જાતકમાલા · શ્લોક 7-26

જગ્રાહ દાનેન સ કાંશ્ ચિદ્ એવ પ્રિયાભિધાનૈર્ અપરાન્ વિચિત્રૈઃ ।
તથાર્થચર્યાભિર્ અનર્થભીરુઃ કાંશ્ ચિત્ સમાનાર્થતયાર્થભૂતઃ

નૈવા સૌ સ્વં પરહિતપ્રતિપત્પ્રકારો
યન્ નાત્મસાચ્ ચ નરલોકપતિશ્ ચકાર ।
કો ઽપિ ત્વ્ અસૌ કથમ્ અપિ દ્યુતિમાન્ કુતો ઽપિ
લોકેષ્વ્ અસંસ્તુતસુહૃદ્ ભગવાન્ બભૂવ

સ કદા ચિન્ મહીપતિર્ અમાત્યગણપુરસ્કૃત ઉદઙ્મુખો દદર્શાતસીકુસુમરાશિસંકાશમ્ આકાશમ્ અવગાહ્ય પતતો ભગવતઃ પ્રત્યેકબુદ્ધાન્ પરમવિસ્મિતમના હ્ય્ અમાત્યાન્ અબ્રવીત્ ॥ પશ્યન્તુ ભવન્તઃ ॥
એતે કષાયપરુષામ્બરસંવૃતાઙ્ગા વ્યોમાતસીકુસુમરાશિનિભં વિગાહ્ય ।
આયાન્તિ કે ઽપ્ય્ ઉપશમસ્તિમિતપ્રચારા ભૂર્જદ્રુમા ઇવ મરુદ્ભિર્ ઉદસ્તમૂલાઃ

અન્યતમો ઽપ્ય્ અમાત્યઃ સસંભ્રમો ઽબ્રવીત્ ॥ સમ્યગ્ અભિહિતં દેવેન કુતઃ ॥
આયાન્ત્ય્ અમી કાઞ્ચનરાશિગૌરા વિધૂતકાષાયપટાન્તભઙ્ગાઃ ।
પરસ્પરાસ્લિષ્ટવિકીર્ણપક્ષાઃ ખં ચક્રવાકા ઇવ શોભયન્તઃ

અપરો ઽપ્ય્ આહ ॥
સ્વચ્છેન્દ્રનીલોપલરાગમ્ એતે નભઃ સમુત્પત્ય સમાપતન્તિ ।
સમીર્યમાણાઃ પવનેન સંધ્યાકલઙ્કિતાન્તાઃ શરદીવ મેઘાઃ

અનુપતતિ ન ચૈતાન્ અભ્રમાલી નભસ્વાન્
ઉપશમરમણીયે ચાપતન્તિ પ્રકૃત્યા ।
ચરણતલનિપાતો લક્ષ્યતે વ્યોમ્ન્ય્ અમીષાં
ન ચ ગગનમ્ અસઙ્ગં પાદસંચારયોગ્યં

યથા યથા તે નિકટી ભવન્તિ વ્રતીશ્વરાઃ શાન્તિમ્ ઇવાકિરન્તઃ ।
તથા તથા વિસ્મયહર્ષપૂર્ણા રાજન્વતી સા સમિતિશ્ ચકમ્પે

અતૃપ્તા એવ તે તેષાં દર્શનેન મહાત્મનાં ।
બભૂવુર્ અથ ચાતીયુસ્ તેષાં નયનગોચરં

અથ સ પાર્થિવસ્ તેષાં મહર્ષીણાં દર્શનેનાવર્જિતમનાસ્ તાન્ અમાત્યાન્ અબ્રવીત્ ॥
ઇદમ્ આશ્ચાર્યમ્ આલોક્ય કૌતૂહલસમાકુલં ।
મનો મમ તદ્ ઇચ્છામિ શ્રોતુમ્ એષાં પ્રવિસ્તરં

અથ તેષાં નૃપતિસચિવાનામ્ અભિજ્ઞાતતરો ઽમાત્યસ્ તં રાજાનમ્ અબ્રવીત્ ॥ શ્રૂયતાં મહારાજ ॥
નોત્પદ્યન્તે યદા બુદ્ધા ભગવન્તઃ કૃપાત્મકાઃ ।
અપાસ્ય રજસાં વૃત્તિં દીર્ઘકાલાનુશાયિનીમ્

આવૃતે તમસા લોકે સમન્તાદ્ અપરાયણે ।
ભવત્ય્ એષાં તદા જન્મ જન્મપર્યન્તગામિનાં

પ્રતીત્યોત્પાદગામ્ભીર્યદૂરાનુગતબુદ્ધયઃ ।
પ્રાપ્તશય્યાસનરતા હીનદીનાનુકમ્પકાઃ

સંસર્ગભીરવો નિત્યં તૂષ્ણીંભાવપરાયણાઃ ।
વિચરન્તિ જગત્ય્ એતે જઙ્ગમાઃ પુણ્યરાશયઃ

આત્માનમ્ એકં પ્રત્ય્ એતે બુદ્ધા યસ્માદ્ અતઃ કિલ ।
પ્રત્યેકબુદ્ધા ઇત્ય્ એવં પ્રતિમાનમ્ ઉપાગતાઃ

અથ સ રાજા સુતરાં તદ્ગુણાકૃષ્ટહૃદયઃ સ તમ્ અમાત્યમ્ અબ્રવીત્ ॥ અથ કુત્રામી ભગવન્તઃ પ્રતિવસન્તીતિ ॥ સ પ્રાહ ॥
મેઘસ્ય રાજ્ઞો વિજિતે જિતાત્મન્ વસન્ત્ય્ અમી દગ્ધભવાધિવાસાઃ ।
હિમાદ્રિકુઞ્જેષુ નમન્નમેરુપ્રતાનસંસક્તમહીરુહેષુ

રાજોવાચ ॥ અસ્તિ કશ્ ચિદ્ ઉપાયો યેનામી મદ્વિષયાન્તમ્ આવસેયુર્ ઇત્ય્ અમાત્યો ઽબ્રવીત્ ॥ અસ્તિ મહારાજ યદિ મેઘરાજા પ્રાર્થ્યતે તદન્વભ્યર્થિતાઃ કિલામી ત્વદ્વિષયમ્ અલં કુર્વન્ત્યઃ પ્રાપ્નુવન્તિ ચેતિ ॥ અથ બોધિસત્ત્વઃ પુણ્યેષ્વ્ આદરોપદર્શનાર્થમ્ અમાત્યાન્ આહ ॥ તેન હિ ભવન્તઃ સજ્જીકુરુત ॥ તદનુરૂપમાનપાત્રં સ્વયમ્ એવાહં ગત્વા મેઘં રાજાનમ્ અસ્મિન્ન્ અર્થે વિજ્ઞાપયિષ્યામીત્ય્ અધ્વસંભ્રાન્તાસ્ તે પુરુષા બોધિસત્ત્વમ્ આહુઃ ॥ નાર્હતિ દેવો દૂતમાત્રસાધ્યે પ્રયોજને ખેદમ્ આપત્તુમ્ ॥ અપિ ચ મહારાજ ॥
આજ્ઞાસુખરસં રાજ્યમ્ અનેકાપાયસંકટં ।
પરરાષ્ટ્રમ્ અતો ગન્તું સહસા તવ ન ક્ષમં

બોધિસત્ત્વો ઽબ્રવીત્ ॥
સ્વહિતે ઽપ્ય્ અભિયુક્તાનાં કરુણાવિકલાત્મનાં ।
ખેદઃ કઃ પુણ્યકામાનાં ભવાધ્વપરિવર્તિનાં

આત્મત્વેનૈવ યૈર્ એવ તદ્ ઉપાત્તં ભવત્રયં ।
જગદત્યન્તબન્ધૂનાં તેષાં ખેદઃ કથં ભવેત્

ન ચ કાર્યાભિનિષ્પત્તિર્ દૂતસાધ્યા ગરીયસી ।
નાસ્માદ્ ગુરુતરં ચાસ્તિ કરણીયં મમ પરં

ન ચાજ્ઞારભસારમ્ભે ન રાજ્યભારં વહામ્ય્ અહં ।
જગતાં વયમ્ એવેહ કૃપયા કિંકરાઃ કૃતાઃ