ગૌરગઓવિન્દાર્ચનસ્મરણપદ્ધતિ · શ્લોક 161-180

સખ્યઃ કુસુમિકા-વિન્ધ્યા-ધનિષ્ઠાદ્યાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
નિત્ય-સખ્યશ્ ચ કસ્તૂરી-મણિ-મઞ્જરિકાદયઃ

પ્રાણ-સખ્યઃ શશિમુખી-વાસન્તી-લાસિકાદયઃ ।
ગતા વૃન્દાવનેશ્વર્યાઃ પ્રાયેણેમાઃ સ્વરૂપતામ્

પ્રિય-સખ્યઃ કુરઙ્ગાક્ષી સુમધ્યા મદનાલસા ।
કમલા માધુરી મઞ્જુ-કેશી કન્દર્પ-સુન્દરી ।
માધવી માલતી કામ-લતા શશિકલાદયઃ

પરમ-પ્રેષ્ઠ-સખ્યસ્ તુ લલિતા સ-વિશાખિકા ।
સ-ચિત્રા ચમ્પકલતા તુઙ્ગવિદ્યેન્દુલેખિકા ।
રઙ્ગદેવી સુદેવી ચેત્યષ્ટૌ સર્વ-ગણાગ્રિમાઃ

(ઉન્ 3.61)--
યૂથાધિપાત્વે ઽપ્ય્ ઔચિત્યં દધાના લલિતાદયઃ ।
સ્વેષ્ટ-રાધાદિ-ભાવસ્ય લોભાત્ સખ્ય-રુચિં દધુઃ

મદીયતા-ભાવ-લક્ષણં યથા--
શૃઙ્ગાર-રસ-સર્વસ્વઃ કૃષ્ણઃ પ્રિયતમો મમ ।
ઇતિ યઃ પ્રૌઢ-નિર્બન્ધો ભાવઃ સ સ્યાન્ મદીયતા

ઉદાહરણં યથા -
શિખિ-પિઞ્છ-લસન્-મુખામ્બુજો
મુરલીવાન્ મમ જીવનેશ્વરઃ ।
ક્વ ગતો ઽત્ર વિહાય મામ્ ઇતો
વદ નારાયણ સર્વ-વિત્તમ

ભુજ-ચતુષ્ટયં ક્વાપિ નર્મણા દર્શયન્ન્ અપિ ।
વૃન્દાવનેશ્વરી-પ્રેમ્ણા દ્વિ-ભુજઃ ક્રિયતે હરિઃ

યથા (ઉન્ 5.7)--
રાસારમ્ભ-વિધૌ નિલીય વસતા કુઞ્જે મૃગાક્ષી-ગણૈ-*
ર્દૃષ્ટં ગોપયિતું સમુદ્ધુર-ધિયા યા સુષ્ઠુ સંદર્શિતા ।
રાધાયાઃ પ્રણયસ્ય હન્ત મહિમા યસ્ય શ્રિયા રક્ષિતું
સા શક્યા પ્રભવિષ્ણુનાપિ હરિણા નાસીચ્ ચતુર્-બાહુતા

મધુ-સ્નેહ-લક્ષણં યથા (ઉન્ 14.93-94)--
મદીયતાતિશય-ભાક્
પ્રિયે સ્નેહો ભવેન્ મધુ ।
સ્વયં પ્રકટ-માધુર્યો
નાના-રસ-સમાહૃતિઃ

મત્તતોષ્મ-ધરઃ સ્નેહો
મધુ-સામ્યાન્ મધૂચ્યતે

ઉદાહરણં યથા (ઉન્ 14.95)--
રાધા સ્નેહમયેન હન્ત રચિતા માધુર્ય-સારેણ સા
સૌધીવ પ્રતિમા ઘનાપ્ય્ ઉરુ-ગુણૈર્ ભાવોષ્મણા વિદ્રુતા ।
યન્-નામન્ય્ અપિ ધામનિ શ્રવણયોર્ યાતિ પ્રસઙ્ગેન મે
સાન્દ્રાનન્દમયી ભવત્ય્ અનુપમા સદ્યો જગદ્-વિસ્મૃતિ

માઞ્જિષ્ઠ-રાગ-લક્ષણં યથા (ઉન્ 14.139)--
અહાર્યો ઽનન્ય-સાપેક્ષો
યઃ કાન્ત્યા વર્દ્ધતે સદા ।
ભવેન્ માઞ્જિષ્ઠ-રાગો ઽસૌ
રાધા-માધવયોર્ યથા

ઉદાહરણં યથા (ઉન્ 14.141)--
ધત્તે દ્રાગ્ અનુપાધિ જન્મ વિધિના કેનાપિ નાકમ્પતે
સૂતે ઽત્ય્ આહિત-સઞ્ચયૈર્ અપિ રસં તે ચેન્ મિથો વર્ત્મને ।
ઋદ્ધિં સઞ્ચિનુતે ચમત્કૃતિ-કરોદ્દામ-પ્રમોદોત્તરાં
રાધા-માધવયોર્ અયં નિરુપમઃ પ્રેમાનુબન્ધોત્સવઃ

સમર્થા-રતેર્ લક્ષણં યથા (ઉન્ 14.52-53)--
કઞ્ચિદ્ વિશેષમ્ આયાન્ત્યા સમ્ભોગેચ્છા યયાભિતઃ ।
રત્યા તાદાત્મ્યમ્ આપન્ના સા સમર્થેતિ ભણ્યતે

સ્વ-સ્વરૂપાત્ તદીયાદ્ વા જાતા યત્ કિઞ્ચિદ્ અન્વયાત્ ।
સમર્થા સર્વ-વિસ્મારિ-ગન્ધા સાન્દ્રતમા મતા

ઉદાહરણં યથા (ઉન્ 14.54, 55, 57)--
પ્રેક્ષ્યાશેષે જગતિ મધુરાં સ્વાં વધૂં શઙ્કયા તે
તસ્યાઃ પાર્શ્વે ગુરુભિર્ અભિતસ્ ત્વત્-પ્રસઙ્ગો ન્યવારિ ।
શ્રુત્વા દૂરે તદ્ અપિ ભવતઃ સા તુલા-કોટિ-નાદં
હા કૃષ્ણેત્ય્ અશ્રુત-ચરમ્ અપિ વ્યાહરન્ત્ય્ ઉન્મદાસીત્

સર્વાદ્ભુત-વિલાસોર્મિ-ચમત્કાર-કર-શ્રિયઃ ।
સમ્ભોગેચ્છા-વિશેષો ઽસ્યા રતેર્ જાતુ ન ભિદ્યતે ।
ઇત્ય્ અસ્યાં કૃષ્ણ-સૌખ્યાર્થમ્ એવ કેવલમ્ ઉદ્યમઃ

ઇયમ્ એવ રતિઃ પ્રૌઢા મહાભાવ-દશાં વ્રજેત્ ।
યા મૃગ્યા સ્યાદ્ વિમુક્તાનાં ભક્તાનાં ચ વરીયસામ્

યથા શ્રી-દશમે (10.47.58)--
એતાઃ પરં તનુ-ભૃતો ભુવિ ગોપ-વધ્વો
ગોવિન્દ એવ નિખિલાત્મનિ રૂઢ-ભાવાઃ ।
વાઞ્છન્તિ યદ્ ભવ-ભિયો મુનયો વયં ચ
કિં બ્રહ્મ-જન્મભિર્ અનન્ત-કથારસસ્ય