ઘેરણ્ડસંહિતા · અધ્યાય 7

સમાધિશ્ ચ પરં તત્ત્વં બહુભાગ્યેન લભ્યતે
ગુરોઃ કૃપાપ્રસાદેન પ્રાપ્યતે ગુરુભક્તિતઃ ॥

વિદ્યાપ્રતીતિઃ સ્વગુરુપ્રતીતિર્ $
આત્મપ્રતીતિર્ મનસઃ પ્રબોધઃ &
દિને દિને યસ્ય ભવેત્ સ યોગી %
સુશોભનાભ્યાસમ્ ઉપૈતિ સદ્યઃ ॥

ઘટાદ્ ભિન્નં મનઃ કૃત્વા ઐક્યં કુર્યાત્ પરાત્મનિ
સમાધિં તં વિજાનીયાન્ મુક્તસંજ્ઞો દશાદિભિઃ ॥

અહં બ્રહ્મ ન ચાન્યો ઽસ્મિ બ્રહ્મૈવાહં ન શોકભાક્
સચ્ચિદાનન્દરૂપો ઽહં નિત્યમુક્તઃ સ્વભાવવાન્ ॥

શાંભવ્યા ચૈવ ખેચર્યા ભ્રામર્યા યોનિમુદ્રયા
ધ્યાનં નાદં રસાનન્દં લયસિદ્ધિશ્ ચતુર્વિધા ॥

પઞ્ચધા ભક્તિયોગેન મનોમૂર્ચ્છા ચ ષડ્વિધા
ષડ્વિધો ઽયં રાજયોગઃ પ્રત્યેકમ્ અવધારયેત્ ॥

શાંભવીં મુદ્રિકાં કૃત્વા આત્મપ્રત્યક્ષમ્ આનયેત્
બિન્દુ બ્રહ્મમયં દૃષ્ટ્વા મનસ્ તત્ર નિયોજયેત્ ॥

ખમધ્યે કુરુ ચાત્માનમ્ આત્મમધ્યે ચ ખં કુરુ
આત્માનં ખમયં દૃષ્ટ્વા ન કિંચિદ્ અપિ બાધ્યતે
સદાનન્દમયો ભૂત્વા સમાધિસ્થો ભવેન્ નરઃ ॥

ખેચરીમુદ્રાસાધનાદ્ રસના ઊર્ધ્વગતા યદા
તદા સમાધિસિદ્ધિઃ સ્યાદ્ ધિત્વા સાધારણક્રિયામ્ ॥

અનિલં મન્દવેગેન ભ્રામરીકુમ્ભકં ચરેત્
મન્દં મન્દં રેચયેદ્ વાયું ભૃઙ્ગનાદં તતો ભવેત્ ॥

અન્તઃસ્થં ભ્રમરીનાદં શ્રુત્વા તત્ર મનો નયેત્
સમાધિર્ જાયતે તત્ર આનન્દઃ સો ઽહમ્ ઇત્ય્ અતઃ ॥

યોનિમુદ્રાં સમાસાદ્ય સ્વયં શક્તિમયો ભવેત્
સુશૃઙ્ગારરસેનૈવ વિહરેત્ પરમાત્મનિ ॥

આનન્દમયઃ સંભૂત્વા ઐક્યં બ્રહ્મણિ સંભવેત્
અહં બ્રહ્મેતિ ચાદ્વૈતં સમાધિસ્ તેન જાયતે ॥

સ્વકીયહૃદયે ધ્યાયેદ્ ઇષ્ટદેવસ્વરૂપકમ્
ચિન્તયેદ્ ભક્તિયોગેન પરમાહ્લાદપૂર્વકમ્ ॥

આનન્દાશ્રુપુલકેન દશાભાવઃ પ્રજાયતે
સમાધિઃ સંભવેત્ તેન સંભવેચ્ ચ મનોન્મની ॥

મનોમૂર્ચ્છાં સમાસાદ્ય મન આત્મનિ યોજયેત્
પરાત્મનઃ સમાયોગાત્ સમાધિં સમવાપ્નુયાત્ ॥

ઇતિ તે કથિતં ચણ્ડ સમાધિર્ મુક્તિલક્ષણમ્
રાજયોગઃ સમાધિઃ સ્યાદ્ એકાત્મન્ય્ એવ સાધનમ્
ઉન્મની સહજાવસ્થા સર્વે ચૈકાત્મવાચકાઃ ॥

જલે વિષ્ણુઃ સ્થલે વિષ્ણુર્ વિષ્ણુઃ પર્વતમસ્તકે
જ્વાલામાલાકુલે વિષ્ણુઃ સર્વં વિષ્ણુમયં જગત્ ॥

ભૂચરાઃ ખેચરાશ્ ચામી યાવન્તો જીવજન્તવઃ
વૃક્ષગુલ્મલતાવલ્લી તૃણાદ્યા વારિ પર્વતાઃ
સર્વં બ્રહ્મ વિજાનીયાત્ સર્વં પશ્યતિ ચાત્મનિ ॥

આત્મા ઘતસ્થચૈતન્યમ્ અદ્વૈતં શાશ્વતં પરમ્
ઘટાદ્ ભિન્નતરં જ્ઞાનં વીતરાગં વિવાસનમ્ ॥

એવંવિધિઃ સમાધિઃ સ્યાત્ સર્વસંકલ્પવર્જિતઃ
સ્વદેહે પુત્રદારાદિ બાન્ધવેષુ ધનાદિષુ
સર્વેષુ નિર્મમો ભૂત્વા સમાધિં સમવાપ્નુયાત્ ॥

લયામૃતં પરં તત્ત્વં શિવોક્તં વિવિધાનિ ચ
તેષાં સંક્ષેપમ્ આદાય કથિતં મુક્તિલક્ષણમ્ ॥

ઇતિ તે કથિતશ્ ચણ્ડ સમાધિર્ દુર્લભઃ પરઃ
યં જ્ઞાત્વા ન પુનર્જન્મ જાયતે ભૂમિમણ્ડલે ॥