ગોરક્ષશતક · શ્લોક 1-20

ઓં ગોરક્ષ-શતકં વક્ષ્યે ભવ-પાશ-વિમુક્તયે
આત્મ-બોધ-કરં પુંસાં વિવેક-દ્વાર-કુઞ્ચિકામ્ ॥

એતદ્ વિમુક્તિ-સોપાનમ્ એતત્ કાલસ્ય વઞ્ચનમ્
યદ્ વ્યાવૃત્તં મનો મોહાદ્ આસક્તં પરમાત્મનિ ॥

દ્વિજ-સેવિત-શાખસ્ય શ્રુતિ-કલ્પ-તરોઃ ફલમ્
શમનં ભવ-તાપસ્ય યોગં ભજતિ સજ્જનઃ ॥

આસનં પ્રાણ-સંયામઃ પ્રત્યાહારોઽથ ધારણા
ધ્યાનં સમાધિર્ એતાનિ યોગાઙ્ગાનિ ભવન્તિ ષટ્ ॥

આસનાનિ તુ તાવન્તિ યાવત્યો જીવ-જાતયઃ
એતેષામ્ અખિલાન્ ભેદાન્ વિજાનાતિ મહેશ્વરઃ ॥

ચતુરાશીતિ-લક્ષાણાં એકમ્ એકમ્ ઉદાહૃતમ્
તતઃ શિવેન પીઠાનાં ષોડેશાનં શતં કૃતમ્ ॥

આસનેભ્યઃ સમસ્તેભ્યો દ્વયમ્ એવ વિશિષ્યતે
એકં સિદ્ધાસનં પ્રોક્તં દ્વિતીયં કમલાસનમ્ ॥

યોનિ-સ્થાનકમ્ અઙ્ઘ્રિ-મૂલ-ઘટિતં કૃત્વા દૃઢં વિન્યસેન્ મેઢ્રે પાદમ્ અથૈકમ્ એવ નિયતં કૃત્વા સમં વિગ્રહમ્
સ્થાણુઃ સંયમિતેન્દ્રિયોઽચલ-દૃશા પશ્યન્ ભ્રુવોર્ અન્તરમ્ એતન્ મોક્ષ-કવાટ-ભેદ-જનકં સિદ્ધાસનં પ્રોચ્યતે ॥

વામોરૂપરિ દક્ષિણં હિ ચરણં સંસ્થાપ્ય વામં તથા દક્ષોરૂપરિ પશ્ચિમેન વિધિના ધૃત્વા કરાભ્યાં દૃઢમ્
અઙ્ગુષ્ઠૌ હૃદયે નિધાય ચિબુકં નાસાગ્રમ્ આલોકયેદ્ એતદ્-વ્યાધિ-વિકાર-હારિ યમિનાં પદ્માસનં પ્રોચ્યતે ॥

આધારઃ પ્રથમં ચક્રં સ્વાધિષ્ઠાનં દ્વિતીયકમ્
યોનિ-સ્થાનં દ્વયોર્ મધ્યે કામ-રૂપં નિગદ્યતે ॥

આધારાખ્યે ગુદ-સ્થાને પઙ્કજં યચ્ ચતુર્દલમ્
તન્-મધ્યે પ્રોચ્યતે યોનિઃ કામાખ્યા સિદ્ધ-વન્દિતા ॥

યોનિ-મધ્યે મહાલિઙ્ગં પશ્ચિમાભિમુખં સ્થિતમ્
મસ્તકે મણિવદ્ ભિન્નં યો જાનાતિ સ યોગવિત્ ॥

તપ્ત-ચામીકરાભાસં તડિલ્-લેખેવ વિસ્ફુરત્
ચતુરસ્રં પુરં વહ્નેર્ અધો-મેઢ્રમ્ એવાભિધીયતે ॥

સ્વ-શબ્દેન ભવેત્ પ્રાણઃ સ્વાધિષ્ઠાનં તદ્-આશ્રયઃ
સ્વાધિષ્ઠાનાખ્યયા તસ્માન્ મેઢ્રમ્ એવાભિધીયતે ॥

તન્તુના મણિવત્ પ્રોતો યત્ર કન્દઃ સુષુમ્ણયા
તન્-નાભિ-મણ્ડલં ચક્રં પ્રોચ્યતે મણિ-પૂરકમ્ ॥

ઊર્ધ્વં મેઢ્રાદ્ અધો નાભેઃ કન્દ-યોનિઃ સ્વ-ગાણ્ડવત્
તત્ર નાડ્યઃ સમુત્પન્નાઃ સહસ્રાણિ દ્વિસપ્તતિઃ ॥

તેષુ નાડિ-સહસ્રેષુ દ્વિસપ્તતિર્ ઉદાહૃતાઃ
પ્રાધાન્યાત્ પ્રાણ-વાહિન્યો ભૂયસ્ તત્ર દશ સ્મૃતાઃ ॥

ઇડા ચ પિઙ્ગલા ચૈવ સુષુમ્ણા ચ તૃતીયકા
ગાન્ધારી હસ્તિ-જિહ્વા ચ પૂષા ચૈવ યશસ્વિની ॥

અલમ્બુષા કુહૂશ્ ચૈવ શઙ્ખિની દશમી સ્મૃતા
એતન્ નાડિ-મયં ચક્રં જ્ઞાતવ્યં યોગિભિઃ સદા ॥

ઇડા વામે સ્થિતા ભાગે પિઙ્ગલા દક્ષિણે તથા
સુષુમ્ણા મધ્ય-દેશે તુ ગાન્ધારી વામ-ચક્ષુષિ ॥