હરિવંશ · અધ્યાય 82

તતો યુદ્ધાનિ વૃષ્ણીનાં બભૂવ સુમહાન્ત્ય્ અથ
માગધસ્ય મહામાત્યૈર્ નૃપૈશ્ ચૈવાનુયાયિભિઃ ॥

રુક્મિણા વાસુદેવસ્ય ભીષ્મકસ્યાહુકેન ચ
ક્રાથસ્ય વસુદેવેન કૌશિકસ્ય ચ બભ્રુણા
ગદેન ચેદિરાજસ્ય દન્તવક્ત્રસ્ય શંભુના ॥

તથાન્યૈર્ વૃષ્ણિવીરાણાં નૃપાણાં ચ મહાત્મનામ્
યુદ્ધમ્ આસીદ્ ધિ સૈન્યાનાં સૈનિકૈર્ ભરતર્ષભ ॥

ગજૈર્ ગજા હયૈર્ અશ્વાઃ પદાતાશ્ ચ પદાતિભિઃ
રથા રથૈર્ વિમિશ્રૈશ્ ચ યોધા યુયુધિરે નૃપ ॥

જરાસંધસ્ય રજ્ઞસ્ તુ રામેણાસીત્ સમાગમઃ
મહેન્દ્રસ્યેવ વૃત્રેણ દારુણો લોમહર્ષણઃ ॥

અન્યેષાં સુમહાન્ આસીદ્ બલૌઘાનાં પરિક્ષયઃ
ઉભયોઃ સેનયો રાજન્ માંસશોણિતકર્દમઃ ॥

કબન્ધાનિ સમુત્તસ્થુઃ સુબહૂનિ સમન્તતઃ
પિશાચા રાક્ષસાશ્ ચૈવ માંસશોણિતલાલસાઃ ।
તસ્મિન્ વિમર્દે યોધાનાં સંખ્યાવ્યક્તિર્ ન વિદ્યતે ॥

રથી રામો જરાસંધં શરૈર્ આશીવિષોપમૈઃ
આવૃન્વન્ન્ અભ્યયાદ્ વીરસ્ તં ચ રાજા સ માગધઃ ॥

તૌ ક્ષીનશસ્ત્રૌ વિરથૌ હતાશ્વૌ હતસારથી
ગદે ગૃહીત્વા વિક્રાન્તાવ્ અન્યોન્યમ્ અભિધાવતામ્ ॥

કમ્પયન્તૌ ભુવં વીરૌ તાવ્ ઉદ્યતમહાગદૌ
દદૃશાતે મહાત્માનૌ ગિરી સશિખરાવ્ ઉભૌ ॥

વ્યુપારમન્ત યુદ્ધાનિ પ્રેક્ષન્તૌ પુરુષર્ષભૌ
સંરબ્ધાવ્ અભિધાવન્તૌ ગદાયુદ્ધેષુ વિશ્રુતૌ ॥

ઉભૌ તૌ પરમાચાર્યૌ લોકે ખ્યાતૌ મહાબલૌ
મત્તાવ્ ઇવ ગજૌ યુદ્ધે અન્યોન્યમ્ અભિધાવતામ્ ॥

તતો દેવાઃ સગન્ધર્વાઃ સિદ્ધાશ્ ચ પરમર્ષયઃ
સમન્તતશ્ ચાપ્સરસઃ સમાજગ્મુઃ સહસ્રશઃ ॥

તદ્ દેવયક્ષગન્ધર્વ મહર્ષિભિર્ અલંકૃતમ્
શુશુભે ઽભ્યધિકં રાજન્ દિવં જ્યોતિર્ ગણૈર્ ઇવ ॥

અભિદુદ્રાવ રામં તુ જરાસંધો મહાબલઃ
સવ્યં મણ્ડલમ્ આવૃત્ય બલદેવસ્ તુ દક્ષિણમ્ ॥

તૌ પ્રજહ્રુર્ અન્યોન્યં ગદાયુદ્ધવિશારદૌ
દન્તાભ્યામ્ ઇવ માતઙ્ગૌ નાદયન્તૌ દિશો દશ ॥

ગદાનિપાતો રામસ્ય શુશ્રુવે ઽશનિનિસ્વનઃ
જરાસંધસ્ય ચરણે પર્વતસ્યેવ દીર્યતઃ ॥

ન સ્મ કમ્પયતે રામં જરાસંધકરચ્યુતા
ગદા ગદાભૃતાં શ્રેષ્ઠં વિન્ધ્યં ગિરિમ્ ઇવાચલમ્ ॥

રામસ્ય તુ ગદાવેગં વીર્યાત્ સ મગધેશ્વરઃ
સેહે ધૈર્યેણ મહતા શિક્ષયા ચ વ્યપોહયત્ ॥

તતો ઽન્તરિક્ષે વાગ્ આસીત્ સુસ્વરા લોકસાક્ષિણી
ઉવાચ બલદેવં તં સમુદ્યતહલાયુધમ્ ।
ન ત્વયા રામ વધ્યો ઽયમ્ અલં ખેદેન માધવ ॥

વિહિતો ઽસ્ય મયા મૃત્યુસ્ તસ્માત્ સાધુ વ્યુપારમ
અચિરેણૈવ કાલેન પ્રાણાંસ્ ત્યક્ષ્યતિ માગધઃ ॥

જરાસંધસ્ તુ તચ્ છ્રુત્વા વિમનાઃ સમપદ્યત
ન પ્રજહ્રે તતસ્ તસ્મૈ પુનર્ એવ હલાયુધઃ
તૌ વ્યુપારમતાં ચૈવ વૃષ્ણયસ્ તે ચ પાર્થિવાઃ ॥

પ્રસક્તમ્ અભવદ્ યુદ્ધં તેષામ્ એવ મહાત્મનામ્
દીર્ઘકાલં મહારાજ નિઘ્નતામ્ ઇતરેતરામ્ ॥

પરાજિતે ત્વ્ અપક્રાન્તે જરાસંધે મહીપતૌ
અસ્તં યાતે દિનકરે નાનુસસ્રુસ્ તદા નિશિ ॥

સમાનીય સ્વસૈન્યં તુ લબ્ધલક્ષ્યા મહાબલાઃ
પુરીં પ્રવિવિશુર્ હૃષ્ટાઃ કેશવેનાભિપૂજિતાઃ ॥

જરાસંધં તુ તે જિત્વા મન્યન્તે નૈવ તં જિતમ્
વૃષ્ણયઃ કુરુશાર્દૂલ રાજા હ્ય્ અતિબલઃ સ વૈ ॥

દશ ચાષ્ટૌ ચ સંગ્રામાઞ્ જરાસંધસ્ય યાદવાઃ
દદુર્ ન ચૈનં સમરે હન્તું શેકુર્ મહારથાઃ ॥

અક્ષૌહિણ્યો હિ તસ્યાસન્ વિંશતિર્ ભરતર્ષભ
જરાસંધસ્ય નૃપતેસ્ તદર્થં યાઃ સમાગતાઃ ॥

અલ્પત્વાદ્ અભિભૂતાસ્ તુ વૃષ્ણયો ભરતર્ષભ
બાર્હદ્રથેન રાજેન્દ્ર રાજભિઃ સહિતેન વૈ ॥

જિત્વા તુ માગધં સંખ્યે જરાસંધં મહીપતિમ્
વિહરન્તિ સ્મ સુખિનો વૃષ્ણિસિંહા મહારથાઃ ॥