ઘેરણ્ડસંહિતા · અધ્યાય 6

સ્થૂલં જ્યોતિસ્ તથા સૂક્ષ્મં ધ્યાનસ્ય ત્રિવિધં વિદુઃ
સ્થૂલં મૂર્તિમયં પ્રોક્તં જ્યોતિસ્ તેજોમયં તથા
સૂક્ષ્મં બિન્દુમયં બ્રહ્મ કુણ્ડલી પરદેવતા ॥

સ્વકીયહૃદયે ધ્યાયેત્ સુધાસાગરમ્ ઉત્તમમ્
તન્મધ્યે રત્નદ્વીપં તુ સુરત્નવાલુકામયમ્ ॥

ચતુર્દિક્ષુ નીપતરું બહુપુષ્પસમન્વિતમ્
નીપોપવનસંકુલૈર્ વેષ્ટિતં પરિતા ઇવ ॥

માલતીમલ્લિકાજાતી$કેસરૈશ્ ચમ્પકૈસ્ તથા &
પારિજાતૈઃ સ્થલપદ્મૈર્ ગન્ધામોદિતદિઙ્મુખૈઃ ॥

તન્મધ્યે સંસ્મરેદ્ યોગી કલ્પવૃક્ષં મનોરમમ્
ચતુઃશાખાચતુર્વેદં નિત્યપુષ્પફલાન્વિતમ્ ॥

ભ્રમરાઃ કોકિલાસ્ તત્ર ગુઞ્જન્તિ નિગદન્તિ ચ
ધ્યાયેત્તત્ર સ્થિરો ભૂત્વા મહામાણિક્યમણ્ડપમ્ ॥

તન્મધ્યે તુ સ્મરેદ્ યોગી પર્યઙ્કં સુમનોહરમ્
તત્રેષ્ટદેવતાં ધ્યાયેદ્ યદ્ધ્યાનં ગુરુભાષિતમ્ ॥

યસ્ય દેવસ્ય યદ્ રૂપં યથા ભૂષણવાહનમ્
તદ્ રૂપં ધ્યાયતે નિત્યં સ્થૂલધ્યાનમ્ ઇદં વિદુઃ ॥

સહસ્રારમહાપદ્મે કર્ણિકાયાં વિચિન્તયેત્
વિલગ્નસહિતં પદ્મં દ્વાદશૈર્ દલસંયુતમ્ ॥

શુભ્રવર્ણં મહાતેજો દ્વાદશૈર્ બીજભાષિતમ્
સહક્ષમવલરિયું હંસશક્તિં યથાક્રમમ્ ॥

તન્મધ્યે કર્ણિકાયાં તુ અકથાદિરેખાત્રયમ્
હલક્ષકોણસંયુક્તં પ્રણવં તત્ર વર્તતે ॥

નાદબિન્દુમયં પીઠં ધ્યાયેત્ તત્ર મનોહરમ્
તત્રોપરિ હંસયુગ્મં પાદુકા તત્ર વર્તતે ॥

ધ્યાયેત્તત્ર ગુરું દેવં વિભુજં ચ ત્રિલોચનમ્
શ્વેતામ્બરધરં દેવં શુક્લગન્ધાનુલેપનમ્ ॥

શુક્લપુષ્પમયં માલ્યં રક્તશક્તિસમન્વિતમ્
એવંવિધગુરુધ્યાનાત્ સ્થૂલધ્યાનં પ્રસિધ્યતિ ॥

કથિતં સ્થૂલધ્યાનં તુ તેજોધ્યાનં શૃણુષ્વ મે
યદ્ધ્યાનેન યોગસિદ્ધિર્ આત્મપ્રત્યક્ષમ્ એવ ચ
મૂલાધારે કુણ્ડલિની ભુજગાકારરૂપિણી ॥

જીવાત્મા તિષ્ઠતિ તત્ર પ્રદીપકલિકાકૃતિઃ
ધ્યાયેત્ તેજોમયં બ્રહ્મ તેજોધ્યાનં તદ્ એવ હિ ॥

નાભિમૂલે સ્થિતં સૂર્ય મણ્ડલં વહ્નિસંયુતમ્
ધ્યાયેત્ તેજો મહદ્ વ્યાપ્તં તેજોધ્યાનં તદ્ એવ હિ ॥

ભ્રુવોર્ મધ્યે મનોર્ધ્વે ચ યત્ તેજઃ પ્રણવાત્મકમ્
ધ્યાયેજ્ જ્વાલાવલીયુક્તં તેજોધ્યાનં તદ્ એવ હિ ॥

તેજોધ્યાનં શ્રુતં ચણ્ડ સૂક્ષ્મધ્યાનં વદામ્ય્ અહમ્
બહુભાગ્યવશાદ્ યસ્ય કુણ્ડલી જાગ્રતી ભવેત્ ॥

આત્મના સહ યોગેન નેત્રરન્ધ્રાદ્ વિનિર્ગતા
વિહરેદ્ રાજમાર્ગે ચ ચઞ્ચલત્વાન્ ન દૃશ્યતે ॥

શાંભવીમુદ્રયા યોગી ધ્યાનયોગેન સિધ્યતિ
સૂક્ષ્મધ્યાનમ્ ઇદં ગોપ્યં દેવાનામ્ અપિ દુર્લભમ્ ॥

સ્થૂલધ્યાનાચ્ છતગુણં તેજોધ્યાનં પ્રચક્ષતે
તેજોધ્યાનાલ્ લક્ષગુણં સૂક્ષ્મધ્યાનં પરાત્પરમ્ ॥

ઇતિ તે કથિતં ચણ્ડ ધ્યાનયોગં સુદુર્લભમ્
આત્મા સાક્ષાદ્ ભવેદ્ યસ્માત્ તસ્માદ્ ધ્યાનં વિશિષ્યતે ॥