ગુણકારણ્ડવ્યૂહસૂત્ર · ભાગ 81100

સ્વચિત્તમેવ નિવાર્ય કિમેવાન્યૈર્નિવારિતૈઃ ॥
સહાપિ વા ચ્છરીલાભ્યાં મન્દવૃત્તેન તત્fઅલમ્ ।
યત્પટોરેકકસ્યાપિ ચિત્તસ્ય બ્રહ્મતાદિકમ્ ॥
જપાસ્તપાંસિ સર્વાણિ દીર્ઘકાલકૃતાન્યપિ ।
અન્યચિત્તેન મન્દેન વૃથૈવેત્યાહ સર્વવિત્ ॥
દુઃખં હન્તું સુખં પ્રાપ્તું ભ્રમન્તિ તે મુધામ્બરે ।
યૈશ્ચૈતદ્ધર્મસર્વસ્વં ચિત્તગુહ્યં ન ભાવિતમ્ ॥
તસ્માત્સ્વાધિષ્ઠિતં ચિત્તં સદા કાર્યં સુરક્ષિતમ્ ।
ચિત્તરક્ષાવ્રતં મુક્ત્વા કિમન્યૈર્બહુભિર્વ્રતૈઃ ॥
યથા ચપલમધ્યસ્થો રક્ષતિ વ્રણમાદરાત્ ।
એવં દુર્જનમધ્યસ્થો રક્ષેશ્ચિત્તવ્રણં સદા ॥
લાભા નશ્યન્તુ તે કામં સત્કારઃ કાયજીવિતમ્ ।
નશ્યત્વન્યચ્ચ કુશલં મા તુ ચિત્તં કદાચન ॥
અસંપ્રજન્યચિત્તસ્ય શ્રુતચિન્તતભાવિતમ્ ।
સછિદ્રકુમ્ભજલવન્ન સ્મૃતાવવતિષ્ઠતે ॥
અનેકે શ્રુતવન્તો ઽપિ શ્રદ્ધાયત્નપરા અપિ ।
અસંપ્રજન્યદોષેન ભવન્ત્યાપત્તિકશ્મલાઃ ॥
અસંપ્રજન્યચૌરેણ સ્મૃતિમોષાનુસારિણઃ ।
ઉપચિત્યાપિ પુણ્યાનિ મુષિતા યાન્તિ દુર્ગતિમ્ ॥
ક્લેશતસ્કરસંઘો ઽયમવતારગવેષકઃ ।
પ્રાપ્યાવતારં મુષ્ણાતિ હન્તિ સદ્ગતિજીવિતમ્ ॥
તસ્માત્ સ્મૃતિર્મનોદ્વારાન્નાપનેયા કદાચન ।
ગતાપિ પ્રત્યુપસ્થાપ્યા સંસ્મૃત્વા પાપિકીં વ્યથામ્ ॥
બુદ્ધાશ્ચ બોધિસત્ત્વાશ્ચ સર્વત્રાવ્યાહતક્ષણાઃ ।
સર્વમેવાગ્રતસ્તેષામહં ચાપિ પુરઃસ્થિતઃ ॥
ઇતિ ધ્યાત્વા તથા તિષ્ઠન્ ત્રપાદરભ્યાન્વિતઃ ।
બુદ્ધાનુસ્મૃતિરપ્યેવ ભવેત્તવ મુહુર્મુહુઃ ॥
સંપ્રજન્યં તદાયાતિ નૈવ યાત્યાગતં પુનઃ ।
સ્મૃતિર્યદા મનોદ્વારે રક્ષાર્થમવતિષ્ઠતે ॥
ઇત્યેવં ત્વં મહારાજ બોધિચર્યાવ્રતં ચર ।
ત્રિરત્નં શરણં કૃત્વા ભજ નિત્યમનુસ્મરન્ ॥
એતત્પુણ્યવિપાકેન પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલઃ ।
બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો મહાભિજ્ઞો ભવેદ્ ધ્રુવમ્ ॥
તતઃ પારમિત્તાઃ સર્વાઃ પૂરયિત્વા યથાક્રમમ્ ।
દુષ્ટમારાન્ વિનિર્જિત્ય સદ્ધર્મગુણરાડ્ ભવેહ્ ॥
સદ્ધર્મશ્રીગુણાધારઃ સર્વસત્ત્વહિતાર્થભૃત્ ।
ષડક્ષરીમહાવિદ્યાં પ્રાપ્ય ભવેઃ સમૃદ્ધિમાન્ ॥
તતો મારગણાન્ સર્વાન્ જિત્વાર્હદ્વિજિતેન્દ્રિયઃ ।
પ્રાજ્ઞઃ સમ્બોધિમાસાદ્ય સમ્બુદ્ધપદમાપ્નુત્યાઃ ॥
તદા ત્વમસુરેન્દ્રશ્રીનાર્મ તથાગતો જિનઃ ।

ધર્મરાજો જગન્નાથઃ સર્વજ્ઞોર્હન્મુનીશ્વરઃ ॥
સર્વવિદ્યાધિપઃ શાસ્તા મહાભિજ્ઞો વિનાયકઃ ।
સમન્તભદ્રકૃચ્છ્રીમાન્ ગુણાકરો ભવિષ્યસિ ॥
ઇમે સર્વે સુરાસ્તત્ર શ્રાવકાસ્તે જિતેન્દ્રિયાઃ ।
નિઃક્લેશા વિમલાત્માનો ભવિષ્યન્તિ શુભંકરાઃ ॥
તદા તવ મુનીન્દ્રસ્ય બુદ્ધક્ષત્રે સમન્તતઃ ।
ક્લેશાનાં સમુદાચારા ભવિષ્યન્તિ કદાપિ ન ॥
ઇત્યેવં ત્વં પરિજ્ઞાય સમાધાયાસુરાધિપ ।
બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા સંચરસ્વ જગદ્ધિતે ॥
બોધિચર્યાસમુદ્ભૂતં પુણ્યં નૈવ ક્ષિણોત્યપિ ।
સદાપિ સત્fઅલં દદ્યાદ્યાવત્સંબોધિનિર્વૃતિમ્ ॥
બોદ્ધિચર્યાદ્ભવં પુણ્યં સર્વૈરપિ મુનીશ્વરૈઃ ।
પ્રમાતું શક્યતે નૈવ મયૈકેન કથં ખલુ ॥
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન વિરમ્ય ક્લેશસંગતેઃ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા બોધિચર્યાવ્રતં ચર ॥
યદ્યેવં ચરસે રાજન્ ક્વાપિ ન દુર્ગતિં વ્રજેઃ ।
સદા સદ્ગતિસંજાતો બોધિસત્ત્વઃ સમૃદ્ધિમાન્ ॥
સ્વપરાત્મહિતં કૃત્વા ભુક્ત્વા સૌખ્યં સદા ભવેઃ ।
સદ્ધર્મશ્રીગુણાપન્નસત્સૌક્યાભિનન્દિતઃ ॥
અન્તે ગત્વા સુખાવત્યામમિતાભં જિનેશ્વરમ્ ।
સંપશ્યંશ્ચ્છરણં ગત્વા ભજિષ્યસિ સદાદરાત્ ॥
તત્સદ્ધર્મામૃતં પીત્વા સંબુદ્ધશ્રીગુણાલયઃ ।
સંબુદ્ધપદમાસાદ્ય સુનિર્વૃતિમવાપ્સ્યતિ ॥
ઇત્યાદિષ્ટં જગચ્છાસ્ત્રા લોકેશ્વરેણ સદ્ધિયા ।
શ્રુત્વા સો ઽસુરેન્દ્રો ઽપિ મુમોદ બોધિસાધને ॥
અથ બલિઃ સ દૈત્યેન્દ્રસ્તં લોકાધિપતીશ્વરમ્ ।
મહારાજર્દ્ધિસત્કારૈઃ સમાર્ચયત્ પ્રમોદિતઃ ॥
તતઃ પાદામ્બુજે નત્વા સાંજલિઃ સંપ્રસાદિતઃ ।
સંબોધિપ્રણિધિં ધૃત્વા પુનરેવમભાષત ॥
અહો ગુણમયં ક્ષેત્રં સર્વદોષવિવર્જિતમ્ ।
યત્રાદ્ય રોપિતં બીજમદ્ય સંપદ્યતે fઅલમ્ ॥
યાવત્ર પ્રાણિનઃ સર્વે બોધિસત્ત્વા ભવન્ત્યપિ ।
તાવત્સત્ત્વહિતાર્થાય ચરે ઽહં બોધિસંવરમ્ ॥
ઉત્પાદયામિ સંબોધૌ ચિત્તં નાથ જગદ્ધિતે ।
નિમન્ત્રયે જગત્સર્વં દારિદ્રયાન્મોચયામિ તત્ ।
વ્યાપાદાખિલચિત્તં તદીર્ષ્યામાત્સર્યદુર્મતિમ્ ।
નાદ્યાગ્રેણ ધરિષ્યામિ યાવન્નાપ્સ્યામિ નિર્વૃતિમ્ ॥
બ્રહ્મચર્યં ચરિષ્યામિ કાયાન્સ્ત્યક્ષ્યામિ પાપકાન્ ।
બુદ્ધાનામનુશિક્ષ્યે ઽહં શીલસંયમસંવરમ્ ॥
નો ઽહં ત્વરિતરુપેણ બોધિં પ્રાપ્તું સમુત્સહે ।

ભવાન્તકોટિમિચ્છામિ સ્થાતું સત્ત્વસ્ય કારણામ્ ॥
ક્ષેત્રાન્ વિશોધયિષ્યામિ ચાપ્રમેયાન્ સમન્તતઃ ।
નામધેયં કરિષ્યામિ દશસુ દિક્ષુ વિશ્રુતમ્ ॥
કાયવાચોમનસ્કર્મ શોધયિષ્યામિ સર્વથા ।
બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય ચારયિષ્યે જગચ્છુભે ॥
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા યાવત્ર નિર્વૃતિં ગતઃ ।
બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા કરિષ્યામિ જગદ્ધિતમ્ ॥
ઇતિ મે નિશ્ચયં શાસ્તસ્તદ્ભવાન્ સંપ્રસીદતુ ।
ભવત્પ્રસાદમાસાદ્ય બોધિસત્ત્વો ઽસ્મિ સામ્પ્રતમ્ ॥
ઇતિ તદુક્તમાકર્ણ્ય લોકેશ્વરઃ પ્રસાદિતઃ ।
તં બલિં બોધિતં પશ્યન્ પુનરેવમુપાદિશત્ ॥
યદ્યેવં તે મનો બોધિચર્યાવ્રતે સુનિશ્ચિતમ્ ।
હિતાર્થં તે પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુષ્વ સમાહિતઃ ॥
યસ્ય પુણ્યે ઽભિલાષો ઽસ્તિ તેન પૂજ્યા જિનાસ્સદા ।
તેન સંલભ્યતે પુણ્યં સંબોધિગુણસાધનમ્ ॥
યસ્ય જ્ઞાને રુચિસ્તેન શ્રોતવ્યં યોગમુત્તમમ્ ।
તતઃ સંપ્રાપ્યતે જ્ઞાનં સંબોધિપદસાધનમ્ ॥
યસ્ય ભોગ્યે રુચિસ્તેન કર્તવ્યં દાનમીપ્સિતમ્ ।
તતો ઽભિવાંછિતં ભોગ્યં પ્રાપ્યતે શ્રીગુણાન્વિતમ્ ॥
યસ્ય સ્વર્ગે ઽભિલાષો ઽસ્તિ સુશીલં તેન ધાર્યતામ્ ।
તતો દિવ્યમહત્સૌખ્યં લભ્યતે શ્રીગુણાસ્પદમ્ ॥
પ્રતિભાણાર્થિકેનાપિ કર્તવ્યં ગુરુગૌરવમ્ ।
તેન સંપ્રાપ્યતે નૂનં પ્રતિભાણં મહત્તરમ્ ॥
સંધારણાર્થિકેનાપિ ભાવનીયા નિરાત્મતા ।
તેનાભિલભ્યતે મુક્તિર્ભવચારણબન્ધનાત્ ॥
સુખાર્થિકેન ત્યક્તવ્યા પાતકાભિરતિર્મતિઃ ।
તેન સંલભ્યતે સૌખ્યં સુભદ્રં નિરુપદ્રવમ્ ॥
સત્ત્વહિતાર્થિકેનાપિ ધર્તવ્યં બોધિમાનસમ્ ।
તેન સત્ત્વહિતં કૃત્વા પ્રાપ્યતે બોધિરુત્તમા ॥
મંજુસ્વરાર્થિકેનાપિ વક્તવ્યં સત્યમેવ હિ ।
તેન મંજુસ્વરો સત્યવાદી ભવતિ સન્મતિઃ ॥
શુદ્ધગુણાર્થિકેનાપિ સેવિતવ્યઃ સુસદ્ગુરુઃ ।
તેન સદ્ગુણસંપત્તિશ્રીસમૃદ્ધો ભવત્યપિ ॥
શમથે રુચ્યતે તેન કાર્યા સત્સંગચારણા ।
વિપશ્યનાર્થિકેનાપિ પ્રત્યવેક્ષ્યાત્મશૂન્યતા ॥
તથા હિ સર્વદોષાણાઅં વ્યુઓપશન્તિર્ભવેદ્ ભવે ॥
બ્રહ્મલોકાર્થિકેનાપિ ધાર્યા બ્રહ્મવિહારિતા ।
તયા બ્રહ્મ સમાસાદ્ય પરા ગતિરવાપ્યતે ॥
નૃદેવશ્ર્યર્થિકેનાપિ ધર્તવ્યં દશકૌશલમ્ ।
તેન સુરેન્દ્રસમ્પત્તિત્વમ્છ્રીઃ સંપ્રાપ્યતે ધ્રુવમ્ ॥

સુનિર્વાણાર્થિકેનાપિ કાર્યં જ્ઞાનભિયોજનમ્ ।
તેનેવ સકલાન્ મારાન્ જિત્વા સંબોધિમાપ્નુયાત્ ॥
બોધિગુણાર્થિકેનાપિ સેવિતવ્યં ત્રિરત્નકમ્ ।
તેન બોધિમતિં પ્રાપ્ય નિર્વૃતિપદમાપ્નુયાત્ ॥
એવં વિજ્ઞાય દૈત્યેન્દ્ર સદ્ધર્મસુખસાધનમ્ ।
મયા તે હિતમાખ્યાતં બુધ્વા ધર્તું યદીચ્છસિ ॥
વિરમ્ય તીર્થિકાસંગાત્ ત્રિરત્નશરણં ગતઃ ।
બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા સંચરસ્વ જગદ્ધિતે ॥
એવં કૃત્વાસુરેન્દ્ર ત્વં બોધિસત્ત્વો જિનાત્મજઃ ।
મહાસત્ત્વો મહાભિજ્ઞો સર્વલોકાધિપો ભવેઃ ॥
એવં યો ચરતે નાત્ર ક્લેશવ્યાકુલિતાશયઃ ।
મારચર્યાગુણસક્તો ઽસત્પથે સંચરિષ્યતે ॥
તતો ઽતિક્લેશિતાત્મા સ દશાકુશલસંરતઃ ।
ભૂયો ઽતિપાતકે ઘોરે નિર્વિશંકશ્ચરિષ્યતિ ॥
તતો ઽતિદુરિતાત્મા સ દારુણદુઃખતાપિતઃ ।
દુઃસહક્લેશરાગાગ્નિદગ્ધાંગઃ પરિતપ્યતે ॥
તદા તસ્ય સુહતત્રાતા કશ્ચિદેકો ઽપિ નૈવ હિ ।
તથાતિચિરરોગાર્ત્તઃ કૃચ્છ્રેણ સ મરિષ્યત ॥
તતઃ સ યમદૂતેન બધ્વા સંતર્જ્ય નેષ્યતે ।
તત્ર પશ્યન્ સ સર્વત્ર સર્વાન્ દુષ્ટાન્ ભયંકરાન્ ॥
પશ્યેદ્ વૃક્ષાન્ પ્રદીપ્તાગ્નિજ્વાલામાલાતિભીષણાન્ ।
પૂયશોણિતસંપૂર્ણાં ભીમાં વૈતરણીં નદિમ્ ॥
તાન્ દૃષ્ટ્વા સ પરિત્રસ્તો વિકલો દીનમાનસઃ ।
વિમોહિતો વિષણ્ણાત્મા તિષ્ઠેત્ ત્રાસવિષાર્દિતઃ ॥
તતસ્તે યમદૂતાસ્તં કાલપાશૈર્નિબધ્ય ચ ।
ક્ષુરધારોચિતે માર્ગે ક્રામયેયુર્બલાદ્ દ્રુતમ્ ॥
તત્પાદશીર્ણમાંસાનિ કાકગૃધ્રોલૂકાદયઃ ।
પક્ષિણઃ શ્વશૃગાલાશ્ચ ભક્ષેયુ રુધિરાણ્યપિ ॥
પુનેરેવં સમુદ્ભૂતો ભવિષ્યતો વિશીર્ણિતો ।
એવં સ મહતીં પ્રત્યનુભવેન્નરકે વ્યથામ્ ॥
તતો ઽવતાર્ય ભૂયસ્તં બધ્વા તે યમકિંકરાઃ ।
તીક્ષ્ણકણ્ટાચિત્તે માર્ગે ક્રામયેયુરિતસ્તતઃ ॥
એકૈકાંઘ્રિતલે તસ્ય પંચપંચશતાન્યપિ ।
કણ્ટકાન્યતિતીક્ષ્ણાનિ પ્રવેક્ષ્યન્તિ સમન્તતઃ ॥
તત્ર સ ચંક્રમાશક્તાતત્તીવ્રવેદનાર્દિતઃ ।
કિં મયા પ્રકૃતં પાપમિત્યુક્ત્વાભિરુદનક્રમેત્ ॥
તચ્છ્રુત્વા યમદૂતાસ્તે રક્તાક્ષા ભીઇષણનનાઃ ।
તતો ઽવતાર્ય તં દુષ્ટં વદેયુરેવેમગ્રતઃ ॥
અરે પાપિન કિમત્રૈવમિદાનીમનુશોચસે ।
અવશ્યં યત્કૃતં કર્મ ભોગ્યમેવ હિ તત્fઅલમ્ ॥

યત્ત્વયા પ્રકૃતં પાપં તત્fઅલં ભુક્તમત્ર હિ ।
યદિ ન પ્રકૃતં પાપં ભુંજ્યાનૈવાત્ર તત્fઅલમ્ ॥
ધર્મસ્તે વિદ્યતે નૈવ તત્ત્રાતા નાત્ર કશ્ચન ।
ધર્મ એવ સુહત્ત્રાતા સર્વેષાં ભવચારિણામ્ ॥
યત્ત્વય કામરક્તેન વિલંઘ્ય સદ્ગુરોર્વચઃ ।
અસન્મિત્રાનુરાગેણ પ્રકૃતં પાતકં બહુ ॥
હત્વાપિ પ્રાણિનો ઽનેકા ભુક્તાસ્ત્વયા પ્રમોદિના ।
અદત્તમપિ ચાહૃત્ય ભુક્તમ્ દ્રવ્યં ત્વયા બલાત્ ॥
અધર્મરતિરોગેણ ભુક્તાશ્ચાપિ પરયિયઃ ।
યશોજીવિતદ્રવ્યાર્થે પ્રભાષિતં મૃષા વચઃ ॥
પૈશુન્યવચસા ભેદં સુહૃદાં ચ કૃતં ત્વયા ।
લોકે ભિન્નપ્રલાપેન પ્રકૃતં વૈરવિગ્રહમ્ ॥
પારુષ્યવચસાક્રુષ્ય સન્તો ઽપિ પરિભાષિતાઃ ।
પરસ્વવિષયે લોભાત્તૃષ્ણાક્લિષ્ટં મનસ્તવ ॥
સાધૂનામર્હતાં ચાપિ વ્યાપાદમપિ ચિન્તિતમ્ ।
મિથ્યાદૃષ્ટિપ્રમાદેન સ્વપરાત્માહિતં કૃતમ્ ॥
એવમ્ નાનાવિધાનેન ક્લેશાભિમાનિના ત્વયા ।
પ્રભુક્ત્વૈવ યથાકામં સંચરિત્વા યથેચ્છયા ।
સાધિતં પાપમેવૈવં ધર્મં કિંચિન્ન સાધિતમ્ ॥
ભુક્ત્વૈવ કેવલં ભોગ્યં યથાકામં પ્રમોદિના ।
ક્રીડીત્વા પશુનેવૈવં દુખ હેતુ ત્વયાર્જિતમ્ ॥
સદ્ધર્મસાધનં ચિત્તમુત્સાહિતં ન તે ક્વચિત્ ।
તેનાત્રૈવં મહદ્દુખં ત્વયા દુરાત્મના ॥
નાપિ કિંચિત્ ત્વયા દત્તમર્થિભ્યઃ દ્રવ્યમીપ્સિતમ્ ।
દૃષ્ટ્વાપિ પરદેહાનિ મનસ્તે રોષદૂષિતમ્ ॥
શીલં તે વિદ્યતે નૈવ કિંચિદપિ ચ સંયમે ।
ક્ષાન્તિર્ન ભાવિતા નૈવ સત્ત્વેષુ દુઃખિતેષ્વપિ ॥
ન કૃતં શાસને બોઉદ્ધે સત્કારભજનોત્સવમ્ ।
ત્રિરત્નસ્મરણં કૃત્વા ધ્યાનં નાપિ જગદ્ધિતમ્ ॥
પ્રજ્ઞાપિ સાધિતા નૈવ સદ્ધર્મગુણસાધની ।
ત્રિરત્નસ્તૂપબિમ્બાનાં દૃષ્ટ્વાપિ નાનુમોદિતમ્ ।
સત્કારં ભજનં નૈવ કિંચિદપિ કૃતં ત્વયા ॥
પ્રદક્ષિણાનિ કૃત્વાપિ વન્દિપ્વાપિ કદાચન ।
સ્મૃત્વા નામ ગૃહીત્વાપિ ન હિ સંસાધિતં શુભમ્ ॥
સદ્ધર્મભાષિતં ક્વાપિ શ્રુતં ત્વયા કદાપિ ન ।
સાંઘિકાનાં ચ સત્કારં કૃતં નાપિ કદાચન ॥
ધર્મગણ્ડીનિનાદં ચ શ્રુતં ત્વયા કદાપિ ન ।
કિંચિદપિ ન તે ધર્મે મનો ઽભિલષતે ક્વચિત્ ॥
તેનાત્ર દારુણં દુઃખં ત્વયાપ્તં સામ્પ્રતં ધ્રુવમ્ ।
યેનૈવ યત્કૃતં કર્મ તેનૈવ ભુજ્યતે fઅલમ્ ॥

ઇતિ તૈર્ગદિતં શ્રુત્વા સ પાપી પરિતાપિતઃ ।
તેષાં પુરો રુદન્નૈવં બ્રૂયાચ્ચ નિઃશ્વસન્ શનૈઃ ॥
અશ્રાદ્ધો ઽહં તદા ધર્મે ત્રિરત્નગુણનિઃસ્પૃહઃ ।
અસન્મિત્રોપદેશેન પ્રારમન્દુરિતે સદા ॥
તદ્ભવદ્ભિઃ કૃપાબુદ્ધયા ક્ષન્તવ્યા મે ઽપરાધતા ।
રક્ષિતવ્યાહમાત્રાપિ યુષ્માભિરપિ સર્વથા ॥
ઇતિ તત્પ્રાર્થિતં શ્રુત્વા સર્વે તે યમકિંકરાઃ ।
તં બધ્વા યમરાજસ્ય પુરતઃ સહસા નયેત્ ॥
તં દૃષ્ટ્વા યમરાજો ઽપિ સમુપાનીતમગ્રતઃ ।
તાન્ સર્વાન્ કિન્નરાન્ પશ્યન્ સહસૈવમુપાદિશેત્ ॥
કિમત્ર મે ઉપાનીતઃ પાપિષ્ઠો ઽયં હિ દુર્મતિઃ ।
યદસ્ય પાપિનો દ્રષ્ટુમપિ નેચ્છામ્યહં મુખમ્ ॥
ગચ્છતૈવં નિબધ્વાપિ દર્શયત સ્વકર્મતામ્ ।
યત્ર કર્મfઅલં ભોગ્યં તત્રૈનં નયત દ્રુતમ્ ॥
ઇતિ રાજ્ઞા સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા તે યમકિન્નરાઃ ।
તં બધ્વા સહસા નીત્વા કાલસૂત્રે ઽતિદારુણે ।
ક્ષિપ્ત્વા શક્તિશતૈઃ કાયે પ્રહરેયુરનેકધા ॥
તથા સ વિધ્યમાનો ઽપિ શક્તિશતૈરનેકધા ।
દુઃસહવેદનાં ભુક્ત્વા જીવન્નૈવ ત્યજેદસૂન્ ॥
તથાપિ તં મહાદુષ્ટં જીવન્તં તં સમીક્ષ્ય તે ।
બધ્વા ચાગ્નિખદામધ્યે ક્ષિપ્ત્વા કુર્યુર્વિદાહિતમ્ ॥
તથાપિ જીવિતો નૈવ ત્યજેત્ પ્રાણં સ કિલ્વિષી ।
સર્વાંગદગ્ધિતશ્ચાપિ તિષ્ઠેત્ પ્રશ્વસ્ય મોહિતઃ ॥
તથાપિ તમમુક્તાસું દૃષ્ટ્વા તે યમકિંકરાઃ ।
ક્ષિપ્ત્વા તસ્ય મુખે તપ્તં ભક્ષયેયુરયોગુડમ્ ॥
તેન તસ્ય મુખમોષ્ઠૌ જિહ્વા દન્તા ચ કણ્ઠકમ્ ।
હદયમન્ત્રગુણા દગ્ધા સર્વાંગો ઽપ્યભિધક્ષ્યતે ॥
તતો નિદગ્ધકાયો ઽસૌ પાપી ત્યક્ત્વા તદાશ્રયમ્ ।
અન્યત્ર નરકે જન્મ લબ્ધ્વૈવં દુઃખમાપ્સ્યતે ॥
એવમેવ મહારાજ દશાકુશલચારિણઃ ।
સર્વે તે પાપિનો દુષ્ટા ભુંજન્તે નરકે વ્યથામ્ ॥
કશ્ચિત્ત્રાતા તદા તેષાં નાસ્ત્યેવ તત્ર નારકે ।
યાવન્ન ક્ષીયતે કર્મ તાવદ્દુઃખં સમન્તતઃ ॥
પુણ્યમેવ સુહૃત્ત્રાતા સર્વભવચારિણઃ ।
પાપિનો નરકાસીનાઃ સ્વર્ગાસીના હિ પુણ્યિનઃ ॥
તસ્માદ્રાજન્વિદિત્વૈવં સંસારભદ્રવાંછિભિઃ ।
દુઃખં હન્તું સુખં પ્રાપ્તું કર્તવ્યં પુણ્યમેવ હિ ॥
પુણ્યેન જાયતે ક્વાપિ દુર્ગતૌ ન કદાચન ।
સદા સદ્ગતિસંજાતા ભવન્તિ શ્રીગુણાલયાઃ ॥
પુણ્યવાંલ્લક્ષ્મીમાંછ્રીમાન્ ગુણવાન્ બુદ્ધિમાન્ કૃતી ।

સર્વવિદ્યાકલાભિજ્ઞઃ સર્વસત્ત્વાર્થભૃદ્ભવેત્ ॥
સુશીલો સંયમી ધીરઃ ક્ષાન્તિમાન્ વીર્યવાન્ બલી ।
સમાધિગુણવાન્ પ્રાજ્ઞઃ સર્વધર્માધિપો ભવેત્ ॥
બોધિચિત્તમપિ પ્રાપ્ય સર્વસાત્ત્વહિતાર્થભૃત્ ।
બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ સંબુદ્ધગુણસાધકઃ ॥
બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા સંચરેત જગદ્ધિતે ॥
તતો ઽભિસુહૃત્ કૃપાત્મા સ પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલઃ ।
નિઃક્લેશો ઽર્હત્ ત્રિધાં બોધિં પ્રાપ્ય નિર્વૃતિમાપ્નુયાત્ ॥
ઇતિ વિજ્ઞાય રાજેન્દ્ર યદિ સંબોધિમિચ્છસિ ।
વિરમ્ય તીર્થિકાસંગાદ્ બોધિચર્યાવ્રતં ચરન્ ॥
સર્વસત્ત્વહિતં કૃત્વા ચતુર્બ્રહ્મવિહારધૃક્ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા સાધય પુણ્યસન્મણિમ્ ॥
યદ્યેવં સાધ્યતે પુણ્યં ભવેરેવં મહર્દ્ધિમાન્ ।
સદ્ધર્મરત્નમાસાદ્ય ત્રિલોકાધિપતિર્ભવેત્ ॥
ઇત્યેવં સમુપાદિષ્ટં લોકેશેન નિશમ્ય સઃ ।
બલિસ્તથેતિ વિજ્ઞપ્ય પ્રાભ્યનન્દન્પ્રબોધિતઃ ॥
તતઃ સ દૈત્યરાજેન્દ્રસ્તં ત્રૈલોકાધિપં ગુરુમ્ ।
મહદ્રાજર્દ્ધિસત્કારૈઃ સમભ્યર્ચ્ય પ્રમોદિતઃ ॥
દિવ્યરત્નમયોજ્જ્વાલં મૌલિકુણ્ડલભૂષણમ્ ।
મુક્તિકાહારત્નાદિન્ દક્ષિણાન્ સમઢૌકયેત્ ॥
તતઃ પ્રદક્ષિણાન્કૃત્વા સાંજલિઃ સંપ્રમોદિતઃ ।
તત્પાદામ્બુરુહે નત્વા સમાલોક્યૈવમબ્રવીત્ ॥
ભગવંલ્લોકરાજેન્દ્ર ભવત્કૃપાપ્રસાદતઃ ।
પવિત્રીભૂતમાત્માનં ભવતિ મે ઽધુના ધ્રુવમ્ ॥
સર્વદાહં જગન્નાથ ભવતાં શરણાશ્રિતઃ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા સંચરે બોધિસંવરે ॥
તન્મે ઽનુગ્રહમાધાય સદૈવં દ્રષ્ટુમર્હતિ ।
ક્ષમિત્વા ચાપરાધત્વં પુત્રવત્ પાલયસ્વ મામ્ ॥
ભવાનત્રૈવમાશ્રિત્ય સદ્ધર્મં સમુપાદિશત્ ।
અસ્મદનુગ્રહં કૃત્વા વિજયિતું સદાર્હતિ ॥
ઇત્યેવં પ્રાર્થિને તેન બલિના સ જગત્પ્રભુઃ ।
લોકેશ્વરો મહાસત્ત્વસ્તં વિલોક્યૈવમાદિશત્ ॥
નાહં સદાત્ર તિષ્ઠેયં બહુ કાર્યં મમાસ્તિ હિ ।
તતો ઽહં જેતકોદ્યાને વિહારે સુગતાશ્રમે ।
સદેવાસુરલોકાનાં સન્નિપાતા ભવત્યપિ ॥
તત્ર તં ત્રિજગન્નાથં વિશ્વભુવં મુનીશ્વરમ્ ।
સંબુદ્ધં દ્રષ્ટુમિચ્છામિ તદ્ગમિષ્યામિ સામ્પ્રતમ્ ॥
તત્ત્વં યથા પરિજ્ઞાતં તથા કૃત્વા સમાહિતઃ ।
બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા સુખં ચર સદા શુભે ॥
ઇતિ શાસ્તા સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા સ બલિરાદરાત્ ।

તથેતિ પ્રતિવન્દિત્વા પ્રાભ્યનન્દત્તમીશ્વરમ્ ॥
એવં સ ત્રિજગન્નાથો લોકેશ્વરો જિનાત્મજઃ ।
તં બલિં સમનુશાસ્ય પ્રતસ્થૌ ભાસયન્સ્તતઃ ॥
સંચરન્તં તમાલોક્ય સજનઃ સો ઽસુરાધિપઃ ।
દૂરતઃ સાંજલીર્નત્વા સંપશ્યન્ સ્વાલયં યયૌ ॥
તદારભ્યાસુરેન્દ્રો ઽસૌ બોધિચર્યાવ્રતં દધત્ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા સદારજ્જગદ્ધિતે ॥
સર્વે તસ્ય જનાશ્ચાપિ ત્રિરત્નભજને રતાઃ ।
તથા બોધિવ્રતં ધૃત્વા પ્રાચરન્ત સદા શુભે ॥
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ શ્રુત્વા સર્વે સભાશ્રિતાઃ ।
લોકાઃ સદ્ધર્મં વાંછન્તઃ પ્રાભ્યનન્દન્ પ્રબોધિતાઃ ॥
॥ ઇતિ બલિસંબોધનબોધિમાર્ગાવતારણપ્રકરણમ્ ॥
10. તમોન્ધકાર ભૂમિ યક્ષ રાક્ષસ પરિબોધન સદ્ધર્માવતારણ પ્રકરણમ્
અથ સર્વનીવરણવિષ્કમ્ભી સુગતાત્મજઃ ।
ભગવન્તં પૂનર્નત્વા સાંજલિરેવમબ્રવીત્ ॥
ભગવન્ સ મહાભિજ્ઞો લોકેશ્વરો જિનાત્મજઃ ।
કદેહ સમુપાગચ્છેત્ સંદ્રક્ષ્યતે મયા કથમ્ ॥
નૈવાસ્મિ તોષિતઃ શાસ્તઃ પીત્વાપિ તદ્ગુણામૃતમ્ ।
યત્સાક્ષાદ્દ્રષ્તુમિચ્છામિ કદેહ સ સમાચરેત્ ॥
યત્ત્રૈલોકાધિપતીશો ઽસૌ દુર્દાન્તાનપિ દાનવાન્ ।
બોધયિત્વા પ્રયત્નેન બોધિમાર્ગે ન્યયોજયત્ ॥
તત્તસ્યેવ મહદ્વીર્યં કસ્યાપિ વિદ્યતે ન હિ ।
મુનીન્દ્રૈરપિ સર્વૈર્યત્પ્રમાતું નૈવ શક્યતે ॥
ભૂયો ઽપિ પાતુમિચ્છામિ તદ્ગુણામૃતમુત્તમમ્ ।
તદ્ભવાન્સમુપાદિશ્ય તુષ્ટો ઽન્તઃ કર્તુમહતિ ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેન ભગવાન્ સ મુનીશ્વરઃ ।
વિષ્કમ્ભિનં તમાલોક્ય પુનરેવં સમાદિશત્ ॥
શૃણુ સાધો મહાસત્ત્વ લોકેશસ્ય મહદ્ગુણમ્ ।
ભૂયો ઽહં સંપ્રવક્ષ્યામિ સર્વસ્ત્તવશુભાર્થતઃ ॥
તતો નિષ્ક્રમ્ય દૈત્યેન્દ્રભવનાત્ સ જિનાત્મજઃ ।
અન્યત્રાપિ સમુદ્ધર્તું સત્ત્વાન્ સંભાસયન્ યયૌ ॥
તતશ્ચાસૌ મહાભિજ્ઞો લોકેશ્વરઃ સ્વપુણ્યજાન્ ।
નાનારશ્મીન્ સમુત્સૃત્ય જગલ્લોકમભાસયત્ ॥
તદ્રશ્મયો જગલ્લોકાનભાસ્ય પ્રસારિતાઃ ।
જેતોદ્યાને મુનીન્દ્રસ્ય વિશ્વભુવઃ પુરઃ સ્થિતાઃ ॥
જેતોદ્યાને તદા તત્ર પ્રાદુર્ભૂતાઃ સરોવરાઃ ।
અષ્ટાંગગુણસંપન્નજલપૂર્ણા મનોહરાઃ ॥
દિવ્યસૌવર્ણપદ્માદિપરિપૂર્ણાભિશોભિતાઃ ।
અનેકે કલ્પવૃક્ષાશ્ચ સર્વાલંકારલમ્બિતાઃ ।
સરત્નમણિમુક્તાદિહારલમ્બિતશોભિતાઃ ॥

કાશિકદુષ્યપટ્ટાદિવસ્ત્રાલંકારલમ્બિતાઃ ।
પ્રવાલોહિતસ્તમ્બાઃ સુવર્ણરુપ્યપત્રકાઃ ॥
અનેકે પુષ્પવૃક્ષાશ્ચ fઅલવૃક્ષાદયો ઽપિ ચ ।
સર્વાશ્ચાપિ મહૌષધ્યઃ પ્રાદુર્ભૂતાસ્સમન્તતઃ ॥
તત્રારામે વિહારે ચ સુગન્ધિકુસુમાનિ ચ ।
દિવ્યસુવર્ણપુષ્પાણિ નિપેતુર્વિયતસ્તદા ॥
એવં તન્મંગલોદ્ભૂતનિમિત્તં મહદદ્ભુતમ્ ।
સમુદ્ભૂતં સમાલોક્ય તસ્થુઃ સર્વે સવિસ્મયાઃ ॥
અથ ગગનગંજાખ્યો બોધિસત્ત્વો ઽપિ વિસ્મિતઃ ।
તન્મહદ્ભદ્રનૈમિત્યં પરિસ્પ્રષ્ટું સમુત્થિતઃ ॥
વિશ્વભુવો મુનીન્દ્રસ્ય પુરતઃ સમુપસ્થિતઃ ।
પાદાબ્જે પ્રણતિં કૃત્વા સાંજલિરેવમબ્રવીત્ ॥
કસ્ય પુણ્યપ્રભારશ્મિર્ભગવન્નયમાગતઃ ।
કુત ઇહ સમાભાસ્ય કરોત્યેવં શુભાદ્ભુતમ્ ॥
તદ્ભવાન્ સમુપાદિશ્ય સર્વાન્ સભાશ્રિતાનિમાન્ ।
લોકાઅન્ પ્રબોધયન્ ધર્મે વિનોદયિતુમર્હતિ ॥
એવં સંપ્રાર્થિતે તેન વિશ્વભૂર્ભગવાન્ જિનઃ ।
ગગનગંજમાલોક્ય તમેવં પુનરબ્રવીત્ ॥
અસૌ લોકેશ્વરસ્તસ્માદ્ભવનાન્નિશ્ચરન્ બલેઃ ।
તમો ઽન્ધકારભૂમ્યાં ચ સત્ત્વાન્ પાતું પ્રગચ્છતિ ॥
તસ્ય લોકેશ્વરસ્યાયં પુણ્યરશ્મિસ્સમન્તતઃ ।
અવભાસ્ય જગલ્લોકમિહાપિ સંપ્રસારિતઃ ॥
તેનદં ભદ્રનૈમિત્યં કુલપુત્ર પ્રજાયતે ।
તત્ર સત્ત્વાન્ સમુદ્ધૃત્ય પ્રાગચ્છેત્ સ જગત્પ્રભુઃ ॥
તદાત્ર કુલપુત્રસ્ત્વં ત્રૈલોકાધિપતીશ્વરમ્ ।
તમાયાતં સમાલોક્ય નત્વારાધય સાદરમ્ ॥
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ વિશ્વભુવા નિશમ્ય સઃ ।
ગગનગંજ આલોક્ય તં મુનીમેવમબ્રવીત્ ॥
કથં સ ભગવાન્ યાતિ તત્રાન્ધતમસે ભુવિ ।
સૂર્યચન્દ્રમસોર્યત્ર પ્રભા ન જ્ઞાયતે ક્વચિત્ ॥
તત્રાપિ પ્રાણિનઃ સન્તિ યાનુદ્ધર્તું સ ગચ્છતિ ।
કથં કિમર્થમાલોક્ય વિહરેત્ ક્વ જિનાત્મજઃ ॥
ઇતિ તેનોદિતે શાસ્તા વિશ્વભૂઃ સ મુનીશ્વરઃ ।
ગગનગંજમાલોક્ય તં પુનરેવમાદિશત્ ॥
તત્રાપિ કુલપુત્રાસ્તિ વરદો નામ સદ્ગુણી ।
ચિન્તામણિર્મહારત્નઃ શ્રીકાન્તિમાન્ દિનેશવત્ ॥
તત્રાનેકસહસ્રાણિ યક્ષણાં રક્ષસામપિ ।
યથાકામં સુખં ભુક્ત્વા વસન્તિ સ્વૈરચારિણઃ ॥
તાન્ ક્લેશાભિમાનો દુષ્ટાન્ પશ્યન્ સ કરુણાનિધિઃ ।
બોધયિત્વા પ્રયત્નેન ચારયિતું સુસંવરમ્ ॥

સ્વપુણ્યરશ્મિમુત્સૃજ્ય સંભાસયન્ સમન્તતઃ ।
પ્રવિશતિ યથા પૂર્ણચન્દ્રઃ પ્રહ્લાદયન્ જગત્ ॥
તદ્રશ્મિપરિસ્પૃષ્ટાસ્તે સર્વે ઽપિ યક્ષરાક્ષસાઃ ।
મહાસૌખ્યસમાપન્નાઃ તિષ્ઠન્તિ વિસ્મયાન્વિતાઃ ॥
તદા તં સમુપાયાતં શ્રીકાન્તિસંપ્રભાસિતમ્ ।
દૃષ્ટ્વા તે મુદિતાઃ સર્વે પુરતઃ સમુપાગતાઃ ।
કૃતાંજલિપુટા નત્વા તસ્ય પાદામ્બુજે મુદા ।
પુરતઃ સમુપાશ્રિત્ય સંપૃચ્છન્ત્યેવમાદરત્ ॥
મા ત્વં ભગવંચ્છ્રાન્તઃ ક્લાન્તો વ ભવતાં તનૌ ।
કચ્ચિત્ સર્વત્ર કૌશલ્યં દૃશ્યતે સુચિરાદ્ભવાન્ ॥
ઇતિ તૈરુદિતં શ્રુત્વા લોકેશઃ સ જિનાત્મજઃ ।
તાન્ સર્વાન્ સમુપાસીનાન્ વદત્યેવં વિલોકયન્ ॥
મમાનેકાનિ કાર્યાણિ સત્ત્વાનાં હિતસાધને ।
તેનાહં સુચિરેણાત્ર સમાગચ્છામિ સામ્પ્રતમ્ ॥
નાત્મભાવો મયૈકસ્ય સત્ત્વસ્ય કાર્યસાધને ।
નિષ્પાદિતો જગત્સત્ત્વસદ્ધર્મસાધને ઽપિ હિ ॥
સર્વે સત્ત્વા મયાલોક્ય બોધયિત્વા પ્રયત્નતઃ ।
બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય પ્રેષણીયાઃ સુખાવતીમ્ ॥
તેનાહં સુચિરેણાત્ર સમાગચ્છામિ સામ્પ્રતમ્ ।
નાત્મભાવો મયૈકસ્ય સત્ત્વસ્ય કાર્યસાધને ॥
નિષ્પાદિતો જગત્સત્ત્વસદ્ધર્મસાધને ઽપિ હિ ।
સર્વે સત્ત્વા મયાલોક્ય બોધયિત્વા પ્રયત્નતઃ ॥
બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય પ્રેષણીયાઃ સુખાવતીમ્ ॥
તેનાહં સુચિરેણાપિ યુષ્માકં હિતસાધને ।
વિલોક્ય સમુપાયામિ નાન્યથેતિ હિ મન્યત ॥
ઇત્યાદિષ્ટં જગચ્છાસ્ત્રા તેન લોકેશ્વરેણ તે ।
શ્રુત્વા સર્વે મુદા તસ્ય પુર એવં વદન્તિ ચ ॥
જયો ઽસ્તુ તે સદા કાર્યે સિધ્યતુ તે સમીહિતમ્ ।
સદૈવં કૃપયાલોક્ય સર્વાન્નઃ પાતુમર્હતિ ॥
ઇત્યુક્ત્વા તે પ્રસન્નાક્ષાઃ સર્વે તં ત્રિગુણાધિપમ્ ।
સ્વર્ણરત્નાસને સ્થાપ્ય પ્રાર્થયન્યેવમાનતાઃ ॥
ભગવન્નાથ લોકેશ સત્સૌખ્યગુણસાધનમ્ ।
અસ્મદનુગ્રહે ધર્મં સમુપાદેષ્ટુમર્હતિ ॥
ઇતિ સમ્પ્રાર્થિતે તૈઃ સ લોકેશ્વરો જિનાત્મજઃ ।
તાન યક્ષાન્ રાક્ષસાન્ સર્વાન્ સમાલોક્યૈવમાદિશત્ ॥
સાધુ ચિત્તં સમાધાય શૃણુધ્વં યૂયમાદરાત્ ।
કારણ્ડવ્યૂહમૌદાર્યસૂત્રં વક્ષ્યામિ વો હિતે ॥
યે શ્રોષ્યન્તિ મહાયાનસૂત્રરાજમિદં મુદા ।
યે શ્રુત્વા ધારયિષ્યન્તિ વાચયિષ્યન્તિ યે સદા ॥
પર્યવાપ્સ્યન્તિ યે ચાપિ લિખિષ્યન્તિ ચ યે તથા ।

યે ચ લિખાપયિષ્યન્તિ ભાવયિષ્યન્તિ યે સદા ॥
યે ચ પ્રવર્તયિષ્યન્તિ શ્રાવયિષ્યન્તિ યે પરાન્ ।
અનુમોદ્ય સદા સ્મૃત્વા પ્રણત્વા યે ભજન્ત્યપિ ॥
યે ચાપિ શ્રદ્ધયા નિત્યમર્ચયિષ્યન્તિ સર્વદા ।
સાદરં યે ચ સત્કૃત્ય માનયિષ્યન્તિ સર્વદા ॥
તેષાં પુણ્યમસંખ્યેયમપ્રમેયં મહત્તરમ્ ।
સદ્ગુનશ્રીમહત્સૌખ્યસંબુદ્ધપદસાધનમ્ ॥
સર્વજ્ઞાઃ સુગતાઃ સર્વે મુનીન્દ્રા અપિ સર્વદા ।
એતત્પુણ્યપ્રમાણાનિ કર્તું ન ચાભિશક્નુયુઃ ॥
તદ્યથાપિ ચ ચતુર્દ્વિપનિવાસિનો ઽપિ માનવાઃ ।
હેમરત્નમયં સ્તૂપં કુર્યુરેકૈકમુચ્છ્રિતમ્ ॥
તેષુ સ્તૂપેષુ સર્વેષુ ધાતુરત્નાવરોપણમ્ ।
કૂર્યુસ્તે માનવાઃ સર્વે ચતુર્દ્વીપનિવાસિનઃ ॥
તેસાં યાવન્મહત્પુણ્યસ્કન્ધમૌદાર્યસત્તમમ્ ।
તતો ઽધિકં હિ તત્પુણ્યં કારણ્ડવ્યૂહસૂત્રજમ્ ॥
તદ્યથા ચ મહાનઘાઃ પંચપૂર્ણજલાવહાઃ ।
સહસ્રપરિવારાસ્તાઃ સંક્રમન્તિ યથોદધિમ્ ॥
એવમેવ મહત્પુણ્યં કારણ્ડવ્યૂહસૂત્રજમ્ ।
શ્રવણભજનાદીનાં સંપ્રાભિવહતે સદા ॥
એવમેતન્મહત્પુણ્યં મત્વા યૂયં યદીચ્છથ ।
ત્યક્ત્વા પાપમતિં સર્વે શૃણુતેદં સુભાષિતમ્ ॥
શ્રુત્વાનુમોદ્ય સત્કૃત્ય માનયત સદાદરાત્ ।
એતત્પુણ્યાભિલિપ્તા હિ ભવિષ્યથ જિનાત્મજાઃ ॥
ઇતિ તેન જગચ્છાસ્ત્રા સમાદિષ્ટં નિશમ્ય તે ॥
સર્વે તે રાક્ષસા યક્ષા મુદિતાશ્ચેદમબ્રુવન્ ॥
યે ચાપીદં મહાયાનસૂત્રરાજં જગત્પ્રભાઃ ।
લિખાપયન્તિ તેષાં સ્યાત્કિયત્પુણ્યં સમાદિશ ॥
ઇત્યક્તે તૈઃ સ લોકેશો બોધિસત્ત્વો જિનાત્મજઃ ।
સર્વાંસ્તાન્ મુદિતાન્ મત્વા સમાલોક્યેદમાદિશત્ ॥
કુલપુત્રા અપ્રમેયં પુજ્યં તેષાં પ્રજાયતે ।
લિખન્તીદં સૂત્રરાજં લિખાપયન્તિ યે ઽપિ ચ ॥
ચતુરશીતિસદ્ધર્મસ્કન્ધસાહસ્રિકાનિ તૈઃ ।
લિખાપિતાનિ સર્વાણિ તેષાં પુણ્યં મહત્તરમ્ ॥
રાજાનસ્તે ભવિષ્યન્તિ નૃપેન્દ્રાશ્ચક્રવર્તિનઃ ।
ધર્મિષ્ઠા લોકભર્તારો વિરા ધીરા વિચક્ષણાઃ ॥
યે ચાપ્યસ્ય મહાયાનસૂત્રરાજસ્ય સર્વદા ।
નામાનુસ્મરણં કૃત્વા ભજન્તિ સંપ્રસાદિતાઃ ॥
તે સર્વે ભવદુઃખેભ્યો વિમુક્તા વિમલાશયાઃ ।
નિઃક્લેશાઃ પરિપૂર્ણાંગાઃ સુગન્ધિમુખવાસિનઃ ॥
ચન્દનગન્ધિતાંગાશ્ચ સુવીર્યબલવેગિનઃ ।

જાતિસ્મરાશ્ચ ધર્મીષ્ઠા ભવેયુઃ શ્રીગુણાશ્રયાઃ ॥
એવં મત્વા મહત્પુણ્યં યદ્યેતદ્ગુણમિચ્છથ ।
વિરમ્ય ક્લેશસંગેભ્યઃ પરિશુદ્ધાશયા મુદા ॥
એતત્કારણ્ડવ્યૂહસ્ય સૂત્રરાજસ્ય સર્વદા ।
નામાનુસ્મરણં કૃત્વા ભજત શ્રદ્ધયાદરાત્ ॥
તતો યૂયં વિનિર્મુક્તા ભવક્લેશાતિદુઃખતઃ ।
નિઃક્લેશા વિમલાત્માનઃ સુખાવતીં ગમિષ્યથ ॥
તત્રામિતાભનાથસ્ય પીત્વા ધર્મામૃતં સદા ।
બોધિચર્યાંવ્રતં પ્રાપ્ય ભવિષ્યથ જિનાત્મજાઃ ॥
તતઃ સત્ત્વહિતાધાનશ્રીસંપત્સદ્ગુણાશ્રયાઃ ।
સર્વસત્ત્વહિતં કૃત્વા સંબુદ્ધપદમાપ્સ્યથ ॥
ઇતિ સત્યં પરિજ્ઞાય શુદ્ધાશયા જિતેન્દ્રિયાઃ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા ભજન તત્સુભાષિતમ્ ॥
ઇતિ તદુક્તમાકર્ણ્ય સર્વે તે યક્ષરાક્ષસાઃ ।
પ્રબોધિતા મહોત્સાહૈશ્ચરન્ત્યેવં સમાદરાત્ ॥
તતઃ કેચિન્ ભવન્ત્યેતદ્ધર્મશ્રદ્ધાનુસારિણઃ ।
કેચિચ્ચ શ્રોતાઅપન્નાઃ સકૃદાગામિનો ઽપરે ॥
અન્યે ઽનાગામિનઃ કેચિદ્ભવન્તિ બોધિસાધને ।
તતસ્સર્વે ઽપિ તે યક્ષા રાક્ષસાઃ સંપ્રમોદિતાઃ ॥
તદુપદિષ્ટમાસાદ્ય ભવન્તિ બ્રહ્મચારિણઃ ।
પરસ્ય ચ હિતં કૃત્વા સંચરન્તે શુભે સદા ॥
તતસ્તે નન્દિતાઃ સર્વે ભૂયસ્તં ત્રિગુણાધિપમ્ ।
કૃતાજંલિપુટા નત્વા પ્રાર્થયન્ત્યેવમાદરાત્ ॥
ભગવન્નુબોધે નઃ સદ્ધર્મં સમુપાદિશત્ ।
વિહરસ્વ સદાત્રૈવ ક્વચિદન્યત્ર મા વ્રજ ॥
સ્વર્ણરત્નમયં સ્તૂપં કૃત્વા દાસ્યામહે ઽત્ર તે ।
રથચંક્રયાત્રા ચ કરિષ્યામો જગત્પ્રભોઃ ॥
સદા તે શરણે સ્થિત્વા પીત્વા ધર્મામૃતં મુદા ।
સદ્ધર્મસાધનં કૃત્વા ચરિષ્યામઃ સુખં શુભે ॥
ઇતિ તૈઃ પ્રાર્થિતં સર્વૈઃ શ્રુત્વા લોકેશ્વરો ઽથ સઃ ।
સર્વાન્સ્તાન્ રાક્ષસાન્ યક્ષાન્ સમાલોક્યૈવમાદિશત્ ॥
નાહં સદાત્ર તિષ્ઠેયમન્ત્રત્રાપ્યેવમાચરન્ ।
બોધયન્નપરાન્ સત્ત્વાન્ યોજયેયં સુસંવરે ॥
તસ્માદ્યૂયમિમે સર્વે ઉપદિષ્ટં યથા મયા ।
તથા ધૃત્વા સદા ધર્મે ચરિત્વા તિષ્ઠતાભવમ્ ॥
ઇતિ શાસ્ત્રા સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા તે યક્ષરાક્ષસાઃ ।
તદ્વિયોગાતિદુઃખાર્તા વદન્યેવં પરસ્પરમ્ ॥
ગમિષ્યતિ ભવન્તો ઽયં લોકનાથો જગત્પ્રભુઃ ।
તદ્ભવિષ્યામહે સર્વે સદ્ધર્મરહિતા વયમ્ ॥
ઇતિ સંભાષ્ય સર્વે તે તસ્ય ત્રૈધાતુકપ્રભોઃ ।

પાદાબ્જે પ્રણતિં કૃત્વા તિષ્ઠન્તિ સમુપાશ્રિતાઃ ॥
તતઃ સ ત્રિજગન્નાથો લોકેશ્વરો જિનાત્મજઃ ।
તાન્ સર્વાન્ સમુપામન્ત્ર્ય ચરતિ પ્રસ્થિતસ્તતઃ ॥
તત્ર તે રાક્ષસા યક્ષાસ્સર્વે તસ્ય જગત્પ્રભોઃ ।
રુદન્તઃ સ્નેહરાગાર્તા ગચ્છન્તિ પૃષ્ઠતો ઽનુગાઃ ॥
તાન્ દૃષ્ટ્વા ત્વાગતાન્ સર્વાન્ સ લોકેશો કરુણાત્મકઃ ।
પ્રાયાતાન્ દૂરતો માર્ગે સમાલોક્યૈવમબ્રવીત્ ॥
સુદૂરમાગતો યૂયં નિવર્તધ્વં સ્વમાલયમ્ ।
માગચ્છત ગમિષ્યામિ શુદ્ધાવાસે સુરાલયે ॥
ઇત્યાદિષ્ટે જગચ્છાસ્ત્રા સર્વે તે યક્ષરાક્ષસાઃ ।
લોકેશ્વરસ્ય પાદાબ્જે નત્વા યાન્તિ સ્વમાલયમ્ ॥
તત્ર તે રાક્ષસા યક્ષા ધૃત્વાજ્ઞાં ત્રિજગત્પ્રભોઃ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા ચતુર્બ્રહ્મવિહારિણઃ ॥
બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા સંબોધિનિહિતાશયાઃ ।
પરસ્પરં હિતં કૃત્વા સંચરન્તે સદા શુભે ॥
એવં સ ત્રિજગન્નાથો દુર્બોધાન્ યક્ષરાક્ષસાન્ ।
અપિ નિયુજ્ય સદ્ધર્મે ચારયતિ પ્રબોધયન્ ॥
એવં સ ત્રિજગન્નાથઃ સર્વાસત્ત્વાન્ પ્રબોધયન્ ।
બોધિમાઅર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય પાલયતિ સદા ભવે ॥
તેનાસ્ય ત્રિજગદ્ભર્તુઃ પુણ્યસ્કન્ધં મહત્તરમ્ ।
અપ્રમેયં જિનૈઃ સર્વૈઃ પ્રમાતું નૈવ શક્યતે ॥
તસ્માત્તસ્ય જગદ્ભર્તુઃ સ્મૃત્વાપિ નામ સર્વદા ।
સમુદાહૃત્ય નત્વાપિ કર્તવ્યં ભજનં મુદા ॥
યે તસ્યોચ્ચાર્ય નામાપિ ભજન્તિ સર્વદા મુદા ।
દુર્ગતિં તે ન ગચ્છન્તિ સંપ્રયાયુઃ સુખાવતીમ્ ॥
તત્રામિતાભનાથસ્ય શરણે સમુપાશ્રિતાઃ ।
સદા ધર્મામૃતં પીત્વા સંચરેરન્ સુસંવરે ॥
તતો બોધિવ્રતં ધૃત્વા સંચરિત્વા જગદ્ધિતે ।
ત્રિવિધાં બોધિમાસાદ્ય સમ્બુદ્ધપદમાપ્નુયુઃ ॥
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ વિશ્વભુવા નિશમ્ય તે ।
સર્વે લોકાઃ સભાસીનાઃ પ્રાભ્યનન્દન્ પ્રબોધિતાઃ ॥
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ શ્રીઘનેન નિશમ્ય તે ।
સર્વે સસાંઘિકા લોકા મુહુર્મુહુઃ સંપ્રબોધિતાઃ ॥
॥ ઇતિ તમો ઽન્ધકારભૂમિયક્ષરાક્ષસપરિબોધનસદ્ધર્માવતારણપ્રકરણં સમાપ્તમ્ ॥
11. શુદ્ધાવાસિક સુકુણ્ડલ દેવપુત્રોદ્ધારણ પ્રકરણમ્
અથ ગગનગંજો ઽસૌ બોધિસત્ત્વઃ કૃતાંજલિઃ ।
વિશ્વભુવં મુનીન્દ્રં તં નત્વેવં પુનરબવીત્ ॥
ભગવન્ સ મહાસત્ત્વો લોકેશ્વરો જિનાત્મજઃ ।
કદેહ સમુપાગચ્છેદ્ દ્રક્ષ્યતે સ કથં મયા ॥
તતઃ કુત્ર પ્રયાતો ઽસૌ સમુદ્ધર્તું ચ દુઃખિતઃ ।

તદુપાદિશ્ય નઃ સર્વાન્ પ્રબોધયિતુમર્હતિ ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેન ગગનગંજેન સદ્ધિયા ।
વિશ્વભૂર્મુનિરાજસ્તં સમાલોક્યૈવમાદિશત્ ॥
તતો ઽસૌ કુત્રપુત્રાન્તર્હિતાગ્નિવત્ પ્રભાસયન્ ।
ગત્વા વિહાયાસૌ શુદ્ધવાસલોકે ઽભિગચ્છતિ ॥
તત્ર સ બ્રાહ્મણં રુપં ધૃત્વા પશ્યન્ સમન્તતઃ ।
તત્ર દેવનિકાયેષુ સમુપાચરતે દીનવત્ ॥
તત્ર સુકુણ્ડલો નામ દેવપુત્રો દરિદ્રિતઃ ।
દુઃખિતઃ ક્લેશાભિન્નાત્મા દુર્ભગો દીનમાનસઃ ॥
તં સંપશ્યન્ સમુદ્ધર્તું સદૃશાભાવિતાશયઃ ।
શનૈસ્તસ્ય ગૃહદ્વારે સમુપાશ્રિત્ય તિષ્ઠતિ ॥
તં દ્વારસમુપાસીનં વિલોક્ય સ સુકુણ્ડલઃ ।
કસ્ત્વં કિમર્થમાયાત ઇત્યેવં પરિપૃચ્છતિ ॥
તેનૈવં પરિપૃષ્ટે ઽસૌ બ્રાહ્મણો ઽર્થિ સુદુઃખિવત્ ।
નિશ્વસ્યૈવં શનૈસ્તસ્ય સંપશ્યન્ વદતે પુરઃ ॥
બ્રાહ્મણો ઽહં મહાભાગ દૂરદેશાદિહાગતઃ ।
ક્ષુત્પિપાસાભિતપ્તો ઽસ્મિ તદ્ભોજ્યં મે પ્રદીયતામ્ ॥
તેનૈવં યાચમાનો ઽસૌ દેવપુત્રઃ સુકુણ્ડલઃ ।
રુદન્ દીનસ્વરઃ પશ્યન્ વદત્યેવં તમાનતઃ ॥
બ્રાહ્મણ કિં પ્રદાસ્યતે કિંચિદ્વસ્તુ ન મે ગૃહે ।
તત્ક્ષમસ્વાપરાધં મે પ્રાર્થયાન્યમિતો વ્રજન્ ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા વદત્યેવં દ્વિજઃ સ તમ્ ।
કિંચિદપિ પ્રદાતવ્યં ક્ષુત્તૃષ્ણાખેદિતસ્ય મે ।
યદિ ન દીયતે કિંચિદપ્યત્ર મરણં વ્રજે ॥
ઇતિ તદુક્તમાકર્ણ્ય દેવપુત્રઃ સુકુણ્ડલઃ ।
કિંચિદ્વસ્તુ ગૃહે દ્રષ્ટું પ્રવિશ્ય પશ્યતે શ્વસન્ ॥
તદા તસ્ય જગદ્ધર્તુઃ કૃપાદૃષ્ટ્યનુભાવતઃ ।
તત્ર ગૃહે સમુદ્ભૂતા મહદૈશ્વર્યસંપદઃ ॥
તદા તસ્ય ગૃહે તત્ર કાષ્ઠાગારેષુ સર્વતઃ ।
ભાણ્ડાનિ વિવિધૈ રત્નૈઃ પૂર્ણાનિ સર્વધાતુભિઃ ॥
અન્નૈશ્ચ ભોજનૈર્દ્રવ્યૈઃ પાનૈર્દિવ્યામૃતૈરપિ ।
દિવ્યચીવરવસ્ત્રાદિસર્વાલંકારભૂષણૈઃ ॥
સુગન્ધિદ્રવ્યપુષ્પૈશ્ચ પરિપૂર્ણાનિ સર્વતઃ ।
વિલોક્ય સમુદાશ્ચર્યસમાકુલિતમાનસઃ ॥
અહો કિમિદમાશ્ચર્યમ્ સ્વપ્નં વા દૃશ્યતે મયા ।
ઇતિ સંચિન્ત્ય ભૂયો ઽપિ સમીક્ષ્યૈવં વિચિન્તયન્ ॥
નૂનમયં મહાભિજ્ઞઃ પુરુષો મદ્ગૃહાગતઃ ।
યસ્ય દર્શનભાવેન લક્ષ્મીર્જાતા મમેદૃશી ॥
ઇતિ નિશ્ચિત્ય ચિત્તેન દેવપુત્રઃ સ નન્દિતઃ ।
સહસોપેત્ય તમ્ વિપ્રં ભાષતે એવમાદરાત્ ॥

નમસ્તે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ કશ્ચિત્તે કૌશલં તનૌ ।
પ્રવિશાત્ર ગૃહે ઽસ્માકમનુગ્રહીતુમર્હસિ ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા બ્રાહ્મણઃ સ પ્રસાદિતઃ ।
સહસોત્થાય તદ્ગેહં પ્રવિશતિ વિલોકયન્ ॥
તત્ર સ સુપ્રસનાત્મા દેવપુત્રઃ સુકુણ્ડલઃ ।
બ્રાહ્મણં તં પ્રતિષ્ઠાપ્ય સ્વાસને ચાર્ચતે મુદા ॥
પ્રવાર્ય દૂષ્યપટ્ટાદિચીવરૈઃ શુષ્મકોમલૈઃ ।
મણ્ડયિત્વા ચ સર્વાગં સર્વાલંકારભૂષણૈઃ ॥
દિવ્યરસાગ્રસુસ્વાદૈરાહારૈરમૃતોત્તમૈઃ ।
વર્ણગન્ધરસોદારૈર્ભોજયતિ સમાદરમ્ ॥
તત્સત્કારં સમાલોક્ય બ્રાહ્મણઃ સ પ્રસાદિતઃ ।
ભુક્ત્વા ભોગ્યં યથાકામં દદાત્યસ્મૈ શુભાશિષમ્ ॥
સ્વસ્તિ તે મંગલં ભૂયાત્સર્વદાપિ સમન્તતઃ ।
તિષ્ઠતુ તે ગૃહે લક્ષ્મીઃ સદા સદ્ધર્મસાધિની ॥
ભવતુ તે સદા શુદ્ધં ચિત્તં સદ્ધર્મલાલસમ્ ।
સિધ્યન્તુ તે ઽભિલાષં ચ સમ્વૃતિકાર્યસાધનમ્ ॥
સદૈતચ્છ્રીસુસંપત્તિસુખં ભુક્ત્વા હિતાર્થભૃત્ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા તિષ્ઠ ચરન્ મુદા શુભે ॥
અહં ગચ્છામિ જેતર્ષેરુદ્યને સૌગતાશ્રમે ।
વિશ્વભુવં મુનીન્દ્રં સંદ્રષ્ટું વન્દિતુમુત્સહે ॥
ઇતિ તદુક્તમાકર્ણ્ય દેવપુત્રઃ સ વિસ્મિતઃ ।
બ્રાહ્મણં તં સમાલોક્ય પૃચ્છતે ચૈવમાદરાત્ ॥
કીદૃશં તન્મહોદ્યાનં જેતર્ષેઃ સૌગતાશ્રમમ્ ।
કીદૃશી રમણીયા સા ભૂમી તદ્વદ મે દ્વિજ ॥
ઇત્યેવં દેવપુત્રેણ પરિપૃષ્ટે નિશમ્ય સઃ ।
બ્રાહ્મણસ્તં સમાલોક્ય વદત્યેવં ચ સાદરમ્ ॥
રમણીયં તદુદ્યાનં જેતર્ષઃ સૌગતાશ્રમમ્ ।
દિવ્યસૌવર્ણરત્નાદિનાનાલંકારમણ્ડિતમ્ ॥
તત્રૈનકસમુદ્ભૂતા કલ્પૃક્ષા મહીરુહાઃ ।
સર્વકુસુમવૃક્ષાશ્ચ સર્વસત્fઅલશાખિનઃ ॥
અષ્ટાંગગુણસમ્પન્નાઃ જલપૂર્ણમનોહરાઃ ।
અનેકાઃ પુષ્કરિણ્યો ઽપિ પદ્મોત્પલાદિશોભિતાઃ ॥
તત્રાર્હન્તઃ શુભાત્માનો ભિક્ષવો બ્રહ્મચારિણઃ ।
શુદ્ધશીલા મહાભિજ્ઞા દક્ષિણીયા વિચક્ષણાઃ ॥
વિશ્વભુવો મુનીન્દ્રસ્ય શ્રાવકા બોધિચારિણઃ ।
અનેકે બોધિસત્ત્વાશ્ચ મહાસત્ત્વા મહર્દ્ધિકાઃ ॥
ભિક્ષુણ્યો બ્રહચારિણ્યઃ શુદ્ધશીલા જિતેન્દ્રિયાઃ ।
ચૈલકવ્રતિનશ્ચાપિ તથાન્યે ઽપિ ચ સાંઘિકાઃ ॥
ત્રિરત્નભજનારક્તા ઉપાસકા ઉપાસિકાઃ ।
વિશ્વભુવો મુનીન્દ્રસ્ય શાસને શરણાશ્રિતાઃ ॥

સદા ધર્મામૃતં પીત્વા વિહરન્તિ સમાહિતાઃ ।
એવમન્યે ઽપિ લોકાશ્ચ બ્રાહ્મણસ્તીર્થિકા અપિ ॥
રાજાનઃ ક્ષત્રિયાશ્ચૈવ સમન્ત્રિજનપૌરિકાઃ ।
શ્રેષ્ઠિનઃ સાર્થવાહાશ્ચ મહાજનાઃ શુભાર્થિનઃ ॥
તત્રાગત્ય સમાશ્રિત્ય શ્રુત્વા સદ્ધર્મમાદરાત્ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા વિહરન્તિ સદા શુભે ॥
તથા દેવાશ્ચ દૈત્યાશ્ચ ગન્ધર્વા અપિ કિન્નરાઃ ।
યક્ષાશ્ચ નાગરાજાશ્ચ ગરુડાશ્ચ મહોરગાઃ ॥
સિદ્ધા વિદ્યાધરાશ્ચાપિ સર્વે લોકાધિપા અપિ ।
સદા તત્ર સમાગત્ય વિશ્વભુવો જગદ્ગુરોઃ ॥
સત્કૃત્યાભ્યર્ચ્ય સદ્ધર્મં શ્રુત્વા તિષ્ઠન્તિ સાદરમ્ ॥
એવં તત્ર મુનીન્દ્રો ઽસૌ વિશ્વભૂઃ સંપ્રદર્શયન્ ।
પ્રાતિહાર્યાણિ સદ્ધર્મં સમુપાદિશ્ય તિષ્ઠતિ ॥
એવં તજ્જેતકારામં પુણ્યક્ષેત્રં મનોરમમ્ ।
સર્વૈર્લોકાધિપૈશ્ચાપિ સંસેવિતં પ્રશાસિતમ્ ॥
તદત્ર સામ્પ્રતમ્ સર્વે લોકા દેવાધિપા અપિ ।
સદ્ધર્મં શ્રોતુમાગાત્ય તિષ્ઠન્તિ તત્સભાશ્રિતાઃ ॥
તવાપિ યદિ વાંછાસ્તિ તત્ર ગચ્છ સમદરાત્ ।
વિશ્વભુવો મુનીન્દ્રસ્ય સભાં પશ્ચ વૃષં શૃણુ ॥
તત્સદ્ધર્મામૃતં પીત્પા સંબોધિનિહિતાશયઃ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા બોધિચર્યાવ્રતં ચર ॥
એતત્પુણ્યવિશુદ્ધત્મા પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલઃ ।
ત્રિવિધાં બોધિમાસાદ્ય સંબુદ્ધપદમાપ્સ્યસિ ॥
ઇતિ મત્વા સમાધાય શ્રુત્વા સદ્ધર્મમાદરાત્ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા તિષ્ઠ ચરન્ સદા શુભે ॥
ઇતિ તેન સમાદિષ્ટં નિશમ્ય સ સુકુણ્ડલઃ ।
પ્રબોધિતસ્તથેત્યુક્ત્વા પૃચ્છત્યેવં દ્વિજં ચ તમ્ ॥
અવસ્યં સત્યમાખ્યાતુમર્હસિ મે પુરઃ દ્વિજ ।
દેવો ઽસિ માનવો વા ત્વં દૈત્યેન્દ્રો વા મહર્દ્ધિમાન્ ॥
કસ્યાપિ વિદ્યતે નેદૃક્કૃપાધર્માનુભાવતા ।
યથા ત્વમિહ મામ્ પશ્યન્ તથા કો ઽન્યો ઽનુપાલયેત્ ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા બ્રાહ્મણઃ સ પ્રસાદિતઃ ।
દેવપુત્રં તમાલોક્ય વદત્યેવં પ્રબોધને ॥
ન દેવો માનવો નૈવ દૈત્યેન્દ્રો વાપિ નાસ્મ્યહમ્ ।
બોધિસત્ત્વો ઽસ્મ્યહં સર્વસત્ત્વહિતાર્થસંભરઃ ॥
બોદ્ધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા પશ્યન્ સત્ત્વાન્ સુદુઃખિતઃ ।
બોધયિત્વા પ્રયત્નેન યોજયિત્વા સુસંવરે ॥
એવં સર્વત્ર લોકેષુ દુઃખિનઃ પાપિનો ઽપ્યહમ્ ।
બોધયિત્વા સ્વયં પશ્યન્ યોજયેયં સદા શુભે ॥
તથહં સ્વયમાલોક્ય સર્વાન્ સત્ત્વાન્ પ્રબોધયન્ ।

બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય ગચ્છે તત્ર જિનાશ્રમે ॥
ઇતિ તેન સમાદિષ્ટં નિશમ્ય સંપ્રમોદિતઃ ।
સ રત્નદક્ષિણાં દત્વા તસ્યૈવં ચ પ્રભાષતે ॥
અહો ગુણમયં ક્ષેત્રં સર્વદોષવિવર્જિતમ્ ।
યત્રાદ્ય રોપિતં વીજમદ્ય સંપદ્યતે fઅલમ્ ॥
ધન્યાસ્તે પુરુષાઃ સર્વે યે ત્રિરત્નસુભક્તિકાઃ ।
સદા ધર્મામૃતં પીત્વા સંચરન્તે જગદ્ધિતે ॥
અહમપિ ગમિષ્યામિ જેતારામે જિનાશ્રમે ।
વિશ્વભુવં મુનીન્દ્રં તં દ્રષ્ટુમિચ્છે સસાંઘિકમ્ ॥
તદહં ભવતા સાર્દ્ધં તત્ર ગન્તું સમુત્સહે ।
તન્માં નીત્વા મુનીન્દ્રં તં સંદર્શયિતુમર્હતિ ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેન બ્રાહ્મણઃ સ સુકુણ્ડલમ્ ।
દેવપુત્રં તમાલોક્ય પ્રતિબ્રવીતિ બોધયન્ ॥
અહમન્યત્ર લોકે ઽપિ સત્ત્વાન્ પશ્યન્ પ્રબોધયન્ ।
બોધિમાર્ગે નિયુજ્યૈવં ગમિષ્યામિ તદાશ્રમે ॥
ત્વમેવ પ્રથમં ગત્વા તત્ર જેતાશ્રમે વને ।
વિહારસ્થં મુનીન્દ્રં તં સંદર્શય સસાંઘિકમ્ ॥
તત્સદ્ધર્મામૃતં પીત્વા સંબોધિનિહિતાશયઃ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા સંચરસ્વ સદા શુભે ॥
ઇત્યુક્ત્વા સ મહાસત્ત્વો બ્રાહ્મણઃ પ્રસ્થિતસ્તતઃ ।
અન્તર્હિતઃ ક્ષણાદ્વહ્નિરિવાશે ઽભિગચ્છતિ ॥
તદ્ દૃષ્ટ્વા દેઅવપુત્રો ઽસૌ મુદાશ્ચર્યકુલાશયઃ ।
નત્વાકાશે મુહુઃ પશ્યંશ્ચિરેણ ગચ્છતે ગૃહે ॥
તત્ર સત્ત્વાલયાસીનાઃ બ્રાહ્મણં તમનુસ્મરન્ ।
તદ્દુપદિષ્ટમાધાય તિષ્ઠતે સંચરેચ્છુભે ॥
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા સંચરન્તે સદા શુભે ॥
એવં સ ત્રિજગન્નથો લોકેશ્વરો જિનાત્મજઃ ।
દેવાનપિ પ્રયત્નેન બોધયિત્વા પ્રમોદયન્ ।
બોધિમાર્ગે નિયુજ્યૈવં ચારયતિ જગદ્ધિતે ॥
એવં તસ્ય જગદ્ભર્તુઃ પુણ્યસ્કન્ધં મહત્તરમ્ ।
અપ્રમેયમસંખ્યેયમિત્યાખ્યાતં મુનીશ્વરૈઃ ॥
તત્રાસ્ય ત્રિજગદ્ભર્તુઃ સ્મૃત્વાપિ નામ સર્વદા ।
ધ્યાત્વાપિ પ્રણતિં કૃત્વા ભજન્તુ બોધિવાંછિનઃ ॥
યે ભજન્તિ મુદા તસ્ય ન તે ગચ્છન્તિ દુર્ગતિમ્ ।
સદા સદ્ગતિસંજાતાઃ પ્રાન્તે યાન્તિ સુખાવતીમ્ ॥
તત્રામિતાભનાથસ્ય પીત્વા ધર્મામૃતં સદા ।
બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા સંયાસ્યન્તિ જિનાલયમ્ ॥
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ શ્રુત્વા સર્વે સભાશ્રિતાઃ ।
લોકાસ્તથેતિ વિજ્ઞપ્ય પ્રાભ્યનન્દન્ પ્રબોધિતાઃ ॥
॥ ઇતિ શુદ્ધાવાસિકસુકુણ્ડલદેવપુત્રોદ્ધરણપ્રકરણં સમાપ્તમ્ ॥

12. સિંહલદ્વીપ રાક્ષસી પરિબોધનોદ્ધારણ પ્રકરણમ્
અથ ગગનગંજો ઽસૌ બોધિસત્ત્વો જિનાત્મજઃ ।
વિશ્વભુવં મુનીન્દ્રં તં પુનર્નત્વૈવમબ્રવીત્ ॥
અદ્યાપિ સ મહાસત્ત્વો નાયાતિ ભગવન્નિહ ।
કદેહ સમુપાગચ્છેત્ કુત્ર ગચ્છતિ સામ્પ્રતમ્ ॥
ઇતિ તેનાભિસંપૃષ્ટે વિશ્વભૂઃ સ સુધાખિરઃ ।
ગગનગંજમાલોક્ય તમેવં પુનરાદિશત્ ॥
તતઃ સંપ્રસ્થિતો ઽસૌ ચ લોકેશ્વઃ પ્રભાસયન્ ।
સિહંલદ્વીપ આલોક્ય ચ લોકેશ્વર રાક્ષસીરભિગચ્છતિ ॥
દિવ્યાતિસુન્દરં કામરુપં ધૃત્વા સ ભાસયન્ ।
તત્રાભિસરતે ચિત્તં રાક્ષસીનાં પ્રમોદયન્ ॥
તમાયાતં સમુપાલોક્ય પ્રૌઢકામાતિસુન્દરમ્ ।
સર્વાસાં રાક્ષસીનાં તત્કામરાગં સમુત્થિતમ્ ॥
તદા તાઃ પ્રમદાઃ સર્વા રાક્ષસ્ય મદનાકુલાઃ ।
નવયૌવનકન્તાંગા રતિરુપાતિસુન્દરાઃ ॥
ભૂત્વા તં સમુપાલોક્ય પુરતં સમુપાશ્રિતાઃ ।
તત્પાદામ્બુરુહે નત્વા બુવત્યેવં સમાદરમ્ ॥
સ્વાગતં તે ભવાન્ હિ કચ્ચિત્ સર્વત્ર કૌશલમ્ ।
સંપશ્યન્ તર્પયાસ્માકમનુગૃહીતુમર્હસિ ॥
અસ્માકં યૌવનીનાં યત્સ્વામી ભર્તા પતિઃ પ્રભુઃ ।
કસ્યા અપિ હિ નૈકો ઽપિ વિદ્યતે હિ કદાચન ॥
તદાસ્માકં ભવાન્ સ્વામી ભર્તા પતિઃ પ્રભુઃ સુહૃત્ ।
ભવતુ નાગતિશ્ચાપિ ત્રાતા દ્વીપઃ પરાયણઃ ।
શરણ્યં ચ સદા લોકે સન્માર્ગદેશકો ઽચિ ચ ॥
સદા તે શરણે સ્થિત્વા સમાદિષ્ટં તથા ત્વયા ।
તથા સર્વા વયં ધૃત્વા સંચરિષ્યામહે મુદા ॥
સન્ત્યત્ર વિવિધા ભોગ્યા દિવ્યામૃતરસોત્તમાઃ ।
વસ્ત્રાણિ વિવિધાન્યેવં વિવિધભૂષણામ્યપિ ॥
રમણીયાસ્તડાગાશ્ચ ક્રીડોદ્યાનવનાનિ ચ ।
પ્રાસાદા રમણીયાશ્ચ દીર્ઘિકાશ્ચ મનોરમાઃ ॥
સન્તિ દ્રવ્યાણિ સર્વાણિ રત્નાનિ વિવિધાન્યપિ ।
સર્વોપકરણવસ્તૂનિ સુપથ્યાન્યૌષધાન્યપિ ॥
એતાનીમાનિ સર્વાણિ ત્વદધીનાનિ સર્વદા ।
તદ્ભવાન્ સમુપાલોક્ય સ્વેચ્છયા દાતુમર્હતિ ॥
યથાકામં સુખં ભુક્ત્વા સહાસ્માભિઃ સદા રમન્ ।
સ્વેચ્છયા સંચરંસ્તિષ્ઠન્ વસત્વિહૈવ સર્વદા ॥
ભવદ્વશે સમાશ્રિત્ય સર્વા વયં સમાસરાત્ ।
પૂરયિત્વાપ્યભિપ્રાયં ચરિષ્યામો યથાસુખમ્ ॥
તદસ્માકં ભવાન્ સ્વામી ભૂત્વાત્રૈવ સદા રમન્ ।
સ્થાતુમર્હસિ રાજેવ પાલયન્નઃ સુદુઃખિતાઃ ॥

ભવતો ભજનં કૃત્વા કરિષ્યામઃ સમીહિતમ્ ।
તત્તિષ્ઠતુ સદેહૈવ માન્યત્ર વ્રજતુ ક્વચિત્ ॥
એવં તાભિઃ સમાખ્યાતં નિશમ્ય સ જગત્પ્રભુઃ ।
સર્વાસ્તાઃ પ્રમદાઃ પશ્યન્ બ્રવીત્યેવં પુરઃ પુનઃ ॥
યથા મયોપદિષ્ટં હિ યુષ્માભિઃ ક્રિયતે યદિ ।
તથા યુષ્મદ્વશે સ્થિત્વા ચરિષ્યામીહ સર્વદા ॥
યથાકામં સુખં ભુક્ત્વા યુષ્માભિઃ સહ સર્વદા ।
રમન્ સર્વમભિપ્રાયં પૂરયિષ્યામિ વો ધ્રુવમ્ ॥
ઇતિ તેન સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા તાઃ પ્રમદા અપિ ।
સર્વાસ્તં પુરુષં કાન્તં સંવીક્ષ્યૈવં બ્રુવન્તિ ચ ॥
ત્વદાદિષ્ટં વયં શ્રુત્વા ન ચરિષ્યામહે કથમ્ ।
અવશ્યં તે વશે સ્થિત્વા કરિષ્યામો યથોદિતમ્ ॥
તદસ્માકં વચઃ શ્રુત્વા ભુક્ત્વાસ્માભિઃ સુખં સહ ।
યથાકામં રમન્નત્ર સંચરતાં યથેચ્છયા ॥
ઇતિ તાભિઃ સમાખ્યાતં નિશમ્ય સ જગત્પ્રભુઃ ।
સર્વાસ્તા રાક્ષસીઃ પશ્યન્ બ્રવીત્યેવ પ્રબોધયન્ ॥
યદિ યૂયં મયાખ્યાતં ધૃત્વા સર્વાશ્ચરિષ્યથ ।
તચ્છૃણુધ્વં સમાધાય દેશિતં વો હિતં મયા ॥
વિરમ્ય દશપાપેભ્યો ધૃત્વા બ્રહ્મવિહારિકમ્ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા ચરધ્વં પોષધં વ્રતમ્ ॥
યદ્યેતદ્વ્રતમાધાય ચરથ સર્વદાદરાત્ ।
તદા યુષ્મદ્વશે સ્થિત્વા તિષ્ઠેયમિહ સંરમન્ ॥
ઇતિ તેન સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા તાઃ પ્રમદા અપિ ।
સર્વાસ્તથેતિ વિજ્ઞપ્ય કુર્વન્ત્યેવં ચ તત્પુરઃ ॥
સ્વામિન્ યથા ત્વયાદિષ્ટં તથા વયં ચરેમહિ ।
તદેતદ્વિધિમસ્માકં સમુપાદેષ્ટુમર્હસિ ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતં તાભિનિર્શમ્ય સ જિનાત્મજઃ ।
તાઃ સર્વાસ્તા બોધિતા મત્વા સમીક્ષ્યૈવં બ્રવીતિ તત્ ॥
શૃણુધ્વં યદિ વાંછાસ્મિન્ યુષ્માકં સત્સુખે સદા ।
વ્રતરાજવિધાનં ચ ઉપદેક્ષ્યામિ વિસ્તરમ્ ॥
આદૌ પુણ્યસુખોત્સાહં ધૃત્વા શુદ્ધાશયા મુદા ।
તીર્થે સ્નાત્વા વિશુદ્ધાંગા પ્રાવૃત્ય શુદ્ધચીવરૈઃ ॥
અભ્યર્ચ્ય સદ્ગુરું નત્વા ત્રિરત્નશરણં ગતાઃ ।
શ્રીમલ્લોકેશ્વરં ધ્યાત્વા સમભ્યર્ચ્ય યથાવિધિમ્ ॥
તતશ્ચાર્ઘાદિકં દત્વા સંસ્તુત્વા સ્તુતિજલ્પનઃ ।
અષ્ટાંગૈઃ સાદરં નત્વા કૃત્વા વાપિ પ્રદક્ષિણાન્ ॥
સધાતુદ્રવ્યરત્નાદિદક્ષિણાન્ શ્રદ્ધયાદરાત્ ।
ઉપઢોક્ય સમાલોક્ય કૃતાજલિપુતા મુદા ॥
પાપાનાં દેશનાં કૃત્વા ધૃત્વા પુણ્યાનુમોદનામ્ ।
સંબોધિઓપ્રણિધિં ધૃત્વા પ્રાર્થગેત જગચ્છુભે ॥

એવં કૃત્વા વ્રતં નિત્યમહ્નાયામે તૃતીયકે ।
ભોગ્યં નિરામિષં ભુક્ત્વા કુરુત વ્રતપાલનામ્ ॥
એવં નિત્યં સમાધાય કૃત્વા વ્રતમિદં સદા ।
ત્રિરત્નશરણં કૃત્વા સંચરધ્વં જગદ્ધિતં ॥
એતત્પુણ્યાનુભાવેન પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલાઃ ।
સદા સદ્ગતિસંજાતાઃ સદ્ધર્મશ્રીગુણાશયાઃ ॥
સત્સુખાનિ સદા ભુક્ત્વા નિઃક્લેશા વિજિતેન્દ્રિયાઃ ।
સર્વત્ર ભદ્રતાં કૃત્વા ગમિષ્યથ સુખાવતીમ્ ॥
તત્રામિતાભનાથસ્ય પીત્પા ધર્મામૃતં સદા ।
ત્રિવિધાં બોધિમાસાદ્ય સંબુદ્ધપદમાપ્સ્યથ ॥
એવં મત્વા મહત્પુણ્યં પોષધવ્રતસંભવમ્ ।
યદીચ્છથ સદા ભદ્રં તચ્ચરધ્વં સદા વ્રતમ્ ॥
ઇત્યેવં તત્સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા તાઃ પ્રમદા અપિ ।
રાક્ષસ્યો મુદિતાઃ સર્વા ધર્તુમિચ્છન્તિ તદ્ વ્રતમ્ ॥
તતસ્તાઃ પ્રમદાઃ સર્વા રાક્ષસ્યો ઽપિ પ્રબોધિતાઃ ।
યથાવિધિ સમાધાય ચરન્તિ પોષધં વ્રતમ્ ॥
એતત્પુણ્યાનુભાવેન સર્વાસ્તા વિમલાશયાઃ ।
વિમુક્તકામસંરાગા ભવન્તિ બ્રહ્મચારિકાઃ ॥
તદા તાસાં ચ સર્વાસાં રાક્ષસીનાં મનાંસ્યપિ ।
ક્લેશદુઃખૈર્ન બાધ્યન્તે ઽપહારિભિઃ કદાપિ ચ ॥
તાસામાઘાચિત્તં ચ નૈવાભિજાયતે ક્વચિત્ ।
દશાકુશલસંરાગં કસ્યાશ્ચાપિ ન જાયતે ॥
સર્વા શ્રદ્ધાનુસારિણ્યઃ સદ્ધર્મગુણસાધને ।
તથા ધર્માનુસારિણ્યો ભવન્તિ પ્રાપ્તસંવરાઃ ॥
ચતુઃસત્યાગમપ્રપ્તાઃ પ્રાપ્તમાર્ગચતુષ્ટયાઃ ।
કાશ્ચિચ્ચ શ્રોતાઅપતિfઅલપ્રાપ્તાઃ પ્રબોધિતાઃ ॥
તથાન્યાઃ સકૃદાગામિfઅલપ્રાપ્તાઃ કાશ્ચિત્ સદ્ધર્મસાધને ॥
કાશ્ચિદર્હત્વસંપ્રાપ્તાઃ પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલાઃ ।
પ્રત્યેકાં બોધિમન્યાશ્ચ કાશ્ચિત્સંબોધિલાલસાઃ ॥
એવં તદુપદેશમાસાદ્ય સર્વાસ્તાઃ પ્રમદા અપિ ।
સદ્ધર્માભિતા ભદ્રા ભવન્તિ બોધિમાનસાઃ ॥
એવં તસ્ય જગદ્ભર્તુઃ પ્રસાદાસ્તાઃ પ્રમોદિતાઃ ।
શિક્ષાસંવરમાસાદ્ય પ્રચરન્તિ જગદ્ધિતે ॥
તતસ્તા નન્દિતાઃ સર્વાઃ શાસ્તારં તમુપસ્થિતાઃ ।
કૃતાજલિપુટા નત્વા પ્રાર્થયન્ત્યેવમાદરાત્ ॥
યદ્ભવાન્ સ્વયમાલોક્ય સર્વાનસ્માન્ દુરારતાન્ ।
કૃત્યા બોધયન્ ધર્મે નિયોજયતિ સદ્ગુરો ॥
તદસ્માકં ભવાંચ્છસ્તા સુહૃન્મિત્રં ચ સદ્ગુરુઃ ।
સદ્ધર્મં સમુપાદિશ્ય સદેહ સ્થાતુમર્હતિ ॥
વયં સર્વા ભવચ્છિક્ષાસ્તદ્ભવચ્છરણે સ્થિતાઃ ।