જાતકમાલા · શ્લોક 41-60

કિં ચ ભૂયઃ ॥
કલેર્ આજ્ઞાભઙ્ગો ભવતિ સુચિરાજ્ જન્મસમયે
મુનેર્ યસ્ય પ્રાણિપ્રિયહિતસમાધાનવિદુષઃ ।
જગન્નાથે તસ્મિન્ ભગવતિ ભવોપદ્રવહરે
પ્રદુષ્ટાનાં કા વા ભવતુ ગતિર્ અન્યા પરમ્ અતઃ

ઉન્મીલિતા ઇવ દિશો દશ યસ્ય દીપ્તૈઃ
કીર્ત્યંશુભિર્ ઘનતમઃપટલાવનદ્ધાઃ ।
તસ્મિન્ પ્રદોષમ્ ઉપગચ્છતિ યસ્ તપસ્વી
સ્વૈર્ એવ કર્મ ભિર્ અસૌ પ્રહતઃ ક્ષતાત્મા

યો માતેવ પિતેવ બાન્ધવ ઇવ પ્રાણિષ્વ્ અનુક્રોશવાન્
આત્મસ્નેહપરાઙ્મુખેન મનસા જન્માટવીગહ્વરે ।
પ્રજ્ઞાવીર્યકૃપાભ્યુપાયસચિવઃ ક્લેશૈર્ અનાકમ્પિતઃ
પ્રાપ્તો બોધિમ્ અનુત્તરાં સ ભગવાન્ કાં સત્ક્રિયાં નાર્હતિ

જગદ્ધિતાધાનવિધાનદીક્ષાં બભાર શાસ્તા ભૃશદુર્વહાં યઃ ।
મનઃપ્રસાદાયતને ઽપિ તસ્મિન્ કથં નુ ચિત્તાનિ વિદૂષયન્તિ

અસજ્જનસમાગમસ્ય કટુકાવસાનં ફલં
નરેન્દ્ર સમુપસ્થિતં તદ્ અધુના તવાપાયિકમ્ ।
ઇદં સમનુચિન્ત્ય સાધુજનસંગમઃ સેવ્યતાં
તતસ્ તવ ભવિષ્યતિ વ્યસનપઞ્જરાન્ નિર્ગમઃ

એવં ગતે ઽપિ ક્રિયતામ્ પ્રયત્નઃ પાપપ્રહાણે કુશલોદયે ચ ।
અપ્ય્ એવ નામ વ્યસનામ્બુરાશેઃ સ્યાત્ તે ઽવસાનં નરલોકપાલ

અનેકરૂપવ્યસનોપમૃષ્ટાં સમુદ્રવેલાજલલોલશીલામ્ ।
નરેન્દ્રલક્ષ્મીમ્ ઉપગુહ્ય પાપં કૃતં ત્વયા દુઃખશતાવસાનમ્

બહુપ્રકારાત્યયદારુણેષુ વિચાર્યમાણાલ્પસુખોદયેષુ ।
વિષજ્ય કામેષુ મનસ્ ત્વયાત્મા સ્વયં કૃતો દુર્ગતિદુઃખસાક્ષી

અભિસન્ધિકૃતસ્ય કર્મણો ન હિ નાશં પ્રવદન્તિ સૂરયઃ ।
અપિ કલ્પસહસ્રકોટિભિઃ ફલદં તન્ નિયમેન જાયતે

અત એવ જગૌ જગદ્વરો જગદાલોકકરઃ કૃપામયઃ ।
ભગવાન્ ભવભોગનિઃસ્પૃહઃ સ હિ કર્મસ્વકતાં શરીરિણામ્

સલિલાનલરાજતસ્કરૈર્ ધનમ્ અત્રૈવ વિલુપ્યતે નૃણામ્ ।
પ્રભવન્તિ તુ તેન કર્મણા સ્વમ્ અતઃ કર્મ નૃણાં શુભાશુભમ્

પરિવર્તતિ નિશ્ચલેક્ષણઃ ક્ષણમાત્રપ્રતિબદ્ધજીવિતઃ ।
મરણાભિમુખો યદા નરો નનુ કર્મૈવ તદા પરાયણમ્

સ્વજનો જનવન્ નિવર્તને ગૃહવિત્તાદ્યપરૈર્ વિલુપ્યતે ।
સ્વ કૃતં ત્વ્ અનુયાતિ દેહિનાં ભવસંક્રાન્ત્યનુકૂલવર્તિનામ્

અપિ ચ હે મહારાજ ॥
મરણવશગતસ્ય જન્તોર્ વિવૃદ્ધોલ્બણશ્વાસશુષ્કૌષ્ઠકણ્ઠસ્ય
હિક્કાપ્રવેશાનુબન્ધાદ્ વિનિર્ધૂયમાનોરસઃ
કલવિકલપદાક્ષરે ભાષિતે વિહ્વલે ચક્ષુષિ ચ્છિદ્યમાનેષુ
મર્મસ્વ્ અનામન્ત્ર્ય રોષાદ્ ઇવ પ્રસ્થિ તૈર્ વા યુભિઃ ।
મહતિ શિથિલતાં ગતે સન્ધિસંઘાતયન્ત્રે રુજાતીક્ષ્ણસૂચી-
નિપાતાન્તરે ક્વાપિ ગન્તું કૃતાભ્યુદ્યમે જીવિતે
તિમિરગહનસંકટં નિર્જનં માર્ગમ્ આક્રામતો નાસ્તિ પુણ્યાદ્
ઋતે કશ્ ચિદ્ અન્યઃ સખા તત્ પ્રયત્નં કુરુ શ્રેયસિ

અપિ ચ મહારાજ ॥
અવશ્યં ત્યક્તવ્યઃ પરમદયિતો બાન્ધવજનઃ
પ્રવેષ્ટવ્યં ઘોરં સભયમ્ અસહાયેન ગહનમ્ ।
પ્રવાસે વસ્તવ્યં સુચિરમ્ અપિ ચાસંસ્તુતજને
તદ્ અસ્માત્ કર્તવ્યં બહુકુશલપાથેયમ્ અસકૃત્

અથ સ રાજા તેન ભિક્ષુણા તથા સંવેજિતો યથા ક્ષણેનોપલબ્ધકુશલમૂલોપચયાભિલાષસ્ તીવ્રભયવિષાદવ્યાકુલમાનસશ્ ચ પ્રોવાચ ॥
તદ્ અધુના કરવાણિ ભદન્ત હે વદ વદાસ્તિ દયા યદિ તે મયિ ।
નિપતિતં મહતિ વ્યસનાર્ણવે કૃપણકં કૃપયોદ્ધર માં યતે

જલદમારુતચન્દનશીતલૈર્ અપિ વયં વચનૈસ્ તવ તાપિતાઃ ।
સ્વકૃતદુષ્કૃતશઙ્કુશતક્ષતા વિષયલૌલ્યપરાજિતમાનસાઃ

વિપરિણામકટૂનિ મયા પુરા વિષયસઙ્ગસુખાન્ય્ અકૃતાત્મનામ્ ।
સમુપગુહ્ય કૃતં બહુ દુષ્કૃતં દહતિ યન્ મમ સંપ્રતિ માનસમ્

ધિગ્ અવરં વિષમં વિષયાશ્રયં સુખમ્ અનાર્યનિષેવિતમ્ અધ્રુવમ્ ।
યદ્ ઉપગમ્ય નરા વિષયદ્વિષામ્ ઇહ ભવન્તિ સદા કરુણાસ્પદમ્

અવિનયો ઽનુગતો મૃદિતં યશો ન ગણિતં કુલમ્ આયતિર્ ઉ જ્ઝિતા ।
⏑ ⏑ ⏑ – કલુષં વિવૃતો ઽનયો વિષયલૌલ્ય તયા ⏑ ⏑ યાગયા