ઈશ્વરપ્રત્યભિજ્ઞાવિમર્શિની · અધ્યાય 4

સ્વાત્મૈવ સર્વજન્તૂનામેક એવ મહેશ્વરઃ ।
વિશ્વરૂપોઽહમિદમિત્યખણ્ડામર્શબૃંહિતઃ ॥

તત્ર સ્વસૃષ્ટેદંભાગે બુદ્ધ્યાદિ ગ્રાહકાત્મના ।
અહંકારપરામર્શપદમ્ નીતમનેન તત્ ॥

સ સ્વરૂપાપરિજ્ઞાનમયોઽનેકઃ પુમાન્ મતઃ ।
તત્ર સૃષ્ટૌ ક્રિયાનન્દૌ ભોગો દુઃખસુખાત્મકઃ ॥

સ્વાઙ્ગરૂપેષુ ભાવેષુ પત્યુર્જ્ઞાનં ક્રિયા ચ યા ।
માયાતૃતીયે તે એવ પશોઃ સત્ત્વં રજસ્તમઃ ॥

ભેદસ્થિતઃ શાક્તિમતઃ શક્તિત્વં નાપદિશ્યતે ।
એષાં ગુણાનાં કરણકાર્યત્વપરિણામિનામ્ ॥

સત્તાનન્દઃ ક્રિયા પત્યુસ્તદભાવોઽપિ સા પશોહ્ ।
દ્વયાત્મા તદ્રજો દુઃખં શ્લેષિ સત્ત્વતમોમયમ્ ॥

યેઽપ્યસામયિકેદન્તાપરામર્શભુવઃ પ્રભોઃ ।
તે વિમિશ્રા વિભિન્નાશ્ચ તથા ચિત્રાવભાસિનઃ ॥

તે તુ ભિન્નાવભાસાર્થાઃ પ્રકલ્પ્યાઃ પ્રત્યગાત્મનઃ ।
તત્તદ્વિભિન્નસંજ્ઞાભિઃ સ્મૃત્યુત્પ્રેક્ષાદિગોચરે ॥

તસ્યાસાધારણી સૃષ્ટિર્ ઈશસૃષ્ટ્યુપજીવિની ।
સૈષાપ્યજ્ઞતયા સત્યૈવેશશાક્ત્યા તદાત્મનઃ ॥

સ્વવિશ્રાન્ત્યુપરોધાયાચલયા પ્રાણરૂપયા ।
વિકલ્પક્રિયયા તત્તદ્વર્ણવૈચિત્ર્યરૂપયા ॥

સાધારણોઽન્યથા ચૈશઃ સર્ગઃ સ્પષ્ટાવભાસનાત્ ।
વિકલ્પહાનૈકાગ્ર્યાત્ ક્રમેણેશ્વરતાપદમ્ ॥

સર્વો મમાયં વિભવ ઇત્યેવં પરિજાનતઃ ।
વિશ્વાત્મનો વિકલ્પાનાં પ્રસરેઽપિ મહેશતા ॥

મેયં સાધારણં મુક્તઃ સ્વાત્માભેદેન મન્યતે ।
મહેશ્વરો યથા બદ્ધઃ પુનરત્યન્તભેદવત્ ॥

સર્વથા ત્વન્તરાલીનાનન્તતત્ત્વૌઘનિર્ભરઃ ।
શિવઃ ચિદાનન્દઘનઃ પરમાક્ષરવિગ્રહઃ ॥

એવમાત્માનમેતસ્ય સમ્યગ્જ્ઞાનક્રિયે તથા ।
જાનન્યથેપ્સિતાન્પશ્યઞ્જાનાતિ ચ કરોતિ ચ ॥

ઇતિ પ્રકટિતો મયા સુઘટ એષ માર્ગો નવો મહાગુરુભિરુચ્યતેસ્મ શિવદૃષ્ટિશાસ્ત્રે યથા ।
તદત્ર નિદધત્પદં ભુવનકર્તૃતામાત્મનો વિભાવ્ય શિવતામયીમનિશમાવિશન્સિદ્ધ્યતિ ॥

તૈસ્તૈરપ્યુપયાચિતૈરુપનતસ્તન્વ્યાઃ સ્થિતોઽપ્યન્તિકે કાન્તો લોકસમાન એવમપરિજ્ઞાતો ન રન્તું યથા ।
લોકસ્યૈષ તથાનવેક્ષિતગુણઃ સ્વાત્માપિ વિશ્વેશ્વરો નૈવાલં નિજવૈભવાય તદિયં તત્પ્રત્યભિજ્ઞોદિતા ॥

જનસ્યાયત્નસિદ્ધ્યર્થમુદયાકરસૂનુના ।
ઈશ્વરપ્રત્યભિજ્ઞેયમુત્પલેનોપપાદિતા ॥