જાતકમાલા · શ્લોક 23-42

તે રાજાન્તરરક્ષિણામ્ અપિ શિરસ્ય્ આધાય પાદં ખગાઃ
ક્ષુદ્દુઃખોપનિપાતવિસ્મૃતભયા હૃત્વામિષં ભુઞ્જતે ।
વેગેનાભિપતન્તિ શસ્ત્રકલિલપ્રાકારદુઃસંચરાઞ્
શૂલામાંસલવાભિલાષકૃપણા ગચ્છન્તિ કે ચિત્ ક્ષયમ્

વિવિધાન્ય્ અપિ ભોજનાનિ ભુક્ત્વા ભવને સ્વે મણિહેમભાજનેષુ ।
શિતકણ્ટકવિક્ષતાગ્રહસ્તા બુભુજે સા બદરાણિ સત્યભામા

શાપોત્સર્ગાનુગ્રહા ન્ મ્લાનશક્તિર્ દિક્પર્યન્તખ્યાતકીર્તિપ્રકાશઃ ।
વિશ્વામિત્રો યચ્ ચખાદ શ્વમાંસં ક્ષુદ્દુઃખાનાં તેન દત્તો નિયોગઃ

બાલઃ પુત્રઃ પ્રેમસર્વસ્વભૂતો યત્ કાન્તારે ખાદિતો દમ્પતિભ્યામ્ ।
ક્ષુદ્દુઃખેભ્યો નાસ્તિ દુઃખં તતો ઽન્યજ્ જન્માટવ્યાં ધાવતાં ક્રૂરરૂપમ્

યાચ્ઞાદૈન્યાન્ મ્લાનવક્ત્રપ્રસાદા દેહીત્ય્ એવં વ્યાહરન્ત્ય્ અપ્રગલ્ભમ્ ।
દ્વારિ સ્થિત્વા વિદ્વિષાં ક્ષુદ્વિલોલાઃ કિં મન્યધ્વે દુઃખમ્ અસ્માદ્ બલીયઃ

અથૈષાં પારાવતઃ પ્રોવાચ । સત્યં બલવત્ ક્ષુદ્દુઃખમ્ । અપિ તુ મમાભિપ્રાયઃ શ્રૂયતામ્ ।
રાગ એવ મહદ્ દુઃખમ્ ઇતિ મે નિશ્ચિતા મતિઃ ।
ક્ષુત્ કરિષ્યતિ કિં યસ્માદ્ ભસ્મનાપિ નિવાર્યતે

અપિ ચ
વાય્વમ્બુજીર્ણતરુપર્ણભુજો ઽપિ નામ દીર્ઘોપવાસપરિકર્શિતગાત્રયન્ત્રાઃ ।
અન્ધીભવન્તિ મુનયઃ સ્ખલિતપ્રભાવા રાગેન દુઃપ્રતિવિધાનસમુદ્ભવેન

અમ્લાનચન્દ્રકિરણાસ્વ્ અપિ યામિનીષુ પ્રોત્ફાલિતાભ્રવિવરેષ્વ્ અપિ વા દિનેષુ ।
અન્ધો ઽધમો ભવતિ રાગપરાજિતાત્મા તસ્માન્ ન રાગસદૃશઃ કલિર્ અસ્તિ લોકે

લજ્જાં નિમીલયતિ સર્વગુણાગ્રભૂતાં કીર્તિં કલઙ્કયતિ નિર્વિકલપ્રસાદામ્ ।
ધર્માત્મનામ્ અપિ ચ નામ તિરસ્કરોતિ શ્રેયાંસિ મેરુશિખરપ્રતિમાનિ રાગઃ

નાયં વયસ્ તુલયતિ પ્રગતં નરાણાં નાપેક્ષતે કુલવિશુદ્ધિમયીં વ્યવસ્થામ્ ।
લોકાપવાદગહનાન્ય્ અપિ લઙ્ઘયિત્વા સંકલ્પરાગતુરગઃ સ્વમતેન યાતિ

સંમૂર્છિતઃ કુસુમહાસિષુ મલ્લિકાનાં ગુલ્મેષુ વારિકણકણ્ટકિતો નભસ્વાન્ ।
સંતાપયત્ય્ અનુપશાન્તવિકલ્પરાગં ચેતો નરસ્ય સુતરામ્ અપરીક્ષકસ્ય

સૂક્ષ્માણિ સંધિગહનાન્ય્ અપિ ચાવગાહ્ય સ્વપ્રત્યયા બહુવિધાનિ મતાન્તરાણિ ।
મેધાવિનો ઽપિ નનુ રાગપિશાચવશ્યાઃ સંપ્રાપ્નુવન્તિ પરમં સ્મૃતિવિપ્રલોપમ્

હત્વાપિ રાગવિષબીજવિજૃંભિતાનિ સ્વભ્યસ્તયોગપદવીસ્થિરબુદ્ધયો ઽપિ ।
યોષિન્મુખાન્ય્ અલકપલ્લવિતાન્ય્ ઉદીક્ષ્ય ભ્રષ્ટા ભવન્તિ તપસઃ પશુભિઃ સમાનાઃ

દૃઙ્માર્ગહેયમ્ અવહત્ય બલં મલાનામ્ એકાવશિષ્ટભવબન્ધનતન્તવો ઽપિ ।
આર્યા મનઃસ્થિતિભિદાનુગતાઃ સ્મરેણ લજ્જાલવો ઽપ્ય્ અનુભવન્તિ દશામ્ અનાર્યામ્

ઉચ્ચૈઃ શિરો વહતિ તાવદ્ અયં પ્રજાસુ યાવન્ ન કામકલિદુર્લલિતાન્ય્ ઉપાસ્તે ।
આલિઙ્ગિતશ્ ચ પુરુષો મદનજ્વરેણ શ્વા સંકટસ્થિત ઇવ પ્રખલીકૃતશ્ ચ

અપિ ચ ભદ્રમુખાઃ
કણ્ઠોપાન્તવિરોધગદ્ગદતરં કૂજઞ્ છનૈઃ પૃષ્ઠતો
રાગાદ્ રક્તતરેક્ષણઃ સચકિતં નિર્ભ ર્ ત્સ્યમાનો મુહુઃ ।
શ્યેનાયાતમ્ અસંપ્રધાર્ય દયિતામ્ અન્વેતિ પારાવતો
રાગાભ્યાસકલઙ્કિતસ્ય મનસઃ કા વઞ્ચના દૂરતઃ

યે નૈકાઙ્ગુલિતર્જનામ્ અપિ ગુરોઃ સોઢું સમર્થા નરાઃ
માનાત્યુન્નતમાનસાશ્ ચ સકલં પશ્યન્ત્ય્ અધસ્તાજ્ જગત્ ।
તે રાગેન કદર્થિતા ધૃતિભિદા પાદૈર્ હતા યોષિતામ્
આજ્ઞા મૂર્ધભિર્ ઉદ્વહન્તિ કૃપણા માલામ્ ઇવામ્લાયિનીમ્

જિત્વારાતીન્ સમરવિજયખ્યાતશૌર્યાવલેપાન્
આયામિન્યો જગતિ વિતતા ઃ કીર્તયો યૈઃ સમન્તાત્ ।
ભિન્નાસ્ તે ઽપિ પ્રકૃતિચપલૈર્ અઙ્ગનાવાક્યબાણૈર્
નિર્મર્યાદાઃ પુનર્ અયશસા જીવલોકં સ્ફુરન્તિ

પરિચિતમ્ અપિ શ્રુત્વા વાદ્યધ્વનિં રજનીક્ષયે
ભવતિ સહસા યાસાં ત્રાસો ગૃહેષુ સવેપથુઃ ।
મદનવિહતાસ્ તા ગચ્છન્તિ ક્ષપાસ્વ્ અભિસારિકા
બહલતિમિરચ્છન્નાન્ દેશાઞ્ છિવારુતભીષણાન્

મન્દં મન્દં સલીલં સકુસુમનિકરે હર્મ્યપૃષ્થે વિવિક્તે
ખિદ્યન્તે સંચરન્ત્યઃ પ્રિયવિધૃતકરામ્ભોરુહા યાસ્ તરુણ્યઃ ।
રાગાવેશાવતન્ત્રા બહુમહિષખુરક્ષુણ્ણપઙ્કાઙ્કદુર્ગાન્
માર્ગાન્ પ્રાવૃડ્નિશાસુ દ્રુતપદરભસં તા વ્યતિક્રમ્ય યાન્તિ