જાતકમાલા · શ્લોક 53-10

અચેતનાનામ્ અપિ પાદપાનાં બભૂવ કમ્પો રુદિતેન તેન ।
મૃદૂકૃતં તસ્ય ન નામ ચેતો મનાગ્ અપિ ક્રૂરમનોરથસ્ય

અથ સ દુરાત્મા તદ્વાક્યશ્રવણજ્વલિતકોપાનલાદીપ્તહૃદયઃ કથાપર્યવસાનમ્ અવિગણય્યૈવ બોધિસત્ત્વં તીક્ષ્ણેન બાણેન મર્મદેશે ઽભિહત્ય પ્રાણૈર્ વિયોજયાં બભૂવ ।
શિવાવિરુતજર્જરા ઇવ દિશો ઽભવંસ્ તત્ક્ષણં
તતાન બહલં તમો દ્વિરદયૂથનીલં જગત્ ।
ભયાદ્ ઇવ ચકમ્પિરે વિલુલિતોપલાઃ પર્વતાઃ
પપાત શલભાવલીવલયપિઙ્ગલં ખાદ્ રજઃ

વિશુષ્કજલભૈરવાઃ પ્રદરગહ્વરાઃ સિન્ધવો
દ્વિતીય ઇવ ભાસ્કરે સમુદિતે ઽભવંસ્ તત્ક્ષણમ્ ।
પપાત રુધિરં દિવો ઘટમુખૈર્ ઇવાવર્જિતં
હતે કપિગણાધિપે સુચરિતૈકરત્નાકરે

અથ સ દસ્યુસ્ તદ્ અતિદારુણં કર્મ કૃત્વા સદ્યસ્ તદ્વિપાકચિહ્નાકુલીકૃતહૃદયઃ સ્વમ્ આવાસમ્ અભિપ્રતસ્થે । તત્ર ચ તત્કર્માપરાધેન ભૈરવો નિષ્પ્રતીકારરભસજ્વાલામાલાકુલો મહદગ્નિઃ પ્રજજ્વાલ ।
દૂરાદ્ એવ તમ્ આપતન્તમ્ અનિલપ્રેઙ્ખોલનાચઞ્ચલૈઃ
સદ્યો ઽગ્નિઃ પરિષષ્વજે પ્રિયમ્ ઇવ જ્વાલાભુજૈર્ આયતૈઃ ।
કર્મ ક્ષેત્રવિશેષબૃંહિતફલં કર્માન્તરાવ્યાહતં
નિક્ષેપં વપુષો વિપાકચપલં નોદીક્ષતે પ્રાણિનામ્

સંશુષ્કકક્ષાન્તવિસર્પિણીભિર્ જ્વાલાભિર્ અગ્નેઃ પવનોદ્ધતાભિઃ ।
આલિઙ્ગિતો ઽસૌ કઠિનાન્તરાત્મા મુમોહ હા હેતિ ચ સંરુરાવ

અનિલાકુલિતાનલાવલીઢઃ કટુધૂમૌઘનિરુદ્ધકણ્ઠતાલુઃ ।
નિપપાત સમુત્પપાત ચાસાવ્ અસકૃન્ મીન ઇવાતુરસ્ તપસ્વી

તસ્યાસ્થિશેષમ્ અપિ કાપુરુષસ્ય દગ્ધ્વા
વહ્નિઃ સરોષ ઇવ નૈવ શશામ શીઘ્રમ્ ।
તદ્દૂષિતાં વસુમતીમ્ અપિ દગ્ધુકામો
જજ્વાલ ધૂમકપિશાર્ચિર્ ⏑ – ⏑ અન્તઃ

જ્વાલાનાં ગગનતલાવલમ્બિનીનાં સંતાનાઃ કુસુમિતકર્ણિકારગૌરાઃ ।
રેજુસ્ તે પ્રલયવિલીયમાનસાનોર્ નિર્યાસાઃ કનકગિરેર્ ઇવ સ્રવન્તઃ

દગ્ધો દુશ્ચરિતાગ્નિભિઃ સ પરુષૈર્ દગ્ધઃ પુનઃ પાવકૈઃ
પાપાત્મા સકલત્રપુત્રવિભવઃ શુષ્કો યથા પાદપઃ ।
તં ભૂયો ઽપિ દદાહ દારુણતરઃ કર્મેન્ધનો નારકો
વહ્નિર્ ધૂમકલાકલઙ્કિતમુખજ્વાલાકલાપશ્ ચિરમ્

અવેત્ય પાપકર્મણામ્ ઇદં વિપાકવૈશસં
વિવર્જયેદ્ અસત્ક્રિયાં ભુજઙ્ગમાઙ્ગનામ્ ઇવ ।
પ્રસાદયેચ્ ચ માનસં પ્રસાદનીયકર્મસુ
જિનૌરસેષ્વ્ અકારણપ્રજાહિતાભિયોગિષુ

॥ ઇતિ શ્રીકપીશ્વરજાતકં નવત્રિંશત્તમમ્ ॥
5. મૈત્રકન્યક
માતર્ય્ અપકારિણઃ પ્રાણિન ઇહૈવ વ્યસનપ્રપાતપાતાલાવલમ્બિનો ભવન્તીતિ સતતસમુપજાયમાનપ્રેમપ્રસાદબહુમાનમાનસૈઃ સત્પુરુષૈર્ માતરઃ શુશ્રૂષણીયાઃ ।
તદ્યથાનુશ્રૂયતે
વિકસિતસિતકુમુદેન્દુકુન્દકુસુમાવલીગુણગણવિભૂષિતઃ પૂર્વજન્માન્તરોપાત્તાપ્રમેયાનવદ્યવિપુલસકલસંભારો ધનદસમાનરત્નાશ્રયઃ સ્વજનકૃપણવનીપકભુજ્યમાનોદારવિભવસારનિચયો મિત્રો નામ સાર્થવાહો બભૂવ ।
પરોપકારૈકરસાભિરામા વિભૂતયઃ સ્ફીતતરા બભૂવુઃ ।
તસ્યાર્યસત્ત્વસ્ય નભસ્ય્ અનભ્રે કરા ઇવેન્દોઃ કુમુદાવદાતાઃ

તૃષ્ણાનલૈઃ શોકશિખાપ્રચણ્ડૈશ્ ચિત્તાનિ દગ્ધાનિ બહુપ્રકારમ્ ।
આશાવતાં સપ્રણયાભિરામૈર્ દાનામ્બુસેકૈઃ શમયાં બભૂવ

દૃષ્ટ્વા લોકમ્ ઇમં ધનક્ષયભયાત્ સંત્યક્તદાનોત્સવં
લોભક્લેશપિશાચિકાવશતયા સંદૂષિતાધ્યાશયમ્ ।
કારુણ્યાત્ સ દદાવ્ અનાથકૃપણક્લીબાતુરેભ્યો ધનં
મત્વા વાયુહતાર્ણવોર્મિચપલં સ્વં જીવિતં ભૂયસા

યેષુ વ્યાસજ્ય ચેતો ભુજગવરવધૂભોગભીમેષુ લુબ્ધા
ગાહન્તે પાપગર્તં સ્ફુટદહનશિખાભીમપર્યન્તરન્ધ્રમ્ ।
વાતાઘાતપ્રનૃત્તપ્રવરનરવધૂનેત્રપક્ષ્માગ્રલોલાંસ્
તાન્ અર્થાન્ અર્થિદુઃખવ્યુપશમપટુભિઃ પ્રોત્સસર્જ પ્રદાનૈઃ

તસ્યાપુત્રધનત્વાત્ પુત્રાભિલાષિણો યદા મનોરથશતૈર્ અસકૃદ્ ઉન્મિષિતોન્મિષિતાઃ પુત્રશ્રિયઃ પ્રસહ્ય સ્ફીતતરવૈરભારેન્ધનવહ્નિનેવ વિગતનિખિલપ્રતીકારદારુણપ્રભાવમહતાશુ કૃતાન્તાલયૈકપરાયણાઃ ક્રિયન્તે સ્મ તદાસૌ લોકપ્રવાદમાત્રયાપિ પન્થાનં સમવતીર્ય ધનદવરુણકુબેરશંકરજનાર્દનપિતામહાદીન્ દેવતાવિશેષાન્ પુત્રાર્થં યાચિતુમ્ આરેભે ।
યસ્મિન્ યસ્મિંસ્ તનયસરસિ સ્વચ્છપુણ્યામ્બુપૂર્ણે
વવ્રે વૃદ્ધિં સમુદિતમહાવંશલક્ષ્મ્યમ્બુજન્મ ।
તત્ તત્ તસ્ય પ્રબાલવિરસાં યાતિ તીક્ષ્ણાંશુમાલૈઃ
શોષં નિન્યે રવિર્ ઇવ જલં ભાગધેયાર્કબિમ્બમ્

રુદ્રં નૈકકપાલશેખરધરં ચક્રાયુધં વજ્રિણં
સ્રષ્ટારં મકરધ્વજં ગિરિસુતાપુત્રં મયૂરાસનમ્ ।
ગઙ્ગાં શઙ્ખદલાવદાતસલિલાં તાં તાંશ્ ચ દેવાન્ અસૌ
પુત્રાર્થી શરણં યયૌ બહુ પુનર્ દાનં દ્વિજેભ્યો દદૌ

યદ્ યજ્ જનો મઙ્ગલદેશનાભિર્ વ્રતોપવાસાધિગતૈશ્ ચ દુઃખૈઃ ।
⏓ – ⏑ – – ⏑ ⏑ – ⏑ – – ⏓ – ⏑ – – ⏑ ⏑ – ⏑ – –

– – ⏑ – – ⏑ ⏑ – ⏑ – – – – ⏑ – – ⏑ ⏑ – ⏑ – – ।
પુત્રાર્થસંસિદ્ધિનિમગ્નબુદ્ધિર્ વિક્ષિપ્ય ખેદં સ ચકાર તાંસ્ તાન્

એવમ્ અનેકપ્રકારં કાયચેતસ્સોર્ આયાસકારિભિર્ અપિ વ્રતોપવાસમઙ્ગલૈર્ યદા નૈવ કદા ચિત્ કાલે ઽસ્ય પુત્રા જીવિનો બભૂવુસ્ તદૈવમ્ અતિવિપુલે પ્રગાઢશોકાપગામ્ભસિ નિમજ્જન્તં કશ્ ચિત્ સાધુપુરુષો ઽબ્રવીત્ ।
કર્માણ્ય્ એવાવલમ્બન્તિ દેહિનાં સર્વસંપદઃ ।
ભૂતાનાં તુઙ્ગશૃઙ્ગાચ્ ચ વિનિપાતો ન ભૂતયે

સંક્લેશં બહવઃ પ્રાપ્તાઃ પુત્રતૃષ્ણાર્તબુદ્ધિના [!] ।
ન ચ તે ઽદ્યાપિ જીવન્તિ તત્ર કિં પરિખિદ્યસે