હરિવંશ · અધ્યાય 26

ક્રોષ્ટોર્ એવાભવત્ પુત્રો વૃજિનીવાન્ મહાયશાઃ
વાર્જિનીવતમ્ ઇચ્છન્તિ સ્વાહિં સ્વાહાકૃતાં વરમ્ ॥

સ્વાહિપુત્રો ઽભવદ્ રાજા રુષદ્ગુર્ વદતાં વરઃ
મહાક્રતુભિર્ ઈજે યો વિવિધૈર્ આપ્તદક્ષિણૈઃ ॥

શતપ્રસૂતિમ્ ઇચ્છન્ વૈ રુષદ્ગુઃ સો ઽગ્ર્યમ્ આત્મજમ્
ચિત્રૈશ્ ચિત્રરથસ્ તસ્ય પુત્રઃ કર્મભિર્ અન્વિતઃ ॥

આસીચ્ ચૈત્રરથિર્ વીરો યજ્વા વિપુલદક્ષિણઃ
શશબિન્દુઃ પરં વૃત્તં રાજર્ષીણામ્ અનુષ્ઠિતઃ ॥

પૃથુશ્રવાઃ પૃથુયશા રાજાસીચ્ છાશબિન્દુજઃ
શંસન્તિ ચ પુરાણજ્ઞાઃ પાર્થશ્રવસમ્ અન્તરમ્ ॥

અન્તરસ્ય સુયજ્ઞસ્ તુ સુયજ્ઞતનયો ઽભવત્
ઉષતો યજ્ઞમ્ અખિલં સ્વધર્મમ્ ઉષતાં વરઃ ॥

શિનેયુર્ અભવત્ પુત્ર ઉષતઃ શત્રુતાપનઃ
મરુત્તસ્ તસ્ય તનયો રાજર્ષિર્ અભવન્ નૃપઃ ॥

મરુત્તો ઽલભત જ્યેષ્ઠં સુતં કમ્બલબર્હિષમ્
ચચાર પરમં ધર્મમ્ અમર્ષાત્ પ્રેત્યભાવવિત્ ॥

શતપ્રસૂતિમ્ ઇચ્છન્ વૈ સુતં કમ્બલબર્હિષઃ
બભૂવ રુક્મકવચઃ શતપ્રસવતઃ સુતઃ ॥

નિહત્ય રુક્મકવચઃ શતં કવચિનાં રણે
ધન્વિનાં નિશિતૈર્ બાણૈર્ અવાપ શ્રિયમ્ ઉત્તમામ્ ॥

જજ્ઞે ચ રુક્મકવચાત્ પરાજિત્ પરવીરહા
જજ્ઞિરે પઞ્ચ પુત્રાસ્ તુ મહાવીર્યાઃ પરાજિતાઃ
રુક્મેષુઃ પૃથુરુક્મશ્ ચ જ્યામઘઃ પાલિતો હરિઃ ॥

પાલિતં ચ હરિં ચૈવ વિદેહેભ્યઃ પિતા દદૌ
રુક્મેષુર્ અભવદ્ રાજા પૃથુરુક્મશ્ ચ સંશ્રિતઃ
તાભ્યાં પ્રવ્રાજિતો રાજ્યાજ્ જ્યામઘો ઽવસદ્ આશ્રમે ॥

પ્રશાન્તઃ સ વનસ્થસ્ તુ બ્રાહ્મણેનાવબોધિતઃ
જગામ રથમ્ આસ્થાય દેશમ્ અન્યં ધ્વજી રથી ॥

નર્મદાકૂલમ્ એકાકી નર્મદાં મૃત્તિકાવતીમ્
ઋક્ષવન્તં ગિરિં જિત્વા શુક્તિમત્યામ્ ઉવાસ સઃ ॥

જ્યામઘસ્યાભવદ્ ભાર્યા ચૈત્રા પરિણતા સતી
અપુત્રો ઽપિ ચ રાજા સ નાન્યાં ભાર્યામ્ અવિન્દત ॥

તસ્યાસીદ્ વિજયો યુદ્ધે તત્ર કન્યામ્ અવાપ સઃ
રથમ્ આરોપ્ય સા નીતા પત્ન્યર્થં સ્ત્રીનિવેશનમ્ ॥
તાં દૃષ્ટ્વા રુષિતા શૈબ્યા ભર્તારમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્ ।
કિમર્થમ્ ઇયમ્ આનીતા સપત્ની દુર્નયા મમ ।
ભાર્યામ્ ઉવાચ સંત્રાસાત્ સ્નુષેતિ સ નરેશ્વરઃ ॥

એતચ્ છ્રુત્વાબ્રવીદ્ એનં કસ્ય ચેયં સ્નુષેતિ વૈ
ન હિ પ્રસૂતા પુત્રેણ નાન્યા ભાર્યાસ્તિ તેઽનઘ ।
સ્નુષા સંબન્ધવાગ્ એષા કતમેન સુતેન તે ।
અબ્રવીત્ તદ્ ઉપશ્રુત્ય જ્યામઘોરાજસત્તમઃ ।
યસ્ તે જનિષ્યતે પુત્રસ્ તસ્ય ભાર્યેતિ જાતભીઃ ॥

ઉગ્રેણ તપસા તસ્યાઃ કન્યાયાઃ સા વ્યજાયત
પુત્ર્યાં વિદર્ભં સુભાગા ચૈત્રા પરિણતા સતી ॥

રાજપુત્ર્યાં તુ વિદ્વાંસૌ સ્નુષાયાં ક્રથકૈશિકૌ
પશ્ચાદ્ વિદર્ભો ઽજનયચ્ છૂરૌ રણવિશારદૌ ॥

ભીમો વિદર્ભસ્ય સુતઃ કુન્તિસ્ તસ્યાત્મજો ઽભવત્
કુન્તેર્ ધૃષ્ટઃ સુતો જજ્ઞે રણધૃષ્ટઃ પ્રતાપવાન્ ॥

ધૃષ્ટસ્ય જજ્ઞિરે શૂરાસ્ ત્રયઃ પરમધાર્મિકાઃ
આવન્તશ્ ચ દશાર્હશ્ ચ બલી વિષ્ણુહરશ્ ચ યઃ ॥

દશાર્હસ્ય સુતો વ્યોમા વિદ્વાઞ્ જીમૂત ઉચ્યતે
જીમૂતપુત્રો વૃકતિસ્ તસ્ય ભીમરથઃ સુતઃ ॥

અથ ભીમરથસ્યાસીત્ પુત્રો નવરથસ્ તથા
તસ્ય ચાસીદ્ દશરથઃ શકુનિસ્ તસ્ય ચાત્મજઃ ॥

તસ્માત્ કરમ્ભઃ કારમ્ભિર્ દેવરાતો ઽભવન્ નૃપઃ
દેવક્ષત્રો ઽભવત્ તસ્ય દૈવક્ષત્રિર્ મહાત્મનઃ ॥

દેવગર્ભસમો જજ્ઞે દેવક્ષત્રસ્ય નન્દનઃ
મધૂનાં વંશકૃદ્ રાજા મધુર્ મધુરવાગ્ અપિ ॥

મધોર્ જજ્ઞે તુ વૈદર્ભ્યાં પુરુત્વાન્ પુરુષોત્તમઃ
પુત્રો મરુવસસ્ તથા ।
આસીન્ મરુવસઃ પુત્રઃ ।
માતા જજ્ઞે ઽથ વૈદર્ભ્યાં ભદ્રવત્યાં કુરૂદ્વહ ॥

એક્ષ્વાકી ચાભવદ્ ભાર્યા માતુસ્ તસ્યામ્ અજાયત
સર્વસત્ત્વગુણોપેતઃ સાત્વતાં કીર્તિવર્ધનઃ ॥

ઇમાં વિસૃષ્ટિં વિજ્ઞાય જ્યામઘસ્ય મહાત્મનઃ
યુજ્યતે પરયા પ્રીત્યા પ્રજાવાંશ્ ચ ભવત્ય્ ઉત ॥