનમ્।
મારયત્યચિરેણૈવ વિપક્ષો યસ્ય સાધકઃ

[સ્તમ્ભનમ્] 26-10
માહેન્દ્રમણ્ડલાન્તસ્થં કુઙ્કુમોદકસન્નિભમ્।
પ્રપીડયન્તં પાદાભ્યામાધારં યન્ત્રસંસ્થિતમ્

સતમ્ભયત્યચિરેણૈવ યં યમિચ્છતિ સાધકઃ।
[પુષ્ટિવિધાનમ્] 26-11
ચન્દ્રમણ્ડલમધ્યસ્થં પીતં પીતામ્બરં પ્રભુમ્

વમન્તમમૃતં વક્રાત્તત્પીયૂષં દ્વિજાધિપ।
વિશન્તં બ્રહ્મરન્‌દ્રેણ સ્મરેત્સાધ્યસ્ય હૃદ્ગતમ્

સર્વાઙ્ગાનિ ચ તત્સ્થેન આક્રાન્તાનિ ચ ભાવયેત્।
પુષ્ટાઙ્ગો જાયતે શશ્વદ્વિધિનાનેન માનવઃ

[શાન્તિકવિધાનમ્] 26-12
સિતપદ્મયુગાન્તસ્થં સંપૂર્ણં ચ શશિપ્રભમ્।
વિચિન્ત્યૈકમજસ્યોર્ધ્વે દ્વિતીયમધરસ્થિતમ્ । 48 ॥
નિશામ્બુકણસઙ્કાશં સ્વચ્છન્દં મધ્યતઃ સ્થિતમ્।
મુઞ્ચન્તં સલિલં દેહાચ્છીતલં ક્ષીરવત્સ્થિતમ્

સિચ્યમાનં સ્મરેત્સાધ્યં તેન તં તદધઃસ્થિતમ્।
જાયતે શાન્તિકં સમ્યગ્યસ્ય યસ્ય દ્વિજેચ્છસિ

[પુ(તુ)ષ્ટિવિધાનમ્] 26-13
કુઙ્કુમોદકસઙ્કાશં પૂર્ણચન્દ્રાન્તરસ્થિતમ્।
ધ્યાત્વા મન્ત્રં પુરા વિપ્ર વમન્તમમૃતં મુખાત્

વર્ણતઃ સિતપીતાભં તદગ્રસ્થં ચ ભાવયેત્।
પિબન્તં પાણિયુગ્મેન આત્માનમથવાતુરમ્

પુ(તુ)ષ્ટિરુત્પદ્યતે શશ્વન્મન્ત્રરાજપ્રભાવતઃ।
એતત્પૂર્વોક્તજાપસ્ય ફલમુક્તં સમાસતઃ

અનુક્તાન્યપિ કર્માણિ કુરુતે ચાત્ર યોજિતઃ।
યોજ્યં કર્મપદં ચૈવ પરિકર્મણિ યત્નતઃ

કુરુ વીપ્સાસમેતં ચ ધ્યાનેન પરિભાવિતમ્।
પૂર્વોક્તાદ્દ્વિગુણાજ્જાપાચ્ચૈવ સિદ્ધિમવાપ્નુયાત્

[વૈખરીસિદ્ધિઃ] 26-14
વિવરદ્વારમાસાદ્ય સ્થણ્ડિલં ચોપલેપયેત્।
ઇષ્ટ્વા તુ વિધિના મન્ત્રં કુર્યાદ્ધોમં સમાહિતઃ

તિલેન તુ ઘૃતાક્તેન મહિષાક્ષેણ વૈ પુનઃ।
ક્ષીરવૃક્ષસમિદ્ભિર્વા દૂર્વાકાણ્ડૈરભાવતઃ

લક્ષમાત્રે હુતે હ્યાશુ વૈખરીં સિદ્ધિમાપ્નુયાત્।
ભિત્વા તુ સત્વયન્ત્રાણિ પ્રવિશેદ્વિવરોત્તમમ્

પીત્વા રસાયનં દિવ્યં નારાયણબલો ભવેત્।
ક્રીડને કન્યકાયુક્તે યાવદાભૂતસપ્લવમ્

[ખડ્ગસાધનમ્] 26-15
ભૂમિભાગે સમે લિપ્તે રોચનાં (1)કુઙ્કુમૈર્યુતામ્।
લિખેત્ ત્રિંશાડ્ગુલં ખડ્ગં સ્પષ્ટં સાઙ્ગં મનોરમમ્

(1. પુષ્પં અ)
પૂર્વોક્તેન વિધાનેન ઇષ્ટ્વા તત્ર જનાર્દનમ્।
મુષ્ટિસ્થાને કરં સ્થાપ્ય જપેલ્લક્ષં સમાહિતઃ

યુક્તાહારવિહારો હિ યુક્તસ્વપ્નો હ્યખેદવાન્।
યાવદુત્તિષ્ઠતે ખડ્ગો મુષ્ટિના ગ્રાહયેત્તતઃ

તં ગૃહીત્વા તુ સર્વેષાં વિદ્યાનામધિપો ભવેત્।
વિદ્યાધરાણાં સર્વેષાં ચક્રવર્તિત્વમાપ્નુયાત્

[અઞ્જનાદિસાધનમ્] 26-16
પૂર્વોક્તેન વિધાનેન પૂજયેન્મન્ત્રનાયકમ્।
રોચનાં શઙ્ખશુક્તૌ તુ ગૃહીત્વા શઙ્ખમુદ્રયા

તાવત્પરિજપેન્મન્ત્રં યાવજ્જ્વાલાં પ્રમુઞ્ચતિ।
તન્મદ્યે દૃશ્યતે કાન્તા કન્યકા કામરૂપિણી

સિદ્ધાસ્મીતિ વદેત્સા તુ કુરુ કાર્યં યથેપ્સિતમ્।
અનેનૈવ વિધાનેન અઞ્જનાદીનિ સાધયેત્

[ગુલિકાસાધનમ્] 26-17
રોચનાં કુઙ્કુમં ચૈવ હરિતાલં મનશ્શિલામ્।
ચક્રાંકાં ચૌષધીં તત્ર પઞ્ચમાં વિનિયોજયેત્

સૂક્ષ્મપિષ્ટાં તુ તાં કૃત્વા આલોડ્ય મધુરૈસ્ત્રિભિઃ।
એકાદશ્યાં સમભ્યર્ચ્ય મણ્ડલે મન્ત્રનાયકમ્

તત્રાધિવાસયેત્તાં તુ ગુલિકાં યન્ત્રસંપૃટે।
સિતાર્કસ્ય વિધાનેન દ્વાદશ્યાં તુ જપેત્તતઃ

દશાયુતં તુ તન્મન્ત્રી તતઃ સિદ્ધા તુ સા ભવેત્।
તયા કરસ્થયા મન્ત્રી વિધિવદ્ગગનાન્તરે

પાતાલે વા મહીપૃષ્ઠે લોકપાલપુરેષુ ચ।
ચક્રપાણિર્યથા વિષ્ણુરધૃષ્યઃ સર્વદૈવતૈઃ

જાયતે સાધકેન્દ્રસ્તુ મન્ત્રસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ।
[રસાયનાદિસાધનમ્] 26-18
બ્રાહ્મણં ક્ષત્રિયં વાઽપિ નિર્વ્રણં લક્ષણૈર્યુતમ્

યુવાનમેકં દિવસં સંસ્થિતં તુ સમાનયેત્।
શૂન્યે ગૃહે સમાવેશ્ય સ્નાપયેદર્ચયત્તેતઃ

યથા વિધાનતો મન્ત્રી મન્ત્રં સંપૂજ્ય મણ્ડલે।
ઉપવિષ્ટં (1)શવં કૃત્વા મન્ત્રં તસ્યાગ્રતો જપેત્

(1. વશં અ)
તાડયેત્સર્ષપાણાં તુ શતેનાષ્ટોત્તરેણ તુ।
તતો વેગાત્સમુત્થાય બ્રવીતિ પ્રણતો વચઃ

કિં કરોમિ તવાદ્યાહં મમાજ્ઞા સંપ્રદીયતામ્।
પાદમૂલે રસં સિદ્ધં રસાયનમપિ દ્વિજ

યચ્ચાન્યન્મનસોઽભીષ્ટં તદ્દદાત્યવિકલ્પતઃ।
[યક્ષિણીસાધનમ્] 26-19
કૌશેયવસ્ત્રમાનીય લિખેત્તત્ર ચ યક્ષિણીમ્

સર્વાભરણસંયુક્તાં સુરૂપાં મનસેપ્સિતામ્।
યથોક્તેન વિધાનેન મન્ત્રં સંપૂજ્ય પૂર્વવત્

ઉપોષિતશ્ચાર્ધરાત્રે દદ્યાદ્ધૂપં સગુગ્ગુલુમ્।
સપ્તાહમેવં કુર્વીત જપેચ્ચાપ્યયુતં સદા

સપ્તમે હ્યર્ધરાત્રે તુ સશદ્બઃ કમ્પતે પટઃ।
પ્રત્યક્ષમાસ્તે વિપ્રેન્દ્ર રૂપૈશ્વર્યેણ સંયુતા

યદા તુ નક્ષુભેન્મન્ત્રી તદા સિદ્ધાઽસ્ય સા ભવેત્।
માતા વા ભગિની ભાર્યા કા ભવામીતિ ભાષતે

તસ્યા યથેષ્ટં વક્તવ્યં નિર્વિકલ્પેન ચેતસા।
સા સિદ્ધા સર્વકાર્યાણિ સાધયત્યાશુ મન્ત્રિણઃ

કામં દદાતિ વિવિધં નાનારૂપૈર્યથેપ્સિતમ્।
જાયાત્વેન દ્વિજશ્રેષ્ઠ યદા ચાઙ્ગીકૃતા પુરા

નિધીનથાક્ષયાન્ શશ્વદ્ભગિનીત્વે પ્રયચ્છતિ।
લોકાલોકાન્તરાલોકં દર્શયત્યવિચારતઃ

ઔષધીશ્ચ તદા દિવ્યા રસાંશ્ચ વિવિધાનપિ।
શાસ્ત્રાણિ વિવિધાન્યાશુ સાધયેચ્છાન્તિસિદ્ધયે

દદાતિ સમ્યક્ સિદ્ધા સા સુસિદ્ધીર્જનની યથા।
[પરસૈનિકપ્રણાશનમ્] 26-20
સંગ્રામકાલે સંપ્રાપ્તે આયુધાન્યભિમન્ત્રયેત્

પરસૈનિક()પૂર્વોક્તમભિમન્ત્ર્ય ચ સર્ષપાન્।
અસ્ત્રસંપુટિતેનૈવ તેનૈવ ત્ર્યક્ષરેણ તુ

મન્ત્રેણાગ્નિપ્રભાવેન જ્વાલામાલાકુલેન તુ।
ગત્વા પરબલાસ્ત્રં તુ ક્રોધસંરક્તલોચનઃ

પ્રક્ષિપેત્સૈન્યમધ્યે ચ નાશયેત્પરસૈનિકમ્।
[દિવ્યાનાં સ્તમ્ભનમ્] 26-21
રોચનાકુઙ્કુમૈર્યુક્તો નામમન્ત્રવિદર્ભિતમ્ ()

લિખેત્કૌસ્તુભમધ્યે તુ કલાષોડશસંયુતે।
એકૈકા તુ કલા વિપ્ર પુરા યુક્તાઽમૃતેન તુ

સાઽમૃતાનાં કલાનાં ચ યોજયેચ્ચ તથોપરિ।
વિશ્વાપ્યાયસ્થિતં વાપિ ચન્દ્રરશ્મિસમપ્રભમ્

તદ્બાહ્યેઽષ્ટદલં પદ્મં વિલિખેચ્ચ સકર્ણિકમ્।
દેવ્યોઽઙ્ગાનિ યથાર્ચાયાં દલેષ્વભ્યન્તરે લિખેત્

સ્તમ્ભયેત્સર્વદિવ્યાનિ (1)ખાત્કેશાં(ખેચરાં)શ્ચ નિવારયેત્।
પૂજનાદ્ધવનાદ્ધ્યાનાચ્ચન્દનોદકસેચનાત્

(1. ખટ્‌કેશાં ય્)
[ઉત્પાતપ્રશમનમ્] 26-22
લિખિતં ભૂર્જપત્રે તુ ક્ષીરામ્ભોવિનિવેશિતમ્।
ઉત્પાતાનિ મહાગ્રાણિ સાભિચારાણિ નાશયેત્

[વિષશસ્ત્રાદિભયપ્રશમનમ્] 26-23
ત્રિલોહવેષ્ટિતં કૃત્વા પુષ્યર્ક્ષે લિખિતં તુ વૈ।
દ્વાદશ્યાં શુક્લપક્ષે વા મધ્યંદિનગતે રવૌ

બાહ્વોઃ કણ્ઠે તથા મૂર્ધ્નિ યસ્તુ ધારયતે સદા।
વિષશસ્ત્રાગ્નિભૂતેભ્યો ભયં તસ્ય ન જાયતે

[ચક્રયન્ત્રસાધનમ્] 26-24
રોચનાચન્દનેનૈવ ભૂર્જે વા સિતકર્પટે।
ચક્રં કુર્યાદ્દ્વિષટ્‌કારં નાભિનેમિસમન્વિતમ્

તન્મધ્યે કમલં કુર્યાત્ ષોડશચ્છદભૂષિતમ્।
ત્ર્યર્ણેન મૂલમન્ત્રેણ નામસંપુટયોગતઃ

વિલિખ્ય તદ્બહિર્દદ્યાન્મન્ત્રં યો દ્વાદશાક્ષરમ્।
પરિવેષપ્રયોગેણ પત્રે પત્રે લિખેત્તતઃ

દેવીનાં હાર્દકં બીજં ચતુર્ધા કેસરાવધૌ।
અષ્ટાષ્ટકં તુ બીજાનાં યાવદેકત્ર સઙ્ખ્યયા

તતઃ સર્વદલાગ્રસ્થઃ પ્રણવો લિખ્યતે દ્વિજ।
પુષ્પપત્રાત્સમારભ્ય હકારાદ્યં ચ વિન્યસેત્

ક્રમાન્મકારપર્યન્તં તતઃ પદ્મસ્ય બાહ્યતઃ।
શિરઃ શિખાં ચ કવચં નાભિત્રિતયગં લિખેત્

પરિવેષપ્રયોગેણ ચક્રારેષુ લિખેત્તતઃ।
અસ્ત્રા દ્વાદશધા વિપ્ર એકૈકસ્યાન્તરે તતઃ

નેત્રમન્ત્રં ત્રિધા દદ્યાન્નાભિવન્નેમિમણ્ડલે।
યન્ત્રોઽયં મુનિશાર્દૂલ સર્વોપદ્રવનાશનઃ

ધારણાત્સ્મરણાદ્ધ્યાનાન્નાસ્તિ તદ્યન્ન સાધયેત્।
[સઙ્ખયન્ત્રમ્] 26-25
શઙ્ખોદરગતં પદ્મં લિખિત્વા (1)દ્વાદશચ્છદમ્

(1. દ્વિદશ ચ્ લ્)
સમદેન તુષારેણ કુઙ્કુમેન તથૈવ ચ।
વિલિખ્ય કર્ણિકામદ્યે ત્ર્યક્ષરં મૂર્તિસંયુતમ્

વલયાકૃતિયોગેન નામ તન્મધ્યતો લિખેત્।
નારસિહ્માદયો મન્ત્રાસ્ત્રયો લેખ્યા દલત્રયે

ભૂયો ભૂયશ્ચતુર્વારં બાહ્યપદ્મં ચ વેષ્ટયેત્।
ક્રમાત્પદ્માદિકૈર્મન્ત્રૈસ્સર્પકુણ્ડલયોગતઃ

વક્રદેશેઽથ શઙ્ખસ્ય ક્રમાલ્લોકેશ્વરા દશ।
અસ્ત્રમન્ત્રાસ્તથા સખ્યઃ શઙ્ખસ્યાથો નિવેશયેત્

ઇદં યન્ત્રં મુનિશ્રેષ્ઠ સર્વમન્ત્રૈરધિષ્ઠિતમ્।
સર્વકર્મકરં પ્રોક્તં સર્વોપપ્લવનાશકમ્

સર્વરોગવિઘાતં ચ સર્વામયવિનાશનમ્।
[તિથિનક્ષત્રવિશેષાત્ફલભેદઃ] 26-26
સર્વમઙ્ગલકૃત્સમ્યક્ પુષ્યર્ક્ષલિખિતં ભવેત્

દ્વાદશ્યામથ શુક્લાયાં પૂજયિત્વા યથાવિધિ।
અભિષેકવિધાનેન શાન્તિકે પૌષ્ટિકે લિખેત્

રક્ષાર્થં સર્વભૂતેભ્યો યોજ્યં સર્વત્ર સર્વદા।
[આહુતિદ્રવ્યભેદાત્ આહુતિસઙ્ખ્યાભેદાચ્ચ ફલમેદઃ] 26-27
લક્ષાહુતિપ્રદાનેન તિલાનાં કૃષ્ણવર્ચસામ્

પૂજયેદ્વત્સરં યત્તુ હોમાન્તેઽથ ઘૃતાહુતીઃ।
આપાદ્ય દ્વાદશશતં સ્રુચા સમ્યઙ્ભહામુને

દદાતિ તસ્ય ભગવાન્ યત્કિઞ્ચિનમનસેપ્સિતમ્।
એકાદશ સહસ્રાણિ કમલાનાં તુ નારદ

જુહુયાચ્ચ ઘૃતાક્તાનામેકાન્તે વિજને તુ યઃ।
સમુદ્ધૃત્યોદકાત્સદ્યસ્તસ્ય લક્ષ્મીં પ્રયચ્છતિ

યોઽયુતં ચાથ બિલ્વાનાં ઘૃતાક્તાનાં તુ હોમયેત્।
તસ્ય ક્ષિપ્રં દદાત્યેષ મન્ત્રેશો વિપુલં ધનમ્

ગ્રામાનશ્વાન્સુવર્ણં ચ દર્શયેત્તુ કૃતાકૃતમ્।
આયુઃ પુત્રાનથારોગ્યં સૌભાગ્યં સર્વતોમુખમ્

યસ્યા અગ્રે દેવતાયા ઇમં મન્ત્રેશ્વરં જપેત્।
સા તસ્મૈ સકલાન્કામાન્પ્રસન્ના સંપ્રયચ્છતિ

સાધિતો મન્ત્રસિદ્ધિર્હિ(દ્ધ્યા હિ) મન્ત્રરાજઃ કરોતિ ચ।
પ્રસાદિતશ્ચ પૂજાદ્યૈઃ કર્મણા ચાગ્નિકેન તુ

સામાન્યમપિ યત્કિંચિદ્ભૂતલે કર્મ વિદ્યતે।
સ્મરણાત્સર્વમેવાશુ સાધકાનાં પ્રયચ્છતિ

[મન્ત્રરાજસ્ય મહિમાવિશેષઃ] 26-28
ઇદમન્યત્પ્રવક્ષ્યામિ મુનિશ્રેષ્ઠ નિબોધમે।
મન્ત્રરાજસ્ય યદ્વીર્યં યાહાત્મ્યં પ્રભવિષ્ણુતા

યેનાયં પૂજિતઃ સમ્યક્ જ્ઞાતો ધ્યાતઃ સકૃ(1)ત્સ્મૃતઃ।
તસ્ય સિદ્ધિઃ પરા દિવ્યા માનુષી સંપ્રવર્તતે

(1. ત્સકૃત અ.)
ન ચાસ્ય સદૃશો મન્ત્રો મન્ત્રરાજસ્ય વિદ્યતે।
સુખસૌભાગ્યસંપત્તેરપવર્ગપ્રસિદ્ધયે

ઇમં મન્ત્રેશ્વરં જપ્ત્વા ભક્તિશ્રદ્ધાપરસ્તુ યઃ।
તચ્ચિત્તો વિજને સ્થાને સ્રવાન્કામાનવાપ્નુયાત્

કિમન્યૈસ્તસ્ય વિપ્રેન્દ્ર મન્ત્રકોટિશતૈરપિ।
સ તુ ચિન્તામણિપ્રખ્યો યસ્યાયં હૃદિ વર્તતે

સર્વકામપ્રદઃ સદ્યો દેહાન્તેઽપિ ચ મોક્ષદઃ।
ઇમં મન્ત્રેશ્વરં જપ્ત્વા સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્

નચાસ્ય સદૃશો મન્ત્રો મન્ત્રૈઃ કોટિશતૈરપિ।
એવં મન્ત્રવરં લબ્ધ્વા ધુનેત્સર્વં ફલાફલમ્

ચિન્તામણિર્યથા લોકે સ(2)ર્વાભીષ્ટં પ્રયચ્છતિ।
એવં (3)મન્ત્રેશ્વરો હ્યેષ સાધકાય પ્રયચ્છતિ

(2. મનો અ.)
(3. ન્ત્રવરો અ.)
ઐહિકામુષ્મિકં સર્વં સમ્યગારાધિતઃ સદા।
લક્ષાયુતાયુતે જપ્તે પૂજાહોમાદિકૈર્વિના

પ્રયચ્છત્યણિમાદીનિ જપાન્તે મન્ત્રરાડ્‌ દ્વિજ।
પ્રાણાયામાદિસંયુક્તો ધારણાદ્યાનતત્પરઃ

વિના હવનપૂજાભ્યાં લક્ષં લક્ષં સ્થિતો જપેત્।
સાક્ષાત્પશ્યતિ દેવેશં વિષ્ણું પરમરૂપિણમ્

એતદુદ્દેશતો વિપ્ર કર્મ મન્ત્રેશ્વરસ્ય તુ।
ભક્ત્યર્થં સાધકેન્દ્રાણાં કથિતં નાતિવિસ્તૃતમ્

તન્નાસ્તિ યન્ન મન્ત્રેશઃ સાધયેત્પરિતોષિતઃ।
ઇતિ શ્રીપાંચરાત્રે જયાખ્યસંહિતાયાં સાધકસ્ય મૂલમન્ત્રસાધનં નામ ષડ્વિંશઃ પટલઃ।
* * * * *