હરિવંશ · ભાગ 581588

વિશ્વે વિશ્વેન વપુષા બલિનઃ કામરૂપિણઃ ।
સમનહ્યન્ મહાત્માનો દાનવાન્તં વિધિત્સવઃ ॥
એભિઃ સહ બલાધ્યક્ષૈઃ સમન્તાત્ પરિવારિતઃ ।
ત્રિપુરં યોધયત્ ત્ર્યક્ષઃ પ્રગૃહ્ય સશરં ધનુઃ ॥
અથ દૈત્યા ભિન્નદેહાઃ પુરાટ્ ટાલગતા ઇવ ।
ન્યપતન્ ભુવિ દેહૈસ્ તે વિશીર્ણા ઇવ પર્વતાઃ ॥
અભિવિદ્ધાઃ પ્રવિદ્ધાશ્ ચ ચયાટ્ ટાલગતા નૃપ ।
ન્યપતન્ દૈત્યસંઘાશ્ ચ વજ્રેણેવ હતા નગાઃ ॥
અસિભિશ્ ચ હતા દેવૈઃ શક્તિચક્રપરશ્વધૈઃ ।
બાણૈશ્ ચ ભિન્નમર્માણો દૈત્યેન્દ્રા યુધિ ગોચરે ।
પ્રપેતુઃ સહિતા ઉર્વ્યાં છિન્નપક્ષા ઇવાચલાઃ ॥
તત્ર સંજ્ઞાં વ્યમુઞ્ચન્ત તેન દીપ્તેન તેજસા ।
એવં તે ઽન્યોન્યસંબાધે ક્ષીયન્તે ક્ષયકર્મણા ।
નોપાલભ્યન્ત ચક્ષુર્ભ્યામ્ અપિ દિવ્યેન ચક્ષુષા ॥
અસ્તં પ્રાપ્તે દિનકરે સુરેન્દ્રાસ્ તે નિશામુખે ।
છિન્નભિન્નક્ષતમુખા નિપેતુર્ વસુધાતલે ॥
અથ દૈત્યા જયં પ્રાપ્તા નિશાયાં નિશિતૈઃ શરૈઃ ।
વિનેદુર્ વિપુલૈર્ નાદૈર્ મેઘા ઇવ મહારવાઃ ॥
જયપ્રાપ્ત્યાસુરાશ્ ચૈવ તે ઽન્યોન્યમ્ અભિજલ્પિરે ।
ત્રાસિતાસ્ ત્રિદશાઃ સર્વે સંગ્રામે જયકાઙ્ક્ષિણઃ ।
અસ્માભિર્ બલસંપન્નૈઃ સહ પ્રાસાસિતોમરૈઃ ॥
વિરેજુશ્ ચ જયં પ્રાપ્તા ઉશનોહવ્યબોધિતાઃ ।
સમરે બલસંપન્નાઃ સાયુધા દૈત્યસત્તમાઃ ॥
સુરૈશ્ ચ સહિતઃ સર્વૈ રથમ્ આસ્થાય શંકરઃ ।
દર્પિતાન્ અભિનદ્ દૈત્યાન્ પ્રભિન્દન્ન્ ઇવ વૈ દિશઃ ॥
યુગાન્તકાલે વિતતો રશ્મિવાન્ ઇવ નિર્દહન્ ।
સર્વભૂતાનિ ભૂતાગ્ર્યઃ પ્રલયે સમુપસ્થિતે ॥
સ રથો વાજિભિઃ શીઘ્રૈર્ ઉહ્યમાનો મનોજવૈઃ ।
વિબભૌ નભસો મધ્યે સવિદ્યુદ્ ઇવ તોયદઃ ॥
વૃષભેણ ધ્વજાગ્રેણ ગર્જમાનેન ભારત ।
ભાતિ સ્મ સ રથો રાજન્ સેન્દ્રાયુધ ઇવામ્બુદઃ ॥
તતો ઽમ્બરગતાઃ સિદ્ધાસ્ તુષ્ટુવુર્ વૃષભધ્વજમ્ ।
કર્મભિઃ પૂર્વજં પૂર્વૈઃ શુચિભિસ્ ત્ર્યમ્બકં તદા ॥
ઋષયશ્ ચ તપઃશ્રાન્તાઃ સત્યવ્રતપરાયણાઃ ।
અમૃતપ્રાશિનશ્ ચૈવ સુરસંઘાઃ સહસ્રશઃ ॥
ગન્ધર્વાશ્ ચોપગાયન્તિ ગાન્ધર્વેણ સ્વરેણ વૈ ।
પ્રહૃષ્ટવદનાઃ સૌમ્યાઃ પૈત્ર્યે સ્થાનાન્તરે નૃપ ॥
ચયાટ્ટાલકસંપન્ને શતઘ્નીશતસંકુલે ।
તસ્મિંસ્ તુ દૈત્યનગરે સર્વભૂતભયાવહે ॥
તતસ્ તુ શરવર્ષાણિ મુમુચુર્ દૈત્યદાનવાઃ ।

સુરાણામ્ અરયો મધ્યે તીક્ષ્ણાગ્રાણિ સમન્તતઃ ॥
શતઘ્નીભિશ્ ચ નિઘ્નન્તો ભલ્લૈઃ શૂલૈશ્ ચ ભારત ।
તે ચક્રિરે મહત્કર્મ દાનવા યુદ્ધકોવિદાઃ ॥
ગદાભિશ્ ચ ગદા જઘ્નુર્ ભલ્લૈર્ ભલ્લાંશ્ ચ ચિચ્છિદુઃ ।
અસ્ત્રૈર્ અસ્ત્રાણ્ય્ અબાધન્ત માયાં માયાભિર્ એવ ચ ॥
તતો ઽપરે સમુદ્યમ્ય શરશક્તિપરશ્વધાન્ ।
અશનીશ્ ચ મહાઘોરા યુક્તાઃ શતસહસ્રશઃ ॥
અસિભિર્ માયાવિહિતૈર્ મૃત્યોર્ વિષયગોચરૈઃ ।
તે વધ્યમાના વિબુધાઃ શરવર્ષૈર્ અવસ્થિતાઃ ॥
ગન્ધર્વનગરાકારઃ સો ઽસીદત્ સહરો રથઃ ।
હન્યમાનો ઽસુરગણૈઃ સાર્ધં પ્રાસાસિતોમરૈઃ ॥
દૈત્યપ્રહરણૈસ્ તૈશ્ ચ ગુરુભિર્ ભારસાદિભિઃ ।
ચિત્રૈશ્ ચ બહુભિઃ શસ્ત્રૈર્ અતિષ્ઠત શચીપતિઃ ॥
તતો મધ્યે દિવ્યશબ્દઃ પ્રાદુર્ આસીન્ મહીપતે ।
ઋષીણાં બ્રહ્મપુત્રાણાં મહતામ્ અપિ ભારત ॥
સ એષ શંકરસ્યાગ્રે રથો ભૂમિં પ્રતિષ્ઠિતઃ ।
અજેયો જય્યતાં પ્રાપ્તઃ સર્વલોકસ્ય પશ્યતઃ ॥
તસ્મિન્ નિપતિતે રાજન્ રથાનાં પ્રવરે રથે ।
નિપેતુઃ સર્વભૂતાનિ વસુધાં વસુધાધિપ ॥
વિચેલુઃ પર્વતાગ્રાણિ ચેલુશ્ ચૈવ મહાદ્રુમાઃ ।
વિચુક્ષુભુઃ સમુદ્રાશ્ ચ ન રેજુશ્ ચ દિશો દશ ॥
વૃદ્ધાશ્ ચ બ્રાહ્મણાસ્ તત્ર જેપુશ્ ચ પરમં જપમ્ ।
યત્ તદ્ બ્રહ્મમયં તેજઃ સર્વત્ર વિજયૈષિણામ્ ॥
શાન્ત્યર્થમ્ ઇહ ભૂતાનામ્ ઇહ લોકે પરત્ર ચ ।
સમાધાયાત્મનાત્માનં યોગપ્રાપ્તેન હેતુના ॥
રથન્તરેણ સામ્નાથ બ્રહ્મભૂતેન ભારત ।
તેજસા જ્વલયન્ વિષ્ણોસ્ ત્ર્યક્ષસ્ય ચ મહાત્મનઃ ॥
સર્વેષાં ચૈવ દેવાનાં બલિનાં કામરૂપિણામ્ ।
ઋષીણાં તપસાઢ્યાનાં વસતાં વિજને વને ॥
અથ વિષ્ણુર્ મહાયોગી સર્વતો દૃષ્ય તત્ત્વતઃ ।
વૃષરૂપં સમાસ્થાય પ્રોજ્જહાર રથોત્તમમ્ ।
સમાક્રાન્તં દેવગણૈઃ સમગ્રબલપૌરુષૈઃ ॥
બલવાંસ્ તોલયિત્વા તુ વિષાણાભ્યાં મહાબલઃ ।
નનાદ પ્રાણયોગેન મથ્યમાન ઇવાર્ણવઃ ॥
તૃતીયં વાયુવિષયં સમાક્રમ્ય વિષાણવાન્ ।
નનાદ બલવન્ નાદં સમુદ્ર ઇવ પર્વણિ ॥
તતો નાદેન વિત્રસ્તા દૈતેયા યુદ્ધદુર્મદાઃ ।
પુનસ્ તે કૃતસંનાહા યુયુધુઃ સુમહાબલાઃ ॥
સર્વે વૈ બાહુબલિનઃ સમર્થબલપૌરુષાઃ ।
સુરસૈન્યં પ્રમર્દન્તિ પ્રગૃહીતશરાસનાઃ ॥

અગ્નિં સંધાય ધનુષિ તં ચ બાણં સુયન્ત્રિતમ્ ।
બ્રહ્માસ્ત્રેણાભિસંયોજ્ય બ્રહ્મદણ્ડમ્ ઇવાવ્યયઃ ।
મુમુચે દૈત્યનગરે ત્રિધા શબ્દેન સંજ્ઞિતમ્ ॥
તં બાણં ત્રિવિધં વીર્યાત્ સંધાય મનસા પ્રભુઃ ।
સત્યેન બ્રહ્મયોગેન તપોગ્રેણ ચ ભારત ॥
મુમુચે દૈત્યનગરે સર્વપ્રાણહરાઞ્ શરાન્ ।
દીપ્તાન્ કનકવર્ણાભાન્ સુપર્ણાંશ્ ચ સુનિર્મલાન્ ॥
મુક્ત્વા શરવરાન્ ઘોરાન્ સવિષાન્ ઇવ પન્નગાન્ ।
સુપ્રદીપ્તૈસ્ ત્રિભિર્ બાણૈર્ વેગિભિસ્ તદ્ વિદારિતમ્ ॥
શરપાતપ્રદીપ્તાનિ વિન્ધ્યાગ્રાણીવ ભારત ।
ગોપુરાણ્ય્ અસુરૈઃ સાર્ધં દહ્યમાનાનિ ભારત ।
વિશીર્યન્ત ઇવાભાન્તિ મનુજેન્દ્ર ધરાધરાઃ ॥
અગ્નિના સંપ્રદીપ્તાનિ વહ્નિગર્ભાણિ ભારત ।
ધરણીં પ્રત્યપદ્યન્ત પુરાણિ વસુધાધિપ ॥
તાનિ તસ્ય તુ દગ્ધાનિ વૈદૂર્યસદૃશાનિ વૈ ।
નિપેતુર્ દહ્યમાનાનિ શિખરાણિ ગિરેર્ ઇવ ।
શઙ્કરેણ પ્રદગ્ધાનિ બ્રહ્માસ્ત્રેણાપતન્ નૃપ ॥
તતસ્ તુ વિજયી રુદ્રઃ સેવ્યમાનો મહર્ષિભિઃ ।
વૃષરૂપં તદા વિષ્ણું પૂજયન્ પ્રયયૌ ગિરિમ્ ॥
ય ઇમં શૃણુયાન્ નિત્યં વિજયં શંકરસ્ય ચ ।
સર્વત્ર વિજયં પ્રાપ્તઃ સ તુ દીર્ઘાયુર્ આપ્નુયાત્ ॥
હતે તુ ત્રિપુરે દેવૈર્ વાચો હર્ષાત્ કિલેરિતાઃ ।
સર્વાઞ્ જહીતિ શત્રૂંસ્ ત્વં પ્રવૃદ્ધાન્ પુરુષોત્તમ ॥
વિષ્ણુર્ એવ મહાયોગી યોગેન પ્રસ્મયન્ન્ ઇવ ।
સ્તૂયતે બ્રહ્મસદૃશૈર્ ઋષિભિઃ શંકરેણ ચ ।
બ્રહ્મણા સહિતૈર્ દેવૈઃ સંપન્નબલપૌરુષૈઃ ॥
હરિવંશે ઽત્ર વૃત્તાન્તાઃ ક્રમાદ્ એતે ઇહોદિતાઃ ॥
તત્રાદ્ય આદિસર્ગસ્ તુ ભૂતસર્ગસ્ તતઃ પરઃ ।
પૃથોર્ વૈન્યસ્ય ચાખ્યાનં મનૂનાં કીર્તનં તથા ॥
વૈવસ્વતકુલોત્પત્તિર્ ધુન્ધુમારકથા તથા ।
ગાલવોત્પત્તિર્ ઇક્ષ્વાકુ+ વંશસ્યાપ્ય્ અનુકીર્તનમ્ ॥
પિતૃકલ્પસ્ તથોત્પત્તિઃ સોમસ્ય ચ બુધસ્ય ચ ।
અમાવસોર્ અન્વયસ્ય કીર્તનં કીર્તિવર્ધનમ્ ॥
ચ્યુતિપ્રતિષ્ઠે શક્રસ્ય પ્રસવઃ ક્ષત્રવૃદ્ધિજઃ ।
યયાતિચરિતં ચૈવ પૂરુવંશાનુકીર્તનમ્ ॥
દિવોદાસપ્રતિષ્ઠા ચ ત્રિશઙ્કોઃ ક્ષત્રિયસ્ય ચ ।
કીર્તનં કૃષ્ણસંભૂતેઃ સ્યમન્તકમણેસ્ તથા ।
સંક્ષેપાત્ કીર્તિતા વિષ્ણોઃ પ્રાદુર્ભાવાસ્ તતઃ પરમ્ ॥
તારકામયયુદ્ધં ચ બ્રહ્મલોકસ્ય વર્ણનમ્ ।
યોગનિદ્રાસમુત્થાનં વિષ્ણોર્ વાક્યં ચ વેધસઃ ॥

પૃથ્વીવાક્યં ચ દેવાનામ્ અંશાવતરણં તથા ।
પ્રલમ્બનિધનં ચૈવ શરદ્વર્ણનમ્ એવ ચ ।
ગિરિયજ્ઞપ્રવૃત્તિસ્ તુ ગોવર્ધનવિધારણે ।
તતો નારદવાક્યં ચ સ્વપ્નગર્ભવિધિસ્ તથા ॥
આર્યાસ્તવઃ પુનઃ કૃષ્ણ+ સમુત્પત્તિઃ પ્રપઞ્ચતઃ ।
ગોવ્રજે ગમનં વિષ્ણોઃ શકટસ્ય નિવર્તનમ્ ॥
પૂતનાયા વધો ભઙ્ગો યમલાર્જુનયોર્ અપિ ।
વૃકસંદર્શનં ચૈવ વૃન્દાવનનિવેશનમ્ ॥
પ્રાવૃષો વર્ણનં ચાપિ યમુનાહ્રદદર્શનમ્ ।
દમનં કાલિયસ્યાપિ ધેનુકસ્ય વધસ્ તથા ॥
પ્રલમ્બનિધનં ચૈવ શરદ્વર્ણનમ્ એવ ચ ।
ગિરિયજ્ઞપ્રવૃત્તિશ્ ચ ગોવર્ધનવિધારણમ્ ॥
ગોવિન્દસ્યાભિષેકં ચ ગોપીસંક્રીડનં તથા ।
રિષ્ટાસુરસ્ય નિધનમ્ અક્રૂરપ્રેષણં તથા ॥
અન્ધકસ્ય ચ વાક્યાનિ કેશિનો નિધનં તથા ।
અક્રૂરાગમનં ચૈવ નાગલોકસ્ય દર્શનમ્ ॥
રાજમાર્ગસ્ય ગમનં રજકે વસ્ત્રયાચનમ્ ।
માલાકારે માલ્યયાચ્ઞા વરદાનં ચ તસ્ય વૈ ।
કુબ્જાયા દર્શનં ચાત્ર અનુલેપનયાચનમ્ ।
વ્યવસ્થા ચાત્ર કુબ્જાયા અક્ષતસ્વાવિહંસનમ્ ।
ધનુર્ભણ્ગસ્ય કથનં કંસવાક્યમ્ અતઃ પરમ્ ।
મલ્લસ્ય મત્ત્રણા ચાત્ર મહામાત્રે નિવેદનમ્ ।
કુવલયાપીડવધશ્ ચાણૂરસ્ય વધસ્ તથા ॥
કંસસ્ય નિધનં ચાપિ વિલાપઃ કંસયોષિતામ્ ।
કંસસત્કારકરણમ્ ઉગ્રસેનાભિષેચનમ્ ॥
ઉગ્રસેનાભિશેકશ્ ચ યાદવાશ્વાસનં તથા ।
પ્રત્યાગતિર્ ગુરુકુલાદ્ અથોક્તા રામકૃષ્ણયોઃ ।
મથુરાયાશ્ ચોપરોધો જરાસંઢનિવર્તનમ્ ॥
વિકદ્રુવાક્યં રામસ્ય દર્શનં ભાષણં તથા ।
ગોમન્તારોહણં ચાપિ જરાસંધાગતિસ્ તથા ॥
ગોમન્તસ્ય ગિરેર્ દાહઃ કરવીરપુરે ગતિઃ ।
શૃગાલસ્ય વધસ્ તત્ર મથુરાગમનં તતઃ ॥
યમુનાકર્ષણં ચૈવ મથુરાપક્રમસ્ તથા ।
ઉપાયેન વધઃ કાલ+ યવનસ્ય પ્રકીર્તિતઃ ॥
નિર્માણં દ્વારવત્યાસ્ તુ રુક્મિણીહરણં તથા ।
વિવાહશ્ ચૈવ રુક્મિણ્યા રુક્મિણો નિધનં તથા ॥
બલદેવાહ્નિકં પુણ્યં બલમાહાત્મ્યમ્ એવ ચ ।
નરકસ્ય વધઃ પારિ+ જાતસ્ય હરણં તથા ॥
નરકસ્ય વધશ્ ચૈવ પારિજાતહરસ્ તથા ।
નરકસ્ય વધશ્ ચાત્ર પારિજાતાપહારણમ્ ।

દ્વારવત્યા વિશેષેણ પુનર્ નિર્માણકીર્તનમ્ ।
દ્વારકાયાં પ્રવેશશ્ ચ સભાયાં ચ પ્રવેશનમ્ ॥
નારદસ્ય ચ વાક્યાનિ વૃષ્ણિવંશાનુકીર્તનમ્ ।
ષટ્પુરસ્ય વધાખ્યાનમ્ અન્ધકસ્ય નિબર્હણમ્ ॥
સમુદ્રયાત્રા કૃષ્ણસ્ય જલક્રીડાકુતૂહલમ્ ।
તથા ભૈમપ્રવીરાણાં મધુપાનપ્રવર્તનમ્ ॥
તતશ્ છાલિક્યગાન્ધર્વ+ કમ્ ઉદાહરણં હરેઃ ।
ભાનોશ્ ચ દુહિતુર્ ભાનુમ્ અત્યાહરણકીર્તનમ્ ।
નિકુમ્ભસ્ય વધાખ્યાનં પ્રપઞ્ચેનૈવ કીર્તિતમ્ ॥
અથ વજ્રપુરે ભૂરિ+ વિચિત્રોપાયકલ્પનૈઃ ।
વજ્રનાભવધશ્ ચાત્ર પ્રપઞ્ચેનૈવ દર્શિતઃ ॥
શમ્બરસ્ય વધશ્ ચૈવ ધન્યોપાખ્યાનમ્ એવ ચ ।
વાસુદેવસ્ય માહાત્મ્યં બાણયુદ્ધં પ્રપઞ્ચિતમ્ ॥
ભવિષ્યં ચાત્ર દાહશ્ ચ ત્રિપુરસ્ય ઉદાહૃતઃ ।
ભવિષ્યં પુષ્કરં ચૈવ પ્રપઞ્ચેનૈવ કીર્તિતમ્ ।
વારાહં નારસિંહં ચ વામનં બહુવિસ્તરમ્ ।
કૈલાસયાત્રા કૃષ્ણસ્ય પૌણ્ડ્રકસ્ય વધસ્ તથા ।
હંસસ્ય ડિમ્ભકસ્યૈવ વધશ્ ચૈવ પ્રકીર્તિતઃ ॥
સુદર્શનેન કૃત્યાસ્તુ દ્રાવણં દહનં તથા ।
ત્રિપુરસ્યાપિ સંદાહો ભારતશ્રવણસ્ય તુ ।
ફલમાહાત્મ્યનિયમમ્ વાચકસ્ય ચ પૂજનમ્ ।
ઇત્ય્ એશ હરિવંશસ્ય પ્રોક્તો વૃત્તાન્તસંગ્રહઃ ॥
શતાશ્વમેધસ્ય યદ્ અત્ર પુણ્યં @
ચતુઃસહસ્રં ચ શતક્રતોશ્ ચ ।
ભવેદ્ અનન્તં હરિવંશદાનાત્ @
પ્રકીર્તિતં વ્યાસમહર્ષિણા ચ ॥
યદ્ વાજપેયેન તુ રાજસૂયાદ્ @
દૃષ્ટં ફલં હસ્તિરથેન ચાન્યત્ ।
તલ્ લભ્યતે વ્યાસવચઃ પ્રમાણં @
ગીતં ચ વાલ્મીકિમહર્ષિણા ચ ॥
પારાશર્યવચઃ સરોજમ્ અમલં ગીતાર્થગન્ધોત્કટં @
નાનાખ્યાનકકેસરં હરિકથાસંબોધનાબોધિતમ્ ।
લોકે સજ્જનષટ્પદૈર્ અહર્ અહઃ પેપીયમાનં મુદા @
ભૂયાદ્ ભારતપઙ્કજં કલિમલપ્રધ્વંસિ નઃ શ્રેયસે ॥
અષ્ટાદશ સહસ્રાણિ શ્લોકાનાં કીર્તિતાનિ વૈ ।
શ્લોકાશ્ ચ ચતુરાશીતિર્ હરિવંશઃ પ્રકીર્તિતઃ ॥
ખિલેષુ હરિવંશે ઽત્ર સંખ્યાતાનિ મહાત્મના ।
એતત્ સર્વં સમાખ્યાતં ભારતં પૂર્વસંગ્રહાત્ ॥
॥ ઇતિ શ્રીમન્મહાભારતે શતસહસ્રસંહિતાયાં વૈય્યાસક્યાં પારિજાતે સકલહરિચરિતે ખિલસંજ્ઞં સમાપ્તમ્ *॥
॥ શ્રી પ્રયાગમાધવાર્પણમ્ અસ્તુ *॥

ત્રિપુરસ્યાપિ દાહશ્ ચ ઇતિ વૃત્તાન્તસંગ્રહઃ ॥
હરિવંશે શ્રુતે ચૈવ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ।
હરિવંશે શૃણોતીહ .......તસ્ય દે.... ॥
.... .... .... . વાચયેત્ ।
કથિતો નૃપશાર્દૂલ સર્વપાપપ્રણાશનઃ ॥
વૃત્તાન્તં શૃણુયાદ્ યસ્ તુ સાયં પ્રાતઃ સમાહિતઃ ।
સ યાતિ વૈષ્ણવં ધામ લબ્ધકામઃ કુરૂદ્વહ ॥
ધન્યં યશસ્યમ્ આયુષ્યં ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદમ્ ।
ઇમાં ચ સંહિતાં ચેતિ સર્વશાસ્ત્રમયીં તથા ।
એકકાલં દ્વિકાલં વા ત્રિકાલં વાપિ યઃ પઠેત્ ॥
દેવતાયતને તીર્થે વિષ્ણોશ્ ચાત્ર વિશેષતઃ ।
શિવાલયે તથા ક્ષેત્રે નૈમિષે પુષ્કરે તથા ॥
શુચિર્ ભૂત્વા દમ્પતી ચ વાચકં પૂજયેત્ સુધીઃ ।
મન્ત્રાવલિં ખિલસ્યાપિ એકેન મનસાપિ વા ॥
ખિલો વિષ્ણુઃ પ્રસીદેત વાચકઃ પઠનાત્ પુનઃ ।
સંહિતાં હરિવંશસ્ય તથાનુક્રમણીં શુભામ્ ॥
શ્રુત્વા ચ લભતે લક્ષ્મીં સંતતિં મનસેપ્સિતાં ।
બ્રહ્મહત્યાદિપાપેભ્યો મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ ॥
સર્વતીર્થેષુ સ સ્નાતઃ શ્રુત્વાનુક્રમણીં શુભામ્ ॥
વશીં વિભૂશિતકરાન્ નવનીરદાભાત્ @
પીતામ્બરાદ્ અરુણબિમ્બફલાધરોષ્ઠાત્ ।
પૂર્ણેન્દુસુન્દરમુખાદ્ અરવિન્દનેત્રાત્ @
કૃષ્ણાત્ પરં કિમ્ અપિ તત્ત્વમ્ અહં ન જાને ॥
ય ઇદં શ્રાવયેદ્ વિદ્વાન્ સમસ્તં ત્વ્ અર્ધમ્ એવ વા ।
પાદમાત્રં તદર્ધં વા ત્વ્ એકં ચાખ્યાનં ઉત્તમમ્ ।
સ નમસ્યઃ પ્રયત્નેન વિષ્ણોઃ સંપ્રીતયે સદા ॥
.... .... સંપૂજ્યસ્ ત્વ્ ઇષ્ટદેવવત્ ।
તસ્મૈ દેયં પ્રયત્નેન વિષ્ણોઃ સંપ્રીતયે સદા ।
ય એતત્ પુસ્તકં રમ્યં લેષયિત્વા સમર્પ .. ।
અખિલાનિ પુરાણાનિ તેન દત્તાનિ નાન્યથા ।
અત્રાખ્યાનાનિ યાવન્તિ શ્લોકા યાવન્ત એવ હિ ।
તથા પાદાનિ યાવન્તિ વર્ણા યાવન્ત ... ।
યાવન્ત્ય્ અપિ ચ માત્રાણિ યાવન્ત્યઃ પત્રપઙ્કયઃ ।
ગુણે સૂત્રાણિ યાવન્તિ યાવન્તઃ પટતન્તવઃ ।
ચિત્રરૂપાણિ રમ્ય .. .... . પુસ્તકે ।
તાવદ્ યુગસહસ્રાણિ દાતા સ્વર્ગે મહીયતે ।
અપુત્રઃ શૃણુયાદ્ યસ્ તુ સુસ્નાતઃ શ્રદ્ધયાન્વિતઃ ।
તસ્ય પુત્રા ભવન્ત્ય્ એવ નારાયણપ્રભાવતઃ ।
એતચ્છ્રવણતઃ પુંસાં સર્વત્ર વિજયો ભવેત્ ।
સૌભાગ્યં ચાપિ સર્વત્ર પ્રાપ્નુયાન્ નિર્મલાશયઃ ।

યસ્ય વિશ્વેશ્વરસ્ તુષ્ટસ્ તસ્મૈ તચ્છ્રવણે મતિઃ ।
જાયતે પુણ્યયુક્તસ્ય મહાનિર્મલચેતસઃ ।
તચ્ છ્રોતવ્યં મનુષ્યેણ પરમં પદમ્ ઇચ્છતા ।
એતત્ પવિત્રં પરમં એતદ્ ધર્મનિદર્શનમ્ ।
એતત્ સર્વગુણોપેતં શ્રોતવ્યં શ્રેય ઇચ્છતા ।
ધર્માર્થકામમોખ્યાંશ્ ચ લભતે નાત્ર સંશયઃ ॥
હરિવંશે પુરાણે તુ શ્રુતે મુનિવરોત્તમ ।
કિં ફલં કિં ચ દેયં વૈ તદ્ બ્રૂહિ ત્વં મમાગ્રતઃ ॥
હરિવંશે પુરાણે તુ શ્રુતે ચ ભરતોત્તમ ।
કાયિકં વાચિકં ચૈવ મનસા સમુપાર્જિતમ્ ।
તત્ સર્વં નાશમ્ આયાતિ હિમં સૂર્યોદયે યથા ॥
અષ્ટાદશપુરાણાનાં શ્રવણાદ્ યત્ ફલં લભેત્ ।
તત્ ફલં સમવાપ્નોતિ વૈષ્ણવો નાત્ર સંશયઃ ॥
સ્ત્રિયશ્ ચ પુરુષાશ્ ચૈવ વૈષ્ણવં પદમ્ આપ્નુયુઃ ।
શ્લોકાર્ધં શ્લોકપાદં વા હરિવંશસમુદ્ભવમ્ ।
શૃણ્વન્તઃ શ્રદ્ધયા યુક્તા વૈષ્ણવં પદમ્ આપ્નુયુઃ ॥
જમ્બૂદ્વીપં સમાશ્રિત્ય શ્રોતારો દુર્લભાઃ કલૌ ।
ભવિષ્યન્તિ નરા રાજન્ સત્યં સત્યં વદામ્ય્ અહમ્ ॥
સ્ત્રીભિશ્ ચ પુત્રકામાભિઃ શ્રોતવ્યં વૈષ્ણવં યશઃ ।
દક્ષિણા ચાત્ર દેયા વૈ નિષ્કત્રયસુવર્ણકમ્ ।
વાચકાય યથાશક્ત્યા યથોક્તં ફલમ્ ઇચ્છતા ॥
સ્વર્ણશૃઙ્ગીં ચ કપિલાં સવત્સાં વસ્ત્રસંયુતામ્ ।
વાચકાય પ્રદદ્યાદ્ વૈ આત્મનઃ શ્રેયકાઙ્ક્ષયા ॥
અલંકારં પ્રદદ્યાચ્ ચ પાણ્યોર્ વૈ ભરતર્ષભ ।
કર્ણસ્યાભરણં દદ્યાદ્ યાનં ચ સવિશેષતઃ ॥
ભૂમિદાનં સમાદદ્યાદ્ બ્રાહ્મણાય નરાધિપ ।
ભૂમિદાનસમં દાનં ન ભૂતં ન ભવિષ્યતિ ॥
ઘોટકં જવિનં દદ્યાદ્ વૃષં ચ ધુરિ યોજિતમ્ ।
શૃણોતિ શ્રાવયાદ્ વાપિ હરિવંશં તુ યો નરઃ ।
સર્વપાપવિનિર્મુક્તો વૈષ્ણવં પદમ્ આપ્નુયાત્ ॥
કુણ્ડલે ચૈવ દાતવ્યે ઊર્ણાવસ્ત્રં તથૈવ ચ ।
સમાપ્તૌ વિધિવદ્ વસ્ત્રં દેયં ક્ષૌમં દ્વિજાતયે ॥
પિતૄન્ ઉદ્ધરતે સર્વાન્ એકાદશ સમુદ્ભવાન્ ।
આત્માનં સસુતં ચૈવ સ્ત્રિયં ચ ભરતર્ષભ ।
દશાંશશ્ ચાત્ર હોમો વૈ કાર્યઃ શ્રોત્રા નરાધિપ ॥
ઇદં મયા તવાગ્રે ચ સર્વં પ્રોક્તં નરર્ષભ ।
યસ્ય શ્રવણમાત્રેણ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ।
અપુત્રઃ પુત્રમ્ આપ્નોતિ અધનો ધનમ્ આપ્નુયાત્ ॥
નરમેધાશ્વમેધાભ્યાં યત્ ફલં પ્રાપ્યતે નરૈઃ ।
તત્ ફલં લભતે નૂનં પુરાણશ્રવણાદ્ ધરેઃ ॥

બ્રહ્મહા ભ્રૂણહા ગોઘ્નઃ સુરાપો ગુરુતલ્પગઃ ।
સકૃત્ પુરાણશ્રવણાત્ પૂતો ભવતિ નાન્યથા ॥
ઇદં મયા તે પરિકીર્તિતં મહચ્ @
છ્રીકૃષ્ણમાહાત્મ્યમ્ અપારમ્ અદ્ભુતમ્ ।
શૃણ્વન્ પઠન્ન્ આશુ સમાપ્નુયાત્ ફલં @
યચ્ ચાપિ લોકેષુ સુદુર્લભં મહત્ ॥