હરિવંશ · અધ્યાય 72

સ ચિન્તયિત્વા ધનુષો ભઙ્ગં ભોજવિવર્ધનઃ
બભૂવ વિમના રાજા ચિન્તયન્ ભૃશદુઃખિતઃ ॥
કથં બાલો વિગતભીર્ અવમત્ય મહાબલમ્ ।
પ્રેક્ષમાણસ્ તુ પુરુષૈર્ ધનુર્ ભઙ્ક્ત્વા વિનિર્ગતઃ ॥
યસ્યાર્થે દારુણં કર્મ કૃત્વા લોકવિગર્હિતમ્ ।
પિતૃસ્વસ્રાત્મજાન્ ભીતઃ ષડેવાહં ઉપસ્થિતમ્ ॥
દૈવં પુરુષકારેણ ન શક્યમ્ અતિવર્તિતુમ્ ।
નારદોક્તં ચ વચનં નૂનં મહ્યમ્ ઉપસ્થિતમ્ ॥
એવં રાજા વિચિન્ત્યાથ નિષ્ક્રમ્ય સ ગૃહોત્તમાત્ ।
પ્રેક્ષાગારં જગામાશુ મઞ્ચાનામ્ અવલોકકઃ ॥

સ દૃષ્ટ્વા સર્વનિર્યુક્તં પ્રેક્ષાગારં નૃપોત્તમઃ
શ્રેણીનાં દૃઢસંયુક્તૈર્ મઞ્ચવાટૈર્ નિરન્તરમ્ ॥

સોત્તમાગારયુક્તાભિર્ વલભીભિર્ વિભૂષિતમ્
કુટીભિશ્ ચ પ્રવૃદ્ધાભિર્ એકસ્તમ્ભૈશ્ ચ ભૂષિતમ્ ॥

સર્વતઃ સારનિર્યુક્તં સ્વાયતં સુપ્રતિષ્ઠિતમ્
ઉદક્પ્રવણસંશ્લિષ્ટં મઞ્ચારોહણમ્ ઉત્તમમ્ ॥

નૃપાસનપરિક્ષિપ્તં સંચારપથસંકુલમ્
છન્નં તદ્ વેદિકાભિશ્ ચ માનવૌઘભરક્ષમમ્ ॥

સ દૃષ્ટ્વા ભૂષિતં રઙ્ગમ્ આજ્ઞાપયત બુદ્ધિમાન્
શ્વઃ સચિત્રાઃ સમાલ્યાશ્ ચ સપતાકાસ્ તથૈવ ચ ॥

સુવાસિતા વપુષ્મન્ત ઉપનીતોત્તરચ્છદાઃ
ક્રિયન્તાં મઞ્ચવાટાશ્ ચ વલભીવીથયસ્ તથા ॥

અક્ષવાટે કરીષસ્ય કલ્પ્યન્તાં રાશયો ઽવ્યયાઃ
પટાસ્ તરણશોભાશ્ ચ બલયશ્ ચાનુરૂપતઃ ॥

સ્થાપ્યન્તાં સુનિખાતાશ્ ચ મહાકુમ્ભા યથાક્રમમ્
ઉદભારસહાઃ સર્વે સકાઞ્ચનઘટોત્તરાઃ ॥

બલયશ્ ચોપકલ્પ્યન્તાં કષાયાશ્ ચૈવ કુમ્ભશઃ
પ્રાશ્નિકાશ્ ચ નિમન્ત્ર્યન્તાં શ્રેણ્યશ્ ચ સપુરોગમાઃ ॥

આજ્ઞા ચ દેયા મલ્લાનાં પ્રેક્ષકાણાં તથૈવ ચ
સમાજે મઞ્ચશોભાશ્ ચ કલ્પ્યન્તાં સૂપકલ્પિતાઃ ॥

એવમ્ આજ્ઞાપ્ય રાજા સ સમાજવિધિમ્ ઉત્તમમ્
સમાજવાટાન્ નિષ્ક્રમ્ય વિવેશ સ્વં નિવેશનમ્ ॥

આહ્વાનં તત્ર સંચક્રે તસ્ય મલ્લદ્વયસ્ય વૈ
ચાણૂરસ્યાપ્રમેયસ્ય મુષ્ટિકસ્ય તથૈવ ચ ॥

તૌ તુ મલ્લૌ મહાવીર્યૌ બલિનૌ યુદ્ધશાલિનૌ
કંસસ્યાજ્ઞાં પુરસ્કૃત્ય હૃષ્ટૌ વિવિશતુસ્ તદા ॥

તૌ સમીપગતૌ મલ્લૌ દૃષ્ટ્વા જગતિ વિશ્રુતૌ
ઉવાચ કંસો નૃપતિઃ સોપન્યાસમ્ ઇદં વચઃ ॥

ભવન્તૌ મમ વિખ્યાતૌ મલ્લૌ વીરધ્વજોચિતૌ
પૂજિતૌ ચ યથાન્યાયં સત્કારાર્હૌ વિશેષતઃ ॥

તન્ મત્તો યદિ સત્કારઃ સ્મર્યતે સુકૃતાનિ વા
કર્તવ્યં મે મહત્ કર્મ ભવદ્ભ્યાં સ્વેન તેજસા ॥

યાવ્ એતૌ મમ સંવૃદ્ધૌ વ્રજે ગોપાલકાવ્ ઉભૌ
સંકર્ષણશ્ ચ કૃષ્ણશ્ ચ બાલાવ્ અપિ જિતશ્રમૌ ॥

એતૌ રઙ્ગગતૌ યુદ્ધે યુધ્યમાનૌ વનેચરૌ
નિપાતાન્ અન્તરં શીઘ્રં હન્તવ્યૌ નાત્ર સંશયઃ ॥

બાલાવ્ ઇમૌ ચપલકાવ્ અક્રિયાવ્ ઇતિ સર્વથા
નાવજ્ઞા તત્ર કર્તવ્યા કર્તવ્યો યત્ન એવ હિ ॥

તાભ્યાં યુધિ નિરસ્તાભ્યાં ગોપાભ્યાં રઙ્ગસંનિધૌ
આયતાં ચ તદાત્વે ચ શ્રેયો મમ ભવિષ્યતિ ॥

નૃપતેઃ સ્નેહસંયુક્તૈર્ વચોભિર્ હૃષ્ટમાનસૌ
ઊચતુર્ યુદ્ધસંમત્તૌ મલ્લૌ ચાણૂરમુષ્ટિકૌ ॥

યદ્ય્ આવયાસ્ તૌ પ્રમુખે સ્થાસ્યેતે ગોપકિલ્બિષૌ
હતાવ્ ઇત્ય્ અવગન્તવ્યૌ પ્રેતરૂપૌ તપસ્વિનૌ ॥

યદિ વા પ્રતિયોત્સ્યેતે તાવ્ અરિષ્ટપરિપ્લુતૌ
આવાભ્યાં રોષયુક્તાભ્યાં પ્રમુખસ્થૌ વનૌકસૌ ॥

એવં વાગ્વિષમ્ ઉત્સૃજ્ય તાવ્ ઉભૌ મલ્લપુંગવૌ
અનુજ્ઞાતૌ નરેન્દ્રેણ સ્વગૃહં પ્રતિજગ્મતુઃ ॥