ગ્રંથ પાઠ

ગીતગોવિન્દ · અધ્યાય 11

સુચિરમ્ અનુનયેન પ્રીણયિત્વા મૃગ-અક્ષીમ્
ગતવતિ કૃત-વેશે કેશવે કુઞ્જ-શય્યામ્ ।
રચિત-રુચિર-ભૂષામ્ દૃષ્ટિ-મોષે પ્રદોષે
સ્ફુરતિ નિરવસાદામ્ કાપિ રાધામ્ જગાદ ॥

11.2

વિરચિત-ચાટુ-વચન-રચનમ્ ચરણે રચિત-પ્રણિપાતમ્ ।
સંપ્રતિ મઞ્જુલ-વઞ્જુલ-સીમનિ કેલિ-શયનમ્ અનુયાતમ્ ॥
મુગ્ધે મધુમથનમ્ અનુગતમ્ અનુસર રાધિકે ॥

11.3

ઘન-જઘન-સ્તન-ભાર-ભરે દર-મન્થર-ચરણ-વિહારમ્ ।
મુખરિત-મણિ-મઞ્જીરમ્ ઉપૈહિ વિધેહિ મરાલ-વિકારમ્ ॥
મુગ્ધે મધુમથનમ્ અનુગતમ્ અનુસર રાધિકે ॥

11.4

શૃણુ રમણીયતરમ્ તરુણી-જન-મોહન-મધુપ-વિરાવમ્ ।
કુસુમશરાસન-શાસન-બન્દિનિ પિક-નિકરે ભજ ભાવમ્ ॥
મુગ્ધે મધુમથનમ્ અનુગતમ્ અનુસર રાધિકે ॥

11.5

અનિલ-તરલ-કિસલય-નિકરેણ કરેણ લતા-નિકુરમ્બમ્ ।
પ્રેરણમ્ ઇવ કરભ-ઊરુ કરોતિ ગતિમ્ પ્રતિમુઞ્ચ વિલમ્બમ્ ॥
મુગ્ધે મધુમથનમ્ અનુગતમ્ અનુસર રાધિકે ॥

11.6

સ્ફુરિતમ્ અનઙ્ગ-તરઙ્ગ-વશાત્ ઇવ સૂચિત-હરિ-પરિરમ્ભમ્ ।
પૃચ્છ મનોહર-હાર-વિમલ-જલ-ધારમ્ અમુમ્ કુચ-કુમ્ભમ્ ॥
મુગ્ધે મધુમથનમ્ અનુગતમ્ અનુસર રાધિકે ॥

11.7

અધિગતમ્ અખિલ-સખીભિઃ ઇદમ્ તવ વપુઃ અપિ રતિ-રણ-સજ્જમ્ ।
ચણ્ડિ રસિત-રશના-રવ-ડિણ્ડિમમ્ અભિસર સરસમ્ અલજ્જમ્ ॥
મુગ્ધે મધુમથનમ્ અનુગતમ્ અનુસર રાધિકે ॥

11.8

સ્મર-શર-સુભગ-નખેન કરેણ સખીમ્ અવલમ્બ્ય સલીલમ્ ।
ચલ વલય-ક્વણિતૈઃ અવબોધય હરિમ્ અપિ નિજગતિ-શીલમ્ ॥
મુગ્ધે મધુમથનમ્ અનુગતમ્ અનુસર રાધિકે ॥

11.9

શ્રીજયદેવ-ભણિતમ્ અધરીકૃત-હારમ્ ઉદાસિત-વામમ્ ।
હરિ-વિનિહિત-મનસામ્ અધિતિષ્ઠતુ કણ્ઠ-તટીમ્ અવિરામમ્ ॥
મુગ્ધે મધુમથનમ્ અનુગતમ્ અનુસર રાધિકે ॥

11.10

સા મામ્ દ્રક્ષ્યતિ વક્ષ્યતિ સ્મર-કથામ્ પ્રતિ-અઙ્ગમ્ આલિઙ્ગનૈઃ
પ્રીતિમ્ યાસ્યતિ રંસ્યતે સખિ સમાગત્ય ઇતિ ચિન્તા-આકુલઃ ।
સઃ ત્વામ્ પશ્યતિ વેપતે પુલકયતિ આનન્દતિ સ્વિદ્યતિ
પ્રત્યુદ્ગચ્છતિ મૂર્ચ્છતિ સ્થિર-તમઃ-પુઞ્જે નિકુઞ્જે પ્રિયઃ ॥

11.11

અક્ષ્ણોઃ નિક્ષિપત્-અઞ્જનમ્ શ્રવણયોઃ તાપિચ્છ-ગુચ્છ-આવલીમ્
મૂર્ધ્નિ શ્યામ-સરોજ-દામ કુચયોઃ કસ્તૂરિકા-પત્રકમ્ ।
ધૂર્તાનામ્ અભિસાર-સત્વર-હૃદામ્ વિષ્વક્-નિકુઞ્જે સખિ
ધ્વાન્તમ્ નીલ-નિચોલ-ચારુ સુદૃશામ્ પ્રતિ-અઙ્ગમ્ આલિઙ્ગતિ ॥

11.12

કાશ્મીર-ગૌર-વપુષામ્ અભિસારિકાણામ્
આબદ્ધ-રેખમ્ અભિતઃ રુચિ-મઞ્જરીભિઃ ।
એતત્ તમાલ-દલ-નીલ-તમમ્ તમિસ્રમ્
તત્-પ્રેમ-હેમ-નિકષ-ઉપલતામ્ તનોતિ ॥

11.13

હાર-આવલી-તરલ-કાઞ્ચિ-દામ-
કેયૂર-કઙ્કણ-મણિ-દ્યુતિ-દીપિતસ્ય ।
દ્વારે નિકુઞ્જ-નિલયસ્ય હરિમ્ નિરીક્ષ્ય
વ્રીડાવતીમ્ અથ સખી નિજગાદ રાધામ્ ॥

11.14

મઞ્જુતર-કુઞ્જ-તલ-કેલિ-સદને ।
વિલસ રતિ-રભસ-હસિત-વદને ॥
પ્રવિશ રાધે માધવ-સમીપમ્ ઇહ ॥

11.15

નવ-ભવત્-અશોક-દલ-શયન-સારે ।
વિલસ કુચ-કલશ-તરલ-હારે ॥
પ્રવિશ રાધે માધવ-સમીપમ્ ઇહ ॥

11.16

કુસુમ-ચય-રચિત-શુચિ-વાસ-ગેહે ।
વિલસ કુસુમ-સુકુમાર-દેહે ॥
પ્રવિશ રાધે માધવ-સમીપમ્ ઇહ ॥

11.17

ચલ-મલય-વન-પવન-સુરભિ-શીતે ।
વિલસ રસ-વલિત-લલિત-ગીતે ॥
પ્રવિશ રાધે માધવ-સમીપમ્ ઇહ ॥

11.18

મધુ-મુદિત-મધુપ-કુલ-કલિત-રાવે ।
વિલસ મદન-રસ-સરસ-ભાવે ॥
પ્રવિશ રાધે માધવ-સમીપમ્ ઇહ ॥

11.19

મધુરતર-પિક-નિકર-નિનદ-મુખરે ।
વિલસ દશન-રુચિ-રુચિર-શિખરે ॥
પ્રવિશ રાધે માધવ-સમીપમ્ ઇહ ॥

11.20

વિતત-બહુ-વલ્લિ-નવ-પલ્લવ-ઘને ।
વિલસ ચિરમ્ અલસ-પીન-જઘને ॥
પ્રવિશ રાધે માધવ-સમીપમ્ ઇહ ॥

11.21

વિહિત-પદ્માવતી-સુખ-સમાજે ।
કુરુ મુરારે મઙ્ગલ-શતાનિ
ભણતિ જયદેવ-કવિ-રાજે ॥
પ્રવિશ રાધે માધવ-સમીપમ્ ઇહ ॥

11.22

ત્વામ્ ચિત્તેન ચિરમ્ વહન્ અયમ્ અતિશ્રાન્તઃ ભૃશમ્ તાપિતઃ
કન્દર્પેણ તુ પાતુમ્ ઇચ્છતિ સુધા-સંબાધ-બિમ્બ-અધરમ્ ।
અસ્ય અઙ્ગમ્ તત્ અલંકુરુ ક્ષણમ્ ઇહ ભ્રૂ-ક્ષેપ-લક્ષ્મી-લવ-
ક્રીતે દાસે ઇવ ઉપસેવિત-પદ-અમ્ભોજે કુતઃ સમ્ભ્રમઃ ॥

11.23

સા સસાધ્વસ-સાનન્દમ્ ગોવિન્દે લોલ-લોચના ।
સિઞ્જાન-મઞ્જુ-મઞ્જીરમ્ પ્રવિવેશ નિવેશનમ્ ॥

11.24

રાધા-વદન-વિલોકન-વિકસિત-વિવિધ-વિકાર-વિભઙ્ગમ્ ।
જલનિધિમ્ ઇવ વિધુ-મણ્ડલ-દર્શન-તરલિત-તુઙ્ગ-તરઙ્ગમ્ ॥
હરિમ્ એક-રસમ્ ચિરમ્ અભિલષિત-વિલાસમ્
સા દદર્શ ગુરુ-હર્ષ-વશંવદ-વદનમ્ અનઙ્ગ-નિવાસમ્ ॥

11.25

હારમ્ અમલતર-તારમ્ ઉરસિ દધતમ્ પરિરભ્ય વિદૂરમ્ ।
સ્ફુટતર-ફેન-કદમ્બ-કરમ્બિતમ્ ઇવ યમુના-જલ-પૂરમ્ ॥
હરિમ્ એક-રસમ્ ચિરમ્ અભિલષિત-વિલાસમ્
સા દદર્શ ગુરુ-હર્ષ-વશંવદ-વદનમ્ અનઙ્ગ-નિવાસમ્ ॥

11.26

શ્યામલ-મૃદુલ-કલેવર-મણ્ડલમ્ અધિગત-ગૌર-દુકૂલમ્ ।
નીલ-નલિનમ્ ઇવ પીત-પરાગ-પટલ-ભર-વલયિત-મૂલમ્ ॥
હરિમ્ એક-રસમ્ ચિરમ્ અભિલષિત-વિલાસમ્
સા દદર્શ ગુરુ-હર્ષ-વશંવદ-વદનમ્ અનઙ્ગ-નિવાસમ્ ॥

11.27

તરલ-દૃક્-અઞ્ચલ-ચલન-મનોહર-વદન-જનિત-રતિ-રાગમ્ ।
સ્ફુટ-કમલ-ઉદર-ખેલિત-ખઞ્જન-યુગમ્ ઇવ શરદિ તડાગમ્ ॥
હરિમ્ એક-રસમ્ ચિરમ્ અભિલષિત-વિલાસમ્
સા દદર્શ ગુરુ-હર્ષ-વશંવદ-વદનમ્ અનઙ્ગ-નિવાસમ્ ॥

11.28

વદન-કમલ-પરિશીલન-મિલિત-મિહિર-સમ-કુણ્ડલ-શોભમ્ ।
સ્મિત-રુચિ-રુચિર-સમુલ્લસિત-અધર-પલ્લવ-કૃત-રતિ-લોભમ્ ॥
હરિમ્ એક-રસમ્ ચિરમ્ અભિલષિત-વિલાસમ્
સા દદર્શ ગુરુ-હર્ષ-વશંવદ-વદનમ્ અનઙ્ગ-નિવાસમ્ ॥

11.29

શશિ-કિરણ-છુરિત-ઉદર-જલધર-સુન્દર-સકુસુમ-કોશમ્ ।
તિમિર-ઉદિત-વિધુ-મણ્ડલ-નિર્મલ-મલયજ-તિલક-નિવેશમ્ ॥
હરિમ્ એક-રસમ્ ચિરમ્ અભિલષિત-વિલાસમ્
સા દદર્શ ગુરુ-હર્ષ-વશંવદ-વદનમ્ અનઙ્ગ-નિવાસમ્ ॥

11.30

વિપુલ-પુલક-ભર-દન્તુરિતમ્ રતિ-કેલિ-કલાભિઃ અધીરમ્ ।
મણિ-ગણ-કિરણ-સમૂહ-સમુજ્જ્વલ-ભૂષણ-સુભગ-શરીરમ્ ॥
હરિમ્ એક-રસમ્ ચિરમ્ અભિલષિત-વિલાસમ્
સા દદર્શ ગુરુ-હર્ષ-વશંવદ-વદનમ્ અનઙ્ગ-નિવાસમ્ ॥

11.31

શ્રીજયદેવ-ભણિત-વિભવ-દ્વિગુણીકૃત-ભૂષણ-ભારમ્ ।
પ્રણમત હૃદિ સુચિરમ્ વિનિધાય હરિમ્ સુકૃત-ઉદય-સારમ્ ॥
હરિમ્ એક-રસમ્ ચિરમ્ અભિલષિત-વિલાસમ્
સા દદર્શ ગુરુ-હર્ષ-વશંવદ-વદનમ્ અનઙ્ગ-નિવાસમ્ ॥

11.32

અતિક્રમ્ય અપાઙ્ગમ્ શ્રવણ-પથ-પર્યન્ત-ગમન-
પ્રયાસેન ઇવ અક્ષ્ણોઃ તરલતર-તારમ્ પતિતયોઃ ।
ઇદાનીમ્ રાધાયાઃ પ્રિયતમ-સમાલોક-સમયે
પપાત સ્વેદ-અમ્બુ-પ્રસર ઇવ હર્ષ-અશ્રુ-નિકરઃ ॥

11.33

ભજન્ત્યાઃ તલ્પ-અન્તમ્ કૃત-કપટ-કણ્ડૂતિ-પિહિત-
સ્મિતમ્ યાતે ગેહાત્ બહિઃ અવહિત-આલી-પરિજને ।
પ્રિય-આસ્યમ્ પશ્યન્ત્યાઃ સ્મર-શર-સમાકૂત-સુભગમ્
સલજ્જા લજ્જા અપિ વ્યગમત્ ઇવ દૂરમ્ મૃગ-દૃશઃ ॥

મૂળ પાઠ: Gītagovinda · Edition: Barbara Stoler-Miller (New York 1977), with occasional amendments. · Data entry Jakub Cejka · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0