જયાખ્યસંહિતા · અધ્યાય 20

પટલઃ - 20
અથ પ્રતિષ્ઠાવિધાનં નામ વિંશઃ પટલઃ। 20-1
નારદઃ
સાધકાનાં હિતાર્થાય બિમ્બં યદુદિતં ત્વયા।
તદહં જ્ઞાતુમિચ્છામિ કથં તત્ક્રિયતે વિભો

વ્ક તસ્યાપિ વિધાનેન સ્થાપનં કથયસ્વ મે।
યસ્ય સંપૂજનાન્નાથ લિઙ્ગાન્યેતાનિ ચાપ્નુયાત્

શ્રીભગવાન્ ---
[અથ પટે બિમ્બવિધાનમ્] 20-2
પટે બિમ્બવિધાનં તુ સાંપ્રતં શૃણુ નારદ।
સર્વસિદ્ધિકરં રમ્યં નિર્દોષં નાતિવિસ્તરમ્

[પટમાનાદિ] 20-3
દ્વિહસ્તં ચતુરસ્ત્રં તુ હસ્તમાત્રં તુ વા પટમ્।
કાર્પાસમથ વા ક્ષૌમં નવં શુક્લમનાહતમ્

[પટસ્ય ચિત્રકરસ્ય ચ સંસ્કારઃ] 20-4
પ્રક્ષાલ્ય બહુશોઽસ્ત્રેણ ચિત્રજ્ઞં સ્નાપ્ય વૈ દ્વિજ।
દાહોત્પાદનયુક્ત્યાઽથ સપટં સંસ્મરેચ્ચ તં

[આસનપદમ્]
સંસૂત્ર્ય કમલં તત્ર અષ્ટપત્રં સકર્ણિકમ્।
[ગૃહાર્ચામાનમ્] 20-5
કર્ણિકામધ્યસંસ્થં તુ પ્રોચ્છાયં દ્વાદશાઙ્ગુલમ્

ત્રિવિંશત્યઙ્ગુલાન્તં ચ બિમ્બં લિખ્યં સુલક્ષણમ્।
[લક્ષ્મ્યાદિપરિવારોપેતસ્ય ગ્રાહ્યતા]
લક્ષ્મ્યાદિપરિવારાઢ્યં લોકેશાસ્ત્રસમાવૃતમ્

સંગૃહ્યાદ્યજનાર્થં તુ
[ગૃહાદન્યત્ર માનાધિક્યમ્] 20-6
તત્પ્રમાણં દ્વિજોર્ધ્વતઃ।
માનં કુર્યાદ્‌ગૃહાદ્બાહ્યે સ્થાને પ્રાસાદપૂર્વકે

[ગૃહાર્ચાસુ લેખ્યચિત્રબિમ્બસ્ય હસ્તાધિકમાનત્વેઽપ્યદોષતા] 20-7
હસ્તાધિકેઽપિ ચ કૃતે ચિત્રબિમ્બે ગૃહસ્થિતે।
ન દોષઃ સાધકાનાં તુ દારુમૃચ્છૈલજૈર્વિના

[અથ બિમ્બસ્યાવયવમાનવિધાનમ્] 20-8
બિમ્બમાનં તુ નવધા પ્રોચ્છ્રયાત્સંવિભજ્ય ચ।
ભાગં ભાગં તુ તં ભૂયો ભજેદ્દ્વાદશધા મુને

તદડ્ગુલં તુ બિમ્બસ્ય તેનાઙ્ગાવયવાસ્તતઃ।
દર્શનીયાશ્ચ ગુરુણા શિલ્પિકસ્ય સમાસતઃ

ચિબુકાચ્ચ લલાટાન્તં સ્યાદ્વક્રં દ્વાદશાઙ્ગુલમ્।
લલાટાદૂર્ધ્વતો વિપ્ર ત્ર્યઙ્ગુલેનોન્નતં શિરઃ

દ્વાદશાડ્ગુલવિસ્તીર્ણં ત્રિગુણં પરિણાહતઃ।
વિસ્તારદ્વ્યઙ્ગુલૌ કર્ણૌ તન્માનદ્વિગુણોચ્છ્રિતમ્

કનિષ્ઠાગ્રસમં વિદ્ધિ રન્ધ્રં શ્રોત્રસ્ય ચાન્તરાત્।
કર્ણભાગાવધોર્ધ્વસ્થમાનેનાર્ધાઙ્ગુલૌ સ્મૃતૌ

કર્ણછિદ્રાત્તુ વૈ બાહ્યે કર્ણમધ્યેઽઙ્ગુલોઽવટમ્।
ત્ર્યઙ્ગુલં કર્ણપાશાભ્યાં વ્યાસો વા સ્યાદથેચ્છયા

ભ્રૂલતા શશિલેખાય(ખેવ ?)આયામાચ્ચતુરઙ્ગુલા।
અર્ધાઙ્ગુલેન વિસ્તીર્ણા મધ્યે સ્થૂલાઽગ્રતઃ કૃશા

ભ્રૂસન્ધિરઙ્ગુલસમો નાસા તુ ચતુરઙ્ગુલા।
દ્વ્યઙ્ગુલાચ્ચાગ્રતઃ કાર્યા તિલપુષ્પાકૃતિર્યથા

નેત્રાભ્યામન્તરં વિદ્ધિ દ્વ્યઙ્ગુલં નેત્રભૂસ્તથા।
દૈર્ઘ્યેણ દ્વ્યઙ્ગુલં નેત્રં તદાયામેન ચાડ્ગુલમ્

ત્ર્યંશેન તારકં મધ્યે (1)જ્યોતિસ્તત્ર્ર્યં શસમ્મિતમ્।
ઘ્રાણાધશ્ચાઙ્ગુલેનૈવ પાદહીનેન કલ્પયેત્

(1. જ્યોતિસ્તુ અ.)
ગોજિકાં(?)મુનિશાર્દૂલ એકાંશેન તતોઽધરઃ।
ઉત્તરાખ્યો હ્યધસ્થં તુ પ્રમાણેનાઙ્ગુલઃ સ્મૃતઃ

દ્વ્યઙ્ગુલં ચિબુકં વિપ્ર ઉચ્છ્રાયેણ પ્રકીર્તિતમ્।
વિસ્તારદ્વ્યઙ્ગુલં વિદ્ધિ સૃવ્કિણી ચતુરઙ્ગુલે

ઈષદ્વિહસ્તમાને ચ કર્ણપાલ્યોઃ પરસ્પરમ્।
કપોલમૂર્ધ્વે શશિવત્તન્મધ્યે ચતુરઙ્ગુલૌ

મુખગણ્ડૌ સમૌ કુર્યાત્સુસંપૂર્ણૌ મનોહરૌ।
કર્ણોચ્છાયસ્ત્ર્યઙ્ગુલસ્યાદ્વિસ્તારાત્તચ્ચ નારદ

અષ્ટાઙ્ગુલઞ્ચ પરિધેસ્ત્રિગુણં પરિકીર્તિતમ્।
કણ્ઠાદધઃ સ્થિતં વક્ષો યાવત્સ્પન્દાવધિં દ્વિજ

ઉન્નતત્વેન વિહિતં સદૈવ દ્વાદશાઙ્ગુલમ્।
દ્વિગુણં ચૈવ વિસ્તારાદ્વ્યઙ્ગુલં સ્તનમણ્ડલમ્

એતયોશ્ચૂચુકે કુર્યાદષ્ટમાંશં સ્વકાઙ્ગુલાત્।
પરસ્પરં ચ સ્તનયોરન્તરં દ્વાદશાઙ્ગુલમ્

અષ્ટાઙ્ગુલૌ સ્મૃતૌ ચાંસૌ વિસ્તરેણ મહામતે।
પ્રોન્નતત્વેન વૈ કુર્યાત્સ્કન્ધમૂર્ધ્વં ષડઙ્ગુલમ્

ઉચ્છ્રાયેણ તુ નાભ્યન્તં સ્પન્દાદ્વૈ દ્વાદશાઙ્ગુલમ્।
પરિધિં નાભિદેશસ્ય ચત્વારોંઽશાસ્તુ પઞ્ચ વૈ

અઙ્ગુલં નાભિરન્ધ્રં તુ ક્રમાન્નિમ્નં દ્વિરઙ્ગુલમ્।
કુર્યાત્પ્રદક્ષિણાવર્તં નાભિમેઢ્રાન્તરં મુને

ઉચ્છ્રાયેણ તુ સંપાદ્યં સુસમં દ્વાદશાઙ્‌ગુલમ્।
નાભ્યાવધેસ્તદુદરં સંપાદ્યં ચતુરઙ્ગુલમ્

શેષં તત્કટિભૂભાગં વિસ્તારેણોદરં મુને।
દ્વિસપ્તાઙ્ગુલમાનં સ્યાત્પરિધેસ્ત્રિગુણં હિતત્

ત્રિષટ્‌કાઙ્ગુલવિસ્તીર્ણં કટિમાનં વિધીયતે।
ચતુઃ પઞ્ચાશદઙ્ગુલ્યઃ પરિધિસ્તુ કટેઃ સ્મૃતઃ

ષટ્‌ત્રિંશાઙ્ગુલમાનેન પરિધિસ્તુ કટે સ્મૃતઃ(?)।
કુર્યાત્પ્રજનનં વિપ્ર ઉચ્છ્રાયેણ ષડઙ્ગુલમ્

દ્વ્યઙ્ગુલેન તુ વિસ્તીર્ણં વૃષણૌ ચતુરઙ્ગુલૌ।
ત્રિચતુર્મુષ્ક(?)સંપૂર્ણૌ ઉરુદણ્ડૌ તતો દ્વિજ

ઉચ્છ્રાયેણ પ્રકર્તવ્યૌ ચતુર્વિંશાઙ્ગુલૌ સમૌ।
પ્રથુમૂલૌ ક્રમાત્ક્ષામૌ સંલગ્નૌ ગજપાણિવત્

વિસ્તારેણાથ વા કુર્યાદૂરુમૂલં નવાઙ્ગુલમ્।
ષટ્‌ત્રિંશાઙ્ગુલમાનં સ્યાદૂરુમદ્યે તુ વષ્ટનમ્

ઉરુભ્યામવસાને તુ વેષ્ટિતઞ્ચૈકવિંશતિઃ।
ત્ર્યઙ્ગુલં મુનિશાર્દૂલ પરિતો જાનુમણ્ડલમ્

વિસ્તારેણોન્નતશ્વાપિ જાનુભ્યામથ મે શૃણુ।
દ્વિદ્વાદશેનાઙ્ગુલાનાં જઙ્ઘોચ્છ્રાય ઇહોચ્યતે

ષડઙ્ગુલેન વિસ્તીર્ણં જઙ્ઘામૂલં પ્રકીર્તિતમ્।
જઙ્ઘામધ્યે તયોર્નાહો

જઙ્ઘાવસાને વિસ્તારે જ્ઞેયઃ પઞ્ચાઙ્ગુલો મુને।
તમેવ ત્રિગુણીકૃત્ય તસ્યૈવ પરિધિર્ભવેત્

ગુલ્ફાદધસ્ત્ર્યંગુલં સ્યાત્પદોચ્છ્રાયસ્તુ નારદ।
તત્પર્ષ્ણિપૃષ્ઠતો યાવદઙ્ગુલાગ્રં દ્વિજોત્તમ

ભવેત્પાદસ્તુ દૈર્ઘ્યેણ અઙ્ગુલાનાં દ્વિસપ્તકમ્।
ષડઙ્ગુલેન વિતતઃ કૂર્મપૃષ્ઠોન્નતઃ ક્રમાત્

ચતુરઙ્ગુલદૈર્ઘ્યેણ અઙ્ગુષ્ઠં દ્વ્યઙ્‌ગુલં તતઃ।
ત્રિગુણં વેષ્ટનં તસ્ય દૈર્ઘ્યાત્તત્પાદતોઽધિકા

પાદપ્રદેશિની કાર્યા તત્સમીપસ્થિતાઙ્‌ગુલિઃ।
અઙ્‌ગુષ્ઠસ્ય સમા કાર્યા તત્પાદોના ત્વનામિકા

અનામિકાયાઃ પાદેન હીના પાદકનીયસી।
ત્ર્યંશેન વિદ્ધિ સર્વાસાં પર્વમાનં તુ નારદ

પર્વાર્ધેન નખાઃ કાર્યા અર્ધેન્દુસદૃશાઃ શુભાઃ।
ષટ્‌ત્રિંશદઙ્ગુલં માનં પૃષ્ઠમંસાવધિ સ્મૃતમ્

ગોમુખં વા ક્રમાન્નિમ્નં યાવદ્વિંશાઙ્‌ગુલં ભવેત્।
મધ્યપ્રદેશાદ્વિતતઃ પૃષ્ઠવંશોન્નતઃ ક્રમાત્

સુશ્લક્ષ્ણશ્ચાવિભક્તશ્ચ વિભક્તશ્ચ્ચ યથા મુને।
સંમીલનં મીનયુક્તં વક્ષા પઞ્ચાઙ્ગુલા સ્મૃતા

સુવર્ત્તુલૌ સ્ફિજૌ કાર્યૌ વિસ્તારાત્ષોડશાઙ્ગુલૌ।
સુવિભક્તે ચ પીને ચ કરિકુમ્ભોપમે શુભે

અધસ્તાત્ સ્કન્ધશીર્ષસ્ય બાહુઃ સ્યાદ્દ્વાદશાઙ્ગુલઃ।
અષ્ટાદશાઙ્ગુલં વિદ્ધિ ઉપબાહું દ્વિજોત્તમ

મણિબન્ધપ્રદેશસ્તુ તત્ર ત્ર્યઙ્‌ગુલ ઉચ્યતે।
મધ્યમાઙ્ગુલિપર્યન્તં મણિબન્ધાવસાનતઃ

દ્વાદશાઙ્ગુલમાનં તુ સ્કન્ધં સ્યાત્પરિવર્ત્તુલમ્।
ચતુરઙ્ગુલવિસ્તીર્ણં પરિધેસ્ત્રિગુણં સ્મૃતમ્

મૂલતશ્ચોપબાહુર્વૈ પઞ્ચાઙ્ગુલમુદાહૃતમ્।
ત્રિગુણં ચ તથા નાહં તં ક્રમાદ્ધ્રાસયેન્મુને

ગોપુચ્છસદૃશાકૃત્યા તથા સ્યાત્ર્યઙ્ગુલં મુને।
મણિબન્ધપ્રદેશસ્તુ વિસ્તારેણ ચ વેષ્ટનાત્

નવાઙ્ગુલપ્રમાણેન પાણેર્માનમતઃ શૃણુ।
મણેરઙ્ગુલિમૂલાન્તં વિદ્ધિ સપ્તાઙ્ગુલં સદા

પઞ્ચાઙ્ગુલપ્રમાણેન તિર્યગ્વિસ્તરમુચ્યતે।
નિમ્નં કરતલં કુર્યાચ્છુભરેખાવિભૂષિતમ્

તત્ર મદ્યાઙ્ગુલિં ચિદ્ધિ વિપ્ર પઞ્ચાઙ્ગુલં તુ વા।
તસ્યા દ્વે પાર્શ્વતોઽઙ્ગુલ્યાવૂને ત્વર્ધાઙ્ગુલેન વૈ

તત્પઞ્ચમાંશહીનાં ચ નિત્યં કુર્યાત્કનીયસીમ્।
સાર્ધત્ર્યઙ્ગુલમઙ્ગુષ્ઠં દ્વિપર્વ પરિકીર્તિતમ્

ત્રિપર્વાઙ્ગુલયઃ શેષાઃ પર્વાર્ધેન નખાઃ સ્મૃતાઃ।
ગોપુચ્છસદૃશઃ કાર્યા અઙ્ગુલ્યોઽઙ્ગુલમાનતઃ

પાદહીના કનિષ્ઠા સ્યાત્સપાદશ્ચાઙ્ગુલોઙ્ગુલાઃ(?)।
સ્વકપ્રમાણવિસ્તારાત્રિગુણં વિદ્ધિ વેષ્ટનમ્

કૂર્મપૃષ્ઠનખાઃ સર્વે અગ્રતશ્ચાર્ધચન્દ્રવત્।
લિઙ્ગાકૃતિં (?) મૂલદેશાન્માનમેષામનિશ્ચિતમ્

સલોમદન્તકેશાનાં માનં શોભાવિકલ્પિતમ્।
કેશૈરલકજાલં તુ લલાટોપરિ શોભિતમૂ

લલાટોર્ધ્વાઙ્ગુલચ્છાદિ કુર્યાત્રિવલિસંયુતમ્।
મનોહરા હ્યવયવાઃ સર્વે કાર્યાઃ સુલક્ષણાઃ

સમાનવિષમા વિપ્ર સક્તાસક્તા વિશેષતઃ।
માનેનાનેન વૈ કુર્યાત્ બિમ્બં વિપ્ર સુલક્ષણમ્

શતમષ્ટોત્તરં પૂર્ણમઙ્ગુલાનાં સ્વકાઙ્ગુલૈઃ।
ઉચ્છ્રાયેણ દ્વિજશ્રેષ્ઠ મૂર્ધ્નઃ પાદતલાવધિ

હારનૂપુરકેયૂરમેખલામૌલિશોભિતમ્।
પીનાઙ્ગમધ્યદેશાચ્ચ સમાનવલિશોભિતમ્

શેષં ધ્યાનોદિતં સર્વમુક્તાનુક્તં પ્રકલ્પયેત્।
[અથ બિમ્બદ્રવ્યવિધાનમ્] 20-9
કુર્યાદનેન માનેન સૌવર્ણં વાથ રાજતમ્

બિમ્બમારાધનાર્તં તુ આરકૂટમયં તુ વા।
શિલામૃદ્દારુજં વાઽથ યથા સંભવતો મુને

[સિદ્ધ્યમિકાંક્ષિણાં ગૃહે શૈલજાદિપ્રતિષેધઃ] 20-10
સમ્ભવે સતિ યઃ કુર્યાચ્છૈલમૃદ્દારુજં ગૃહે।
ચિરેણ સિદ્ધયસ્તસ્ય પ્રવર્તન્તે મહામતે

નિર્વિઘ્નેન ભવેન્મોક્ષો હ્યતસ્સિધ્યભિકાંક્ષિભિઃ।
ન કાર્યં શૈલજં ગેહે દારુજં વાથ મૃણ્મયમ્

[અથ પીઠમાનમ્] 20-11
બિમ્બમાનાદ્યથા પીઠં કુર્યાદ્દેવસ્ય તચ્છૃણુ।
[તત્ર પીઠદ્વૈવિધ્યમ્] 20-12
ચતુરશ્રં તુ તદ્વિદ્ધિ ચરુરશ્રાયતં તથા

[ચતુરશ્રપીઠલક્ષણમ્] 20-13
બિમ્બોચ્છ્રાયસમં પીઠં પરિતશ્ચૈવ વિસ્તૃતમ્।
તદર્ધેનોચ્છ્રિતં કુર્યાદેતત્સામાન્યલક્ષણમ્

ચતુરશ્રસ્ય પીઠસ્ય કથિતં ચ મહામુને।
[ચતુરશ્રાયતપીઠલક્ષણમ્] 20-14
ચતુરશ્રાયતસ્યાથ પ્રમાણમવધારય

બિમ્બાર્ધેન તુ વિસ્તીર્ણં તત્પ્રમાણેન ચોન્નતમ્।
સમં દેવસ્ય દૈર્ઘ્યેણ ચતુરશ્રાયતં તુ તત્

કુર્યાત્તુઙ્ગાલયસ્થાનાં દેવતાનાં સદૈવહિ।
[ચલાર્ચાયાગૃહાર્ચાયાશ્ચ પીઠમાનમ્] 20-15
ચલાનાં વેશ્મસંસ્થાનાં બિમ્બાનાં પીઠમન્યથા

કુર્થાત્સ્કન્ધસમં દૈર્ઘ્યાત્ સ્તનમાનાન્વિતં તુવા।
આપાદાજ્જાનુપર્યન્તં વિસ્તારેણોચ્છ્રયેણ ચ

ઊ(તદૂ?)ર્ધ્વેનાથ વા કુર્યાત્ વિસ્તારં ચાપિચોન્નતિમ્।
ઉક્તોન્નતેર્વા વિપ્રેન્દ્ર સ્યાદર્ધેન તુ વિસ્તૃતિઃ

તચ્ચતુર્ભાગહીનં તુ ત્રિભાગં ચાર્ધમેવ વા।
તુઙ્ગત્વં વિહિતં પીઠે ચલબિમ્બસ્ય સર્વદા

ધાતુદ્રવ્યસ્ય ચાભાવાત્સ્થિરાણામેવમેવહિ।
[અથોપપીઠલક્ષણમ્] 20-16
કૃત્વા તુ તદધઃ કુર્યાદુપપીઠં પ્રમાણતઃ

ત્રિભાગેનાથ પીઠસ્ય પ્રણાળં મધ્યતો ભવેત્।
તન્માનેન તુ તદ્દીર્ઘં સ્વમાનાદગ્રતઃ પુનઃ

ત્ર્યંશમાનેન વિસ્તીર્ણં તસ્યાપિ ત્ર્યંશમન્તરાત્।
ખાતવ્યમગ્રતો મૂલાત્તત્કુર્યાન્મકરાનનમ્

વરાહકૂર્મવક્ત્રં વા સુશ્લક્ષ્ણમથ કેવલમ્।
ઉચ્છ્રાયં નવધા યુંજ્યાચ્ચતુરશ્રં તુ મણ્ડલમ્

ભાગદ્વયેન ભૂસ્પર્શં કુર્યાજ્જાન્વંઘ્રિસંજ્ઞિતમ્।
ઘણ્ટા(ટા ?)કારં તદૂર્ધ્વે તુ વૃત્તં ભાગદ્વયોન્નતમ્

વૃત્તોપરિ તતઃ કુર્યાત્કણ્ઠભાગદ્વયોચ્છ્રિતમ્।
તં ચ ભાગેન ભાગેન પરિતઃ સંપ્રવેશયેત્

અર્ધભાગેન નિષ્ક્રાન્તામેકાંશેન તદર્ધ્વતઃ।
કુર્યાદ્વૈ મેખલાં વિપ્ર ભાગેનાર્ધેન કુમ્ભવત્

સાર્ધેનોપરિ ભાગેન ચતુરશ્રાં તુ મેખલામ્।
જલાધારઃ સવિજ્ઞેયો દ્વિગુણઞ્ચોર્ધ્વવિસ્તૃતમ્(તઃ ?)

તલ્યંશેન તુલાપીઠં નિમ્નખાતેન ખાતયેત્।
તદૂર્ધ્વે કમલં કુર્યાન્નાતિનિમ્નં ચ નોન્નતમ્

દેવતાસ્તત્ર કર્તવ્યા દલસ્થાઃ પૂર્વચોદિતાઃ।
તાસાં વા પૂજનાર્થં તુ કેવલં વિતતચ્છ્રદમ્

પીઠોચ્છ્રાયાત્તુ પાદેન તદૂર્ધ્વે કમલોચ્છિતમ્।
સંભવે સતિ વૈ ભિન્ના(ન્ન?)મભિન્નાં(ન્નં?) સત્યસંભવે

[બિમ્બપીઠયોઃ સજાતીયવિજાતીયદ્રવ્યત્વવિકલ્પઃ] 20-17
સજાતીયં હિ યત્પીઠં બિમ્બસ્ય મુનિસત્તમ।
તદનન્તફલં વિદ્ધિ ક્ષેમારોગ્યસુભિક્ષદમ્

બિમ્બેન સહ યત્પીઠં ભિન્નં તચ્છોભનં ભવેત્।
મોક્ષદં કીર્ત્તિદં ચાપિ દદ્યાત્પરિમિતં ફલમ્

રાજનં(તં?) હેમબિમ્બસ્ય પીઠં ભવતિ શોભનમ્।
તામ્રજં રાજતસ્યોક્તમીરિતં તસ્ય શૈલજમ્

શૈલજં શૈલજસ્યોક્તં દારુજસ્યાપિ દારુજમ્।
મૃણ્મયસ્ય ચ દારૂક્તં શૈલજં દારુજસ્ય ચ

[અથ પ્રાસાદોપપીઠઃ] 20-18
ચાતુર્ભાગેન વૈ ગર્ભાદ્ભિત્તિમાનં વિધીયતે।
ગર્ભમાનાત્સભિત્તીકાત્પ્રાસાદસ્ય તુ નારદ

પાદહીનં પુરા પીઠં વૃત્તં વા ચતુરશ્રકમ્।
અર્ઘન્યૂનં તુ વૈ કુર્યાત્સંક્ષિપ્તં વા સુસમ્મિતમ્

સોપાનપદવીયુક્તં ચતુર્દિક્ષુ તથા મુને।
એવમેવ સમં પીઠં સંપાદ્યાદૌ વિચિન્ત્ય વા

[અથ પ્રાસાદલક્ષણમ્] 20-19
પ્રાસાદં ચ તથા કુર્યાત્તસ્ય લક્ષણમુચ્યતે।
[તત્ર પ્રાસાદપીઠઃ]
દેવમાનાત્પુરા વિપ્ર પીઠમાનાદ્વિચિન્તયેત્

પીઠં દૈર્ઘ્યેણ વૈ કુર્યાત્પ્રાસાદસ્ય સમન્તતઃ।
ગર્ભદ્વિગુણવિસ્તીર્ણં ગર્ભાગારં ત(ય?)થાવિધમ્

સિદ્ધવિદ્યાધરાકીર્ણં દેવદ્વિજનૃપાન્વિતમ્।
ઉદ્યાનબૂધરામ્ભોઘિસંભવૈઃ પરિભૂષિતમ્

ગજાશ્વનૃપસિહ્માદ્યૈર્મૃગયૂથૈશ્ચ શોભિતમ્।
તસ્મિન્પીઠોપરિ શુભં પ્રાસાદં પરિકલ્પયેત્

[પ્રાસાદે ભેદાઃ] 20-20
ચતુરશ્રં ચતુર્દ્વારં વૃત્તમષ્ટાશ્રમેવ વા।
એકદ્વારં વિચિત્રં વા યથાભિમતદિગ્ગતમ્

પ્રાગુક્તાત્ક્ષેત્રમાનાદ્વૈ તત્સાર્ધં ચ(દ્વિ?) ગુણોન્નતમ્।
[પ્રાસાદપીઠરચનાવિધાનમ્] 20-21
કૃત્વા પ્રાસાદપાદાર્ધમંશકં ભિત્તિસમ્મિતમ્

દત્વા તસ્મિંસ્તતઃ કુર્યાત્પીઠોક્તા(ક્તાં?)રચના(નાં?)મુને।
[પ્રાસાદજઙ્ઘા] 20-22
ગર્ભોક્તોન્નતિમાનેન જઙ્‌ઘામુદ્ધૃત્ય યત્નતઃ

સ્તમ્ભાષ્ટકસમોપેતાં પ્રાગુક્તરચનાન્વિતામ્।
નાનાપત્રલતાકીર્ણાં પુષ્પસ્તવકભૂષિતામ્

[જઙ્‌ઘોર્ધ્વરચના] 20-23
તતઃ શિષ્ટં તુ શિખરં સંવિભજ્ય ત્રિપઞ્ચધા।
જઙ્ઘોર્ધ્વરચના કાર્યા એકાંશેન મહામતે

સદ્ગૃહાણિ વિમાનાનિ દેવતાયતનાનિ ચ।
નાનારૂપાણિ વૈ તત્ર ચતુર્દિક્ષુ પ્રકલ્પયેત્

[અથ ભૂમિકાપઞ્ચકવિધાનમ્] 20-24
ભાગત્રિદશકેનાથ કુર્યાદ્વૈ ભૂમિકાગણમ્।
સઙ્કોચમુન્નતિં તાસાં રચનામવધારય

એકીકૃત્ય પુરા સર્વભૂમિકાભાગસઞ્ચયમ્।
ભુ(ભ?)ઞ્જન્નવતિભિર્ભાગૈસ્સમૈરેકાધિકૈર્મુને

ત્રયોદશભિરડ્ગૈસ્તુ કપોતોપરિ ભૂમિકા।
એકાપાયેન તન્માનાદૂર્ધ્વાન્તં હ્રાસયેત્ક્રમાત્

ભૂમિર્વૈ મુનિશાર્દૂલ યાવદૂર્ધ્વં તુ ભૂમિકા।
ભવત્યેકેન ચાંશેન અનેન વિધિના ભવેત્

ઉચ્છ્રાયહ્રાસૌ ભૂમીનાં પાર્શ્વસઙ્કોચ ઉચ્યતે।
કપોતપાલેરૂર્ધ્વાત્તુ પરિતઃ શિખરં ભવેત્

સપ્તવિંશતિભિર્ભાગૈરૂર્ધ્વસૂત્રૈસ્સમાનતઃ।
કપોતપાલેરર્વાક્તુ ભૂમાવેકાંશમાદિતઃ

પરિતશ્શોધયિત્વા વૈ એકં ચોપરિ ભૂમિષું।
એકૈકમંશં સંશોધ્ય યાવદૂર્ધ્વં તુ ભૂમિકા

પઞ્ચધા ભૂમિકાઃ કુર્યાત્ક્રમાદ્વૈ વિષમાંશતઃ।
એકસ્મિન્મેખલાસ્તિસ્રો ભાગે કાર્યાહ્યઘઃસ્થિતે

કપોતવદ્દ્વિતીયેઽસ્મિન્ભાગે તુ રજના ભવેત્।
મેખલાદ્વિતયં કુર્યાત્તૃતીયે ચ તદૂર્ધ્વતઃ

ચતુર્થં રચયેત્પશ્ચાત્કમ્બુભિઃ ચક્રપઙ્કજૈઃ।
એકૈવ મેખલા કાર્યા ઊર્ધ્વભાગે તુ પઞ્ચમે

મેખલાપત્રપુષ્પાદ્યૈ રચનીયાઽથ વા દ્વિજ।
સુશ્લક્ષ્ણા કેવલા કાર્યા સુવૃત્તા અશ્રભૂષિતા

એવં તુ સર્વભૂમીનાં કૃત્વા તુ રજનાઃ શુભાઃ।
ઊર્ધ્વસ્થા ઊર્ધ્વભૂમૌ તુ ભાગઃ પઞ્ચદશો હિ યઃ

[અથામલસારકવિધાનમ્] 20-25
તેનોષ્ણીષસમાયુક્તં કુર્યાદમલસારકમ્।
સંવિભજ્ય ત્રિધા તદ્વૈ ઉષ્ણીષં પ્રથમેન વૈ

ભૂમિકાગ્રાચ્ચ નિષ્ક્રાન્તમીષચ્છાદનવદ્દ્વિજ।
ઊર્ધ્વાત્તુ ભૂમિકાતુલ્યઃ(લ્યં?)સુલક્ષ્ણં રચનોઝ્ઝિતમ્

તદૂર્ધ્વં નવભિર્ભાગૈઃ સુસમૈઃ સંવિભજ્ય ચ।
ભાગેન મધ્યતઃ કણ્ઠં(1) વિસ્તીર્ણં પરિકલ્પયેત્

(1. કર્ણં ય્)
પરિતશ્ચાર્ધભાગેન કણ્ઠં(2) તુ પરિવર્ત્તુલમ્।
કણ્ઠા(3)ત્ર્રિતીયભાગેન કુર્યાત્તચ્ચાપિ ચોન્નતમ્

(2. કર્ણં ય્)
(3. કર્ણા ય્.)
તથાવિધં તુ કણ્ઠો(4)ર્ધ્વે કાર્યં દણ્ડાસનં શુભમ્।
શુક્તિસંપુટરૂપૈસ્તુ શૃઙ્ગૈરમલસારકમ્ (?)

(4. કર્ણા ય્.)
[અમલસારકસ્યોર્ધ્વમાણે ચક્રવિધાનમ્] 20-26
યુક્તં કુર્યાદ્દ્વિજશ્રેષ્ઠ ચક્રં ચાથ તદૂર્ઘ્વતઃ।
ધ્વજદણ્ડસમોપેતં દ્વાદશારં તુ ધાતુજમ્

એવંવિધાનિ સૂક્ષ્માણિ પ્રાસાદાનિ ચ નારદ।
કુર્યાદ્વૈ ભૂમિકોણેષુ દ્વિપઞ્ચાશત્કસંખ્યયા

[અથ પ્રાસાદદ્વારવિધાનમ્] 20-27
દ્વારં દ્વારાણિ વા ચાસ્ય કુર્યાન્માનયુતાનિ ચ।
સપીઠાત્પ્રતિમાનાચ્ચ(મામાનાત્?)દશમાંશેન ચાધિકમ્

ઉચ્છ્રિતં કલ્પયેદ્દ્વારં ઉચ્છ્રાયાર્ધેન વિસ્તૃતમ્।
દ્વારોચ્લ્રાયપ્રમાણં તુ વિહીનેન તુ કલ્પયેત્

દ્વારશાખાદ્વયં ચૈવ તદૂર્ધ્વાધ ઉદુંબરૌ।
નવશાખાન્વિતં કુર્યાચ્છાખાયુગ્મમુદુમ્બરે

[દ્વારાગ્રે મણ્ટપવિધાનમ્] 20-28
દ્વારાગ્રે મણ્ડપશ્ચાત્ર કાર્યો દ્વારત્રયાન્વિતઃ।
પ્રાસાદક્ષેત્રવિસ્તીર્ણં ચતુરશ્રં સમં તતઃ

કપોતભૂમિપર્યન્તમુન્નતસ્તત્ર મધ્યતઃ।
સ્તમ્ભદ્વાદશકં દદ્યાદ્ભિત્તિકાદ્વાદશાન્વિતમ્

પ્રાસાદમાનયુક્ત્યા તુ ભિત્તયઃ સ્યુશ્ચ નારદ।
એવં હિ કૌસ્તુભં નામ કૃત્વા પ્રાસાદમુત્તમમ્

તન્મધ્યે સંપ્રતિષ્ઠાપ્યા મન્ત્રમૂર્તિઃ સનાતના।
[પ્રતિષ્ઠાકાલઃ] 20-29
શુક્લપક્ષતિથૌ શ્રેષ્ઠે સુશુભે ચ મહાગ્રહે

સ્વાનુકૂલે ચ નક્ષત્રે શુદ્ધલગ્ને સ્થિતે(રે?)તથા।
આષાઢકાર્તિકે ચૈત્રે યત્ર યત્ર સ્થિતે રવૌ

[અધિવાસમણ્‍ડપ વિધાનમ્] 20-30
પ્રાગ્વા હ્યુદગ્વા પ્રાસાદાત્ત્રિંશદ્ધસ્તૈર્દ્વિજાયતમ્।
દ્વ્યધિકૈર્મણ્ડપં કુર્યાદ(1)ન્ય(?)દ્વાદશભિઃ કરૈઃ

(1. `ચતુર્દશકરાચ્ચૈવ યાવત્ત્રિંશત્કરાવધિઽ ઇતિ સાત્વતે પ્રતિષ્ઠાવિધિપ્રકરણે 25-અ. શ્લો. 5. દૃશ્યતે, તત્સમાનાર્થકતયાઽસ્મિન્ પાઠઃ શોધનીયઃ પ્રતિભાતિ।)
[મણ્ડપમદ્યે વેદિપઞ્ચકકલ્પનમ્] 20-31
સ્યાત્તુર્યાસ્રાયતં મધ્યે વેદીનાં તત્ર પઞ્ચકમ્।
પરિતઃ પઞ્ચહસ્તં ચ હસ્તે હસ્તેઽન્તરીકૃતમ્

પ્રદક્ષિણગણોપેતં વિતાનાદ્યૈશ્ચ ભૂપિતમ્।
[પઞ્ચાનાં વેદીનાં વિનિયોગભેદઃ] 20-32
વેદ્યામુત્તરસંસ્થાયાં કુર્યાત્કૃણ્ડં સલક્ષણમ્

હોમોપકરણં સર્વં તત્રોપરિ નિવેશ્યચ।
તતોઽપરાયાં વેદ્યાં તુ નેત્ર ઉન્મીલ્ય નારદ

મણ્ડલં મધ્યમાયાં તુ વેદ્યામપ્યેકપઙ્કજમ્।
પ્રસ્તાર્ય ચિત્રં શયનં ચતુર્થ્યાં મુનિસત્તમ

સ્નાનકર્મ તતઃ કુર્યાત્પઞ્ચમાયા તુ દક્ષિણે।
[પ્રતિષ્ઠાવિધાનોપક્રમઃ] 20-33
એવં કૃત્વા સમાનીય પીઠં બ્રહ્મશિલાન્વિતમ્

જપમાન્સતુ વારાહં મન્ત્રમસ્ત્રં ચ દેશિકઃ।
ભૂમિષ્ઠે ભદ્રપીઠે તુ વેદિકાયાં નિવેશ્ય ચ

આચાર્યાન્સાધકાન્વાથ ચતુરઃ પરિકલ્પ્ય ચ।
વાસુદેવાદિભિર્મન્ત્રૈઃ કૃતન્યાસાંસ્તુ પૂજયેત્

વસ્ત્રાદ્યૈઃ કર્મશાલાશ્ચ યાયાદસ્ત્રોદકેન તુ।
બિમ્બમાકારશુધ્યર્થં સ્નાપયિત્વા સમન્તતઃ

ઉદ્ધૃત્ય મૂર્તિપાદ્યૈસ્તુ શિલ્પિભિર્વા રથસ્થિતમ્।
સમાનીય તતો યત્નાજ્જપન્વૈ નારસિહ્મકમ્

વસ્ત્રેણાચ્છાદ્ય સંસ્થાપ્ય પિણ્ડિકોપરિ સાધકઃ।
ચક્રાભિમન્ત્રિતાન્મૂર્ધ્નિ દદ્યાત્સિદ્ધાર્થકાંસ્તતઃ

કૃત્વા સ્નાનં સમાચમ્ય દ્વારં સંપૂજ્ય પૂર્વવત્।
સંપ્રવિશ્ય ચ દિગ્બન્ધં કુર્યાત્સિદ્ધાર્થકાક્ષતૈઃ

શિષ્યસ્ય દીક્ષાવિધિના પ્રાગુક્તં ચ સમાપયેત્।
બિમ્બાદિસર્વદ્રવ્યાણામધિવાસં યથાસ્થિતમ્

સ્વાર્થતો વા પરાર્થેન સાધકઃ સુસમાહિતઃ।
શિષ્યવદ્દેવદેવસ્ય કિં તુ બિમ્બં નિવેદયેત્

ભગવન્ભૂતભવ્યેશ ત્વય્યેવારાધનાય ચ।
ઇદં બિમ્બં કરિષ્યામિ સંસ્તુત્ય(1) રજનિક્ષયે

(1. સંસ્કૃત્ય અ.)
[શિલ્પિદોષવિનાશાર્થસ્નપનવિધાનમ્] 20-34
તતઃ સ્નાત્વા પ્રભાતે તુ સ્નાપયેત્પ્રતિમાં મુને।
પ્રથમં કર્મશાલોત્થ દોષવિધ્વંસનાય ચ

(2)પઞ્ચવિંશ(તિ?)ત્તુ કોષ્ઠાનિ કલ્પયિત્વા તુ પૂર્વવત્।
નૃસિહ્મમન્ત્રજપ્તેન કેવલેનોદકેન ચ

(2. નૃસિંહમન્ત્રજપ્તેનેત્યર્ધસ્યાનન્તરં પઞ્જવિંશતીત્યસ્ય પાઠઃ સમુચિતઃ પ્રતિભાતિ।)
તતઃ પ્રાગાદિતો ન્યસ્ય સાધકઃ કલશાષ્ટકમ્।
પૂર્વં ક્ષીરામ્બુના પૂર્ણમપરં શુદ્ધવારિણા

તૃતીયં રત્નતોયેન હોમતોયેન ચાપરમ્।
ગન્ધસંમિશ્રિતં ચાન્યત્ફલપુષ્પોદકાન્વિતૌ(3)

(3. ન્વિતમ્ ય્.)
શાલીબીજામ્ભસા પૂર્ણમષ્ટમં પરિકીર્તિતમ્।
સત્યાદ્યૈઃ પઞ્ચભિર્મન્ત્રૈસ્ત્રિભિઃ સિંહાદિકૈઃ ક્રમાત્

એકૈકં સપ્તધાઽઽમન્ત્ર્ય પ્રાગાદૌ કલશં દ્વિજ।
એકૈકસ્મિન્વિનિક્ષિપ્ય દર્ભમૃદ્ગોમયાંસ્તિલાન્

તતસ્તેષાં બહિર્ન્યસ્ય તથાદિક્કલશાષ્ટકમ્।
ધાત્રીફલોદકં પૂર્વે પથ્યાતોયં તતો પરે

ગળૂચિક્વાથમન્યસ્મિન્વિભીતકજલં પરે।
કુમારિક્વાધિતં તોયં વ્યાઘ્રીસલિલમેવ ચ

નાગરોદકમન્યસ્મિન્તથાઽન્યસ્મિન્મધૂદકમ્।
એતાનિ ચક્રમન્ત્રેણ હૃદાદ્યેનાભિમન્ત્ર્ય ચ

પૂર્વોક્તૈરથ ગાયત્ર્યા કલશૈઃ સ્નાપયેત્ક્રમાત્।
દ્વિતીયાવરણસ્થૈસ્તુ ઉપચારા હૃદા મુને

કેવલેનોદકેનાથ અસ્ત્રજપ્તેન સેચયેત્।
શિલ્પિદોષવિનાશાર્થં સ્નાનમેતદુદાહૃતમ્

[અધિવાસસ્નપનાર્થકલશસ્થાપનાવિધાનમ્] 20-35
વિલિખ્ય તત્ર ચૈશાન્યાં કમલં ષોડશચ્છદમ્।
કર્ણિકોપરિ સંસ્થાપ્ય કલશાનાં ચતુષ્ટ્યમ્

પૂર્વપત્રાત્સમારભ્ય યાવદીશાનગોચરમ્।
ષોડશાન્યાન્પ્રતિષ્ઠાપ્ય તથૈવ કલશાન્મુને

પરિધાય તતો વિપ્ર વાસસી અધરોત્તરે।
[અથ નેત્રોન્મીલનવિધાનમ્] 20-36
દ્વિતીયવેદ્યામૂર્ધ્વે તુ શયનં પરિકલ્પ્ય ચ

તત્ર પૂર્વશિરસ્કં ચ બિમ્બં પ્રસ્વાપયેદ્દ્વિજ।
સ્વયં શલાકાં સૌવર્ણીં ગ્રહીત્વાઽસ્ત્રાભિમન્ત્રિતામ્

ઉલ્લિખેત્સાધકો નેત્રે નેત્રમન્ત્રેણ નારદ।
સ્નાતઃ શુદ્ધામ્બરધરસ્ત્વાચાર્યેણાવલોકિતઃ

અસ્ત્રમન્ત્રિતશસ્ત્રેણ શિલ્પી પ્રકટતાં નયેત્।
પીઠિકા તુ યદગ્રે સ્યાદ્બ્રહ્મપાષાણસંયુતા

ભદ્રપીઠે સમારોપ્ય તથા બિમ્બં તુ સુસ્થિરે।
આધારાદિક્રમોપેતે સદા લબ્ધે સુપૂજિતે

નિરીક્ષેત તતો બિમ્બં પ્રદીપ્તં જ્ઞાનચક્ષુષા।
તાડયેદસ્ત્રપુષ્પેણ કવચેનાવકુણ્ઠ્ય ચ

[નેત્રોન્મીલનાઙ્ગભૂતલઘુસ્નપનમ્] 20-37
હૃદા વૈ પઞ્ચગવ્યેન તતશ્ચૈવ મૃદમ્બુના।
સર્વૌષધ્યુદકેનૈવ કેવલેનામ્મસાઽથ વૈ

સંમૃજ્ય વાસસા ચૈવ સુસિતેનાહતેન ચ।
[કૌતુકવિસર્જનમ્]
કૌતુકં મોચયેત્પશ્ચાત્ ચક્રમન્ત્રેણ મન્ત્રવિત્

દત્વા શિરસિ ચાર્ઘ્યં તુ પુષ્પોદકસમન્વિતમ્।
સંશોધ્ય ધારણાભિસ્તુ ધ્યાત્વા તીક્ષ્માંશુબિમ્બવત્

સંહૃત્ય હૃદિ નિક્ષિપ્ય બહિસ્થં સ્નાપયેત્તતઃ।
[અધિવાસસ્નપનવિધાનમ્] 20-38
પૂજિતૈર્મન્ત્રિતૈઃ શુદ્ધૈઃ કલશૈર્દ્રવ્યપૂરિતૈઃ

ચન્દનાર્ઘ્યફલોપેતૈર્વૃક્ષપલ્લવશોભિતૈઃ।
દર્ભચ્છદધરૈઃ પટ્ટસ્રગ્ગ્ન્ધપરિભૂષિતૈઃ

હૃદ્યૈઃ ષોડશભિર્વિપ્ર તત્રૈવેશાનદિક્‌સ્થિતૈઃ।
[સ્નપનકલશેષુ પૂરણીયદ્રવ્યાણિ] 20-39
પ્રથમં પઞ્ચગવ્યેન કેવલેન તુ પૂરયેત્

ગોમૂત્રેણ દ્વિતીયં તુ તૃતીયં ગોમયામ્બુના।
ત્રેતાગ્નિભૂતિના વિપ્ર ચ (તુ?)ર્થં સોદકેન તુ

ગજગોવૃષભશૃઙ્ગવલ્મીકાખ્ય (કોત્થ?) મૃદા પરમ્।
શાલિક્ષેત્રાન્નદીમધ્યાત્પદ્મષણ્ડાચ્ચ પર્વતાત્

મૃદ્ભિઃ ષષ્ઠં તુ કલશં પૂરણીયં તતો દ્વિજ।
સપ્તમં સર્ષપામ્ભોભિઃ સર્વૌષધિભિરષ્ટમમ્

ક્ષીરેણ નવમં વિદ્ધિ દધ્ના દશમમુચ્યતે।
ઘૃતેન ચૈકાદશકં મધુના દ્વાદશં દ્વિજ

સર્વૈસ્ત્રયોદશં બીજૈઃ ફલૈસ્સર્વૈશ્ચતુર્દશમ્।
સમસ્તધાન્યૈરપરં સર્વગન્ધૈસ્તુ ષોડશમ્

હૃદાઽભિમન્ત્રિતં કૃત્વા એકૈકં કલશં પુરા।
સ્નપયેન્મૂલમન્ત્રેણ એકૈકેન તતઃ ક્રમાત્

ઉદકાન્તરિતેનૈવ સાર્ઘ્યેણ મુનિસત્તમ।
મસૂરમાષગોધૂમચૂર્ણૈરથ વિમૃજ્ય ચ

[બિમ્બે મન્ત્રન્યાસવિધાનમ્] 20-40
પ્રક્ષાલ્ય ચાર્ચ્ય શિરસા મૂર્તિમન્ત્રં ન્યસેત્તતઃ।
મૂર્ધ્નિ વક્ત્રેઽસયોઃ કર્ણે હૃદિ નાભૌ તુ પૃષ્ઠતઃ

કટિમૂલે તથોર્વોશ્ચ જાનૌ ગુલ્ફે ચ પાદયોઃ।
શેષં મન્ત્રગણં પ્રાગ્વદ્ધસ્તન્યાસં વિના ન્યસેત્

[સકલીકરણાદિ વિધાનમ્] 20-41
સકલીકરણં કુર્યાન્નિષ્કલીકરણં તથા।
તતશ્ચોભયરૂપાત્મા(પત્વં?) સર્વં પૂર્વોક્તવદ્દ્વિજ

[કર્ણિકાસ્થિતૈઃ કલશૈઃ સ્નપનમ્] 20-42
સત્યાદિમન્ત્રૈઃ સંસ્નાપ્ય કલશૈઃ કર્ણિકાસ્થિતૈઃ।
પુષ્પોદકેન પ્રથમં ગન્ધસ્વર્ણોદકેન તુ

સર્વરત્નોદકેનાથ માર્જયેદથ વાસસા।
[અથાર્ઘ્યસમર્પણપ્રભૃતિવિજ્ઞાપનાન્તમભ્યર્ચનમ્] 20-43
મૂલમન્ત્રાભિજપ્તં તુ દત્વાઽર્ઘ્યં મૂર્ધ્નિ નારદ

સમાલભ્ય તતો બિમ્બં ચન્દનાદ્યૈર્વિલેપનૈઃ।
વાસસી પરિધાયાથ અલઙ્કૃત્ય યથાવિધિ

કિરીટનૂપુરાદ્યૈશ્ચ દિવ્યૈરાભરણૈર્મુને।
સુપુષ્પધૂપદીપાદિમધુપર્કેણ ચાર્ચયેત્

નૈવેદ્યૈર્વિવિધૈશ્ચાથ માત્રાતામ્બૂલદર્પણૈઃ।
મુદ્રાં બધ્વા પ્રણમ્યાથ વિજ્ઞાપ્ય પરમેશ્વરમ્

[અથ બિંબસહિતે પીઠે સમસ્તાધ્વમયત્વધ્યાનમ્] 20-44
વિધિનાઽનેન સંપૂજ્ય પીઠં બ્રહ્મશિલાન્વિતમ્।
સ્નાપિતં સહ બિમ્બેન યત્પુરા મુનિસત્તમ

સમસ્તાધ્વમયીં ધ્યાયેત્પીઠિકાં વિગ્રહાન્વિતામ્।
[પીઠે આધારશક્ત્યાદિધ્યાનમ્] 20-45
આધારશક્તિભૂતાન્તં સ્મરેદ્બ્રહ્મશિલાન્વિતમ્

[પીઠસ્યાચ્છાદનમ્] 20-46
શિલાં સપિણ્ડિકાં પશ્ચાદાચ્છાદ્ય શુભવાસસા।
[અથ નીરાજનમ્] 20-47
નિવેદ્યાચમનં ચાર્ઘ્યં કુર્યાન્નીરાજનં તતઃ

[અથ રથયાત્રાવિધાનમ્] 20-48
પુણ્યાહજયઘોષેણ વેદધ્વનિયુતેન ચ।
શઙ્ખવાદિત્રનિર્ઘોષપટહૈર્ગીતિભિસ્સહ

સુશુભૈરતુલૈર્વિપ્ર સમારોપ્યાચલં યથા(રથે?)।
તતઃ પ્રદક્ષણીકૃત્ય ગ્રામં પ્રાસાદપૂર્વકમ્

તં રથં રથમાર્ગેણ રાજવેશ્મ પ્રવેશયેત્।
ભક્ત્યાઽર્ઘ્યપાદ્યે દત્વાદૌ દ્વારાગ્રસ્થસ્ય વૈ તતઃ

[અથ શયનાધિવાસવિધાનમ્] 20-49
શ્વોભૂતાયાં ચતુર્થાયાં કુર્યાત્સ્વસ્તિકમણ્ડલમ્।
રજસા વાઽથ કુસુમૈઃ ચતુર્વર્ણૈર્મહોજ્વલૈઃ

તત્ર દર્ભસ્તરં દત્વાલાજાદીન્મધ્યતઃ ક્ષિપેત્।
સખટ્ઠાલિપ્તકાં(?) ન્યસ્ય સર્વોપકરણાન્વિતમ્

પીઠન્યાસક્રમેણાથ મૂર્ધ્નો દેશેઽથ નારદ।
પૂર્વલક્ષણસંયુક્તં પૂજિતં કલશં ન્યસેત્

તસ્મિન્નિદ્રાં તથા રાત્રિમનન્તં પૂજયેચ્છ્રિયમ્।
તતઃ પીઠસ્થિતં દેવમવતાર્ય શનૈઃ શનૈઃ

શય્યાયામુપરિ ન્યસ્ય પ્રાક્‌શિરો હૃદયેન તુ।
વર્મણાઽઽચ્છાદનપટં દત્વા ધૂપાદિવાસિતમ્

મૂલેન શયનસ્થસ્ય કુર્યાદાપ્યાયનં તતઃ।
વૈભવં દેવતાચક્રં વ્યૂહાખ્યં તદનન્તરમ્

સૂક્ષ્મં ચાપિ મુનિશ્રેષ્ઠ પાદયેર્હૃદિ મૂર્ધનિ।
પ્રપૂજ્ય પુષ્પધૂપાર્વ્યમુદ્રાભિઃ પ્રણમેદથ

[સ્નપનનેત્રોન્મીલનાદિતત્તત્ક્તિયાઙ્ગભૂતહોમવિધાનમ્] 20-50
ગત્વા કુણ્ડસમીપં તુ વ્યાપારેષ્વખિલેષુ ચ।
હોમં કુર્યાદ્યથાશક્તિ તિલાજ્યૈઃ શતપૂર્વકમ્

સ્મૃત્વૈકૈકં તુ વૈ કર્મ કર્તા મન્ત્રોદ્નિતેન ચ।
હૃન્મન્ત્રેણ સમૂલેન દત્વા પૂર્ણાહુતિં તતઃ

આપ્રભાતાચ્ચ તત્કાલં કર્મણાં પૂરણાય ચ।
[શાન્ત્યુદકેન બિમ્બશિરસિ પ્રોક્ષણમ્] 20-51
તતઃ શાન્ત્યુદકં મૂર્ધ્નિ હોમાન્તે સ્વાત્મનો(?)દ્વિજ

દત્વાઽથ બિમ્બશિરસિ મૂલેનાષ્ટકમેવ તત્।
[કર્મમન્ત્રાણાં જપો બલિદાનં ચ] 20-52
જપં ચ કર્મમન્ત્રાણાં યથાશક્તિ સમાચરેત્

ભૂતાનાં બલિદાનં ચ કૃત્વાઽસ્ત્રેણ તુ પૂર્વવત્।
[ચતુર્દિક્ષુ હોમઃ] 20-53
પ્રાસાદસ્ય ચતુર્દિક્ષુ કુણ્ડેષુ સુશુભેષુ ચ

મણ્ડપસ્યાથવા કુર્યાદ્ધોમં પ્રાગાદિ મૂર્તિપઃ।
સ્વૈસ્વૈર્મન્ત્રૈઃ સહસ્રં તુ શતં વાઽષ્ટાધિકં મુને

(1)તૈશ્ચ શાન્ત્યુદકં મૂર્ધ્નિ બિમ્બે વૈ દાપયેદ્ગુરુઃ।
(1. તૈઃ---મૂર્તિપૈઃ)
[અથ ધ્યાનાધિવાસનમ્] 20-54
અથાધિવાસનં કુર્યાદ્વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા

ધ્યાનાખ્યં નિષ્કલં શુદ્ધં યેન સન્નિહિતઃ સદા।
મન્ત્રોહ્યર્ચાગતો વિપ્ર સ્યાત્પટસ્થોઽથવા પુનઃ

ન ચોપસંહૃતો યાવદ્ગુરુણા તચ્વવેદિના।
પ્રાક્સર્વમુપસંહૃત્ય સંહારક્રમયોગતઃ

સ્વરૂપે(ઽ)વિકૃતે શુદ્ધે ગુરુરાસ્તે ચ નારદ।
સ્વહૃદ્રશ્મિમયે પદ્ભે સ્થિતિં કૃત્વા પુરાઽત્મનઃ

એવમેવાવિનાશાં ચ નિરસ્તાવયવામથ।
બોધિવિજ્ઞાનદેહં ચ બિમ્બં સમ્ભાવ્ય વૈ તથા

દ્વૌ સુષુમ્નાત્મકૌ માર્ગૌ પ્રજ્વલદ્ભાસ્વરાકૃતી।
હૃત્પદ્મગોલકાપૂર્વમેકૈકં તૌ વ્યવસ્થિતૌ

મણિપ્રભેવચોદ્બુદ્ધૌ (ર્ધ્વાધો ?) વ્યાપકત્વેન સંસ્થિતૌ।
યથાઽત્મનિ તથા દેવે યથા દેવે તથાઽત્મનિ

વિભાવ્ય ચ તતો યાયાદ્દક્ષિણેન પથા મુને।
સ્વદેહાદ્ધૃદયં દે(દૈ?)વં વામમાર્ગેણ સંવિશેત્

યથાત્માત્મહૃદયે હ્યનુભૂતો હ્યનૂપમઃ।
તદા તદ્ધૃદયાન્તસ્થં સ્મરેદ્વિજ્ઞાનગોળકમ્

દૃષ્ટ્વા સ્વરસ્મિખચિતમાનન્દાપૂરિતં મહત્।
ગમાગમૈકનિષ્ઠં તુ શક્તૌ બ્રહ્મણ્યથાત્મનિ

દેવદેહસ્થિતેનૈવ વિજ્ઞાનેન સહૈકતા।
નિષ્પાદ્યા યાવદસ્પન્દકાલમાનં સ્વદેહગમ્

પદં યદાત્મના વિપ્ર કેવલેનાનુભૂયતે।
સ્પન્દપ્રવર્તિતેનાથ કાલેનૈકાત્મના દ્વિધા

કૃત્વાઽઽત્મનિ તથા દેવે નિષ્ક્રામેદથ સાધકઃ।
દેવદક્ષિણમાર્ગેણ વિશેદ્વામેન ચાત્મનઃ

હૃદયં ભાસુરાકારં જન્મા(જ્ઞાના ?)મૃતપરિપ્લુતમ્।
યોગોઽયં મુનિશાર્દૂલ બિમ્બસ્ય દ્રવ્યજસ્ય ચ(?)

આપાદાન્મર્ધપર્યન્તં નાડીબૃન્દસ્ય વ્યઞ્જકમ્(કઃ ?)।
[ઈશ્વરસન્ધાનમ્] 20-55
યેન સર્વેશતા વિપ્ર બિમ્બસ્યાસ્ય પ્રજાયતે

તં યોગમધુના વચ્મિ એકાગ્રમવધારય।
હૃત્પુણ્ડરીકમધ્યસ્થઃ સાધકો વૃત્તિવર્જિતઃ

સ્વમન્ત્રોચ્ચારયોગેન પ્રાગ્વત્પદમનામયમ્।
યાયાદૂર્ધ્વં પ્રવાહેણ તાવદ્ભૂયઃ પ્રવર્તતે

(1)અનિચ્છન્નવ્યથોઽક્ષુબ્ધઃ સ્વેચ્છયા ક્ષોભમેતિ ચ।
યથાઽઽસન્નતરો દીપો હ્યકમ્પઃ કમ્પમેતિ ચ

(1. અગ્નિચ્ચન્નો ચ્.લ્.)
કોશકારો યથા તન્તું ગૃહીત્વા સંપ્રવર્તતે।
વિજ્ઞાનશક્તિમાલમ્બ્ય એવં ભૂયો હૃદમ્બુજમ્

સ્વકીયં માયયાઽઽચાર્યઃ પૂર્વવત્સંવિશેત્તતઃ।
દેવસ્ય હૃદયામ્ભોજં વિલોક્ય સહ તેન વૈ

ભાવયિત્વાઽથ વિજ્ઞાનં બોધશક્ત્યા તતો વ્રજેત્।
તદ્દ્વાદશાન્તમાગત્ય જ્ઞેયાખ્યં નચ નાન્તરમ્

તત્પદાત્પૂર્વયુક્ત્યાઽથ દૈવં હૃદયમાશ્રયેત્।
તતો વૈ દેવહૃદયાત્પ્રવિશ્ય હૃદયં સ્વકમ્

સહ માર્ગેણ હૃદયાદેત્ય સ્વં નેત્રગોલકમ્।
એવં દેવેઽનુસન્ધાય નિરીક્ષ્ય ચ પરસ્પરમ્

દેવાલોકેન ચાત્માનમનુસિદ્ધિં ચ સંસ્મરેત્।
આત્માલોકેન દેવેશં ભિન્નં સર્વત્ર ભાવયેત્

એતદીશ્વરસન્ધાનં ભિન્નમેકાન્તલક્ષણમ્।
સર્વૈશ્વર્યપ્રદં વિદ્ધિ સર્વદા પ્રતિમાસુ વૈ

[શબ્દાનુસન્ધાનમ્] 20-56
અથશબ્દાનુસન્ધાનમનેકાદ્ભુતદર્શનમ્।
વક્ષ્યામિ ચૈવ મન્ત્રાત્મા બિમ્બેનૈકાઙ્ગતાં વ્રજેત્

નિષ્કમ્પબોધસામાનય્રૂપો ભૂત્વા પુનઃસ્વયમ્।
યે શબ્દજનિતા ભાવાઃ સૂક્ષ્મૈઃ(ક્ષ્માઃ ?)સૂક્ષ્મતરાખિલાઃ

(2)સામાન્યાબોધશબ્દેન તાન્પશ્યેદેકતાં ગતાન્।
સઙ્કલ્પપૂર્વપૂર્વોત્થશબ્દમાત્રેણ વર્જિતાન્

(2. સામાન્ય અ)
સચાભિમુખમાયાતિ સંકલ્પાદુત્થિતસ્ય ચ।
શબ્દરૂપપદાર્થસ્ય શબ્દઃ સ પરમો દ્વિજ

સઙ્કલ્પપદવીરૂઢઃ સ્ફુરત્યન્તસ્થિતઃ સ્ફુટમ્।
પદાર્થોપરિ યઃ શબ્દો મધ્યમં વિદ્ધિ તં મુને

હૃત્પદ્મકર્ણિકાસંસ્થઃ પ્રયત્નપદવીષુ ચ।
વિજ્ઞાનકરણોત્થાસુ યશ્ચાભિવ્યક્તિમેતિ ચ

વાચ્યવાચકરૂપેણ સ શબ્દઃ સ્થૂલ ઉચ્યતે।
અતિસ્થૂલપરત્વેન સ ચ વાગ્વિષયે પુનઃ

દૃશ્યાદૃશ્યેપુ ભાવેષુ અભિવ્યક્તિં પ્રયાતિ ચ।
તતઃ સ્થૂલતરઃ શબ્દો વ્યવહારેઽખિલઃ સ્થિતઃ

તસ્માચ્છબ્દમયો દેહ ઇતિ ચેતસિ વૈ પુરા।
નિષ્કમ્પં સાધકૈઃ કૃત્વા બિમ્બં ભાવ્ય તદાત્મકમ્

શબ્દસંહારયોગેન સ્વપિણ્ડં બિમ્બસંયુતમ્।
નિષ્કમ્પબોધશબ્દાત્મા યો ગુરુઃ સપ્રપશ્યતિ

પૂર્વોક્તક્રમયોગેન શબ્દબ્રહ્માત્મના (1)તુ તમ્।
પશ્યેત્પરિણતં વિપ્ર ક્રમાદ્બિમ્બાત્મના તુ વૈ

(1. કૃતમ્ ય્)
તેન સંસ્થાપિતં બિમ્બં ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદમ્।
એવં શબ્દાનુસન્ધાનં કૃત્વા બિમ્બસ્ય નારદ

[અથ મન્ત્રસન્ધાનમ્] 20-57
તતો વૈ મન્ત્રસન્ધાનમારભેત પ્રયત્નતઃ।
અશબ્દભેદં શવ્દાત્મ નિત્યોદિતમનાહતમ્

સ્વહૃત્પદ્મસ્થિતં મન્ત્રમુદિતં નાદસૂત્રવત્।
નિસ્સૃતં મધ્યમાર્ગેણ બિમ્બાન્તઃ સંવિશન્ સ્મરેત્

સ્ફુરત્તારકરૂપં ચ મન્ત્રૈર્વ્યાપ્તં તથાઽખિલૈઃ।
મન્ત્રાત્માનં જગન્નાથં બિમ્બં તત્પદ્મમદ્યગમ્

સંસ્મરેત્સૃષ્ટિસંહારૌ કુર્વન્તં સાધકોત્તમઃ।
પરઃ સએવ બોદ્ધવ્યઃ સુસૂક્ષ્મઃ સ ચ નિષ્કલઃ

સકલં નિષ્કલં ચૈવ બોદ્ધવ્યમુભયાત્મકમ્।
[ભગવતો નિદ્રાનુસન્ધાનપ્રકારઃ]
વિજ્ઞાનરજનીમધ્યે જ્ઞેયં નિદ્રારસાન્વિતમ્

[અથ પ્રબોધપ્રકારાનુસન્ધાનમ્]
તત્ત્વગ્રામપ્રભાતેઽથ સમ્ભોગદિવસોદયે।
પ્રબુદ્ધં સંસ્મરેદ્દેવમવતીર્ણં પરાત્પદાત્

[બિમ્બસ્ય પીઠેન સહૈકીકૃતત્વભાવનમ્]
સર્વાધ્વભોગભૂપીઠં તેનાક્રાન્તં ચ ભાવયેત્।
સ્થિતિરાધારશક્તિર્વૈ વિભોર્મન્ત્રાત્મકસ્ય ચ

તસ્માદ્બ્રહ્મશિલાપીઠં બિમ્બમેકીકૃતં સ્મરેત્।
[અથ મન્ત્રન્યાસપૂર્વકમભ્યર્ચનમ્] 20-58
ધ્યાનાધિવાસયોગેન પૂજયેત્તદનન્તરમ્

મન્ત્રન્યાસં પુરા કૃત્વા ત્રિધા પૂર્વક્રમેણ તુ।
હસ્તન્યાસં વિના વિપ્ર લયયુક્તતયાઽખિલમ્

પાદ્યેનાર્ઘ્યેણ પુષ્પેણ ધપેન ચ વિલેપનૈઃ।
મધુપર્કેણ ચાન્નેન ભક્ષ્યૈરુચ્ચાવચૈસ્તથા

પવિત્રૈઃ પાનકૈ હૃદ્યૈસ્તૈ રસાલાદિભિઃ ફલૈઃ।
મવુરામ્બુરસૈઃ સર્વૈર્મૂર્ત્તૈર્ભોગૈરનેકશઃ

સમસ્તધાતુભિર્બીજૈર્વાદ્યૈર્ગેયૈસ્તથાઽખિલૈઃ।
વસનચ્છત્રવસ્ત્રૈસ્તુ દર્પણાઞ્જનવાહનૈઃ

ઉપાનટ્‌પાદુકાભ્યાં ચ ચામરૈઃ પાદપીઠકૈઃ।
પ્રતિગ્રહેણ તામ્બૂલૈર્વાસોભિર્ધ્વજભૂષણૈઃ

ઉદ્યાનવેશ્મપ્રાસાદરચનારચિતૈઃ શુભૈઃ।
શયનૈરાસનૈઃ સર્વૈઃ ગૃહોપકરણૈસ્તથા

પતાકાભિર્વિતાનૈશ્ચ શસ્ત્રૈશ્શાસ્ત્રૈસ્તથાઽખિલૈઃ।
માત્રાગોભિસ્તથા ગ્રામૈઃ પશુભિઃ પક્ષિભિસ્તથા

અન્તર્માનૈરનન્તૈશ્ચ સંપૂર્ણૈરપ્યકૃત્રિમૈઃ।
વધ્વા કામદુધાં મુદ્રાં સ્વમન્ત્રાભોગરૂપિણીમ્

ભોગમન્ત્રેણ ચૈકૈકં ગાયત્ર્ર્યા વિનિવેદ્ય ચ।
તતો જિતંતે સ્તોતવ્યો દત્વા ધૂપં મુહૂર્મુહૂઃ

[પૂર્વાદિષુ ચતુર્ષુ દિક્ષુ પશ્ચિમાદ્યભિમુખમવસ્થિતૈર્બ્રાહ્મણૈઃ ક્રમાદૃગાદિમન્ત્રપઠનમ્] 20-59
પૂર્વે પ્રત્યઙ્‌મુખં કૃત્વા આસનસ્થં દ્વિજોત્તમમ્।
પુષ્પમાલ્યૈસ્તથોષ્ણીષૈર્ભૂષણૈસ્ત્વઙ્ગુલીયકૈઃ

ઋઙ્‌મન્ત્રાન્પાઠયેત્પૂર્વં વીક્ષ્યમાણમુદગ્દિશમ્।
યજુર્બૃન્દં વૈષ્ણવં યત્પાઠયેદ્દેશિકસ્તુ તત્

ગાયેત્સામાનિ શુદ્ધાનિ સામજ્ઞઃ પશ્ચિમસ્થિતઃ।
ભક્તશ્ચોદક્‌સ્થિતો બ્રૂયાદ્દક્ષિણસ્થો(ણાસ્યો?) હ્યથર્વણમ્

સ્વશાખોક્તાંસ્તથા મન્ત્રાન્ (1)જ્ઞાતલિઙ્ગાનશેષતઃ।
એકૈકં શિષ્યવર્ગેણ વૃતો યાજ્યક્રમેણ તુ

(1. જ્ઞાન ય્.)
[આપ્તાદ્યનુયાયિભિઃ સહ ઈશાદિવિદિક્ષુ સ્થિતૈઃ યત્યાદિભિઃ એકાયનીયશાખામન્ત્રપઠનમ્] 20-60
ભગવદ્ભાવિનો યે ચ (2)યતયઃ પાઞ્ચરાત્રિકાઃ।
ચતુર્ભિરાપ્તૈર્વિપ્રાદ્યૈર્યુક્તાંસ્ત્વીશદિશિ ન્યસેત્

(2. યત્યાદીનાં લક્ષણં દ્વાવિંશે પટલે બોવ્યમ્)
એકાન્તિનસ્તથાઽઽપ્તૈશ્ચ(ઽનાપ્તૈઃ?)યુક્તાનાગ્નેયદિગ્ગતાન્।
નિવેશ્ય વિપ્ર નૈઋત્યાં ભક્તાન્વૈખાનસૈઃ(સાન્ ?)સહ

ચતુર્ભિરઞ્જલીકૈસ્તુ તતો વાયવ્યગોચરે।
સારમ્ભિણસ્સાત્વતાંશ્ચ તત્કાલે ભગવન્મયાન્

ચત્વારોઽથ ચતુર્દિક્ષુ યોજ્યાશ્ચ શિખિનો મુને।
તેષાં ચૈવાનુયાયિત્વાચ્ચત્વારસ્તુ પ્રવર્તિનઃ

બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ચ મુનિસત્તમ।
એકાયનીયશાખોત્થાન્મન્ત્રાન્પરમપાવનાન્

પાઠયેચ્ચ યતીનાપ્તાન્ પૂર્વાન્વૈ પાઞ્ચરાત્રિકાન્।
સ્વાનુષ્ઠાનૈઃ સ્વકાન્મન્ત્રાન્જપતઃ સંશિતવ્રતાન્

[પ્રાગાદિષુ ચતુર્ષુ દિક્ષુ ગુર્વાદીનાં સ્થિતિઃ] 20-61
પ્રાગાદૌ ચોન્તરાન્તં ચ ચત્વારો (3)ગુરુપૂર્વકાઃ।
બહવઃ સમયજ્ઞાન્તાઃ દ્વાવેકો વા સ્વશક્તિતઃ

(3. ગુર્વાદીનાં લક્ષણામષ્ટાદશે પઠલે પ્રોક્તમ્.)
કૃતન્યાસાસ્તથા ધ્યાનમુદ્રાલઙ્‌કૃતપાણયઃ।
સ્વવાસસિ સ્વકાં મુદ્રાં છન્નાં કુર્યુઃ પરસ્પરમ્

[સ્તોત્રપાઠકાનાં બહિઃ સ્થિતઃ] 20-62 ?
ગીતનૃત્તપરીશ્ચાન્યે અગ્રતઃ સ્તોત્રપાઠકાઃ।
વન્દિબૃન્દયુતા બાહ્યે તથા દુન્દુભિવાદિનઃ

પ્રતિકર્મ તતઃ કુર્યાદ્ધોમં શક્ત્યા તુ સાધકઃ।
[બ્રહ્મશિલાપીઠયોસ્તત્ત્વસંશોધનાદિ] 20-63
દીક્ષાવિધિક્રમેણૈવં સકલાં તત્ત્વપદ્ધતિમ્

સંશોધ્ય પરભાવસ્થ આચાર્યઃ સુસમાહિતઃ।
આધારશક્તિમન્ત્રેણ જુહુયાદ્બ્રહ્મસંજ્ઞિતમામ્

સન્તર્પ્ય પીઠિકાં શક્ત્યાધારમન્ત્રેણ નારદ।
લયાત્મરૂપી ભગવાનાજ્યેન બહુના તતઃ

[શાન્ત્યુદકપ્રોક્ષણમ્] 20-64
દદ્યાચ્છાન્ત્યુદકં મૂર્ધ્નિ ક્રમેણૈવ તુ ત્રિષ્વપિ।
મૂલમન્ત્રેણ વિધિવદ્ધૃદયાદ્રેચિતેન તુ

ભગવન્તં કૃતે ત્ત્વેવં બિમ્બસ્થં શ્રાવયેદ્ગુરૂઃ।
મનસા સુવિશુદ્ધેન ઇમં મન્ત્રમુપસ્થિતમ્

[સાન્નિઘ્યપ્રાર્થનમ્] 20-65
ત્વયા સન્નિહિતેનાત્ર ભવિતવ્યમથોક્ષજ।
મત્પૂર્વાણાં હિ ભક્તાનાં સિદ્ધિહેતોર્નિરઞ્જન

તતઃ સ ભગવાન્મન્ત્રપ્રબુદ્ધઃ (1)કમલેક્ષણઃ।
[ઉત્થાપનસંમુખીકરણાદિ] 20-66
વિમ્બમુત્થાપ્ય તુ ધ્યેય આચાર્યેણ તુ સમ્મુખમ્

(1. સકલે અ.)
કૃત્વા તુ પાદપતનમષ્ટાઙ્ગેન તુ સાધકઃ।
[લયભોગવિધાનેન યજનમ્] 20-67
અત્યૌત્સુક્યાચ્ચ યાગસ્થમવતાર્ય યજેત્તતઃ । 281 ॥
લયભોગાત્મના સમ્યક્ પૂર્વોક્તવિધિના તતઃ।
[વહ્નિસ્થસ્ય પૂજનમ્] 20-68
તથા ક્રમેણ વહ્નિસ્થં પૂજયિત્વા પ્રતર્પ્ય ચ

[શાન્તિહોમવિધાનમ્] 20-69
ચતુર્દ્રવ્યમયં હોમં તતઃ સાધક આચરેત્।
તત્ત્વાનાં ચ સમસ્તાનાં વિભવસ્યાખિલસ્ય ચ

વ્યૂહસ્ય સૂક્ષ્મસંજ્ઞસ્ય મન્ત્રસ્યાનેકરૂપિણઃ।
મન્ત્રાતિરિક્તશક્તેસ્તુ શક્તીશસ્યાયુતસ્ય ચ

એકસન્ધાનકરણં વિન્યસ્યાપિ(સ્તાનાં ?) તતો મુને।
સંહારસ્થિતિયોગેન યથા તદવધારય

બિમ્બાત્મનો વિભોઃ સ્પૃષ્ટ્વા ઘૃતેન ચરણદ્વયમ્।
તદ્ધૃતં હોમયેદ્વિપ્ર શતસંખ્યાષ્ટસંયુતમ્

અન્તે નિક્ષિપ્ય પાદાભ્યાં દર્ભકૂર્ચેન ચોપરિ।
તથૈવ દધ્ના હોમં ચ સ્પૃષ્ટ્વા નાભિં સમાચરેત્

ક્ષીરહોમં તતઃ કુર્યાદ્ધૃદ્દેશે સ્પર્શને સતિ।
અથોત્તમાઙ્ગં સંસ્પૃશ્ય હોમયેત્કેવલં મધુ

એકીકૃત્યાથ વૈ સર્વં સમભાગેન નારદ।
સર્વગાત્રાણિ સંસ્પૃશ્ય હોમયેત્તદનન્તરમ્

અનિરુદ્ધાદિસત્યાન્તૈર્મન્ત્રૈઃ પાદાદિ હોમયેત્।
દત્વા ઘૃતેન વૈ પશ્ચાત્પૂર્ણાં મૂલેન નારદ

[શાન્તિહોમાન્તે મદ્વાદિચતુર્દ્રવ્યૈર્ભોજનવિધાનં દક્ષિણાદાનં ચ]
ભોજયેન્મૂર્ત્તિમન્ત્રેણ મધ્વાજ્યઘૃતપાયસૈઃ।
દક્ષિણાં ચ યથાશક્તિ દદ્યાદ્ધેમાદિકં તતઃ

[અથ લગ્નકાલપ્રતીક્ષાયાં કાલાપનોદનક્રમઃ] 20-70
પ્રતીક્ષેલ્લગ્નકાલં તુ યાવન્નાયાતિ સ દ્વિજ।
તાવદ્વિનૌદૈર્હોમૈશ્ચ હાસૈઃ પાઠૈશ્ચ સંક્ષિપેત્

[અથ પ્રતિષ્ઠાસમયે સન્નિહિતે પ્રથમં કર્તવ્યઃ પ્રાર્થનાપ્રકારઃ]
પ્રાપ્તે લગ્નોદયે વિપ્ર સન્નિરોધ્ય જગત્પ્રભુમ્।
ક્ષણં ક્ષમસ્વ ભગવન્સર્વજ્ઞ કરુણાસ્પદ

નિવેશયામિ તે યાવત્પ્રાસાદે બ્રહ્મપીઠિકામ્।
[શયનસ્થસ્ય ભગવતો નિદ્રાયમાણત્વેન સ્મરણમ્]
સ્મરેન્નિદ્રાયમાણં તુ શયનસ્થં જગદ્ગુરુમ્

[પ્રાસાદપ્રવેશવિઘ્નપ્રશમનાદિવિધાનમ્]
તતો મૂર્તિધરૈઃ સાર્ધં પ્રાસાદં સંવ્રજેદ્ગુરુઃ।
હન્યાચ્ચક્રેણ તત્રસ્થાન્ વિઘ્નાન્સાસ્ત્રેણ નારદ

પ્રક્ષાલ્ય ચ તમસ્ત્રેણ સ્મરેદ્બહ્મશિલાં તતઃ।
[બ્રહ્મશિલાસ્થાપનવિધાનમ્] 20-71
કિઞ્ચિત્પીઠતલન્યૂનાં સમાં શ્લક્ષ્માં દૃઢાં દ્વિજ

કૃત્વા નવપદાં પૂર્વં પદ્મં તસ્યાં પદે પદે।
વિલિખ્ય રેખયા સમ્યક્ ખનેત્સર્વેષુ કર્ણિકામ્

સપ્તધા તુ તતઃ કુર્યાત્પ્રાસાદં સુસમૈઃ પદૈઃ।
દ્વારાત્પશ્ચિમભિત્યન્તમેકદ્વારેણ નારદ

દ્વારદેશાત્સમારભ્ય ત્યક્ત્વા ભાગચતુષ્ટયમ્।
દ્વાભ્યાં પદાભ્યાં મદ્યે તુ ન્યસેદ્બ્રહ્મશિલાં મુને

દ્વારાન્મધ્યં ન સન્ત્યાજ્યં દેવસ્થાપનકર્મણિ।
ચતુર્દ્વારે તુ ભવને મદ્યેઽથ વિનિવેસ્ય ચ

ત્રિધા કૃતે ચતુર્દિક્ષુ તત્ર બ્રહ્મશિલાં દૃઢામ્।
બ્રહ્મશીલાક્ષેપાદૌ સતિ ગર્ભે લભેર્ચનમ્(?)

તતો બ્રહ્મશિલામાનં બાહુવ્યાયામયોઃ ખનેત્।
તત્પૂર્વં સૂત્રમાર્ગેણ સઞ્ચાલ્યોત્તરદિઙ્નયેત્

શ્વભ્રં તત્રાપિ મધ્યે તુ શુભં કુર્યાત્ષડઙ્ગુલમ્।
તસ્મિંસ્તુ રત્નસંપૂર્ણ હેમજં વાઽથ તામ્રજમ્

ચતુરઙ્ગુલમાત્રં તુ કલશં કમ્બુરૂપિણમ્।
હૃન્મન્ત્રેણ તુ સમ્મન્ત્ર્ય ગાયત્ર્યા ચ નિવેશ્ય ચ

સપિધાનં તુ તત્કૃત્વા સુધાલેપં તથોપરિ।
દત્વા બ્રહ્મશિલાં ન્યસ્યેત્પ્રાઙ્‌મન્ત્રપરિભાવિતામ્

વ્યાપકત્વં સમાલમ્બ્ય સ્વયમેવ તદા ગુરુઃ।
તાં શિલાં વ્યાપિકાં ધ્યાયેદાધારાધેયવિગ્રહામ્

તત્ર સર્વોર્ધ્વગં ન્યાસં મૂલમન્ત્રેણ ભાવયેત્।
એવં તત્સન્નિધિં કૃત્વા પશ્ચાત્તત્રોપરિ દ્વિજ

[રત્નાદિન્યાસઃ] 20-72
ન્યાસં રત્નાદિકં કુર્યાદ્યથા તદવધારય।
હૈમમગ્નિં તથાઽનન્તં રાજતં હેમજાં ધરામ્

અષ્ટલોહમયં પદ્મં મધ્યે બ્રહ્મશિલોપરિ।
પ્રાચ્યાદૌ પદ્મગર્ભેષુ ક્રમાદીશાનગોચરમ્

વજ્રં ચ સૂર્યકાન્તં ચ ઇન્દ્રનીલં તથૈવ ચ।
મહાનીલં મુનિશ્રેષ્ઠ મુક્તાફલમતઃ પરમ્

પુષ્યરાગમતશ્ચૈવ પદ્મરાગમતઃ પરમ્।
ઐશાન્યે ન્યસ્ય વૈડૂર્યં મધ્યતઃ સ્ફટિકં ન્યસેત્

પ્રાગાદૌ રજતં તામ્રં ત્રપુ વંગમતીરુતમ્।
લોહં તથાયસં કાંસ્યં મધ્યે હેમ નિવેશ્ય ચ

તાલં મનશ્શિલાં ચાપિ રજનીં કુષ્ઠમેવ ચ।
સ્ત્રોતોઽઞ્જનં તુ દરદં સૌરાષ્ટ્રં હેમગૈરિકમ્

મધ્યે તુ રાજપાષાણં પારદં ચાથ સર્વતઃ।
ગોધૂમાંશ્ચ યવાન્વન્યાન્મુદ્ગમાષાંસ્તથૈવ ચ

ચણકાન્મુનિશાર્દૂલ કુલુત્થં ચ મસૂરકમ્।
ક્રમાદષ્ટસુ વિન્યસ્ય મધ્યે સિદ્ધાર્થકાંસ્તિલાન્

હીબેરં રજનીં માંસીં સહદેવીં વચાં તતઃ।
વિષ્ણુક્રાન્તાં વલાં મોટાં શ્યામાકં શઙ્ખપુષ્પકમ્

પ્રાગાદૌ મધ્યપર્યન્તં વિન્યસેન્મૂલસન્તતિમ્।
અભાવાત્સર્વવસ્તૂનાં હેમં સર્વત્ર વિન્યસેત્

તદભાવાત્તુ તારં તુ ન્યસેન્મુક્તાફલાનિ ચ।
ઘૃતેન પયસા વાથ પ્રાપિતેન પુરૈવ તુ

પ્રદદ્યાલ્લેપનં વિપ્ર સર્વગર્તેષુ ચૈવ હિ।
અહતં સુસિતં પસ્ચાત્તત્રોપરિ દુકૂલકમ્

[બ્રહ્મશિલોપરિ પીઠન્યાસવિદાનમ્] 20-73
તતઃ શ્લક્ષ્ણં સુધાલેપં દત્વા પીઠં તુ વિન્યસેત્।
સન્ધાય પૂર્વવત્તચ્ચ શિલયા સહ નારદ

પીઠશ્વભ્રેઽથ વિન્યસ્ય સૌવર્ણં ગરુડં મમ(મુને)।
ક્ષીરં દધિ ધૃતં લાનં મધુપુષ્પફલાનિ ચ

સર્વગન્ધાનિ વિપ્રેન્દ્ર સર્વૌષદિયુતાનિ ચ।
ભાવયેત્પૂર્વવત્પીઠે ધર્માદ્યૈરખિલૈર્યુતમ્

ચિદાસનમયીં વ્યાપ્તિં પુનસ્તત્રોપરિ ન્યસેત્।
હૃદાઽથ વિષ્ણુગાયત્ત્ર્યા એકૈકમભિમન્ત્ર્ય ચ

વિન્યસ્ય કુર્યાદ્ધવનં યસ્મિન્યસ્મિંસ્તુ કર્મણિ।
પીઠન્યાસવિધિં યાવત્તતઃ પૂર્ણાહુતિં જુહેત્

[અથ પ્રબોધનમ્] 20-74
પ્રાપ્તે લગ્નોદયે વિપ્ર શયનસ્થં પ્રબોધયેત્।
મન્ત્રાત્મન્ રૂપમાત્મીયમાગ્નેયમુપસંહર

સમાશ્રયસ્વ સૌમ્યત્વં સ્થિત્યર્થં પરમેશ્વર।
નમસ્તેઽસ્તુ હૃષીકેશ ઉત્તિષ્ઠ પરમેશ્વર

મદનુગ્રહહેત્વર્થં પીઠભૂમિં સમાક્રમ।
[દેવસ્ય પ્રાસાદે પ્રવેશનમ્] 20-75
ઉહૃત્ય મૂર્ત્તિપૈઃ સમ્યક્ પૃષ્ઠે વા સાધકોઽગ્રતઃ

યાયાત્પ્રક્ષિપમાણસ્તુ સાર્દ્યાર્થં(?)રત્નકં બહુ।
પ્રદક્ષિણં તતઃ કુર્યાત્પ્રાસાદસ્ય ચ નારદ

શનૈઃ પ્રવેશયેદ્દેવં યતોર્ધ્વં તુ ન સંસ્પૃશેત્।
પાર્શ્વદૂયં તુ દ્વારીયં
[અથ પીઠે દેવસ્ય સ્થાપનમ્] 20-76
પીઠમધ્યેઽથ વિનય્સેત્

હૃદા સંપુટયોગેન મૂલમન્ત્રેણ નારદ।
તત્ર તં ચાગ્રતઃ સ્થાપ્ય તત્પાર્શ્વે પૃષ્ઠતોઽપિ ચ

વજ્રલેપેન ગાયત્ર્યા પીઠસ્યૈકાત્મ્યતાં નયેત્।
તારકં પૂર્વમુચ્ચાર્ય ગુરુઃ પ્રણતમસ્તકઃ

[વિજ્ઞાપનમ્] 20-77
આરાધિતોઽસિ ભગવન્સાધકાનાં હિતાય ચ।
ત્વયાઽપ્યનુગ્રહાર્થં ચ વસ્તવ્યમિહ સર્વદા

ત્વં તિષ્ઠસિ પ્રભો યત્ર તત્ર સિદ્ધિર્ન દૂરતઃ।
ભવેદ્વૈ સાધકેન્દ્રાણામિત્યુક્તં ચ પુરા ત્વયા

તસ્માધ્રુવં સદા તુષ્ટસ્સાનુકમ્પાપરો મહાન્।
સદા હ્યનુગ્રહપરસ્તિષ્ઠસ્વાચન્દ્રતારકમ્

એવમુક્ત્વા તતો દદ્યાદર્ઘ્યં શિરસિ પાદયોઃ।
[અથ તત્ત્વસંસ્થાપનમ્] 20-78
તત્ત્વસંસ્થાપનં કુર્યાત્પ્રકૃતિસ્થાપનાદનુ

વિજ્ઞાનાનન્દકલ્લોલજ્ઞેયભાસાં તથા રવૈઃ।
અનેકાહ્લાદજનિતૈરાચારાદિભિરા(રાજાધારાચ્છિરો ?)વધિ

પશ્યેન્મન્ત્રમયં બિમ્બમનેકાદ્ભુતવિગ્રહમ્।
એવં સર્વસમુત્પત્તિસ્થાને સંકલ્પસિદ્ધિદમ્

[બિમ્બસ્ય મન્ત્રમયવૃક્ષત્વેન ભાવનં] 20-79
બિમ્બં મન્ત્રમયં વૃક્ષં પ્રતિષ્ઠાપ્યામલાત્મના।
તદ્વિજ્ઞાનમયીં શાખાં પ્રવરાયાતિ ચો(માયતો?)ન્નતામ્

અનન્તગગનાક્રાન્તાં ભાવયેત્સાધકો દ્વિજ।
પ્રભૂતેન તુ વૈ તસ્માદનૌપમ્યામૃતેન તુ

મન્ત્રબિમ્બમયં વૃક્ષં સરસં ભાવયેત્સદા।
યથા ભૌમેન તોયેન ગગનોત્થેન નારદ

મન્દારપુષ્પવિટપી તદ્વદેવ હિ નાન્યથા।
[બિંબપીઠાદિષુ ન્યસ્તસ્ય મન્ત્રચક્રસ્ય લયભોગાદિવિધાનેન પૂજનવિદાનમ્]
તતઃ સંપૂજયેત્તત્ર લયયાગેન ચાખિલમ્

પીઠસ્થં ભોગયાગેન મન્ત્રચક્રં યજેત્પુનઃ।
પીઠમૂલં સમાશ્રિત્ય લોકેશાન્સાયુધાન્યજેત્

પીઠીયમન્ત્રસઙ્ઘં ચ વિલોમેનાથ પૂજયેત્।
આધારશક્તિપર્યન્તં સૃષ્ટિન્યાસેન નારદ

[પ્રતિષ્ઠાદિવસે કર્તવ્યં પ્રતિષ્ઠાનન્તરં સ્નપનમ્] 20-80
પૂજયિત્વા તતો દેવં સ્નાપયેત્
[ચતુઃસ્થાનાર્ચનમ્]
મણ્ડલે પુનઃ।
પ્રપૂજ્ય પૂર્વવિધિના મણ્ડલાનુક્રમેણ તુ

હોમાન્તં નિખિલં કૃત્વા દદ્યાત્પૂર્ણાહુતિં તતઃ।
[સુપ્રતિષ્ઠિતત્વાભિશંસનમ્] 20-81
સ્વામીતિ ચ સ્વનામાન્તં રૂઢિશબ્દં પ્રકલ્પ્ય ચ

તાલ(ર ?)શબ્દયુતં સર્વૈરેવમસ્ત્વિતિ ચોચ્ચરન્।
પુષ્પાક્ષતાઞ્જલિં પૂર્ણં ક્ષિપમાણાશ્ચ નારદ

સર્વે વદેયુસ્તત્રસ્થા ભગવાન્સુપ્રતિષ્ઠિતઃ।
[સ્તુતિજયોદ્ઘોષઃ] 20-82
તતઃ સર્વૈસ્સ ભગવાસ્તોતવ્યો જગતઃ પતિઃ

જિતન્તેનોચ્ચયા વાચા તતો જયજયેતિ ચ।
જીવભૂતેન વૈતેન વિભુના મન્ત્રમૂર્ત્તિના

પ્રતિષ્ઠિતેન વિપ્રેન્દ્ર વિદ્ધિ સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્।
[પ્રદક્ષિણપ્રણામૌ]
આમૂલાદ્ધ્વજપર્યન્તં પ્રાસાદે યઃ પુરાકૃતઃ

દેવં પ્રદક્ષણીકૃત્ય અષ્ટાઙ્ગેન પ્રણમ્ય ચ।
[બલિદાનમ્] 20-83
ગ્રહીત્વા ચાર્ઘ્યપાત્રં તુ યાયાદ્દેવગૃહાદ્બહિઃ

પ્રભૂતાનાં ચ ભૂતાનાં બલિદાનં સમાપયેત્।
ગૃહ્ણન્તુ ભગવદ્ભક્તા ભૂતાઃ પ્રાસાદબાહ્યગાઃ

બલિં મન્ત્રપવિત્રાસ્ચ(ત્રં ચ ?) તેષામનુચરાશ્ચ યે।
સોદકેન તુ પાત્રેણ દત્વા દેવં પ્રણમ્ય ચ

[ન્યૂનાધિકશાન્ત્યર્થપૂર્ણાહુતિઃ] 20-84
વ્રજેદ્યાગગૃહં પશ્ચાત્પૂર્ણહોમં સમાચરેત્।
ઊનાધિકનિમિત્તં ચ દદ્યાત્પૂર્ણાહુતિં તતઃ

[અથ ફલશ્રુતિઃ] 20-85
આદેવાલયભૂયાગાદ્ધ્વજાન્તાચ્ચાપિ મણ્ડપાત્।
સર્વોપકરણોપેતાત્પરમાણુષુ નારદ

યાવતી જાયતે સઙ્ખ્યા તાવત્કર્તા સમાવસેત્।
ભોગભુગ્વિષ્ણુલોકે ચ યાત્યન્તે પરમં પદમ્

[પ્રતિષ્ઠાકર્મણિ વૃતાનાં પૂજનમ્] 20-86
તતઃ સંપૂજ્ય વિધિવત્ક્રમાત્સર્વાન્પુરોદિતાન્।
ગન્ધાર્ઘ્યપુષ્પધૂપેન માલ્યૈશ્ચૈવાનુલેપનૈઃ

ભોજનૈર્વિવિધૈશ્શક્ત્યા દક્ષિણાભિર્મહામુને।
[અથ રાત્રૌ જાગરણમ્] 20-87
રાત્રૌ જાગરણં કુર્યાન્નૃત્તગીતૈર્મહોત્સવમ્

[પ્રતિષ્ઠાદિનાદ્યાવદ્દિનચતુષ્ટયં હોમસ્ય કર્તવ્યતા] 20-88
અવ્યુચ્છિન્નોદિતં હોમં કુર્યાદ્દિનચતુષ્ટયમ્।
ક્ષણવારાનુસારેણ(?)બહિઃ કુણ્ડેષુ ચાન્તરે

યથા દિનચતુષ્કં તુ ધૂમચ્છેદો ન તત્ર વૈ।
[પ્રતિષ્ઠાદિનાચ્ચતુર્થદિને સ્નપનાદિવિધાનમ્] 20-89
ચતુર્થેઽહનિ સંપ્રાપ્તે સંસ્નાપ્ય પરમેશ્વરમ્

પ્રપૂજ્ય પૂર્વવિધિના હોમં કુર્યાચ્ચ શક્તિતઃ।
સમગ્રમન્ત્રજાલસ્ય દત્વા પૂર્ણાહુતિં તતઃ

[અથ વિષ્વક્સેનપૂજનમ્] 20-90
પ્રાગુક્તેન વિધાનેન પ્રાસાદાભ્યન્તરે દ્વિજ।
ઐશાન્યાં ચલપીઠસ્થં કુમ્ભે વા તોયપૂરિતે

પ્રપૂજ્ય વિષ્વક્સેનં ચ પૂજિતવ્યાશ્ચ મૂર્તિપાઃ।
[શિષ્ટદ્રવ્યવિનિયાગપ્રકારઃ] 20-91
નિર્વર્ત્ય સર્વસંભારં સ્વગુરોર્વિનિવેદ્ય ચ

સ્વયં વા યઃ પ્રતિષ્ઠાનમાચાર્યસ્ત્વાચરેદ્દ્વિજ।
યત્નાદ્વિભજનીયં તન્મૂર્ત્તિપાદિષ્વનુક્રમાત્

[અવભૃથઃ] 20-92
સિદ્ધિમુક્ત્યોરભીપ્સાર્થં સ્નાયાદવભૃથેન ચ।
ઇત્યેતત્સાધકસ્યોક્તં મન્ત્રારાધનકાંક્ષિણઃ

મન્ત્રમૂર્ત્તિપ્રતિષ્ઠાનં યત્રસ્થઃ સિદ્ધિમાપ્નુયાત્।
[ચિત્રપ્રતિષ્ઠાયાં વિશેષઃ] 20-93
લેપભિત્તિપટસ્થાનાં સ્નાનાદ્યં દર્પણે મુને

કુર્યાન્નિરવશેષં ચ પુષ્પૈઃ પૂજાં જલોજ્ઝિતૈઃ।
[તત્ર રત્નન્યાસપ્રતિષેધઃ] 20-94
ભિત્તિગાનાં પટસ્થાનાં બિમ્બાનાં સ્થાપને દ્વિજ

પીઠબ્રહ્મશિલારત્નન્યાસાખ્યો ન ભવેદ્વિધિઃ।
[અન્યત્ર ધાતુજાદિષુ તદ્વિધાનમ્] 20-95
સમાનયોનિપીઠાનાં ધાતુજાનાં તુ નારદ

ચલાનાં લઘુદેહાનાં બિમ્બાનાં તુ સમાચરેત્।
શૈલમૃદ્દારુજાનાં તુ એવમેવહિ નાન્યથા

નિસ્સારે સતિ વૈ પીઠે અન્તસ્સારે સ્મરેદ્ધિયા।
[અથ જીર્ણોદ્ધારવિધાનમ્ તત્ર જીર્ણબિમ્બસ્યાભ્યર્ચનપ્રતિષેધઃ] 20-96
પટે કુડ્યે પરિક્ષીણે ભગ્ને બિમ્બે પ્રમાદતઃ

નાર્ચનં વિહિતં વિપ્ર ન સુશોભનમર્ચનમ્।
તસ્માત્કૃત્વાઽર્ચનં હોમવિશેષેણ મહામતે

દાનપૂજા યતીનાં ચ ભગવત્તત્વવેદિનામ્।
અવતારક્રમેણૈવ નિખિલં હૃદિ ચારભેત્

આધારનિચયં ન્યસ્તં પૂર્વોક્તવિધિના મુને।
[ધાતુદ્રવ્યોદ્ભવાદન્યસ્ય ભગ્નબિમ્બસ્ય જલાશયે પ્રક્ષેપવિધાનમ્] 20-97
વિષ્વક્સેનસ્ય મન્ત્રેણ ન્યાસપૂજામિવ ક્ષિપેત્

જલાશયે હ્યગાધે ચ ધાતુદ્રવ્યોદ્ભવં વિના।
યસ્માત્ત .... .... .... બિમ્બકર્મણિ સંસ્કૃતિમ્

ઇત્યેતદેકદેહાનાં બિમ્બાનાં પરિકીર્તિતમ્।
[પીઠેન સહસન્ધિંગભિતેષુ બિંબેષુ વિશેષાઃ]
અન્યોન્યૈકીકૃતાનાં તુ વજ્રબન્ધેન મે શ્રુણુ

[તત્ર કિઞ્ચિત્પીઠભઙ્ગે નિર્દોષત્વમ્] 20-98
કિઞ્ચિત્પીઠવિભઙ્ગે તુ ન દોષ ઉપજાયતે।
[ઈષદઙ્ગક્ષતે સન્ધાનમ્]
ઈષદઙ્ગક્ષતે કુર્યાદ્બિમ્બસ્ય સ્વર્ણઘર્ષણમ્

[પીઠસ્ય ભઙ્ગાધિક્યે તત્ત્યાગઃ]
બૃહદ્ભઙ્ગે સમુત્થાપ્ય પીઠાદ્બિમ્બં તુ તં ક્ષિપેત્।
કૃત્વા ચાભિનવં પીઠં તત્ર સંસ્થાપયેત્પુનઃ

[બિંબસ્ય ભડ્ગાધિક્યે તત્ત્યાગઃ]
ભગ્ને બિમ્બે શુભે પીઠે સતિ બિમ્બં નવં સ્મૃતમ્।
[અવિજ્ઞાતે બીજન્યાસે પ્રણવેન વિધાનમ્] 20-99
બીજન્યાસે હ્યવિજ્ઞાતે બ્રહ્મતત્ત્વં હિ તદ્ગતમ્

તત્ત્વવિત્પ્રોદ્ધરેદ્યત્નાત્પ્રણવેનાત્ર કર્મણિ।
સર્વજ્ઞાનાનિ તત્સ્થાને મન્ત્રાશ્ચ પ્રણવે સ્થિતાઃ

વાચ્યવાચકસંબન્ધસ્તાભ્યાં નાન્યસ્ય વૈ યતઃ।
અનેન વિધિના વિપ્ર કૃતમાયતનસ્ય યત્

તિષ્ઠત્યવિષયં કાલં નાન્તર્ધાનં વ્રજેત્પુનઃ।
[દેશભઙ્ગાદ્યુપદ્રવે અવધાનેન સંરક્ષ્યતા] 20-100
દેશભઙ્ગે તુ મરણે દુર્ભિક્ષે ચતિસઙ્કટે

અનાવૃષ્ટિભયાત્સ્થાનં નિરીક્ષ્યં યદિ તદ્ભવેત્।
પ્રાધાન્યાત્સબિધાનસ્ય નાશુદ્ધિં બિમ્બમાપ્નુયાત્

તસ્કરાદિષુ સંસ્પર્શાત્તસ્મિન્વેશાભિષેવણાત્। (?)
યો યો મન્ત્ર(ન્ત્રિ?)વરો ભક્તઃ સાધકઃ કૃતનિશ્ચયઃ

સ સોઽત્ર સિદ્ધિમચિરાત્પ્રાપ્નુયાન્માનસેપ્સિતામ્।
[મહોત્સવસ્ય કર્તવ્યતાવિધાનમ્] 20-101
સનક્ષત્રં દિનં શુભ્રં સૌમ્યગ્રહસમન્વિતમ્

દેશકર્ત્તૃનૃપાદીનામનુકૂલં ચ મન્ત્રિણઃ।
સમાશ્રિત્ય નૃપઃ કુર્યાત્કર્ત્તા ધન્યોઽપિ વૈષ્ણવઃ

મહાનિમિત્તમુદ્દિશ્ય ત્રીન્વારાન્વત્સરં પ્રતિ।
સ્વદેશવિહિતેનૈવ વિધિના ચ મહોત્સવમ્

કર્મબિમ્બં વિમાનસ્થં હિત્વા ચક્રાદિકં તુ વા।
નૃત્તગીતસ્વનૈર્ગીતૈર્વાદ્યદાનપુરસ્સરમ્

બલિકર્મસમોપેતં ભ્રમણીયં સુશાન્તયે।
સર્વગ્રામાદિવીધીનાં કીર્તિપુણ્યફલાપ્તયે

ઇતિ શ્રીપાઞ્ચરાત્રે જયાક્યસંહિતાયાં પ્રતિષ્ઠાવિધિર્નામ વિંશઃ પટલઃ।
* * * * *