હરિવંશ · અધ્યાય 47

સો આજ્ઞાપયત સંરબ્ધઃ સચિવાન્ આત્મનો હિતાન્
યત્તા ભવત સર્વે વૈ દેવક્યા ગરભકૃન્તને ॥

પ્રથમાદ્ એવ હન્તવ્યા ગર્ભાસ્ તે સર્વ એવ હિ
મૂલાદ્ એવ હિ હન્તવ્યઃ સો ઽનર્થો યત્ર સંશયઃ ॥

દેવકી ચ ગૃહે ગુપ્તા પ્રચ્છન્નૈર્ અભિરક્ષિતા
સ્વૈરં ચરતુ વિસ્રબ્ધા મદ્બલૈર્ યત્નમ્ આસ્થિતૈઃ ॥

માસાન્ વૈ પુષ્પમાસાદીન્ ગણયન્તુ મમ સ્ત્રિયઃ
પરિણામે તુ ગર્ભસ્ય શેષં જ્ઞાસ્યામહે વયમ્ ॥

વસુદેવશ્ ચ સંરક્ષ્યઃ સ્ત્રીસનાથાસ્તુ ભૂમિષુ
અપ્રમત્તૈર્ મમ હિતૈ રાત્રાવ્ અહનિ ચૈવ હ
સ્ત્રીભિર્ વર્ષવરૈશ્ ચૈવ વક્તવ્યં ન ચ કારણમ્ ॥

એષ માનુષકો યત્નો માનુષૈર્ એવ સાધ્યતે
શ્રૂયતાં યેન દૈવં હિ મદ્વિધૈઃ પ્રતિહન્યતે ॥

મન્ત્રગ્રામૈઃ સુવિહિતૈર્ ઔષધૈશ્ ચ સુયોજિતૈઃ
યત્નેન ચાનુકૂલેન દૈવમ્ અપ્ય્ અનુવર્તતે ॥

એવં સ યત્નવાન્ કંસો દેવકીગર્ભકૃન્તને
ભયેન મન્ત્રયામ્ આસ શ્રુતાર્થો નારદાત્ સ વૈ ॥

એવં શ્રુત્વા પ્રયત્નં વૈ કંસસ્યારિષ્ટસંજ્ઞિતમ્
શ્રુત્વૈવ કંસરાજસ્ય ચેષ્ટિતં જગતીપતિઃ ।
અન્તર્ધાનં ગતો વિષ્ણુશ્ ચિન્તયામ્ આસ વીર્યવાન્ ॥

સપ્તેમાન્ દેવકીગર્ભાન્ ભોજપુત્રો વધિષ્યતિ
અષ્ટમે ચ મયા ગર્ભે કાર્યમ્ આધાનમ્ આત્મનઃ ॥

તસ્ય ચિન્તયતસ્ ત્વ્ એવં પાતાલમ્ અગમન્ મનઃ
યત્ર તે ગર્ભશયનાઃ ષદ્ગર્ભા નામ દાનવાઃ ॥

વિક્રાન્તવપુષો દીપ્તાસ્ તે ઽમૃતપ્રાશનોપમાઃ
અમરપ્રતિમા યુદ્ધે પુત્રા વૈ કાલનેમિનઃ ॥

ઉપાસાં ચક્રિરે દૈત્યાઃ પુરા લોકપિતામહમ્
તપ્યમાનાસ્ તપસ્ તીવ્રં જટામણ્ડલધારિણઃ ॥

તેષાં પ્રીતો ઽભવદ્ બ્રહ્મા ષદ્ગર્ભાણાં વરં દદૌ
ભો ભો દાનવશાર્દૂલાસ્ તપસાહં સુતોષિતઃ ।
બ્રૂત વો યસ્ય યઃ કામઃ કો વરો વઃ પ્રદીયતાં ॥

તે તુ સર્વે સમાનાર્થા દૈત્યા બ્રહ્માણમ્ અબ્રુવન્
યદિ નો ભગવાન્ પ્રીતઃ શ્રૂયતાં નો વરો વરઃ ॥

અવધ્યાઃ સ્યામ ભગવન્ દૈવતૈઃ સમહૌરગૈઃ
શાપપ્રહરણૈશ્ ચાપિ નિયતૈઃ પરમર્ષિભિઃ ॥

યક્ષગન્ધર્વપતિભિઃ સિદ્ધચારણમાનવૈઃ
મા ભૂદ્ વધો નો ભગવન્ દદાસિ યદિ નો વરમ્ ॥

તાન્ ઉવાચ તતો બ્રહ્મા સુપ્રીતેનાન્તરાત્મના
ભવદ્ભિર્ યદ્ ઇદં પ્રોક્તં સર્વમ્ એતદ્ ભવિષ્યતિ ॥

ષડ્ગર્ભાણાં વરં દસ્ત્ત્વા સ્વયંભૂસ્ ત્રિદિવં ગતઃ
તતો હિરણ્યકશિપુઃ સરોષો વાક્યમ્ અબ્રવીત્ ॥

મામ્ ઉત્સૃજ્ય વરો યસ્માદ્ વૃતો વઃ પદ્મસંભવાત્
તસ્માદ્ વસ્ ત્યાજિતઃ સ્નેહઃ શત્રુભૂતાંસ્ ત્યજામ્ય્ અહમ્ ॥

ષડ્ગર્ભા ઇતિ યો યં વઃ શબ્દઃ પિત્રાભિવર્ધિતઃ
સ એવ વો ગર્ભગતાન્ પિતા સર્વાન્ વધિષ્યતિ ॥

ષડ્ એવ દેવકીગર્ભાઃ ષદ્ગર્ભા વૈ મહાસુરાઃ
ભવિષ્યન્તિ તતઃ કંસો ગર્ભસ્થાન્ વો વધિષ્યતિ ॥

જગામાથ તતો વિષ્ણુઃ પાતાલં યત્ર તે શુરાઃ
ષડ્ગર્ભાઃ સંયતાઃ સન્તિ જલગર્ભગૃહેશયાઃ ॥

સ દદર્શ જલે સુપ્તાન્ ષડ્ગર્ભાન્ ગર્ભસંસ્થિતાન્
નિદ્રયા કાલરૂપિણ્યા સર્વાન્ અન્તર્હિતાન્ ઇવ ॥

સ્વપ્નરૂપેણ તેષાં વૈ વિષ્ણુર્ દેહાન્ અથાવિશત્
પ્રાણેશ્વરાંશ્ ચ નિષ્કૃષ્ય નિદ્રાયૈ પ્રદદૌ તદા ॥

તાં ચોવાચ તદા નિદ્રાં વિષ્ણુઃ સત્યપરાક્રમઃ
ગચ્છ નિદ્રે મયોત્સૃષ્ટા દેવકીભવનાન્તિકમ્ ॥

ઇમાન્ પ્રાણેશ્વરાન્ ગૃહ્ય ષડ્ગર્ભાન્ નામ દેહિનઃ
ષડ્ગર્ભાન્ દાનવોત્તમાન્ ।
સર્વપ્રાણેશ્વરી ચૈવ ।
ષટ્સુ ગર્ભેષુ દેવક્યા યોજયસ્વ યથાક્રમમ્ ॥

જાતેષ્વ્ એતેષુ ગર્ભેષુ નીતેષુ ચ યમક્ષયમ્
કંસસ્ય વિફલે યત્ને દેવક્યાઃ સફલે શ્રમે ॥

પ્રસાદં તે કરિષ્યામિ મત્પ્રસાદસમં ભુવિ
યેન સર્વસ્ય લોકસ્ય દેવિ દેવી ભવીષ્યસિ ॥

સપ્તમો દેવકીગર્ભો યો ઽંશઃ સૌમ્યો મમાગ્રજઃ
સ સંક્રામયિતવ્યસ્ તે સપ્તમે માસિ રોહિણીમ્ ॥

સંકર્ષણાત્ તુ ગર્ભસ્ય સ તુ સંકર્ષણો યુવા
ભવિષ્યત્ય્ અગ્રજો ભ્રાતા મમ શીતાંશુદર્શનઃ ॥

પતિતો દેવકીગર્ભઃ સપ્તમો ઽયં ભયાદ્ ઇતિ
અષ્ટમે મયિ ગર્ભસ્થે કંસો યત્નં કરિષ્યતિ ॥

યા તુ સા નન્દગોપસ્ય દયિતા કંસગોપતેઃ
યશોદા નામ ભદ્રં તે ભાર્યા ગોપકુલોદ્વહા ॥

તસ્યાસ્ ત્વં નવમો ઽસ્માકં કુલે ગર્ભો ભવિષ્યસિ
નવમ્યામ્ એવ સંજાતો કૃષ્ણપક્ષસ્ય વૈ તિથૌ ॥

અહં ત્વ્ અભિજિતો યોગે નિશાયા યૌવને ગતે
અર્ધરાત્રે કરિષ્યામિ ગર્ભમોક્ષં યથાસુખમ્ ॥

અષ્ટમસ્ય તુ માસસ્ય જાતાવ્ આવાં તતઃ સમમ્
પ્રાપ્સ્યાવો ગરભવ્યત્યાસં પ્રાપ્તે કંસસ્ય શસને ॥

અહં યશોદાં યાસ્યામિ ત્વં દેવિ ભજ દેવકીમ્
આવયોર્ ગર્ભવ્યત્યાસે કંસો ગચ્છતુ મૂઢતામ્ ॥

તતસ્ ત્વાં ગૃહ્ય ચરણે શિલાયાં નિરસિષ્યતિ
તતસ્ તદ્ધસ્તવિભ્રષ્ટા મદ્યોગાદ્ ભવિતા શુભા ।
નિરસ્યમાના ગગને સ્થાનં પ્રાપ્સ્યસિ શાશ્વતમ્ ॥

મચ્છવીસદૃશી કૃષ્ણા સંકર્ષણસમાનના
બિભ્રતી વિપુલાન્ બાહૂન્ મમ બાહૂપમાન્ ભુવિ ॥

ત્રિશિખં શૂલમ્ ઉદ્યમ્ય ખડ્ગં ચ કનકત્સરુમ્
પાત્રીં ચ પૂર્ણાં મધુનઃ પઙ્કજં ચ સુનિર્મલમ્ ॥

વસાના મેચકં ક્ષૌમં પીતેનોત્તરવાસસા
શશિરશ્મિપ્રકાશેન હારેણોરસિ રાજતા ॥

દિવ્યકુણ્ડલપૂર્ણાભ્યાં શ્રવણાભ્યાં વિભૂષિતા
ચન્દ્રસાપત્ન્યભૂતેન ત્વં મુખેન વિરાજિતા ॥

મુકુટેન ત્રિચક્રેણ કેશબન્ધેન શોભિતા
ભુજગાભોગનિર્ઘોષૈર્ બાહુભિઃ પરિઘોપમૈઃ ॥

ધ્વજેન શિખિબર્હાણામ્ ઉચ્છ્રિતેન સમીપતઃ
અઙ્ગજેન મયૂરાણામ્ અઙ્ગદેન ચ ભાસ્વતા ॥

કીર્ણા ભૂતગણૈર્ ઘોરૈર્ મન્નિદેશાનુવર્તિની
કૌમારં વ્રતમ્ આસ્થાય અત્રિદિવં ત્વં ગમિષ્યસિ ॥

તત્ર ત્વાં શતદૃક્ શક્રો મત્પ્રદિષ્ટેન કર્મણા
અભિષેકેણ દિવ્યેન દૈવતૈઃ સહ યોક્ષ્યતે ॥

તત્રૈવ ત્વાં ભગિન્યર્થે ગ્રહિષ્યતિ સ વાસવઃ
કુશિકસ્ય તુ ગોત્રેણ કૌશિકી ત્વં ભવિષ્યસિ ॥

સ તે વિન્ધ્યે નગશ્રેષ્ઠે સ્થાનં દાસ્યતિ શાશ્વતમ્
તતઃ સ્થાનસહસ્રેઐસ્ ત્વં પૃથિવીં શોભયિષ્યસિ ॥

તતઃ સુમ્ભનિસુમ્ભૌ અ દાનવૌ નગચાર્તિણૌ
તૌ ચ કૃત્વા મનસિ માં સાનુગૌ નાશયિષ્યસિ ॥

ત્રૈલોક્યચારિણી સા ત્વં ભુવિ સત્યોપયાચિતા
ભવિષ્યસિ મહાભાગે વરદા કામરૂપિણી ॥

કૃતાનુયાત્રા ભૂતૈસ્ ત્વં નિત્યં માંસબલિપ્રિયા
તિથૌ નવમ્યાં પૂજાં ચ પ્રાપ્સ્યસે સપશુક્રિયામ્ ॥

યે ચ ત્વાં મત્પ્રભાવજ્ઞાઃ પ્રણમિષ્યન્તિ માનવાઃ
ન તેષાં દુર્લભં કિંચિત્ પુત્રતો ધનતો ઽપિ વા ॥

કાન્તારેષ્વ્ અવસન્નાનાં મ્ગનાનાં ચ મહાર્ણવે
દસ્યુભિર્ વા નિરુદ્ધાનાં ત્વં ગતિઃ પરમા નૃણામ્ ॥

ત્વં સિદ્ધિઃ શ્રીર્ ધૃતિઃ કીર્તિર્ હ્રીર્ વિદ્યા સંનતિર્ મતિઃ
સંધ્યા લક્ષ્મીર્ વપુર્ મેધા કાન્તિઃ શ્રદ્ધા ક્રિયા ગતિઃ ।
સંધ્યા રાત્રિઃ પ્રભા નિદ્રા કાલરાત્રિસ્ તથૈવ ચ ॥

નૃણાં બન્ધં વધં ઘોરં પુત્રનાશં ધનક્ષયમ્
વ્યાધિમૃત્યુભયં ચૈવ પૂજિતા શમયિષ્યસિ ॥

મોહયિત્વા ચ તં કંસમ્ એકા ત્વં ભોક્ષ્યસે જગત્
અહમ્ અપ્ય્ આત્મનો વૃત્તિં વિધાસ્યે ગોષુ ગોપવત્ ।
સ્વવૃદ્ધ્યર્થમ્ અહં ચૈવ કરિષ્યે કંસઘાતનમ્ ॥

એવં તુ તાં સમાદિશ્ય ગતો ઽન્તર્ધાનમ્ ઈશ્વરઃ
સા ચાપિ તં નમસ્કૃત્ય તથાસ્ત્વ્ ઇતિ વિનિર્ગતા ॥