ગુણકારણ્ડવ્યૂહસૂત્ર · ભાગ 161180

સ્થાનપદાન્વિતસ્યાપિ દરિદ્રસ્યાપિ સન્મતેઃ ॥
આચાર્યો મનસા ધ્યાત્વા મુદ્રાલક્ષણમણ્ડલમ્ ।
તીર્થશંખાભિષેકં વા દત્વા વિદ્યાં સમર્પયેત્ ॥
ઇત્યનેન વિધાનેન કુલપુત્ર સુભાવિને ।
અસ્મૈ શ્રદ્ધાલવે દેયા મહાવિદ્યા ષડક્ષરી ॥
ઇતિ શાસ્ત્રમિતાભેન સમાદિષ્ટં નિશમ્ય સઃ ।
મુદિતો ઽહં સમુત્થાય લોકેશસ્ય પુરોગતઃ ॥
પાદાબ્જે પ્રણતિં કૃત્વા કૃતાંજલિપુતો મુદા ।
લોકેશ્વરં તમાલોક્ય પ્રાર્થયમેવમાદરાત્ ॥
ભગવન્ ભગતામત્ર શરણે ઽહં સમાગતઃ ।
દદસ્વ મે મહાવિદ્યાં ષડક્ષરીં જગદ્ધિતે ॥
યયાહં સકલાન્ સત્ત્વાન્ સમુદ્ધૃત્ય ભવોદધેઃ ।
બોધિમાર્ગે સમાયુજ્ય પ્રાપયેયં સુનિર્વૃતિમ્ ॥
તન્મે ભવાન્ જગત્સર્વં સત્ત્વં સંબુદ્ધપદવાંછિને ।
સંબોધિસાધિનીં સર્વવિદ્યેશાં દાતુમર્હતિ ॥
મયૈવં પ્રાર્થ્યમાણો ઽસૌ લોકેશ્વરો વિનોદિતઃ ।
સંપ્રાદાન્મે મહાવિદ્યાં ષડક્ષરીમુદાહરન્ ॥
અગ્રે પ્રણવમસ્યાન્તે મણિરસ્ય સરોરુહમ્ ।
હદ્બીજમિતિ સિદ્ધેયં ષડક્ષરીતિ વિશ્રુતા ॥
સંપ્રદત્તાં સમાદાય મહાવિદ્યામહં મુદા ।
પ્રાદાત્તસ્મૈ જગચ્છાસ્ત્રે મુક્તામાલાં સ દક્ષિણામ્ ॥
ગૃહીત્વા તાં જગદ્ભર્તા મુક્તામાલાં સ દક્ષિણામ્ ।
સંબુદ્ધાયામિતાભાય સમુપાનામયત્તત્પુરઃ ॥
અમિતાભો મુનીન્દ્રો ઽપિ તાં માલાં પ્રતિગૃહ્ય ચ ।
મમ પુરં ઉપસ્થાપ્ય પ્રાદાદ્ભક્તિપ્રસાદિતઃ ॥
તત્પ્રદત્તાં સમાદાય તાં ચ માલાં પ્રબોધિતઃ ।
તત્ર શ્રાવકસંઘેભ્ય ઉપહૃત્ય સમર્પયન્ ॥
તત્ર એતન્મહન્મન્ત્રં શાસ્ત્રા દિષ્ટં યથા તથા ।
સશ્રીલોકેશ્વરં ધ્યાત્વા પ્રજપન્તિ સમાહિતાઃ ॥
તદા વિઘ્નગણાઃ સર્વે દુષ્ટા મારગણા અપિ ।
સંત્રાસવિહ્વલાત્માનઃ પલાયન્તે દિગન્તતઃ ॥
ચચાલ વસુધા સાબ્ધિ ષડવિધા સશિલાતોયાઃ ।
પપાત પુષ્પવૃષ્ટિશ્ચ સર્વત્રાભૂચ્છુભોત્સવમ્ ॥
તતો ઽહં શ્રીમતઃ શાસ્તુર્લોકેશસ્ય જગત્પ્રભોઃ ।
લબ્ધાનુજ્ઞઃ પ્રણત્વાંઘ્રીં મુદિતઃ સ્વાશ્રમં યયૌ ॥
ઇત્થં મયાતિકષ્ટેન ભ્રમતા સર્વભૂમિષુ ।
અમિતાભાનુભાવેન પ્રાપ્તા લોકેશ્વરાદિયમ્ ॥
દુર્લભા કુલપુત્રેયં મહાવિદ્યા ષડક્ષરી ।
ન લબ્ધા સુગતૈસ્સર્વૈઃ કૈશ્ચિલ્લબ્ધા જિનૈરપિ ॥
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ પદ્મોત્તમેન મત્પુરઃ ।

શ્રુત્તમેવ મયાપ્યેતન્મહોપાયં જગદ્ધિતે ॥
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ નિશમ્ય સ જિનાત્મજઃ ।
વિષ્કમ્ભી ભગવન્તં ચ સંપશ્યન્નેવમબ્રવીત્ ॥
ભગવન્ કુત્ર લપ્સ્યે ઽહં કથં કસ્યાન્તિકાદિમામ્ ।
જગદ્ભદ્રકરીં વિદ્યાં તન્મે આદેષ્ટુમર્હતિ ॥
ધન્યાસ્તે વિમલાત્માનઃ પુણ્યવન્તઃ સુભાગિનઃ ।
જપન્તિ ય ઇમાં વિદ્યાં શૃણ્વન્તિ ભાવયન્ત્યપિ ॥
દધત યે ચ ભાસન્તિ મનસા ચિન્તયન્ત્યપિ ।
તે ઽપિ સર્વે મહાસત્ત્વા ભદ્રશ્રીસદ્ગુણાશ્રયાઃ ॥
અથાસૌ ભગવાન્ પશ્યન્ વિષ્કમ્ભિનં મહામતિમ્ ॥
એવમેતે મહાસત્વા ભવેયુર્હીઇતિ પ્રાદિશત્ ॥
યશ્ચાપિ કુલપુત્રેમાં વિદ્યાં સંબોધિસાધનીમ્ ।
લિખાપયેલ્લિખેચ્ચાપિ લિખિતાં ધારયેદપિ ॥
ચતુરશીતિસાહસ્રધર્મસ્કમ્ધાનિ તેન હિ ।
લિખાપિતાનિ ભવન્ત્યેવ લિખિતાનિ ધૃતાનિ ચ ॥
સર્વેષાં યશ્ચ બુદ્ધાનાં ધાતુરત્નાભિગર્ભિતાન્ ।
હેમરત્નમયાન્ સ્તૂપાન્ કૃત્વા નિત્યં ભજન્મુદા ॥
યાવત્તેષાં મહત્પુણ્યં બહુતરતો ઽધિકમ્ ।
વિદ્યારાજ્ઞાઃ ષડક્ષર્યા એકાક્ષરસ્ય યત્fઅલમ્ ॥
યો મુદા શ્રદ્ધયા નિત્યં જપેદિમાં ષદક્ષરીમ્ ।
સંબોધિસાધનીં વિદ્યાં ભદ્રશ્રીસદ્ગુઇણાકરીમ્ ॥
સો ઽચિન્ત્યશ્રીર્મહાભિજ્ઞઃ સર્વપારમિતાપ્રભુઃ ।
સર્વાશ્ચ ધારણીઃ સર્વાન્ સમાધીંશ્ચ લભેદપિ ॥
સર્વવિદ્યાધિપઃ શાસ્તા સર્વધર્માધિપઃ પ્રભુઃ ।
અર્હન્મારવિજેતાઅ ચ ભવેત્ સર્વહિતાર્થભૃત્ ॥
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ નિશમ્ય સ પ્રમોદિતઃ ।
વિષ્કમ્ભી બોધિસત્ત્વસ્તં નિશમ્ય સ પ્રમોદિતઃ ।
વિષ્કમ્ભી બોધિસત્ત્વસ્તં મુનીન્દ્રમેવમબ્રવીત્ ॥
ભગવન્ કુત્ર ગચ્છેયં યત્રાસ્તીયં ષડક્ષરી ।
તત્રાહં ભવતા શાસ્ત્રા પ્રેષણીયો હિ સર્વથા ॥
એવં તદુક્તમાકર્ણ્ય ભગવાન્ સ મુનીશ્વરઃ ।
વિષ્કમ્ભિનં તમાલોક્ય પુનરેવં સમાદિશત્ ॥
કુલપુત્રૈક એવાસ્તિ જાનાતિ યઃ ષડક્ષરીમ્ ।
વારાણસ્યાં નગર્યાં સ સંતિષ્ઠતે જપન્ સદા ॥
સ્વયં ધૃત્વા પરેભ્યો ઽપિ સમુપાદિશ્ય સાદરમ્ ।
ધ્યાનસમાધિમુક્તાત્મા વિહરતિ જગદ્ધિતે ॥
એતચ્છાસ્ત્રા સમાદિષ્ટં નિશમ્ય સ પ્રમોધિતઃ ।
વિષ્કમ્ભી બોધિસત્ત્વસ્તં શાસ્તારમેવમબ્રવીત્ ॥
ભગવન્સ્તત્ર યાસ્યામિ યત્ર શાસ્તા સ તિષ્ઠતે ।
વારાણસ્યાં મહાપુર્યામપિ તં દ્રષ્ટુમુત્સહે ॥

તં સમુત્સુકમાલોક્ય ભગવાન્ સ મુનીશ્વરઃ ।
વિષ્કમ્ભિનં મહાસત્ત્વં પશ્યન્નેવં સમાદિશત્ ॥
ગચ્છ ત્વં કુલપુત્રેમાં મહાવિદ્યાં યદીચ્છસિ ।
વારાણસ્યાં મહાપુર્યાં સ્થિતં તં સદ્ગુરું ભજે ॥
સ શાસ્તા સુવિશુદ્ધાત્મા ધર્મભાણક આઅત્મવિત્ ।
સંબુદ્ધવન્મહાભિજ્ઞઃ પુણ્યરાશિશ્ચરન્નિવ ॥
ધર્મધાતુમયસ્તૂપશ્ચરન્નિવ શુભાશ્રયઃ ।
ભૂતવાદી શુભાચારી સર્વસત્ત્વહિતાર્થભૃત્ ॥
ચિન્તામણિરિવ શ્રીમાન્ સર્વાર્થસિદ્ધસંપ્રદઃ ।
ધર્મરાજો જગદ્ભર્તા જગદુદ્ધારણપ્રભુઃ ॥
યદિ દૃષ્ટ્વા તમાત્મજ્ઞં નિન્દંસ્ત્વવિચારતઃ ।
ગંગેવ સર્વતીર્થાનાં ક્ષેત્રાણાં બોધિમણ્ડવત્ ॥
દ્રષ્ટવ્યઃ સ ત્વયા નૈવ કુલપુત્ર તદન્યથા ।
વિચિકિત્સા ન કર્તવ્યા દૃષ્ટ્વા તં ધર્મભાણકમ્ ।
યોગાચારં મહાત્માનં પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલમ્ ॥
યદિ દૃષ્ટ્વા તમાત્મજ્ઞં નિન્દસ્ત્વમવિચારતઃ ।
ચ્યુત્વા હિ બુદ્ધભૂમેસ્ત્વમપાયેષુ પતેદપિ ॥
સ હિ યોગવિશુદ્ધાત્મા નિર્વિકલ્પો જિતેન્દ્રિયઃ ।
અનાચારો મલાલિપ્તો હ્યશુચિચીવરાવૃતઃ ॥
અનીર્યાપથસંવૃત્તો ગૃહાશ્રમસમાશ્રયઃ ।
શક્તિભાર્યાસમાપન્ના દુહિતૃપુત્રાવાનપિ ॥
તથાપિ સ મહાભિજ્ઞઃ ષડક્ષરીવિશુદ્ધવિત્ ।
સમન્તભદ્રવદ્યોગી વન્દનીયસ્વયાદરાત્ ॥
ઇતિ ભગવતાદિષ્ટં નિશમ્ય સ પ્રબોધિતઃ ।
વિષ્કમ્ભી ભગવન્તં ચ સમાલોક્યૈવમબ્રવીત્ ॥
ભગવન્ ભવતા શાસ્ત્રા યથાજ્ઞપ્તં તથા ખલુ ।
કૃત્વા તચ્છરણે સ્થિત્વા ભજેયં તં સમાદરાત્ ॥
ભગવન્સ્તત્ર ગચ્છામિ પ્રાપ્તું વિદ્યાં ષડક્ષરીમ્ ।
તદનુજ્ઞાં ભવાન્ મહ્યં સામ્પ્રતં દાતુમર્હતિ ॥
તતઃ સ ભગવાન્સતસ્મૈ બોધિસત્ત્વાય સદ્ધિયે ।
ગચ્છ સિધ્યત્વભિપ્રાયમિત્યનુજ્ઞાશિષં દદૌ ॥
પ્રાપ્તાનુજ્ઞા મુનીન્દ્રસ્ય વિષ્કમ્ભી સ પ્રમોદિતઃ ।
પાદાબ્જે સાંજલિર્નત્વા તતઃ સંપ્રસ્થિતો ઽચરત્ ॥
અનેકૈર્બોધિસત્ત્વૈસ્સ યતિર્બ્રહ્મવિહારિભિઃ ।
ભિક્ષુભિઃ શ્રાવકૈઃ સદ્ભિચૈલકૈચાપ્યુપાસકૈઃ ॥
ગૃહસ્થૈર્વ્રતિભિર્વિપ્રપ્રમુખૈઃ પૌરિકૈર્જનૈઃ ।
વણિગ્ભિઃ સાર્થવાહૈશ્ચ શ્રેષ્ઠિભિશ્ચ મહાજનૈઃ ॥
સાર્ધં પૂજોપહારાદિપુષ્પાણિ વિવિધાન્યપિ ।
સર્વર્તુજાનિ સર્વાણિ જલજસ્થલજાન્યપિ ॥
સુગન્ધદ્રવ્યાણિ સર્વાણિ ધૂપાનિ સુરભીનિ ચ ।

સર્વાલંકારવસ્તૂનિ વસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ ॥
ધ્વજચ્છત્રવિતાનાનિ પતાકાવ્યંજનાનિ ચ ।
ચામરાણિ સમુદ્દીપ્તરત્નદીપાન્મુરુણિ ચ ॥
ધાતુદ્રવ્યાણિ સર્વાણિ રત્નાનિ સકલાનિ ચ ।
ઔષધાદીનિ સર્વાણિ ભોગ્યાનિ સુરસાનિ ચ ॥
એવમન્યાનિ વસ્તૂનિ સર્વોપકરણાન્યપિ ।
સમાદાય મહોત્સાહૈઃ વારાણસિં યયૌ ॥
તત્ર પ્રાપ્તઃ સ વિષ્કમ્ભી દૃષ્ટ્વા તં ધર્મભાણકમ્ ।
દૂરતઃ સાંજલિર્નત્વા મુદિતઃ સમુપાસરત્ ॥
તત્ર સ મુદિતો ધર્મભાણકસ્ય પુરો ગતઃ ।
પાદાબ્જે સાંજલિર્નત્વા સમાલોક્યૈવમબ્રવીત્ ॥
ભદન્ત કૌશલ કશ્ચિદ્ભવતામિન્દ્રિયેષ્વપિ ।
સર્વપરિગ્રહાણાં ચ સબન્ધુસુહૃદામપિ ॥
યદર્થે ભવતાં શાસ્ત શરણે ઽહમિહાવ્રજમ્ ।
તદ્ભવાનપિ જાનીયાત્ તદર્થે મે પ્રસીદતુ ॥
ઇતિ વિજ્ઞપ્ય તસ્યાગ્રે શાસ્તુઃ સ સુગતાત્મજઃ ।
વિષ્કમ્ભી સુપ્રન્નાત્મા પૂજાં ચક્રે યથાક્રમમ્ ॥
યથાવિધિ સમભ્યર્ચ્ય સર્વપૂજોપહારદૂષ્યાદિશુદ્ધરુચિરચીવરૈઃ ।
ધ્વજચ્છત્રવિતાનૈશ્ચ પતાકાવ્યંજનાદિભિઃ ।
અલંકૃત્ય મહોત્સાહં ચક્રે સગીતવાદનૈઃ ॥
તતસ્તસ્ય પુરઃ સર્વદ્રવ્યોપકરણાન્યપિ ।
સધાતુરત્નજાતાનિ ભોગ્યાનિ ચૌષધીરપિ ॥
સર્વાણ્યેતાન્યુપસ્થાપ્ય પુરતઃ સમકલ્પયેત્ ।
તતો ઽષ્ટાંગૈઃ પ્રણામાનિ પ્રદક્ષિણાનિ ચાકરોત્ ॥
તતઃ સ પ્રાંજલિર્ભૂત્વા શાસ્તારં ધર્મભાણકમ્ ।
સમીક્ષ્ય સુપ્રસન્નાસ્યઃ પ્રાર્થયદેવમાદરાત્ ॥
ભદન્ત સદ્ગુરો શાસ્તા ધર્મશ્રીગુણસાગરાઃ ।
તદ્ભવાન્ મે મનોવાંછાં સંપૂરયિતુમર્હતિ ॥
શૃણ્વન્તિ યે સદા ધર્મં ભવતઃ સમુપાશ્રિતાઃ ।
દેવા અપ્યસુરાશ્ચાપિ યક્ષગન્ધર્વકિન્નરાઃ ॥
ગરુડા અપિ નાગાશ્ચ વિદ્યાધરાદયો ઽપિ ચ ।
કુમ્ભાણ્ડા રાક્ષસાશ્ચાપિ ભૂતપ્રેતપિશાચકાઃ ॥
સિદ્ધાઃ સાધ્યા ગ્રહાસ્તારાઃ સર્વાશ્ચાપ્યપ્સરોગણાઃ ।
સર્વલોકાધિપાશ્ચાપિ બ્રાહ્મણાશ્ચ મહર્ષયઃ ॥
યતિનો યોગિનશ્ચાપિ ભિક્ષવો બ્રહ્મચારિણઃ ॥
ભિક્ષુણ્યશ્ચૈલકાશ્ચાપિ વ્રતિનશ્ચાપ્યુપાસકાઃ ॥
તીર્થિકાશ્ચાપિ શૈવાશ્ચ વૈષ્ણવાશ્ચ તપસ્વિનઃ ।
રાજાનઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શ્રેષ્ઠિનો ઽપિ મહાજનાઃ ॥
પૌરિકાઃ સાર્થવાહાશ્ચ વણિજઃ શિલ્પિનો ઽપિ ચ ।
એવમન્યે ઽપિ લોકાશ્ચ સર્વે તે વિમલાશયાઃ ॥

પુણ્યવન્તો મહાસત્ત્વા ભદ્રશ્રીસદ્ગુણાશ્રયાઃ ।
બોધિસત્ત્વા મહાભિજ્ઞા ભવેયુર્બોધિલાભિનઃ ॥
ભજન્તિ ભવતાં યે ચ શરણે સમુપસ્થિતાઃ ।
તે સર્વે વિમલાત્માનઃ ભવેતુર્બોધિલાઅભિનઃ ॥
ભવદ્દર્શનમાત્રેણ સર્વાણિ પાતકાન્યપિ ।
નિરવશેષે વિનષ્ટાનિ ક્ષિણુયુર્દારુણાન્યપિ ॥
જાનન્તે તવ સંબુદ્ધાઃ સર્વે ઽપિ દશદિક્ સ્થિતાઃ ।
બોધિસત્ત્વાશ્ચ સર્વે ઽપિ સર્વે ઽર્હન્તો ઽપિ યોગિનઃ ॥
બ્રહ્મશક્રાદયો દેવાઃ સર્વલોકાધિપા અપિ ।
મહત્પુણ્યાભિવાંછન્તો ભજન્તિ સર્વતઃ સદા ॥
ધન્યાસ્તે પુરુષાઃ સર્વે સદ્ધર્મશ્રીગુણલાભિનઃ ।
યે તે ધર્મામૃતં પીત્વા ભજન્તિ સમુપસ્થિતાઃ ॥
પુણ્યક્ષેત્રમહાભૂમિરિયં વારાણસી ભુવિ ॥
ભવત્પાદરજોલિપ્તા ભવત્યતિપવિત્રિતા ॥
તદ્ભદન્ત ભવાંચ્છાસ્તા કૃપયા માં વિલોકયન્ ।
પુણ્યામૃતેન સંસિચં સંવિભૃતાં સ્વપુત્રવત્ ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા સ સુધીર્ધર્મભાણકઃ ।
વિષ્કમ્ભિનં મહાસત્ત્વં તં પશ્ચન્નેવમબ્રવીત્ ॥
કૌકૃત્યં કુલપુત્રાત્ર મોત્પાદય મમાગ્રતઃ ।
કિમિચ્છસિ ભવે ક્લેશં સદ્ધર્મસુખસાધનમ્ ॥
કતિ માર્ષાઃ કિલ ક્લેશાઃ સંસાર ઔપભાગિકાઃ ॥
નૈમિત્તિકાઃ પ્રજોત્પત્તેઃ સદ્ધર્મગુણસાધનાઃ ॥
યે ચાપીયં મહાવિદ્યાં સંજાનન્તે ષડક્ષરીમ્ ।
સંલિપ્યન્તે ન તેઅ ક્લેશૈઃ સંસારધર્મચારિણઃ ॥
યથા જામ્બુનદં હેમ મલૈર્નાસન્ધ્યતે ક્વચિત્ ।
યસ્ય કાયગતા ચેયં મહાવિદ્યા ષડક્ષરી ॥
સંસારે સરતો ઽપ્યસ્ય કાયે ક્લેશૈર્ન લિપ્યતે ।
ઇતિ તેન સમાદિષ્ટં નિશમ્ય સ વિનોદિતઃ ।
વિષ્કમ્ભી પ્રાર્થયદેવં નત્વૈનં ધર્મભાણકમ્ ॥
દદસ્વ ધર્મચક્ષુર્મે નષ્ટમાર્ગસ્ય સદ્ગુરો ।
સંતર્પય જગદ્ભર્ત ધર્મામૃતરસેન મામ્ ॥
સંબોધિકલ્પવૃક્ષસ્ય બીજં રોપય મે તરૌ ।
સદ્ધર્મગુણરત્નાનાં કુરુ મે કાર્યમાલયમ્ ॥
ભદ્રશ્રીસુખસંપત્તિવસતિં કુરુ મે તનૌ ।
અભેદ્યકુશલાધારં સુપ્રતિષ્ઠ વૃષાશ્રયમ્ ॥
કુરુ માં નિર્મલાત્માનં પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલમ્ ।
દદસ્વ મે મહાવિદ્યાં સંબોધિજ્ઞાનસાધનીમ્ ॥
સદ્ધર્મશ્રીગુણાધારીં ષડક્ષરીં જગદ્ધિતે ॥
યયાહં ક્ષિપ્રમાસાદ્ય સંબોધિજ્ઞાનસન્મણિમ્ ।
ઉદ્ધરેયં જગલ્લોકં સાંસારમહદમ્બુધેઃ ॥

પ્રવર્તયેયમાલોકં ધર્મચક્રં ભવાલયે ।
મોચયેયં જગત્સર્વં ષડ્ગતિક્લેશબન્ધનાત્ ॥
શ્રાવયેયં જગત્સર્વં સંબુદ્ધાનાં સુભાષિતાન્ ।
ચારયેયં જગલ્લોકે મહાયાનં વ્રતોત્તમમ્ ॥
સ્થાપયેયં જગત્સર્વં બોધિમાર્ગે ઽભિબોધયન્ ।
તદ્ભવાન્મે કૃપાસિન્ધો મહાવિદ્યાં ષડક્ષરીમ્ ॥
સંબોધિજ્ઞાનસંભર્તા પ્રયચ્છતુ જગદ્ધિતે ।
દત્વા મે શ્રીમતીમેનાં મહાવિદ્યાં ષડક્ષરીમ્ ॥
ત્રાતા નાથો ગુરુઃ શાસ્તા સન્મિત્રં સદ્ગુણાર્થભૃત્ ।
ગતિર્બન્ધુઃ સુહૃત્સ્વામિ પ્રભુઃ પિતા પરાયણઃ ॥
દ્વીપપરાયણો ભર્તા શરણ્યં ભવતાં મમ ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેન શ્રુત્વા સ ધર્મભાણકઃ ।
વિષ્કમ્ભિનં મહાસત્વં તમાલોક્યૈવમબ્રવીત્ ॥
દુર્લભં કુલપુત્રેદં સર્વવિદ્યામહત્પદમ્ ।
અભેદ્યં સર્વમારાણાં વજ્રસારમનુત્તરમ્ ॥
સર્વક્લેશાગ્નિસંતાપપ્રશાન્તિકરણં મહત્ ।
ભદ્રશ્રીગુણસદ્ધર્મસમૃદ્ધિસુખસાધનમ્ ॥
સર્વસત્ત્વહિતાધાનં બોધિસંભારપૂરણમ્ ।
સર્વધર્મોત્તમોદારં સર્વાપાયવિશોધનમ્ ॥
અક્ષયજ્ઞાનસમ્પત્તિવિમુક્તિપદસાધનમ્ ।
દશપારમિતાધર્મસારસંબોધિસાધનમ્ ॥
સર્વદેવાદિલોકૈશ્ચ સમભિકાંક્ષિતં પદમ્ ।
સર્વધર્મપદસ્થાનં પ્રવેશનપદં મહત્ ॥
યે ચ સ્વસ્વકુલેસ્થાનાઅં દેવતાનાં યથાવિધિ ।
અભિષેકં સમાદાય ચરન્તિ સદ્વ્રતં સદા ॥
કેચિત્તીર્થે સમાશ્રિત્ય સદ્ધર્મમોક્ષવાંછિનઃ ।
ધ્યાત્વા મન્ત્રાણિ જલ્પન્તો ભક્ત્યારાધયન્તિ તાન્ ॥
કેચિદ્ ગિરાશરણ્યે ઽપિ ગુહાયાં નિર્જને વને ।
પુણ્યક્ષેત્રે ગૃહે રન્મે પીઠે પ્રેતાલયે ઽપિ ચ ॥
કેચિચ્ચૈત્યવિહારે ચ સભાગારે ચ મણ્ડપે ।
ઉદ્યાને વૄક્ષમૂલે ચ શિવાદિસુરમન્દિરે ॥
કેચિન્મહોદધેસ્તીરે નદીતિરે સરસ્તટે ।
એવમન્યત્ર સત્ક્ષેત્રે સમાશ્રિતાઃ સમાહિતાઃ ॥
સ્વસ્વકુલેષ્ટદેવાનાં શરણે સમુપસ્થિતાઃ ।
ધ્યાત્વારાધ્ય સમભ્યર્ચ પ્રાર્થયન્તિ સુનિર્વૃતિમ્ ॥
સુનિર્વૃતિં ન તે યાન્તિ કૃત્વાપિ દુષ્કરં તપઃ ।
સ્વસ્વકુલેષ્ટેવાનામાલયમેવ યાન્તિ તે ॥
યે ચ સન્તો મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વાઃ શુભાર્થિનઃ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા દદત દાનમાદરાત્ ॥
એતત્પુણ્યાભિલિપ્તાસ્તે ભવેયુર્વિલાશયાઃ ।

શુદ્ધશીલસમાચારાઃ સંચરેરન્ સુસંવરમ્ ॥
એતત્પુણ્યાનુલિપ્તાસ્તે પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલાઃ ।
ક્ષાન્તિવ્રતં સમાધાય સંચરેરન્ જગદ્ધિતે ॥
એતત્પુણ્યાભિયુક્તાસ્તે સદ્ધર્મસાધનોદ્યતાઃ ।
મહાવીર્યે સમુત્સાહં કુર્યુર્ભવાર્થસાધનમ્ ॥
એતત્પુણ્યવિમુક્તાસ્તે નિઃક્લેશા વિજિતેન્દ્રિયાઃ ।
યોગધ્યાનસમાધાનાઃ સંતિષ્ઠેરન્ સમાહિતાઃ ॥
એતત્પુણ્યામૃતવ્યાપ્તા અર્હન્તસ્તે નિરંજનાઃ ।
સંબોધિપ્રણિધિં ધૃત્વા વરેયુર્બૌદ્ધસંવરમ્ ॥
એતત્પુણ્યાંશુદીપ્તાસ્તે ચતુર્બ્રવિહારિણઃ ।
પ્રજ્ઞારત્નં સમાસાદ્ય સંચરેરન્ સુસંવૃતૌ ॥
એતત્પુણ્યાનુભાવૈસ્તે સર્વોપાયવિચક્ષણાઃ ।
સર્વસત્ત્વહિતાધાનીં ચરેયુર્ભદ્રચારિકામ્ ॥
એતત્પુણ્યસમૃદ્ધાસ્તે યથેચ્છારુપચારિણઃ ।
સર્વહિતાર્થસંભારં પૂરયેયુર્જગદ્ધિતે ॥
એતત્પુણ્યસમુદ્દીપ્તા મહાભિજ્ઞા ગુણાકરાઃ ।
બોધિમાર્ગે જગત્સર્વં સ્થાપયેયુઃ પ્રયત્નતઃ ॥
એતત્પુણ્યમયાંગાસ્તે પરમાર્થજ્ઞાનમુત્તમમ્ ।
પ્રાપ્ય મારાન્ વિનિર્જિત્ય સંબોધિં સમવાપ્નુયુઃ ॥
તતસ્તે સુગતા બુદ્ધાં જગત્સત્વં સુસંવૃતૌ ।
બોધયિત્વા પ્રતિષ્ઠાપ્ય સંપ્રયાયુઃ સુનિર્વૃતિમ્ ॥
એવં ચિરેણ બુદ્ધાસ્તે ચરન્તો બોધિચારિકાઃ ।
દશપારમિતાઃ સર્વાઃ પૂરયિત્વા યથાક્રમમ્ ॥
જિત્વા મારગણાન્ સર્વાંશ્ચતુર્બ્રહ્મવિહારિણઃ ।
પરમજ્ઞાનમાસાદ્ય સંબોધિં પ્રાપ્ય નિર્વૃતાઃ ॥
એવં દુષ્કરમર્માણિ કૃત્વા સર્વજિના અપિ ।
ચિરાત્ સંબોધિમાસાદ્ય સંપ્રાયાતાઃ સુનિર્વૃતિમ્ ॥
ય ઇમાં શ્રીમહત્સર્વવિદ્યેશ્વરીં ષડક્ષરીમ્ ।
ધ્યાત્વા લોકેશ્વરં નિત્યં જપતિ બોધિમાનસઃ ॥
સ તત્ક્ષણાદ્વિશુદ્ધાત્મા પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલઃ ।
ભદ્રશ્રીસુખસંપન્નઃ સંપ્રયાયાત્ સુખાવતીમ્ ॥
તત્ર પ્રાપ્તો ઽમિતાભસ્ય મુનેઃ શરણનિશ્રિતઃ ।
બોધિધર્મામૃતં પીત્વા બોધિસત્ત્વવ્રતં ચરેત્ ॥
તતઃ સંવૃતિશુદ્ધાત્મા સર્વસત્ત્વહિતોત્સુકઃ ।
કૃતી પારમિતાઃ સર્વાઃ સંપૂરયન્ યથાઅક્રમમ્ ॥
સંવૃતિધર્મસંભારં પૂરયન્તિ જિતેન્દ્રિયાઃ ।
સમાધિસદ્ગુણાધારા જિત્વા મારગણાનપિ ॥
પરમાર્થં સમાસાદ્ય સંબોધિં સમવાપ્નુયાત્ ।
તતો બુદ્ધપદં પ્રાપ્ય કૃત્વા ધર્મમયં જગત્ ॥
નિર્વિકલ્પો વિશુદ્ધાત્મા સંપ્રયાયાત્ સુનિર્વૃતિમ્ ।

સર્વયોગા મહાવિદ્યાઃ પરમાર્થાપ્તિકારણાઃ ॥
એષા વિદ્યા મહાધર્મસંબોધિજ્ઞામસાધની ।
યથા હિ તણ્ડુલસિદ્ધં સંસારધર્મપાલનમ્ ॥
એવમેષા મહાવિદ્યા સર્વસદ્ધર્મપાલિની ।
સર્વલોકા સુમેદિન્યામુર્વરાયાં પ્રયત્નતઃ ॥
કૃષિત્વા ધાન્યમારોપ્ય સંપાલયન્તિ સાદરમ્ ।
તદંકુરે સમુદ્ભૂતે નદીભિન્નરહામ્બુભિઃ ॥
મેઘધારામ્બુભિઃ સમ્યક્ સ્fઆલ્યમાનં પ્રવર્ધિતે ।
તતસ્તત્પરિનિષ્પન્નં છિવા ખલે મહીતલે ॥
મર્દયિત્વા ગૃહે નીત્વા સંશોષ્ય ભાસ્વદાતપૈઃ ।
તતસ્તં મુશલેનાપિ ભેદયિત્વા સમાદરાત્ ॥
તદ્બુષાણિ પરિત્યજ્ય સમાલોન્ત્યેવ તણ્ડુલમ્ ।
તદેવ તણ્ડુલં સિદ્ધં સર્વસંસારપાલનમ્ ॥
સદ્ધર્મપ્રાપ્તિસંભારપુરણં બોધિસાધનમ્ ।
તથા સર્વમહાયોગાઃ સર્વાઃ પારમિતા અપિ ॥
સર્વા વિદ્યાશ્ચ મન્ત્રાણિ સદ્ધર્મપ્રાપ્તિસિદ્ધયે ।
સર્વેષાં યોગવિદ્યાનાં મન્ત્રાણામપિ સત્તમમ્ ॥
સિદ્ધમેતન્મહાવિદ્યામન્ત્રં સમ્બોધિસાધનમ્ ।
એવમેવ મહાવિદ્યા સર્વધર્માર્થસાધની ॥
મહત્પુણ્યૈર્વિના નૈવ લભ્યા કેનાપિ સદ્દિયા ।
સુક્ષેત્રે વ્યારુહેન્નેવ તણ્ડુલં વિતુષં ક્વચિત્ ॥
નિષ્પુણ્યૈઃ લભ્યતે નૈષા મહાવિદ્યા કથંચન ।
યાવન્ન લભ્યતે હ્યેષા વિદ્યા સર્વાર્થસાધની ॥
તાવત્ પુણ્યાનિ સર્વાણિ સંસાધયેત્ પ્રયત્નતઃ ।
યદૈષા લભ્યતે વિદ્યાં તદા પુણ્યનિરાદરઃ ॥
એતામેવ મહાવિદ્યાં ધ્યાત્વા લોકેશ્વરં જપેત્ ।
યદેયં સિધ્યતે વિદ્યા સર્વસંભારસાધની ॥
તદા સદ્ધર્મકાર્યાણિ સાધયેત્ સ્વેચ્છયાનયા ।
એષા હિ તણ્ડુલાકારા સંસારધર્મસાધની ॥
સર્વધર્માસ્તુષાકારાઅ એતદ્વિદ્યાપ્તિકારણાઃ ।
એવં મહત્તરીમેનાં વિદ્યારાજ્ઞાં ષડક્ષરીમ્ ॥
ધ્યાત્વા પારમિતાઃ સર્વાઃ પ્રણમન્તે સદાદરાત્ ।
સંબુદ્ધાં અપિ સર્વે ઽથ બોધિસત્ત્વા જિનાત્મજાઃ ॥
અર્હન્તો વીતક્લેશાશ્ચ ધ્યાત્વેમાં પ્રણમન્ત્યપિ ।
સર્વે ઽપીન્દ્રાદયો દેવાઃ બ્રહ્માદયો મહર્ષયઃ ॥
સૂર્યાદયો ગ્રહાઃ સર્વે ચન્દ્રાદિતારકા અપિ ।
સર્વસિદ્ધાશ્ચ સાધ્યાશ્ચ વસવશ્ચાપ્સરોગણાઃ ॥
સર્વે ઽપિ ત્રિદશેન્દ્રાશ્ચ સર્વવિદ્યાધરા અપિ ।
વિષ્ણુબ્રહ્માદિલોકેન્દ્રાઃ કુમ્ભાણ્ડાશ્ચ યમાદયઃ ॥
સર્વે ઽપિ રાક્ષસેન્દ્રાશ્ચ વરુણાદયો ઽપ્યહીશ્વરાઃ ।

સર્વે ઽપિ ગરુડેન્દ્રાશ્ચ સર્વે ઽપિ પવનાધિપાઃ ॥
સર્વે શ્રીદાદિયક્ષેન્દ્રાઃ સર્વે ઽપીશાદિયોગિણઃ ॥
ગન્ધર્વકિન્નરેન્દ્રાશ્ચ સર્વલોકાધિપા અપિ ॥
સદા નિત્યામિમાં વિદ્યાં વિદ્યારાજ્ઞીં ષડક્ષરીમ્ ।
ધ્યાત્વા સ્મૃત્વા પ્રણત્વાપિ સંભજન્તે સમાદરાત્ ॥
યે યેપ્યસ્યાઃ સુસિદ્ધાયાઃ વિદ્યારાજ્ઞાં સમાદરાત્ ।
ધ્યાત્વા સ્મૃત્વા પ્રણત્વાપી પ્રભજન્તે સદાનિશમ્ ॥
તે તેઅ સર્વે વિશુદ્ધાંગાઃ વિમુક્તસર્વપાતકાઃ ।
નિઃક્લેશા વિમલાત્માનઃ સંપ્રયાયુઃ સુખાવતીમ્ ॥
તત્રામિતરુચેઃ શાસ્તુઃ શરણે સમુપાશ્રિતાઃ ।
સદા ધર્મામૃતં પીત્વા સંચરેરન્ જગદ્ધિતે ॥
એવં તે ચ જગલ્લોકં હિતં કૃત્વા પ્રમોદિતાઃ ।
બોધિસત્ત્વા મહાભિજ્ઞા ભવેયુર્ધર્મરાજિકાઃ ॥
તતસ્તે વિમલાત્માનઃ પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલાઃ ।
અર્હન્તો બોધિમાસાદ્ય સમ્બુદ્ધપદમાપ્નુયુઃ ॥
એવં મહત્તરી વિદ્યા પ્રસિદ્ધેયં ષડક્ષરી ।
યસ્યા અનુસ્મૃતિમાત્રેણ સર્વે નષ્ટા હિ પાપકાઃ ॥
ય એનાં જપતે નિત્યં તસ્ય યઃ ચીવરં સ્પૃશેત્ ।
સો ઽપિ ભવેન્મહાસત્ત્વો બોધિસત્ત્વો વિવર્તિકઃ ॥
યશ્ચૈનં પૂજયેદ્ભક્ત્યા તેન સર્વે ઽર્ચિતા જિનાઃ ।
સસંઘા અપિ સત્કારૈર્ભવન્તિ પૂજિતાઃ સદા ॥
એવં મહત્તરી સર્વભદ્રશ્રીસદ્ગુણાર્થદા ।
ષદક્ષરીતિ વિખ્યાતા સર્વત્ર ભુવનેષ્વપિ ॥
બુદ્ધાનાં જનની માતા પ્રજ્ઞાપારમિતાપિ સા ।
સાંજલિં પ્રણતિં ધૃત્વા ભજત્યેનાં શુભંકરીમ્ ॥
અત એષા મહાવિદ્યા સંસારધર્મસાધની ।
મુનીન્દ્રૈર્બોધિસત્ત્વૈશ્ચ સર્વદેવૈશ્ચ વન્દિતા ॥
અસ્યા નામસંભારં ગ્રહણમપિ દુર્લભમ્ ।
સ્મરણં શ્રવણં ચાપિ વિના પુણ્યૈર્ન લભ્યતે ॥
ઇતિ તેન સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા સ સંપ્રમોદિતઃ ।
વિષ્કમ્ભી સાંજલિઃ પ્રાર્થ્ય નત્વૈવં ધર્મભાણકમ્ ॥
ભદન્ત સદ્ગુરો શાસ્તઃ શરણે તે ઽહમાગતઃ ।
તદ્ભવાન્ મે મહાવિદ્યાં પ્રદદાતુ જગદ્ધિતે ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતસ્તેન પશ્યન્ સ ધર્મભાણકઃ ।
સ્મૃત્વા લોકેશ્વરં ધ્યાત્વા તસ્થૌ તદ્દાનચિન્તયા ॥
તદાકાશાન્મહચ્છબ્દો નિશ્ચચાર મનોહરઃ ।
દદસ્વાસ્મૈ જગલ્લોકહિતાર્થપુણ્યવાંછિનઃ ॥
યો ઽયં ધીરો મહાસત્ત્વો બોધિસત્ત્વો જિનાત્મજઃ ।
સર્વસત્ત્વહિતાનિ વિદ્યામિચ્છન્ સમાગતઃ ॥
શ્રદ્ધાભક્તિપ્રસન્નાત્મા સં બોધિજ્ઞાનલાલસઃ ।

તત્પ્રસિદ્ધા મહાવિદ્યા દેયાસ્મૈ દીયતામિતિ ॥
તન્નિશ્ચરન્ મહાશબ્દં શ્રુત્વા સ ધર્મભાણકઃ ।
કુતો ઽયં ચરતે શબ્દ ઇતિ ધ્યાત્વા વ્યવસ્થિતઃ ॥
ભૂયો ઽપ્યેયં મહાશબ્દો નિશ્ચચાર વિહાયસઃ ।
દેયાસ્મૈ સુપ્રસન્નાય સંબોધિજ્ઞાનસાધિને ॥
સર્વસત્ત્વહિતાર્થાય સદ્ધર્મશ્રીગુણાર્થિને ।
બોધિસત્ત્વાય ધીરાય શ્રદ્ધયા દીયતામિતિ ॥
નિશ્ચરન્તં સુશબ્દં તં શ્રુત્વા સ ધર્મભાણકઃ ।
કુતો ઽયં ચરતે શબ્દ ઇતિ ધ્યાત્વા વ્યલોકયેત્ ॥
સમીક્ષ્ય સર્વતો દિક્ષુ ધિમાન્ સ સંવિલોકયન્ ।
વિસ્મયાપન્નચિત્તઃ ખે સંપશ્યન્ સંદદર્શ તમ્ ॥
શરત્પૂર્ણેન્દુદીપ્તાભં જટામિતાભશોભિતમ્ ।
પદ્મહસ્તં મહાસત્ત્વમાર્વલોકિતેશ્વરમ્ ॥
દૃષ્ટ્વા તં ખે કજાલીનં બોધિસત્ત્વં જિનાત્મજમ્ ।
ભદ્રશ્રીસદ્ગુણાધારં સંબોધિધર્મભાસ્કરમ્ ॥
સંપશ્યન્ સમુત્થાય સાનન્દવિસ્મિતાશયઃ ।
અષ્ટાંગૈઃ પ્રણતિં કૃત્વા તસ્થૌ ધ્યાત્વા કૃતાંજલિઃ ॥
તમેવં સંસ્થિતં ધર્મભાણકં નિશ્ચરેન્દ્રિયમ્ ।
સ ત્રૈલોકેશ્વરઃ પશ્યન્ સમામન્ત્ર્યૈવમાદિશત્ ॥
કુલપુત્રાયમુદ્યોગી સંબોધિજ્ઞાનસાધને ।
અસ્મૈ દૈયા મહાવિદ્યા પ્રદિયતાં ષડક્ષરી ॥
ઇતિ તેન જગચ્છાસ્ત્રા સમાદિષ્ટં નિશમ્ય સઃ ।
ધર્મભાણકઃ આલોક્ય નત્વૈનમબ્રવીત્ ॥
ભગવન્નાથ ધર્મેન્દ્ર ભવદાજ્ઞાં શિરો વહન્ ॥
દદાત્વસ્મૈ મહાવિદ્યાં તદ્ભવાન્ સંપ્રસીદતુ ॥
ઇતિ વિજ્ઞપ્ય લોકેશં તતઃ સ ધર્મભાણકઃ ।
વિષ્કમ્ભિનં સમામન્ત્ર્ય સંપશ્ન્નેવમબ્રવીત્ ॥
કુલપુત્ર જગચ્છાસ્તા દત્તાજ્ઞા મે પ્રસીદતઃ ।
દદ્યામહં મહાવિદ્યાં ગૃહાણેમાં ષડક્ષરીમ્ ॥
ઇત્યાદિશ્ય સ ધર્મિષ્ઠો વિધિનાસ્મૈ મહાત્મને ।
સવિશુદ્ધિમુદાહૃત્ય પ્રાદાદ્વિદ્યાં ષડક્ષરીમ્ ॥
પ્રણવમણિકજહૃદ્બીજમિતિ ષડક્ષરમ્ ।
સિદ્ધમેતન્મહાવિદ્યા ષદક્ષરીતિ વિશ્રુતા ॥
તત્પ્રદત્તામિમાં વિદ્યાં વિદ્યાધીણાં ષડક્ષરી ।
વિષ્કમ્ભી સાંજલિર્નત્વા સંપ્રાગ્રહીત્પ્રમોદિતઃ ॥
તત્ક્ષણે સાચલા સાબ્ધિશ્ચચાલ ષડ્ વિધા મહી ।
પપાત પુષ્પવૃષ્ટિશ્ચ સર્વતો ઽપ્યચરચ્છુભમ્ ॥
તદ્વિદ્યા દત્તમાત્રે ઽપિ વિષ્કમ્ભી સ સમૃદ્ધિમાન્ ।
અનેકધર્મસંભારસમાધિપ્રાપ્તવાનભૂત્ ।
તતઃ સ સુપ્રસન્નાઅત્મા શત્રે તસ્મૈ સદક્ષિણામ્ ।

ચતુર્દ્વીપાં સપ્તરત્નપરિપૂર્ણાં દદૌ મુદા ॥
તાં દૃષ્ટ્વા સ મહાભિજ્ઞો ધર્મિષ્ઠો ધર્મભાણકઃ ।
વિષ્કમ્ભિનં મહાસત્ત્વં તં સમાલોક્યૈવમબ્રવીત્ ॥
કુલપુત્ર ત્વમાર્યો ઽસિ નાનાર્યઃ સુગતાત્મજઃ ।
વૈનેયો બોધિસત્ત્વસ્તત્ ગૃહ્ણીયાં દક્ષિણાં ન તે ॥
એતા એકાક્ષરસ્યાપિ પર્યાપ્તા ન તુ દક્ષિણા ।
પ્રાગેવ ષડક્ષરાણાં ગૃહ્ણિયાં તે તથાપિ ન ॥
તચ્છ્રુત્વા સ મહાભિજ્ઞો વિષ્કમ્ભી તસ્ય સદ્ગુરોઃ ।
મહાર્ઘ્યમૂલ્યશુદ્ધાભં મુક્તાહારમુપાહરત્ ॥
તમુપનામિતં પશ્યન્ ગૃહીત્વા ધર્મભાણકઃ ।
તસ્મૈ પ્રત્યર્પયિત્વા સ પશ્યંસ્તં ચૈવમબ્રવીત્ ॥
કુલપુત્ર મુનીન્દ્રસ્ય શાક્યમુનેર્જગદ્ગુરોઃ ।
એનં પુન ઉપાસ્થાપ્ય મદ્વચસા વદેર્નમઃ ॥
ઇતિ શાસ્ત્રા સમાદિષ્ટં નિશમ્ય સ વિનોદિતઃ ।
વિષ્કમ્ભિનં સુપ્રસન્નં સમાલોક્યૈવમબ્રવીત્ ॥
ભવતા યદ્યથાદિષ્ટં તત્તથાહં કરોમિ હિ ।
ઇતિ વિજ્ઞપ્ય તં મુક્તાહારં નત્વા સમાદદે ॥
તતઃ સ સુપ્રસન્નાત્મા વિષ્કમ્ભી તસ્ય સદ્ગુરોઃ ।
પાદાઅબ્જે સાંજલિર્નત્વા સંપ્રસ્થિતો ઽચરન્મુદા ॥
સાર્ધં સર્વૈઃ સદા યૈસ્તૈઃ પ્રતિલબ્ધમનેપ્સિતઃ ।
સુમંગલમહોત્સાહં જેતોદ્યાનમુપાચરત્ ॥
તત્ર સ દૂરતઃ પશ્યન્ ભગવન્તં સભાશ્રિતમ્ ।
સાંજલિઃ પ્રણતિં કૃત્વા સહસા સમુપાસરત્ ॥
તત્ર સમુપાસૃત્ય શાસ્તુસ્તસ્ય જગદ્ગુરોઃ ।
પાદાબ્જં સાંજલિર્નત્વા સંપશ્યન્ સમુપાશ્રયત્ ।
તત્ર સ ભગવાન્ પશ્યન્ વિષ્કમ્ભિનં સમાગતમ્ ।
સુપ્રસન્નમુખામ્ભોજં સમાલોક્યૈવમાદિશત્ ॥
સ્વાગતં કુલપુત્રૈહિ કશ્ચિત્તે કૌશલં તનૌ ।
વાંછિતાર્થં સમાસાદ્ય સમાયાસિ પ્રસીદતઃ ॥
ઇત્યાદિષ્ટે મુનીન્દ્રેણ વિષ્કમ્ભી સંપ્રસાદિતઃ ।
ભગવન્તં જગન્નાથં પશ્યન્નેવં ન્યવેદયત્ ॥
ભગવન્ લબ્ધવાનસ્મિ ભવત્કૃપાનુભાવતઃ ।
સંબોધિસાધનીં વિદ્યાં ભદ્રશ્રીસદ્ગુણાર્થદામ્ ॥
અદ્ય મે સfઅલં જન્મ બુદ્ધપુત્રો ઽસ્મિ સામ્પ્રતમ્ ।
પ્રાક્સંબોધિસન્માર્ગો ભદ્રશ્રીમાન્ જગદ્ધિતે ॥
ભગવન્ યદ્ભવાંચ્છાસ્તા સર્વર્મહિતાર્થભૃત્ ।
યથાશુ બોધિમાપ્નુયામ્ તથા માં પ્રોત્તુમર્હતિ ॥
ઇતિ તેનોદિતમ્ શ્રુત્વા ભગવાન્ સ મુનીશ્વરઃ ।
વિષ્કમ્ભિનં સમાલોક્ય પુનરેવં સમાદિશત્ ॥
ધન્યસ્ત્વં કુલપુત્રો ઽસિ બોધિસત્ત્વો જિનાત્મજઃ ।

સર્વસત્ત્વહિતાધાની મહવિદ્યાસમાપ્તવાન્ ॥
ભૂયો ઽપ્યહં મહાવિદ્યાં સપ્તસપ્તતિકોટિભિઃ ।
સંબુદ્ધૈર્ભાષિતા યા તાં દાસ્યામિ તે જગદ્ધિતે ॥
ય એતાં ધારણીં વિદ્યાં સર્વપાતકનાશનીમ્ ।
ભદ્રશ્રીસદ્ગુણાધારાં સંબોદ્ધપદસાધનીમ્ ॥
સમાદાય સુચિત્તેન સ્મૃત્વા ધ્યાત્વા સમાહિતઃ ।
સંબોધિપ્રણિધિં ધૃત્વા પઠતિ સર્વદાદરાત્ ॥
સ સર્વપાપનિર્મુક્તઃ પરિશુદ્ધેન્દ્રિયઃ સુધીઃ ॥
નિઃક્લેપરિશુદ્ધાત્મા બોધિસત્ત્વો ભવેત્ કૃતી ॥
સર્વૈરપિ મુનીન્દ્રૈસ્સ સમાલોક્ય સદાનિશમ્ ।
દુષ્ટમારભ્યેભ્યો ઽપિ સંરક્ષ્યતે સ્વપુત્રવત્ ॥
સર્વવિઘ્નગણાનાં સ્યાત્ પ્રધૃષ્યઃ સ વીર્યવાન્ ।
મહાસત્ત્વો મહોત્સાહી સદ્ધર્મગુણસાધને ॥
સંબુદ્ધજનની દેવી પ્રġયાપારમિતાપિ તમ્ ।
બોદ્ધિસત્ત્વં મહાસત્ત્વં પશ્યન્તી સમવત્ સદા ॥
લોકેશ્વરો ઽપિ સંપશ્યન્સ્તં શ્રીભદ્રગુણાશ્રયમ્ ।
સર્વત્ર સર્વદા રક્ષેદ્યોજયન્ બોધિસંવરે ॥
તતઃ સ ત્રિગુણાભિજ્ઞો બોધિચર્યાવ્રતં દધન્ ।
સર્વં સંબોધિસંભારં સંપૂરયન્ યથાક્રમમ્ ॥
તતઃ સ સુવિશુદ્ધાત્મા નિઃક્લેશો વિમલેન્દ્રિયઃ ।
અર્હન્ મારાન્ વિનિર્જિત્ય ત્રિવિધાં બોધિમાપ્નુયાત્ ॥
તતઃ સ ત્રિજગચ્છાસ્તા કૃત્વા ધર્મમયં જગત્ ।
સર્વં બોધિવ્રતે યુજ્ય સમાપ્નુયાત્ સુનિર્વૃતિમ્ ॥
એવં મહત્તરી વિદ્યાં સંબુદ્ધપદસાધની ।
એષા ત્વયા સદા ધાર્યા પઠનીયા જગદ્ધિતે ॥
યે ચાપ્યેતન્મહાવિદ્યાપાઠભાષણસુસ્વરમ્ ।
શ્રુત્વાનુમોદમાનાસ્તં નત્વા ભજન્તિ સાદરમ્ ॥
તે ઽપિ સર્વે વિકલ્માષાઃ પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલાઃ ।
ત્રિરત્નભજનોદ્યુક્ત્તા ભજેયુઃ સુગતાત્માજાઃ ॥
તતસ્તે બોધિસંભારં પૂરયિત્વા યથાક્રમમ્ ।
ત્રિવિધાં બોધિમાસાદ્ય સંબુદ્ધાપદમાપ્નુયુઃ ॥
એવં સર્વૈર્જગન્નાથૈરિયં વિદ્યાં મહત્તરી ।
ધૃત્વા સંપાઠિતા નિત્યં દેશિતા ચ જગદ્ધિતે ॥
ઇતિ મત્વા ત્વયાપ્યેષા વિદ્યા સંબોધિસાધની ।
ભદ્રશ્રીધર્મસંભર્ત્રી પઠિતવ્યા જગદ્ધિતે ॥
ઇત્યાદિશ્ય મુનીન્દ્રો ઽસૌ ભગવાંસ્ત્રિજગદ્ગુરુઃ ।
વિષ્કમ્ભિને સુધીરાય બોધિસત્ત્વાય સદ્ધિયે ॥
આઅ ઓં ચલે ચૂલે ચુન્દે સ્વાહેત્યેતન્નવાક્ષરમ્ ।
ધારણીં પરમાં વિદ્યાં પ્રાદાત્ સ્વયમુદાહરન્ ॥
શાસ્ત્રા સ્વયં પ્રદત્તં તાં મહાવિદ્યાં નવાક્ષરીમ્ ।

વિષ્કમ્ભી સાંજલિર્નત્વા સમાદાયાપઠન્મુદા ॥
ધૃત્વા વિષ્કમ્ભિના શાસ્તુઃ પાઠેમાના ગુરોઃ પુરઃ ।
સંસિદ્ધા સા મહાવિદ્યા બભૂવ ત્રિજગદ્ધિતે ॥
એતદ્વિદ્યાનુભાવેન વિષ્કમ્ભી સ વિશુદ્ધદૃક્ ।
લોકેશ્વરસ્ય પ્રાદ્રાક્ષીત્ સર્વલોમવિલાન્યપિ ॥
તાનિ દૃષ્ટ્વા સ વિષ્કમ્ભી સહર્ષવિસ્મયાન્વિતઃ ।
અહો ચિત્રં મહામાયા સંદૃશ્યતે મયાધુના ॥
ધર્મકાયે જગદ્ભર્તુઃ સર્વાણિ ભુવનાન્યપિ ।
ઇતિ ધ્યાત્વા સમાધાઅય સંતસ્થે નિશ્ચલેન્દ્રિયઃ ॥
તતઃ સ સુપ્રસન્નાત્મા વિષ્કમ્ભી સંપ્રબોધિતઃ ।
ભગવન્તં પ્રણત્વા ચ સાંજલિરેવમબ્રવીત્ ॥
ભગવંસ્ત્રિજગદ્ભર્તુઃ સર્વધર્માશ્રયે ઽધુના ॥
લોમવિલેષુ પશ્યામિ સર્વાણિ ભુવનાત્મનિ ॥
કતિ સન્તિ તનૌ તસ્ય સર્વધર્માધિપસ્સ્ય હિ ।
લોમવિલેષુ લોકાસ્તાન્ સર્વાન્ દર્શયિતુમર્હતિ ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તે વિષ્કમ્ભિના સ સર્વવિત્ ।
ભગવાન્સ્તં મહાસત્ત્વં સંપશ્યન્નેવમાદિશત્ ॥
કુલપુત્રે વિજાનીહિ સર્વત્રૈધાતુકાન્યપિ ।
ભુવનાનિ જગદ્ભર્તુઃ સન્તિ ધર્મમયાશ્રયે ॥
તેનાસૌ ત્રિજગન્નાથો સર્વધર્મમયાશ્રયઃ ।
સર્વધર્માધિપઃ શાસ્તા સર્વલોકાધિપેશ્વરઃ ॥
એવમસૌ મહેશાખ્યો ધર્મશ્રીસદ્ગુણાશ્રયઃ ।
બોધિસત્ત્વો મહાભિજ્ઞો ધર્મરાજો ઽભિરાજતે ॥
તત્તસ્ય શરણે સ્થિત્વા ધ્યાત્વા સ્મૃત્વા સમાહિતઃ ।
નામાપિ સમુદાહૃત્ય ભજિતુમર્હતિ સર્વદા ॥
યે તસ્ય શરણે સ્થિત્વા ધ્યાત્વા સ્મૃત્વાપિ સર્વદા ।
નામાપિ ચ સમુચ્ચાર્ય પ્રભજન્તે સમાહિતાઃ ॥
દુર્ગતિં તે ન ગચ્છન્તિ યાન્તિ સદ્ગતિમેવ હિ ।
ભદ્રશ્રીગુણસંપન્નાશ્ચરેયુઃ પોષધં સદા ॥
તત્પુણ્યપરિશુદ્ધાસ્તે નિઃક્લેવિમલેન્દ્રિયાઃ ।
બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા સંચરેરન્ જગદ્ધિતે ॥
તતસ્તે સદ્ગુણાધારાઃ કૃત્વા સર્વસુભદ્રકમ્ ।
ત્રિરત્નસ્મૃતિમાધાય પ્રાન્તે પ્રેયુઃ સુખાવતીમ્ ॥
તત્ર ગત્વામિતાભસ્ય શરણે સમુપાશ્રિતાઃ ।
સદા ધર્મામૃતં પીત્વા સંચરેરન્ મહાવ્રતમ્ ॥
તતઃ તે સ્યુર્મહાસત્ત્વ બોધિસત્ત્વા ગુણાકરાઃ ।
સર્વં સંબોધિસંભારં પૂરયિત્વા યથાક્રમમ્ ॥
સર્વસત્ત્વહિતાધાનસંબોધિસાધનોદ્યતાઃ ।
અર્હન્તો વિમલાત્માનશ્ચતુર્બ્રહ્મવિહારિણઃ ॥
જિત્વા મારગણાન્ દુષ્ટાન્ મહાભિજ્ઞાઃ સુભદ્રિકાઃ ।

ત્રિવિધામ્બોધિમાસાદ્ય સમ્બુદ્ધપદમાપ્નુયુઃ ॥
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ શ્રુત્વા તે તત્સભાશ્રિતાઃ ।
સર્વે દેવાદયો લોકાઃ પ્રાભ્યનન્દન્ પ્રબોધિતાઃ ॥
તતઃ સર્વનીવરણવિષ્કમ્ભી સંપ્રસાદિતઃ ।
ભગવન્તં સમાલોક્ય પુનરેવમભાષત ॥
ભગવન્સ્ત્રિજગન્નાથો લોકેઅશ્વરો જિનાત્મજઃ ।
નાદ્યાપીહ સમાયાતિ કદાગચ્છેત્તદાદિશ ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા ભગવાન્ સ મુનીશ્વરઃ ।
વિષ્કમ્ભિનં મહાસત્ત્વં સમાલોક્યૈવમાદિશત્ ॥
કુલપુત્ર સ લોકેશો બોધિસત્ત્વો જગત્પ્રભુઃ ।
વ્યાકરણં મહેશાય દાતુમિહાધુના ચરેત્ ॥
મમાપિ દર્શનં કર્તું દર્શયિતુમિમાઃ સભાઃ ।
સર્વાંચ્છુભે પ્રતિષ્ઠાપ્ય પ્રથમમિહ પ્રાવ્રજેત્ ॥
ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ નિશમ્ય સ પ્રબોધિતઃ ।
વિષ્કમ્ભી સ સમાલોક્ય તસ્થૌ સંહર્ષિતાશયઃ ॥
તસ્મિન્નવસરે તત્ર વિહારે જેતકાશ્રમે ।
નાનાવર્ણાઃ સુપુણ્યાભા અવભાસ્યાત્યરોચયન્ ॥
તત્રોદ્યાને મહાકલ્પવૃક્ષાઃ સમીહિતાર્થદાઃ ।
સર્વર્તુપુષ્પવૃક્ષાશ્ચ સર્વfઅલદ્રુમા અપિ ॥
અષ્ટાંગગુણશુદ્ધામ્બુપરિપૂર્ણાઃ સરોવરાઃ ।
પદ્માદિકજપુષ્પાદ્યાઃ પ્રાદુર્ભૂતા મનોરમાઃ ॥
તદ્રશ્મિસંપરિસ્પૃષ્ટાઃ સર્વલોકાઃ સભાશ્રિતાઃ ।
મહાદ્ભુતસુખાપન્નો બભૂવુર્નન્દિતાશયાઃ ॥
તત્સુભદ્રનિમિત્તાનિ પ્રાદુર્ભૂતાનિ સર્વતઃ ।
સરોવરદ્રુમાદીનિ દૃષ્ટ્વા તસ્થુઃ સવિસ્મયાઃ ॥
તાન્ સમીક્ષ્ય સ વિષ્કમ્ભી સહર્ષવિસ્મયાન્વિતઃ ।
ભગવન્તં પ્રણમ્યૈવં પઓપ્રચ્છ સાંજલિઃ પુનઃ ॥
ભગવન્ કુત આઅયાતા ઇમે પુણ્યસુરશ્મયઃ ।
નાનાવર્ણાઃ સુભદ્રાભા એઅતદાદેષ્ટુમર્હતી ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેન વિષ્કમ્ભિના સ સર્વવિત્ ।
ભગવાન્સ્તં સભાં ચાપિ સમાલોક્યૈવમાદિશત્ ॥
યો ઽસૌ ત્રૈધાતુકાધિશ આર્યાવલોકિતેશ્વરઃ ।
બોધિસત્ત્વો સમાસત્ત્વ ઇહાગન્તું સમીહતે ॥
તેનમાસ્ય સુપુણ્યાભા સમુત્સૃજ્ય સમન્તતઃ ।
ભાસયિત્વા વિહારે ઽત્ર શોભયિતું સમીરિતાઃ ॥
ઇદાનીં સ જગન્નાથઃ સર્વાન્ સત્ત્વાન્ ભવોદધેઃ ।
ઉદ્ધૃત્ય બોધિસન્માર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્યેહ પ્રાચરેત્ ॥
તસ્મિન્નવસરે તત્ર વિહારે સંપ્રભાસયન્ ।
સમાગત્ય સ લોકેશઃ પ્રવિવેશાવલોકયન્ ॥
તં સમાગતમાલોક્ય ભગવન્ સંપ્રસાદિતઃ ।

સ્વાગતમેહિ ભદ્રં તે કચ્ચિદિત્યભ્યપૃચ્છત ॥
ઇતિ પૃષ્ટે મુનીન્દ્રેણ દૃષ્ટ્વાવલોકિતેશ્વરઃ ।
ભગવન્નાગતો ઽસ્મીતિ નિવેદ્ય સમુપાસરત્ ॥
તત્ર તસ્ય મુનીન્દ્રસ્ય દિવ્યસુવર્ણવારિજમ્ ।
પુરતઃ સમુપસ્થાપ્ય પાદાબ્જે પ્રણતિં વ્યધાત્ ॥
તતઃ સ ત્રિજગન્નાથસ્તસ્ય શાસ્તુર્જગદ્ગુરોઃ ।
વામપાર્શ્વે સમાશ્રિત્ય પશ્યન્નેવં ન્યવેદયન્ ॥
ભગવન્નમિતાભેન ભગવતેમમમ્બુજમ્ ।
પ્રહિતં ભવતામ્ સર્વકૌશલ્યં ચાપિ પૃચ્છતિ ॥
તત્સૌવર્ણાંગમાલોક્ય ભગવાન્ સંપ્રમોદિતઃ ।
ગૃહીત્વા વામપાર્શ્વે સંનિધાયૈવં સમાદિશત્ ॥
ધન્યસ્ત્વં કુલપુત્રાસિ સમુદ્ધૃત્ય ભવોદધેઃ ।
બોધિમાર્ગે ત્વયા સત્ત્વાઃ કિયન્તઃ સંનિયોજિતાઃ ॥
ઇતિ પૃષ્ટે મુનીન્દ્રેઅણ લોકએશ્વરો જિનાત્મજઃ ।
ભગવન્તં સભાં ચાપિ પશ્યન્નેવં ન્યવેદયત્ ॥
ભગવન્સ્તત્પ્રજાનીતે ભવાન્ સર્વં ભવાલયે ।
યત્સત્ત્વાઃ સમુદ્ધૃત્ય સંવૃતૌ યોજિતા મયા ॥
એતત્તદુક્તમાકર્ણ્ય ભગવાન્ સંપ્રમોદિતઃ ।
લોકેશ્વરં મહાભિજ્ઞં સંપશ્યન્ન્વેવમાદિશત્ ॥
સાધુ સાધુ મહાસત્ત્વ સર્વત્રૈધાતુકાધિપઃ ।
ત્વમેવ સર્વસત્ત્વાનાં ત્રાતા નાથો હિતાર્થભૃત્ ॥
યત્ત્વયા સર્વલોકેષુ વ્યવલોક્ય ભવોદધેઃ ।
સર્વસત્ત્વાઃ સમુદ્ધૃત્ય બોદ્ધિમાર્ગે નિયોજિતાઃ ॥
તેનાસિ ત્વં મહાસત્ત્વઃ સર્વત્રૈધાતુકાધિપઃ ।
લોકેશ્વરો જગદ્ગર્તા લોકનાથો જગત્પ્રભુઃ ॥
સિદ્ધાનિ સર્વકાર્યાણિ યથાભિવાંછિતાન્યપિ ।
જયતુ તે સદા સર્વસત્ત્વોદ્ધારણસંવરમ્ ॥
સર્વે ઽપિ દુષ્ટમારાસ્તે પ્રભાસ્પૃટાઃ શુભાશયાઃ ।
શરણે સમુપાસૃત્ય ભવન્તુ બોધિચારિણઃ ॥
સર્વેષામપિ સત્ત્વાનાં ત્વન્નામસ્મૃતિભાવિનામ્ ।
સર્વત્રાપિ સદા ભદ્રં ભવન્તુ નિરુપદ્રવમ્ ॥
ઇત્યેવં બહુધા તસ્મૈ લોકેશાય મહાત્મને ।
સિદ્ધાશિષં પ્રદત્વાસૌ ભગવાન્ મૌનમાદધે ॥
તસ્મિન્નવસરે તત્ર મહેશ્વરઃ સમાગતઃ ।
ભગવન્તં સમાલોક્ય પુરસ્તાત્ સમુપાચરત્ ॥
ભગવતો મુનીન્દ્રક્ય પુસ્તાત્ સમુપાચરત્ ॥
ભગવતો મુનીન્દ્રસ્ય શરણે સમુપાશ્રિતઃ ।
પાદાબ્જે પ્રણતિં કૃત્વા સંપાર્થ્યૈવં કૃતાંજલિઃ ॥
ભગવન્ સર્વવિચ્છાસ્તર્ભવચ્છરનમાવ્રજે ।
તદ્ભવાન્મે મહાયાનસંવરં દાતુમર્હતિ ॥

એતત્સંપ્રાર્થિતં તેન મહેશ્વરેણ સાદરમ્ ।
શ્રુત્વા સ ભગવાનેનમ્ મહેશમેવમાદિશત્ ॥
ગચ્છ ત્વં કુલપુત્રેશં પ્રાથર્યેમં જગત્પ્રભુમ્ ।
અયં લોકેશ્વરો દદ્યાદ્વ્રતં તે બોધિસાધનમ્ ॥
ઇત્યાદિષ્ટં સ મુનીન્દ્રેણ શ્રુત્વા મહેશ્વરો મુદા ।
લોકેશસ્ય પુરો ગત્વા પાદાબ્જે પ્રણતિં વ્યધાત્ ॥
તતો મહેશ્વરસ્તસ્ય લોકેશસ્ય પુરઃ સ્થિતઃ ।
સદ્ગુણતથ્યસંવાદૈસ્તુષ્ય ચૈવમ્ કૃતાંજલિઃ ॥
નમે ઽહં ભગવંચ્છાસ્ત્રે ઽવલોકિતેશ્વરાય તે ।
પદ્મભૃતે મહેશાય સુપ્રહ્લાદનકરાય ચ ॥
પદ્માસનાય પદ્મશ્રીપરિવૃતસુમૂર્તયે ।
સંશુભપદ્મહસ્તાય જગદાશ્વાસદાયિને ॥
પૃથિવીવરનેત્રાય સંશુદ્ધપંચચક્ષુષે ।
જિનરત્નકિરીટાય ચિન્તામણિવિભૂષિતે ॥
ઇત્યેવં સ મહેશાનં સ્થુત્વા તં શ્રીગુણાકરમ્ ।
તત્પાદાબ્જે પુનર્નત્વા પશ્યન્નેવ સમાશ્રયત્ ॥
તમેવં સંસ્થિતં દૃષ્ટ્વા આર્યાવલોકિતેશ્વરઃ ।
સુપ્રસન્નમુખામ્ભોજં સંપશ્યન્નેવમાદિશત્ ॥
મહેશ કિમભિપ્રાયં તવ ચિત્તે ઽભિરોચતે ।
તદહમ્ પૂરયેયં હિ તદ્વદસ્વ મમાગ્રતઃ ॥
ઇત્યાદિષ્ટં જગદ્ભર્ત્રા નિશમ્ય સ મહેશ્વરઃ ।
સંહર્ષિતઃ પુનર્નત્વા સંપ્રાથ્યૈવં કૃતાંજલિઃ ॥
ભગવન્ સર્વવિચ્છાસ્તર્બોધિં મે વાંછતે મનઃ ।
તન્મે દદસ્વ સમ્બોધિવ્યાકરણં જગદ્ધિતે ।
ઇતિ તત્પ્રાર્થિતં શ્રુત્વા લોકેશ્વરો જગત્પ્રભુઃ ।
તમીશાનં સમામન્ત્ર્ય સંપશ્યન્નેવમાદિશત્ ॥
ધન્યો ઽસિ ત્વં મહેશાન યત્સંબોધિમભીચ્છસિ ।
તદહં તે પ્રદાસ્યામિ સંબોધિસાધનં વ્રતમ્ ॥
તદાદૌ શ્રદ્ધયા નિત્યં સંબોધિનિહિતાશયઃ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા દદ્યા અર્થિં સમીપ્સિતમ્ ॥
તતઃ શુદ્ધસમાચારઃ પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલઃ ।
અષ્ટાંગાચારસંપન્નં પોષધં વ્રતમાચરે ॥
તતો ધૈર્યં સમાલમ્બ્ય ચતુર્બ્રહ્મવિહારિકઃ ।
સ્વપરાત્મસમાધાનં ક્ષાન્તિવ્રતં સમાચરેઃ ॥
તતઃ પુણ્યમહોત્સાહં ધૃત્વા સદ્ધર્મસાધનમ્ ।
સર્વાન્ દુષ્ટગણામ્ જિત્વા સંવૃતિવ્રતમાચરેઃ ॥
તતઃ ક્લેશાન્ વિનિર્જિત્ય સંસારે રતિનિઃસ્પૃહઃ ।
ધ્યાત્વાદિઓઇશ્વરસંબુદ્ધં ધ્યાનવ્રતં સમાચરેઃ ॥
તતઃ સદ્ધર્મશાસ્ત્રાબ્ધાવવગાહ્ય જગદ્ધિતે ।
પ્રજ્ઞારત્નં સમાસાદ્ય મહાયાનવ્રતં ચરેઃ ॥

તતઃ સમાધિગુણાપાયં સર્વસત્ત્વાભિબોધનમ્ ।
સદ્ધર્મસાધનં રત્નં ધૃત્વા કુર્યાજ્જગદ્ધિતમ્ ॥
તતઃ શ્રીધારણીદ્યાસિદ્ધિસાધનતત્પરઃ ।
સમ્બોધિપ્રણિધિં ધૃત્વા સંચરેથા જગદ્ધિતે ॥
તતઃ શ્રીગુણસંપન્નો ભદ્રચર્યાસમાહિતઃ ।
સર્વસત્ત્વાન્ વશે સ્થાપ્ય ધર્મરાજો બલી ભવેઃ ॥
તતો મારગણાન્ જિત્વા નિઃક્લેશો વિમલેન્દ્રિયઃ ।
અર્હન્સમ્બોધિમાસાદ્ય દશભૂમિશ્વરો ભવેઃ ॥
તતસ્ત્વં સ્યા મહાભિજ્ઞસ્તથાગતો મુનીશ્વરઃ ।
સર્વવિદ્યધિપઃ શાસ્તા જગન્નાથો વિનાયકઃ ॥
ભસ્મેશ્વર ઇતિ ખ્યાતઃ સર્વત્રૈધાતુકેશ્વરઃ ।
સર્વધર્માધિરાજેન્દ્રઃ સંબુદ્ધઃ સુગતો ભવેઃ ॥
લોકધાતૌ વિવૃતાયાં બુદ્ધક્ષેત્રમ્ ભવેત્તવ ।
તતસ્ત્વં ભગવાન્ સર્વં કૃત્વા ધર્મમયં જગત્ ॥
સંપ્રાપ્ય સૌગતં કાર્યં સમ્બુદ્ધાલયમાપ્નુયાઃ ॥
ઇત્યાદિષ્ટં જગદ્ભર્ત્રા નિશમુઅ સ મહેશ્વરઃ ।
મુદિતસ્તં જગન્નાથં નત્વા ચૈકાન્તમાશ્રયત્ ॥
અથોમાપિ મહાદેવી લોકેશસ્ય પુરો ગતા ।
પાદાબ્જે પ્રાંજલિર્નત્વા સ્તોત્રમેવં વ્યધાન્મુદા ॥
નમે ઽહં ભગવંચ્છાસ્ત્રે ઽવલોકિતેશ્વરાય તે ।
મહેશાય જગદ્ભર્ત્રે પ્રાણદાય મહાત્મને ॥
પૃથિવીધરનેત્રાય શુભપદ્મધરાય ચ ।
પદ્મશ્રીપરિવૃતાય સુચેતનકરાય ચ ॥
ધર્મધરાય નાથાય દશભૂમીશ્વરાય ચ ।
સુનિર્વૃતિમયાનસંપ્રસ્થિતાય્ સર્વદા ॥
ઇત્યુમા સા મહાદેવી સંતુષ્ટા તં જિનાત્મજમ્ ।
લોકેશ્વરં પુનર્નત્વા સંપ્રાર્થ્યૈવં કૃતાંજલિઃ ॥
ભગવન્ માં સમાલોક્ય સ્ત્રીભાવાત્ પરિમોચય ।
કલિમલાધિવાસાચ્ચ ગર્ભાવાસાચ્ચ મોચય ॥
ક્લેશપરિગ્રહોદ્વીચેઃ સમુદ્ધૃત્ય ભવોદધેઃ ।
બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય પ્રાપય સૌગતીં ગતિમ્ ॥
ઇતિ તયા મહાદેવ્યા સંપ્રાર્થિતં નિશમ્ય સઃ ।
લોકેશ્વર ઉમાદેવીં સમાલોક્યૈવમાદિશત્ ॥
ભગિનિ ત્વં મહાદેવિ નિર્વૃતિં યદિ વાંછસિ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા પ્રચેરેઃ પોષધં વ્રતમ્ ॥
તતસ્સંશુદ્ધપુણ્યાપ્તા પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલા ।
ભદ્રશ્રીગુણસમ્પન્ના પ્રાન્તે યાયાઃ સુખાવતીમ્ ॥
તત્રામિતાભનાથસ્ય શરણે સમુપાશ્રિતા ।
સદા ધર્મામૃતં પીત્પા સમુપાશ્રિતા ।
સદા ધર્મામૃતં પીત્પા સંબોધિવ્રતમાપ્નુયાઃ ॥

તતઃ પારમિતાઃ સર્વાઃ પુરયિત્વા યથાક્રમમ્ ।
જગદ્ભર્તા જગનાથો દશભૂમીશ્વરો ભવેઃ ॥
તતઃ સંબોધિમાસાદ્ય તથાગતો મુનીશ્વરઃ ।
ઉમેશ્વર ઇતિ ખ્યાતઃ સંબુદ્ધો ભગવાન્ જિનઃ ।
સર્વવિદ્યાધિપઃ શાસ્તા સર્વધર્માધિપેશ્વરઃ ॥
ધર્મરાજો જગન્નાથઃ સદ્ધર્મશ્રીગુણાકરઃ ।
સર્વસત્ત્વાધિરાજો ઽર્હન્સર્વત્રૈધાતુકે પ્રભુઃ ॥
મારજેતા મહાભિજ્ઞો વિનાયકો ભવિષ્યસિ ।
હિમવદ્દક્ષિણે પાર્શ્વે બુદ્ધક્ષેત્રં ભવેત્તવ ॥
એતે ઽપિ તીર્થિકાઃ સર્વે ભવેયુઃ શ્રાવકાસ્તવ ।
ઇત્યાદિષ્ટો જગચ્છાસ્ત્રા લોકેશેન નિશમ્ય સા ।
ઉમા દેવી પ્રહર્ષન્તી તત્રૈકાન્તે સમાશ્રયત્ ॥
અથ સ ભગવાન્ સર્વાન્ સભાલોકાન્ સમીક્ષ્ય તમ્ ।
વિષ્કમ્ભિનં ચ સંપશ્યન્ સમામન્ત્રૈવમાદિશત્ ॥
દૃષ્યતાં કુલપુત્રોમા દેવી સંબોધિકામિની ।
સંબોધૌ વ્યાકૃતાનેન લોકેશેન જગદ્ધિતે ॥
યૂયમપ્યસ્ય સચ્છાસ્તુઃ શરણે સમુપાશ્રિતાઃ ।
સંબોધિપ્રણિધિં ધૃત્વા ભજધ્વં સર્વદાદરાત્ ॥
એતત્પુણ્યાનુભાવેન પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલાઃ ।
બોદ્ધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા ભવેત શ્રીગુણાકરા ॥
તતઃ સર્વત્ર સત્ત્વાનાં કૃત્વા ભદ્રવૃષોત્સવમ્ ।
ધર્મશ્રીસુખસંપન્નાઃ પ્રાન્તે પ્રેધ્વં સુખાવતીમ્ ॥
તત્ર ગત્વામિતાભસ્ય મુનેઃ શરણમાશ્રિતાઃ ।
સદા ધર્મામૃતં પીત્વા સંચરધ્વં જગદ્ધિતે ॥
તતઃ બોધિસંભારં પૂરયિત્વા યથાક્રમમ્ ।
ત્રિવિધાં બોધિમાસાદ્ય સંબુદ્ધપદમેષ્યથ ॥
એતદ્ભગવતાદિષ્ટં નિશમ્ય તે સભાશ્રિતાઃ ।
વિષ્કમ્ભિપ્રમુખાઃ સર્વે લોકાઃ સંમોદિતાશયાઃ ॥
ઉત્પાઅય સમુપાસૃત્ય લોકેશસ્ય જગત્પ્રભોઃ ।
પાદાબ્જે પ્રાંજલિં કૃત્વા પ્રણેમિરે યથાક્રમમ્ ॥
સર્વેષામપિ તેષાઃ સ લોકનાથઃ શિરઃ સ્પૃશન્ ।
બોધિસિદ્ધાશિષં દત્વા ચેતાંસિ પ્રાભ્યનન્દયત્ ॥
તતઃ શ્રીજગન્નાથ આર્યાવલોકિતેશ્વરઃ ।
ભગવન્તં મુનીન્દ્રં તં સમાલોક્યૈવમબ્રવીત્ ॥
ભગવન્ ગન્તુમિચ્છમિ સુખાવત્યાં નિજાશ્રમે ।
તદનુજ્ઞાં પ્રદત્વા મે ઽભિનન્દયતુ માનસમ્ ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેન લોકેશેન સ સર્વવિત્ ।
દિવ્યરત્નામ્બુજં તસ્મૈ દત્વૈવં ચ સમાદિશત્ ॥
ગચ્છ ત્વં કુલપુત્રેમં પદ્મં શાસ્તુર્મહામુનેઃ ।
ઉપહૃત્ય પુરઃ પૃચ્છઃ કૌશલ્યં મદ્ગિરા નમેઃ ॥

તથેતિ પ્રતિવિજ્ઞપ્ય લોકેશ્વરો જિનાત્મજઃ ।
ભગવન્તં પ્રણત્વા ચ સભાં સમીક્ષ્ય પ્રાચરત્ ॥
તતઃ સંપ્રસ્થિતો લોકનાથઃ સ પુણ્યરશ્મિભિઃ ।
સંભાસયન્ જગલ્લોકં સરત્ સુખાવતીં યયૌ ॥
તતઃ સ સમુપાસૃત્ય શાસ્તુરમિતરોચિષઃ ।
પાદાબ્જે સાંજલિર્નત્વા તત્પદ્મં સમુપાહરત્ ॥
સમીક્ષ્ય તં સમાયાતં લોકેશ્વરં સ સર્વવિત્ ।
અમિતાભો જગચ્છાસ્તા સમ્પશ્યન્નેવમાદિશત્ ॥
એહિ સમાગતો ઽસિ ત્વમ્ કુલપુત્રેહ સંશ્રય ।
સિદ્ધાનિ સર્વકાર્યાણિ કચ્ચિત્તવાપિ કૌશલમ્ ॥
કિયન્તો હિ ત્વયા સત્ત્વા સમુદ્ધૃતાઃ કુતઃ કુતઃ ।
દર્શિતો ભગવાંચ્છાસ્તા શાક્યસિંહઃ મુનીશ્વરઃ ॥
ઇતિ પૃષ્તે ઽમિતાભેન લોકેશ્વરઃ સ સાંજલિઃ ।
શાસ્તુરગ્રે સ્વવૃત્તાન્તં સર્વમેવં ન્યવેદયત્ ॥
ભગવન્ સર્વલોકેષુ સર્વેષુ નરકેષ્વપિ ।
નિમગ્નાન્ પ્રાણિનઃ સર્વાન્ સમાલોક્ય પ્રયત્નતઃ ॥
સમુદ્ધૃત્ય પ્રસન્નાંસ્તાન્ બોધયિત્વા વિનોદતન્ ।
બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય પ્રાચારયન્ જગદ્ધિતે ॥
એવં તાન્ સકલાન્ સત્ત્વાન્ કૃત્વા સંબોધિસાધિનઃ ।
જેતોદ્યાને વિહારસ્થં સંબુદ્ધં દ્રષ્ટુમાચરમ્ ॥
તત્રાવિષ્ટો ઽહમાલોક્ય તં મુનીન્દ્રસભાશ્રિતમ્ ।
સર્વાવતીં સભાં તાન્ ચ સશ્રાવકજિનાત્મજાન્ ॥
પુરતઃ સમુપાસૃત્ય શાક્યમુનેર્જદ્ગુરોઃ ।
પદ્મં પુર ઉપસ્થાપ્ય વન્દિત્વા સમુપાશ્રયમ્ ॥
તત્ર ભગવતામગ્રે સંપ્રેષિતો મહેશ્વરઃ ।
સ મયા વ્યાકૃતો બોધૌ સોમાપિ વ્યાકૃતા તથા ॥
તથા સર્વે ઽપિ લોકાશ્ચ તત્સભાસમુપાશ્રિતાઃ ।
વિનોદ્ય બોધિસંભારવ્રતે નિયોજિતા મયા ॥
તતસ્તસ્ય મુનીન્દ્રસ્ય પ્રાપ્યાનુજ્ઞાં પ્રમોદિતઃ ।
ભવતાં દર્શનં કર્તું સમુત્સુકો ઽહમાવ્રજે ॥
ભવતાં પ્રહિતં તેન ભગવતા સવન્દનમ્ ।
ઇદં રત્મયં પદ્મં કૌશલ્યં ચાપિ પૃચ્છ્યતે ॥
એત્યન્નિવેદિતં તેન લોકેશેન નિશમ્ય સઃ ।
અમિતભો જગચ્છાસ્તા પ્રાભ્યનન્દત્ પ્રમોદિતઃ ॥
તતઃ સો ઽમિતપ્રભસ્તં લોકેશ્વરં સમીક્ષ્ય ચ ।
સાધુ ધન્યો ઽસિ સત્પુત્ર ઇત્યારાધ્યાભ્યનન્દયેત્ ॥
ઇત્યેવં સ જગન્નાથો મહાભિજ્ઞો જિનાત્મજઃ ।
સર્વસત્ત્વહિતાધાનં વ્રતં ધૃત્વા સમાચરેત્ ॥
॥ ઇતિ સર્વસત્ત્વોદ્ધરણસંબોધિમાર્ગસ્થાપનમહેશ્વરોમાદેવી-સંબોધિવ્યાકરણોપદેશપ્રકરણં સમાપ્તમ્ ॥
18. સર્વ સભાલોકસદ્ધર્મશ્રવણોત્સાહસંપ્રમોદિતસ્વસ્વાલયપ્રતિગમનપ્રકરણમ્

અથ સર્વનીવરણવિષ્કમ્ભિ સ પ્રમોદિતઃ ।
ભગવન્તં તમાનમ્ય સાંજલિરેવબ્રવીત્ ॥
ભગવન્નદ્ય સ દૃષ્ટો લોકેશ્વરો ઽધુના મયા ।
તદસ્મિ પરિશુદ્ધાત્મા સદ્ધર્મપ્રાપ્તવાનપિ ॥
અદ્ય મે જન્મસાfઅલ્યં સંસિદ્ધશ્ચ મનોરથઃ ।
આશા સમ્પૂર્ણસિદ્ધા ચ સમ્બોધિં પ્રાપ્તવાન્ ભવે ॥
ભૂયો ઽપિ ભગવન્નસ્ય લોકેશસ્ય મહાત્મનઃ ।
ગુણવિશેષસત્કીર્તિં શ્રોતુમિચ્છામિ સામ્પ્રતમ્ ॥
તદ્ભવાન્ સર્વસત્ત્વાનાં સમ્બોધિવ્રતચારિણામ્ ।
મનઃ પ્રોત્સાહનં કર્તું સમુપાદેષ્ટુમર્હતિ ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેન વિષ્કમ્ભિના સ સર્વવિત્ ।
ભગવાંસ્તં મહાસત્ત્વં સંપશ્યન્નેવમાદિશત્ ॥
સાધુ શૃણુ મહાસત્ત્વ કુલપુત્ર સમાહિતઃ ।
લોકેશગુણસત્કીર્તિં પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ ॥
અપ્રમેયસંખ્યેયં લોકેશસ્ય મહાત્મનઃ ।
પુણ્યગુણપ્રમાણાનિ કર્તું ન શક્યતે મયા ॥
તદ્યથા સર્વલોકેષુ સર્વેષામપિ ભૂભૃતામ્ ।
પલસંખયાપ્રામાણાનિ કર્તું મયાપિ શક્યતે ॥
સપર્વતા મહી સર્વા કૃત્વાયણુરજોમયા ।
તેષાં સંખ્યાપ્રમાણાનિ કર્તું મયા હિ શક્યતે ॥
સર્વેષામપિ ચાબ્ધીનાં સર્વાસાં સરિતામપિ ।
જલબિન્દુપ્રમાણાનિ સંખ્યાતું શક્યતે મયા ॥
સર્વેષામપિ વૃક્ષાણાં સર્વત્રાપિ મહીરુહામ્ ।
પત્રસંખ્યાપ્રમાણાનિ પ્રકર્તું શક્યતે મયા ॥
ન ત્વસ્ય લોકનાથસ્ય પુણ્યસંભારમુત્તમમ્ ।
અપ્રેયમસંખ્યેયં સંખ્યાતું શક્યતે મયા ॥
સર્વે સત્ત્વાશ્ચ સંબુદ્ધાન્ સર્વાનપિ સસાંઘિકાન્ ।
સર્વોપકરણૈર્નિત્યં સંભાજેરન્ સમાદરમ્ ॥
યાવત્તેષાં મહત્પુણ્યં બોધિશ્રીગુણસાધનમ્ ।
તતો ઽપ્યધિકમૌદાર્યં લોકેશભજનોદ્ભવમ્ ॥
યદસૌ ત્રિજગન્નાથો બોધિસત્ત્વો મહર્દ્ધિમાન્ ।
સર્વસમાધિસપન્નઃ પ્રકરોતિ જગદ્ધિતે ॥
ઈદૃશસ્ત્રિજગન્નાથો બોધિસત્ત્વો મહર્દ્ધિકઃ ।
સર્વસમાધિસમ્પન્નસ્ત્રૈલોક્યે નાસ્તિ કશ્ચન ॥
તદ્યથાહં પુરાદ્રાક્ષમસ્ય ત્રૈધાતુકપ્રભોઃ ।
સમાધિગુણમાહાત્મ્યં સર્વજિનાત્મજાધિકમ્ ॥
તદ્યથાભૂત્પુરા શાસ્તા ક્રકુચ્છન્દસ્તથાગતઃ ।
સર્વવિદ્યાધિપો ધર્મરાજો ઽર્હત્ સુગતો જિનઃ ।
તદાહં દાનશૂરાખ્યો બોધિસત્ત્વો હિતાર્થભૃત્ ॥
તસ્ય શાસ્તુર્મુનીન્દ્રસ્ય સદ્ધર્મશાસનારતઃ ॥