હરિવંશ · અધ્યાય 97

સાદિતા મૌરવાઃ પાશા નિસુન્દનરકૌ હતૌ
કૃતઃ ક્ષેમઃ પુનઃ પન્થાઃ પુરં પ્રાગ્જ્યોતિષં પ્રતિ ॥

શૌરિણા પૃથિવીપાલાસ્ ત્રાસિતાઃ સ્પર્ધિનો યુધિ
ધનુષશ્ ચ નિનાદેન પાઞ્ચજન્યસ્વનેન ચ ॥

મેઘપ્રખ્યૈર્ અનીકૈશ્ ચ દાક્ષિણાત્યાભિરક્ષિતામ્
રુક્મિણં યુધિ નિર્જિત્ય મહાબલપરાક્રમમ્ ।
રુક્મિણીમ્ આજહારાશુ કેશવો વૃષ્ણિપુંગવઃ ॥

તતઃ પર્જન્યઘોષેણ રથેનાદિત્યવર્ચસા
ઉવાહ મહિષીં ભોજાં શઙ્ખચક્રગદાસિભૃત્ ॥

જારૂથ્યામ્ આહ્વૃતિઃ ક્રાથઃ શિશુપાલશ્ ચ નિર્જિતઃ
વક્ત્રશ્ ચ સહ સૈન્યેન શતધન્વા ચ દુર્જયઃ ॥

ઇન્દ્રદ્યુમ્નો હતઃ કોપાદ્ યવનશ્ ચ કશેરુમાન્
હતઃ સૌભપતિઃ સાલ્વઃ શૌભશ્ ચ દૃઢધન્વના ॥

પર્વતાનાં સહસ્રં ચ ચક્રેણ પુરુષોત્તમઃ
વિકીર્ય પુણ્ડરીકાક્ષો દ્યુમત્સેનમ્ અપોથયત્ ॥

મહેન્દ્રશિખરે ચૈવ નિમેષોન્તરચારિણૌ
જઘાન યો નરવ્યાઘ્રો રાવણસ્યાભિતશ્ ચરૌ ॥

ઇરાવત્યાં મહાભોજાવ્ અગ્નિસૂર્યસમૌ યુધિ
ગોપતિસ્ તાલકેતુશ્ ચ નિહતૌ શાર્ઙ્ગધન્વના ॥

અક્ષપ્રપતને ચૈવ નિમિર્ હંસશ્ ચ દાનવૌ
ઉભૌ તાવ્ અપિ કૃષ્ણેન સરાષ્ટ્રૌ વિનિપાતિતૌ ॥

દગ્ધા વારાણસી ચૈવ કેશવેન મહાત્મના
સાનુબન્ધઃ સરાષ્ટ્રશ્ ચ કાશીનામ્ અધિપો હતઃ ॥

વિજિત્ય ચ યમઃ સંખ્યે શરૈઃ સંનતપર્વભિઃ
અથૈન્દ્રસેનિર્ આનીતઃ કૃષ્ણેનાદ્ભુતકર્મણા ॥

સહિતઃ સર્વયાદોભિઃ સાગરેષુ મહાબલઃ
પ્રાપ્ય લોહિતકૂટાનિ કૃષ્ણેન વરુણો જિતઃ ॥

મહેન્દ્રભવને જાતો દેવૈર્ ગુપ્તો મહાત્મભિઃ
અચિન્તયિત્વા દેવેન્દ્રં પારિજાતદ્રુમો હૃતઃ ॥

પાણ્ડ્યં પૌણ્ડ્રં ચ મત્સ્યં ચ કલિઙ્ગં ચ જનાર્દનઃ
જઘાન સહિતાન્ સર્વાન્ વઙ્ગરાજં તથૈવ ચ ॥

એષ ચૈકશતં હત્વા રણે રાજ્ઞાં મહાત્મનામ્
ગાન્ધારીમ્ આવહદ્ ધીમાન્ મહિષીં પ્રિયદર્શનામ્ ॥

તથા ગાણ્ડીવધન્વાનં ક્રીડન્તં મધુસૂદનઃ
જિગાય ભરત શ્રેષ્ઠં કુન્ત્યાઃ પ્રમુખતો વિભુઃ ॥

દ્રોણં દ્રૌણિં કૃપં કર્ણં ભીમસેનં સુયોધનમ્
ચક્રાનુયાતે સહિતાઞ્ જિગાય પુરુષોત્તમઃ ॥

બભ્રોશ્ ચ પ્રિયમ્ અન્વિચ્છઞ્ શઙ્ખચક્રગદાસિભૃત્
સૌવીરરાજસ્ય સુતાં પ્રસહ્ય હૃતવાન્ પ્રભુઃ ॥

પર્યસ્તાં પૃથિવીં કૃત્સ્નાં સાશ્વાં સરથકુઞ્જરામ્
વેણુદારિકૃતે યત્નાજ્ જિગાય પુરુષોત્તમઃ ॥

અવાપ્ય તપસો વીર્યં બલમ્ ઓજશ્ ચ માધવઃ
પૂર્વદેહે જહારાયં બલેસ્ ત્રિભુવનં હરિઃ ॥

વજ્રાશનિગદાશૃઙ્ગૈસ્ ત્રાસયદ્ભિશ્ ચ દાનવૈઃ
યસ્ય નાધિગતો મૃત્યુઃ પુરં પ્રાગ્જ્યોતિષં પ્રતિ ॥

અભિભૂતશ્ ચ કૃષ્ણેન સગણઃ સ મહાબલઃ
બલેઃ પુત્રો મહાવીર્યો બાણો દ્રવિણવત્તરઃ ॥

પીઠં તથા મહાબાહુઃ કંસામાત્યં જનાર્દનઃ
પૈઠિકં ચાસિલોમાનં નિજઘાન મહાબલઃ ॥

જમ્ભમ્ ઐરાવતં ચાપિ વિરૂપં ચ મહાયશાઃ
જઘાન પુરુષવ્યાઘ્રઃ શમ્બરં ચારિમર્દનઃ ॥

તથા નાગપતિં તોયે કાલિયં ચ મહૌજસમ્
નિર્જિત્ય પુણ્ડરીકાક્ષઃ પ્રેષયામ્ આસ સાગરમ્ ॥

સંજીવયામ્ આસ મૃતં પુત્રં સાંદીપનેસ્ તથા
નિર્જિત્ય પુરુષવ્યાઘ્રો યમં વૈવસ્વતં હરિઃ ॥

એવમ્ એષ મહાબાહુઃ શાસ્તા સર્વદુરાત્મનામ્ ॥

નિહત્ય નરકં ભૌમમ્ આહૃત્ય મણિકુણ્ડલે
દેવમાતુર્ દદૌ ચાપિ પ્રીત્યર્થં વજ્રપાણિનઃ ॥

એવં સ દેવદૈત્યાનાં સુરાણાં ચ મહાયશાઃ
ભયાભયકરઃ કૃષ્ણઃ સર્વલોકેશ્વરો વિભુઃ ॥

સંસ્થાપ્ય ધર્માન્ મર્ત્યેષુ યજ્ઞૈર્ ઇષ્ટ્વાપ્તદક્ષિણૈઃ
કૃત્વા દેવાર્થમ્ અમિતં સ્વસ્થાનં પ્રતિપત્સ્યતે ॥

કૃષ્ણો ભોગવતીં રમ્યામ્ ઋષિકાન્તાં મહાયશાઃ
દ્વારકામ્ આત્મસાત્કૃત્વા સમુદ્રં ગમયિષ્યતિ ॥

બહુરત્નસમાકીર્ણા ચૈત્યયૂપશતાઙ્કિતા
દ્વારકા વરુણાવાસં પ્રવેક્ષ્યતિ સકાનના ॥

તાં સૂર્યસદનપ્રખ્યાં મતજ્ઞઃ શાર્ઙ્ગધન્વનઃ
વિસૃષ્ટાં વાસુદેવેન સાગરઃ પ્લાવયિષ્યતિ ॥

સુરાસુરમનુષ્યેષુ નાસિન્ ન ભવિતા ક્વચિત્
ય ઇમામ્ આવસેત્ કશ્ચિદ્ અન્યત્ર મધુસૂદનાત્ ॥

એવમ્ એષ દશાર્હાણાં વિધાય વિધિના વિધિમ્
વિષ્ણુર્ નારાયણઃ સોમઃ સૂર્યશ્ ચ ભવિતા સ્વયમ્ ॥

અપ્રમેયો ઽનિયોજ્યશ્ ચ યત્રકામગમો વશી
મોદત્ય્ એષ સદા ભૂતૈર્ બાલઃ ક્રીડનકૈર્ ઇવ ॥

ન પ્રમાતું મહાબાહુઃ શક્યો ઽયં મધુસૂદનઃ
પ્રમાણં હ્ય્ અત્ર વિચ્છિન્નં પ્રમાણં સર્વવસ્તુષુ ।
યતો ઽયં દેવદેવેશો ન પ્રમાણે પ્રમા ભવેત્ ।
પરં હ્ય્ અપરમ્ એતસ્માદ્ વિશ્વરૂપાન્ ન વિદ્યતે ॥

સ્તવ્યો ઽયમ્ એવં શતશસ્ તથા શતસહસ્રશઃ
અન્તો હિ કર્મણામ્ અસ્ય દૃષ્ટપૂર્વો ન કેનચિત્ ॥

એવમ્ એતાનિ કર્માણિ શિશુર્ મધ્યવયાસ્ તથા
કૃતવાન્ પુણ્ડરીકાક્ષઃ સંકર્ષણસહાયવાન્ ॥

ઇત્ય્ ઉવાચ પુરા વ્યાસસ્ તપોદીર્ઘેણ ચક્ષુષા
મહાયોગી મહાબુદ્ધિઃ સર્વપ્રત્યક્ષદર્શિવાન્ ॥

ઇતિ સંસ્તૂય ગોવિન્દં મહેન્દ્રવચનાદ્ ઋષિઃ
યદુભિઃ પૂજિતઃ સર્વૈર્ નારદસ્ ત્રિદિવં ગતઃ ॥

તતસ્ તદ્ વસુ ગોવિન્દો દિદેશાન્ધકવૃષ્ણિષુ
યથાર્હં પુણ્ડરીકાક્ષો વિધિવન્ મધુસૂદનઃ ॥

યાદવાશ્ ચ ધનં પ્રાપ્ય વિધિવદ્ ભૂરિદક્ષિણૈઃ
યજ્ઞૈર્ ઇષ્ટ્વા મહાત્માનો દ્વારકામ્ આવસન્ પુરીમ્ ॥