જાતકમાલા · શ્લોક 27-46

અનેકાપાયસંરાદ્ધં રાજ્યં યેનૈવ ભૂભૃતાં ।
તેનૈવાસ્ય ક્ષમસ્ ત્યાગઃ કુપિતસ્યેવ ભોગિનઃ

ધર્માદ્ એવ ચ સંપ્રાપ્ય રાજ્યશ્રીસુખસંપદઃ ।
ઔદાસીન્યં કથં નામ કુર્યાત્ તત્રૈવ પણ્ડિતઃ

અપિ ચ ભદન્તઃ ॥
વિના શ્રમૈસ્ તુચ્છમ્ અસારમ્ અધ્રુવં સુખં ન કામાશ્રયમ્ અપ્ય્ અવાપ્યતે ।
અશેષલોકત્રયસંપદાસ્પદં પદં કિમ્ અઙ્ગાપ્રતિમસ્વયંભુવાં

નિવેશ્ય કામેષુ ચલેષુ માનસં મુધૈવ ખિન્ના વયમ્ અન્યજન્મસુ ।
જગદ્ધિતાય ત્વ્ અધુનાભિવાઞ્છિતા ભવન્તુ નસ્ ત્વ્ અન્તકરાઃ પરિશ્રમાઃ

કથં નુ તસ્મિન્ ન યતેત બુદ્ધિમાન્ નિબધ્ય યસ્મિન્ન્ અભિલાષમાત્રકં ।
અસંસ્તુતાનામ્ અપિ ચૈકબન્ધુતાં જનો જનાનામ્ ઉપયાતિ તત્ક્ષણાત્

તદત્યયાશઙ્કિભિશ્ ચામાત્યૈઃ સ મહાત્મા પુનઃ પુનઃ પ્રતિબોધ્યમાનો ઽપિ નૈવ તેષાં વચનં પ્રમાણયામ્ આસ ॥
ત્યક્તસ્પૃહત્વાત્ ક્ષિતિપસ્ય તસ્ય સર્વત્ર કારુણ્યમયી પ્રવૃત્તિઃ ।
ગુણાનુરાગાત્ સ તથાપિ તેષાં પૂજાં મુનીનાં પ્રતિ સાદરો ઽભૂત્

ગુણોદ્ગતા એવ ગુણોદિતેષુ ભવન્તિ પૂજાપ્રતિપત્તિનમ્રાઃ ।
ય એવ રત્નાતિશયાન્તરજ્ઞાસ્ ત એવ તેષ્વ્ અત્યધિકં યતન્તે

ફલાભિલાષોપહતાન્તરાત્મા પરીક્ષતે પાત્રવિશેષમ્ એવ ।
કૃપાલુકસ્ ત્વ્ અર્થિતયૈવ તુષ્ટઃ પ્રવર્તતે યાચનકેષુ સારં

વનસ્પતીનામ્ ઇવ જન્મ યેષાં પરોપકારૈકરસસ્વભાવં ।
લભેત તેષાં હૃદયે ઽવકાશં ખલા ફલાશા વિદુષાં કથં ચ

અથ સ મહાસત્ત્વો ગુણાનુવૃત્તિસ્થિરાનુરાગેણ મહતા બલેન પરિવૃતઃ સ્વપુરવરાદ્ વિનિર્યયૌ ॥ નિર્ગચ્છન્તં ચૈનં દૂર્વાપ્રવાલકુસુમફલવ્યગ્રાત્યુચ્છ્રિતૈકપાણયો દ્વિજવરા જય જય મહારાજેત્ય્ ઉચ્ચૈર્ આનન્દયામ્ આસુઃ ॥ અથ સ મહાત્મા લૌકિકમઙ્ગલાપરિનિષ્પત્તિમ્ અભિપ્રકાશયન્ બુદ્ધાનામ્ એવ ચ ભગવતાં ગુણાનુવાદં મઙ્ગલં ચોદ્ભાવયન્ વ્યાપિના સ્વરેણ તાન્ અમઙ્ગલે મઙ્ગલાભિનિવેશિનો વિપ્રાન્ અબ્રવીત્ ॥
સર્વાનર્થોપસંહારપ્રગલ્ભૈઃ ક્લેશશત્રુભિઃ ।
પરાજિતાનાં કો નામ વિજયઃ ક્લીબચેતસાં

દુર્ભેદં યો બિભેદ પ્રવિચયકિરણૈર્ ધ્વાન્તમ્ અન્તર્નિવિષ્ટં
તૃષ્ણાવલ્લીં સમૂલાં ભવતરુશિખરારોહિનીં યો દદાહ ।
આગૃહ્ય ક્રોધસર્પં હૃદયબિલતલાત્ કો ઽપિ ચિક્ષેપ યો ઽસૌ
લોકાલોકસ્વભાવઃ સ જયતિ ભગવાન્ ભગ્નસંસારચક્રઃ

અશ્રાન્તં સુવિદૂરગોચરચરં દુર્નિગ્રહં દુર્ગ્રહં
દુષ્પૂરં વિષયાભિલાષકૃપણં માયાસ્વભાવં ચલં ।
એકાન્તવ્યવદાનમાર્ગવિમુખં સંક્લેશપક્ષોન્મુખં
યશ્ ચિત્તં દમયાં બભૂવ સ જયત્વ્ અવ્યગ્રચેતા મુનિઃ

અન્તર્દ્યોતિર્ અપાસ્ય યસ્ય તમસામ્ આયામિનીં વાસનામ્
અક્લિષ્ટામ્ અપિ નિર્દધાવ નિવૃતિં કાલત્રયવ્યાપિનીં ।
સર્વાકારપરોપકારવિષયં યસ્યાપરપ્રત્યયં
પ્રજ્ઞાનં ભગવાન્ અસૌ વિજયતે બુદ્ધો જગચ્છઙ્કરઃ

સ ક્રમેણ વ્યતીત્ય તાલહિંતાલતમાલનક્તમાલનિચુલબકુલકાનનોપશોભિતં સ્વવિષયમ્ ખદિરબદરબિલ્વેઙ્ગુદશમીપલાશગહનદુર્ગામ્ અટવીં પ્રપેદે ॥ તસ્ય ખલુ મહાસત્ત્વસ્ય પુણ્યતર્ષેણ દ્રુતતરં વ્રજતઃ ॥
રજોભિઃ સૈન્યાનાં શલભકુલસંપાતકપિલૈર્
નિરુદ્ધં ખં રેજે પુલિનમ્ ઇવ પર્યસ્તમ્ ઉદધેઃ ।
ક્વ ચિત્ પાણિક્ષેપૈર્ મદસુરભિશીકારશિશિરૈર્
જલૈર્ નાગેન્દ્રાણાં નવતમવનીહારપટલૈઃ

સો ઽતિક્રમ્ય તામ્ અટવીમ્ અનુક્રમેણ મેઘસ્ય રાજ્ઞો વિષયમ્ અનુપ્રાપ્તઃ । તદાગમનસંભ્રાન્તશ્ ચ મેઘો મહીપતિર્ વિદિતતદ્ગુણપ્રભાવઃ પ્રત્યુદ્ગમ્યૈનં સબહુમાનપ્રહર્ષવિસ્મયવિકચલોચનો મહતા સત્કારેણ માનયિત્વા મહાર્હાસનોપવિષ્ટં તત્ તત્ પ્રિયમ્ અવોચત્ ॥
સુસ્વાગતં ક્ષિતીન્દ્રાય ધન્યમ્ આગમનં તવ ।
સુભાષિતમ્ ઇદં લોકે જીવન્ ભદ્રાણિ પશ્યસિ

કો નુ સંભાવયેત્ પુણ્યાં પ્રમોદામૃતપેશલાં ।
આવયોઃ સંગતિમ્ ઇમાં હિમવદ્વિન્ધ્યયોર્ ઇવ

દૃશ્યસે ચરિતૈર્ એવ કામં લોકાન્તચારિભિઃ ।
સાક્ષાદ્ વો દર્શનં યત્ તુ તન્ મઙ્ગલ્યફલોદયં

પ્રત્યક્ષમ્ અપિ કલ્યાણં મનોરથવિદૂરગં ।
ન શ્રદ્ધત્તે જનઃ પ્રાયઃ પ્રીતિપ્રેઙ્ખોલિતાશયઃ

સ્વપ્નો ઽયમ્ ઉત માયેતિ નિશ્ચયં ન લભામહે ।
ભવન્તમ્ અપિ પશ્યન્તો લોચનાનન્દબાન્ધવં

કચ્ ચિદ્ અક્લાન્તકાયસ્ ત્વં રાજન્ કચ્ ચિદ્ અનામયઃ ।
કચ્ ચિદ્ વિશ્રમ્ભનિઃસઙ્ગઃ પ્રણયાભિમુખો મયિ