હરિવંશ · અધ્યાય 39

બ્રહ્મણા દેવદેવેન સાર્ધં સલિલયોનિના
બ્રહ્મલોકં ગતો બ્રહ્મન્ વૈકુણ્ઠઃ કિં ચકાર હ ॥

કિમર્થં ચાદિદેવેન નીતઃ સલિલયોનિના
વિષ્ણુર્ દૈત્યવધે વૃત્તે દેવૈર્ અકૃતસત્ક્રિયઃ ॥

બ્રહ્મલોકે ચ કિં સ્થાનં કં વા યોગમ્ ઉપાસ્ત સઃ
કં વા દધાર નિયમં સ વિભુર્ ભૂતભાવનઃ ॥

કથં તત્રાસતસ્ તસ્ય વિશ્વં જગદ્ ઇદં મહત્
શ્રિયમ્ આપ્નોતિ વિપુલાં સુરાસુરનરાર્ચિતામ્ ॥

કથં સ્વપિતિ ઘર્માન્તે બુધ્યતે ચામ્બુદક્ષયે
કથં ચ બ્રહ્મલોકસ્થો ધુરં વહતિ લૌકિકીમ્ ॥

ચરિતં તસ્ય વિપ્રેન્દ્ર દિવ્યં ભગવતો દિવિ
વિસ્તરેણ યથાતત્ત્વં સર્વમ્ ઇચ્છામિ વેદિતુમ્ ॥

શૃણુ નારાયણસ્યાદૌ વિસ્તરેણ પ્રવૃત્તયઃ
બ્રહ્મલોકં યથારૂઢો બ્રહ્મણા સહ મોદતે ॥

કામં તસ્ય ગતિઃ સૂક્ષ્મા દેવૈર્ અપિ દુરાનુગા
યત્ તુ શક્ષ્યામ્ય્ અહં વક્તું તન્ મે નિગદતઃ શૃણુ ॥

એષ લોકમયો દેવો લોકાશ્ ચૈતન્ મયાસ્ત્રયઃ
એષ દેવમયશ્ ચૈવ દેવાશ્ ચૈતન્ મયા દિવિ ॥

દેવેન વર્ધતે યદ્ ધિ સર્વં તદ્ ધિ જનાર્દનાત્
યત્ પ્રવૃત્તં ચ દેવેભ્યસ્ તદ્ વિદ્ધિ મધુસૂદનાત્ ॥

અગ્નીષોમમયં લોકં યં વિદુર્ વિદુષો જનાઃ
તં સોમમ્ અગ્નિં લોકં ચ વેદ વિષ્ણું પિતામહઃ ॥

ક્ષીરાદ્ યથા દધિ ભવેદ્ દધ્નઃ સર્પિર્ યથા ભવેત્
મથ્યમાનેષુ ભૂતેષુ તથા લોકો જનાર્દનાત્ ॥

યથેન્દ્રિયૈશ્ ચ ભૂતૈશ્ ચ પરમાત્મા વિધીયતે
તથા વેદૈશ્ ચ દેવૈશ્ ચ લોકૈશ્ ચ વિદિતો હરિઃ ॥

યથા ભૂતેન્દ્રિયાવાપ્તિર્ વિહિતા ભુવિ દેહિનામ્
તથા પ્રાણેશ્વરાવાપ્તિર્ દેવાનાં દિવિ વૈષ્ણવી ॥

સત્રિણાં સત્રફલદઃ પવિત્રં પરમાત્મવાન્
લોકતન્ત્રધરો હ્ય્ એવ મન્ત્રૈર્ મન્ત્ર ઇવાર્ચ્યતે ॥

અસ્ય પારં ન પશ્યન્તિ બહવઃ પારતન્ત્રિણઃ
એષ પારં પરં ચૈવ લોકાનાં વેદ માધવઃ ॥

અસ્ય દેવાન્ ધકારસ્ય માર્ગિતવ્યસ્ય દૈવતૈઃ
શૃણુ વૈ યત્ તદા વૃત્તં બ્રહ્મલોકે પુરાતનમ્ ॥

સ ગત્વા બ્રહ્મણો લોકં દૃષ્ટ્વા પૈતામહં પદમ્
વવન્દે તાન્ ઋષીન્ સર્વાન્ વિષ્ણુર્ આર્ષેણ કર્મણા ॥

સો ઽગ્નિં પ્રાક્ સવને દૃષ્ટ્વા હૂયમાનં મહર્ષિભિઃ
અવન્દત મહાતેજાઃ કૃત્વા પૌર્વાહ્ણિકં વિધિમ્ ॥

સ દદર્શ મખેષ્વ્ આજ્યૈર્ ઇજ્યમાનં મહર્ષિભિઃ
ભાગં યજ્ઞિયમ્ અશ્નાનં સ્વદેહમ્ અપરં સ્થિતમ્ ॥

અભિવાદ્યાભિવાદ્યાનામ્ ઋષીણાં બ્રહ્મવર્ચસામ્
પરિચક્રામ સો ઽચિન્ત્યો બ્રહ્મલોકં સનાતનમ્ ॥

સ દદર્શોચ્છ્રિતાન્ યૂપાંશ્ ચષાલાગ્રવિભૂષિતાન્
મખેષુ ચ બ્રહ્મર્ષિભિઃ શતશઃ કૃતલક્ષણાન્ ॥

આજ્યધૂમં સમાઘ્રાય શૃણ્વન્ વેદાન્ દ્વિજેરિતાન્
યજ્ઞૈર્ ઇજ્યન્તમ્ આત્માનમ્ પશ્યંસ્ તત્ર ચચાર હ ॥

તમ્ ઊચુર્ ઋષયો દેવાઃ સદસ્યાઃ સદસિ સ્થિતાઃ
અર્ઘ્યોદ્યતભુજાઃ સર્વે પવિત્રાન્ તરિતાનનાઃ ॥

સ્વાગતં તે સુરશ્રેષ્ઠ પદ્મનાભ મહાદ્યુતે
નમો ઽસ્તુ તે હૃષીકેશ મધુકૈટભસૂદન ।
દામોદર નમસ્ તે ઽસ્તુ પદ્મપત્રાયતેક્ષણ ॥
પ્રભુસ્ ત્વં સર્વદેવાનાં લોકાનાં પ્રભુર્ અવ્યયઃ ।
ત્વં યજ્ઞસ્ ત્વં વષટ્કારસ્ ત્વયિ સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
ઇદં યજ્ઞિયમ્ આતિથ્યં મન્ત્રતઃ પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥

ત્વમ્ અસ્ય યજ્ઞપૂતસ્ય પાત્રં પાદ્યસ્ય પાવનઃ
અતિથિસ્ ત્વં હિ મન્ત્રોક્તઃ સ દૃષ્ટઃ સતતં મતઃ ॥

ત્વયિ યોદ્ધુ ગતે વિષ્ણો ન પ્રાવર્તન્ત નઃ ક્રિયાઃ
અવૈષ્ણવસ્ય યજ્ઞસ્ય ન હિ કર્મ વિધીયતે ॥

સદક્ષિણસ્ય યજ્ઞસ્ય ત્વત્પ્રસૂતં ફલં ભવેત્
સદક્ષિણમહાયજ્ઞાસ્ ત્વત્પ્રસૂતિર્ જનાર્દન ।
યદ્ય્ આત્માનમ્ ઇહાસ્માભિર્ ઇજ્યમાનં નિરીક્ષસે ॥

એવમ્ અસ્ત્વ્ ઇતિ તાન્ વિપ્રાન્ ભગવાન્ પ્રત્યપૂજયત્
મુમુદે બ્રહ્મલોકસ્થો બ્રહ્મૈવ હિ પિતામહઃ ॥