જાતકમાલા · શ્લોક 132-7

બોધિસત્ત્વઃ પ્રાહ ।
એતદ્ ભાસુરવહ્નિપિઙ્ગલશિખાજ્વાલાકલાપોજ્જ્વલં
કો ઽન્યો ઽવભ્રમિતં પ્રયાસ્યતિ સમં છિત્ત્વા પરઃ ચૈષ્યતિ ।
પુરુષઃ પ્રાહ ।
યો માતર્ય્ અપકારકાર્યમ્ અપરઃ કૃત્વા સમાયાસ્યતિ
તસ્યેદં શિરસિ ભ્રમિષ્યતિ પુનર્ મૂર્ધ્ના [!] તવ પ્રચ્યુતઃ

અથ બોધિસત્ત્વસ્ તેન મૂર્ધ્ના [!] પ્રવિદાહજેન તીવ્રેણ દુઃખેન સમાકુલહૃદયો ઽપિ સત્ત્વેષ્વ્ અનન્તેષુ સમુત્પાદિતતીવ્રકારુણ્યાશયસ્ તં પુરુષમ્ આબભાષે ।
ક્ષપિતસકલરાગક્લેશજાલાન્ધકારા ગગનતલનિલીના યોગિનો યે નમસ્યાઃ ।
સ્ફુરિતકટકહારાઃ પ્રજ્વલન્મૌલયો યે પુનર્ અમરસમૂહાસ્ તે ઽપિ શૃણ્વન્તુ સન્તઃ

કૃત્વા દુશ્ચરિતં સ્વમાતરિ જગત્ કૃત્સ્નં યદિ પ્રોદ્વહેદ્
એતત્પ્રજ્વલિતાગ્નિરાગકપિલં ચક્રં બૃહન્ મૂર્ધનિ ।
કલ્પાન્ કલ્પસમૈર્ અહોભિર્ અયુતાન્ વોઢું ચિરાયોત્સહે
સત્ત્વાર્થં પ્રતિપદ્ય માનવ હિ મે ચિત્તં ન સંખિદ્યતે

અથ તસ્ય સર્વસત્ત્વપ્રિયસ્ય મૈત્રકન્યકસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય વચનાનન્તરમ્ એવ મૂર્ધ્ના [!] સમુત્પત્યોત્ક્ષિપ્તમ્ ઇવ તચ્ ચક્રં સપ્તતાલોચ્છ્રયાચ્ ચાક્રં નભસ્તલં સમુત્પત્યાવતસ્થે ।
રેજે તચ્ ચપલાનિલાહતચલજ્જ્વાલાકલાપોજ્જ્વલં
ચક્રં ખે પરિવર્તમાનમ્ અસકૃત્પ્રોન્મુક્તભીમસ્વનમ્ ।
ઉદ્યન્ [!] બિમ્બમ્ ઇવારુણસ્ય સકલં પ્રોન્મુક્તરશ્મ્યુત્કરં
રત્નાદ્યૈઃ પ્રવિલમ્બમાનમ્ અમલૈર્ વૈડૂર્યભિત્ત્યાશ્રયૈઃ

તતઃ સ્રવન્નિર્ઝરવારિચાલિનઃ સમીરણોલ્લાસિતપુષ્પશાખિનઃ ।
નભોવિચુમ્બ્યાયતશૃઙ્ગબાહવશ્ ચકમ્પિરે ભૂમિભૃતો હતા ઇવ

ભુજંગવિક્ષોભસમુદ્ગતોર્મયઃ પયોધરધ્વાનગભીરનાદિનઃ ।
જલાલયા રત્નશિખાનિવાસિનસ્ તદાતિવેલાસલિલૈર્ લલઙ્ઘિરે

પ્રમુક્તનિઃશેષમયૂખભાસુરં રરાજ ખે મણ્ડલમ્ અંશુમાલિનઃ ।
રવેર્ મયૂખાઙ્કુરદન્તુરાન્તરાદ્ દિશઃ સમન્તાદ્ દદૃશુઃ સ્ફુટશ્રિયઃ

સ્ફુરત્તડિદ્દામવિરાજિતોરસઃ સુરેન્દ્રચાપપ્રતિબદ્ધકઙ્કણાઃ ।
પયોમુચઃ કિંચિદવાશ્રુતામ્ભસો વિતાનવદ્ વ્યોમનિ તે વિરેજિરે

સ્રજો વિચિત્રા વિનિપેતુર્ અમ્બરાદ્ વિતુષ્ટુવુર્ હર્ષતરા દિવૌકસઃ ।
ચિરપ્રગાઢવ્યસના હતાર્તયઃ ક્ષણાદ્ અભૂવન્ બહવો નિરામયાઃ

જ્વલતિ વિષમચક્રે પ્રાન્તદીર્ણોર્ધ્વકાયો
ગલિતરુધિરધારાસિક્તસર્વાઙ્ગકાયઃ ।
ભગવતિ ગુણરાશૌ સંપ્રસાદ્ય સ્વચિત્તં
સ્વગૃહમ્ ઇવ સ સાધુર્ દ્યામ્ અયાત્ તત્ક્ષણેન

દાનોદકમહત્તીર્થે શીલશૌચસુનિર્મલે ।
ક્ષમાસુરભિશીતાચ્છે વીર્યાગાધપ્રવાહકે

ધ્યાનસ્તિમિતગમ્ભીરે પ્રજ્ઞાપદ્મપ્રબોધકે ।
તસ્મિન્ બોધિમહાતીર્થે સ્થિત્વા બોધિપુરોત્સુકઃ

પ્રક્ષાલયઞ્ છેષપાપં તુષિતે ઽસૌ યયૌ મુદા ।
તત્રસ્થો ઽપ્ય્ અચિરં રેમે દૃષ્ટ્વા લોકં કૃપાન્વિતઃ

તત્ કિમ્ ઇદમ્ ઉપનીતમ્ । એવં હિ માતર્ય્ અપકારિણઃ પ્રાણિન ઇહૈવ વ્યસનપ્રપાતપાતાલાવલમ્બિનો ભવન્તીતિ સતતસમુપજાયમાનપ્રેમપ્રસાદબહુમાનમાનસૈઃ સત્પુરુષૈર્ માતરઃ શુશ્રૂષણીયા ઇતિ ॥
ઇતિ શ્રીદિવ્યાવદાને મૈત્રકન્યકાવદાનં સમાપ્તમ્ ॥
7. મત્સરનન્દ
સ્વયંકૃતઃ સર્વસુખોપરોધી માત્સર્યતુલ્યો ઽસ્તિ કલિર્ ન લોકે ।
યત્રાભિરૂઢા વ્યસનૌઘમગ્ના ભવન્તિ નિશ્વાસપરા મનુષ્યાઃ

એવમ્ ઇદમ્ ઉચ્યમાનમ્ અલં સંવેગાય । તદ્યથાનુશ્રૂયતે ।
શ્રાવસ્ત્યાં નન્દો નામ સાર્થવાઃ પ્રતિવસતિ સ્મ । તસ્ય જન્માન્તરે પાત્રાતિશયપ્રતિપાદિતત્વાત્ તદ્દાનબીજસ્યાપરિમાણો ભોગસ્કન્ધઃ પ્રાદુર્ બભૂવ । માત્સર્યાભ્યાસાત્ તુ નોત્સહતે સ્મ કિં ચિદ્ અપિ કસ્મૈ ચિત્ પ્રદાતુમ્ ।
તસ્ય ક્ષેત્રાતિશયપતિતં દાનબીજં પુરાણં
નૈકાકારં વિભવનિચયં સ્ફીતમ્ આવિશ્ ચકાર ।
પૂર્વં દાનાકૃતપરિચયાધ્યાશયત્વાત્ તુ નાસૌ
દાતું કિં ચિત્ પ્રભવતિ તદા મત્સરાક્રાન્તચેતાઃ

ત્યાગસ્યૈવ ફલાનુબન્ધમધુરાં ચિત્રાં વિપાકશ્રિયં
સંપ્રાપ્ય પ્રહરન્ત્ય્ અનર્થરુચયો મૂલેષુ યે સંપદામ્ ।
તે સંત્યજ્ય નિદાઘકાલસુભગાન્ ઇન્દોઃ કરાઞ્ શીકરાન્
હ્લાદાયાનુપતન્તિ દાવદહનાંશ્ ચઞ્ચચ્છિખાસંચયાન્

નૈવાત્મનાસૌ બુભુજે કદર્યો ભોગાન્ દદૌ નાપિ સુહૃજ્જનેભ્યઃ ।
માત્સર્યભૂતગ્રહલુબ્ધચેતા દ્રવ્યાર્જનં કેવલમ્ એવ ચક્રે

પ્રવિષ્ટપૂર્વા ન ગૃહં કદા ચિદ્ દ્વિજાતયસ્ તસ્ય કપાલહસ્તાઃ ।
શુશ્રાવ સ પ્રવ્રજિતાનનેભ્યો ન દક્ષિણાદેશનમઙ્ગલાનિ

વનીયકાસ્ તસ્ય ગૃહાજિરેભ્યો વ્રજન્તિ નિશ્વસ્ય વિશુષ્કવક્ત્રાઃ ।
બલિં ન કાકા અપિ નામ તસ્ય સ્મરન્તિ સિક્થપ્રકરોપહારમ્

વિવાહકાલેષ્વ્ અપિ નામ તસ્ય વાદિત્રશબ્દો ન સમુચ્ચચાર ।
આવાહકાલેષ્વ્ અપિ તસ્ય ગેહે સુહૃજ્જના દીનમુખા બભૂવુઃ