ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 3.26

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે ઉત્તરખણ્ડે તૃતીયાંશે બ્રહ્મકાણ્ડે દેવી કૃતવેઙ્કટેશદર્શનતત્સ્તુત્યાદિવર્ણનં નામ પઞ્ચવિંશોધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 26
કન્યોવાચ ।
શ્રીનિવાસઃ કિમર્થં વૈ આગતોત્ર વદસ્વ મે ।
શેષાચલોપિ કુત્રા ભૂત્કદાયાતશ્ચ પાપહા ।
સ્વામિપુષ્કરિણી ચાત્ર કિમર્થં હ્યગતા વદ

જૈગીષવ્ય ઉવાચ શૃણુ ભદ્રે મહાભાગે વ્યઙ્કટેશસ્ય ચાગમમ્ ।
આવયોર્દેવિ પાપાનિ વિષમં યાન્તિ ભામિનિ

આસીત્પુરા હિરણ્યાક્ષઃ કાશ્યપો દિતિનન્દનઃ ।
સનકાદેશ્ચ વાગ્દણ્ડાદ્દ્વિતીયદ્વારપાલકઃ

બભૂવ દૈત્યયોનૌ ચ દેવાનાં કણ્ટકો બલી ।
સંજીવો વિજયઃ પ્રોક્તો હરિભક્તો મહાપ્રભુઃ

હરિણ્યાક્ષઃ સ્વયં દૈત્યો હરિભક્તવિદૂષકઃ ।
એતાદૃશો હિરણ્યાક્ષસ્તપસ્તપ્તું સમુદ્યતઃ

તદા માતા દિતિર્દેવી હિરણ્યાક્ષમુવાચ સા ।
દિતિરુવાચ ।
વત્સલસ્ત્વં મહાભાગમા તપસ્વાષ્ટહાયનઃ

ત્વં મા દદસ્વ દુઃ ખં મે પાલયિષ્યતિ કોવિદઃ ।
ક્ષણમાત્રં ન જીવામિ ત્વાં વિના જીવનં ન હિ

મા તપ ત્વં મહાભાગ મમ જીવનહેતવે ।
એવમુક્તસ્તુ માત્રા સ વિજયોવશતોબ્રવીત્

હિરણ્યાક્ષો માતરં પ્રાહ જાલં હિત્વા વિષ્ણોર્ભજને ઽલં કુરુષ્વ ।
મયિસ્નેહં પુત્રહેતોર્વિરૂઢં સુખદુઃ ખે ચેહ લોકે પરત્ર

યાવત્સ્નેહં મયિ માતઃ કરોષિ તાવત્ક્લેશં શાશ્વતં યાસ્યસિ ત્વમ્ ।
માતશ્ચ તે મયિ પુત્રત્વબુદ્ધિસ્ત્વય્યપ્યેષા માતૃબુદ્ધિર્મમાપિ

તાતે પૂજ્યે પિતૃબુદ્ધિર્મમાસ્તિ તસ્મિંસ્તુતે ભર્તૃબુદ્ધિર્હિ મિથ્યા ।
નિર્માતિ યસ્માદ્ધરિરેવ સર્વં સમ્યક્ પાતા નિયતો ઽસૌ મુરારિઃ

અતો હિ માતા હરિરેવ સર્વદા ત્વન્યાસાં વૈ માતૃતા ચોપચારાત્ ।
નિર્માતૃત્વં યદિ મુખ્યં ત્વયિ સ્યાદ્દ્રોણાદીનાં જનની કા વદસ્વ

માતૃત્વં વૈ યદિ મુખ્યં ત્વયિ સ્યાદ્ધાત્રાદીનાં જનની કા વદસ્વ ।
યતઃ સદા યાતિ જગત્તત્તો હરિઃ સદા પિતા વિષ્ણુરજઃ પુરાણઃ

સદા પિતા મુખ્યપિતા યદિ સ્યાદ્ગર્ભસ્થબાલે પાલકઃ કો વદસ્વ ।
માતાપિત્રોઃ પાલકત્વં યદિ સ્યાત્કૂર્માદીનાં પાલકૌ કૌ વદસ્વ

માતાપિત્રોઃ પાલકત્વં યદિ સ્યાત્કૃપાદીનાં રક્ષકૌ કૌ વદસ્વ ।
પુન્નામકાન્નારકાદ્દેહ ભજાન્તસ્માત્ત્રાતાપુત્રવિષ્ણુઃ પુરાણઃ

ન તારકોહં નરકાચ્ચ સુભ્રૂર્ન વૈ ભર્તા નાપિ પિત્રાદયશ્ચ ।
ન વૈ માતા નાનુજાદિશ્ચ સર્વઃ સર્વત્રાતા વિષ્ણુરતો ન ચાન્યઃ

માયાં મદીયાં જ્ઞાનશસ્ત્રેણ ચ્છિત્વા ભક્ત્યા હરેઃ સ્મરણં ત્વં કુરુષ્વ ।
યદ્ભક્તિરૂપૂર્વં સ્મરણં નામ વિષ્ણોસ્તત્સર્વથા પાપહરં ચ માતઃ

યો વા ભક્ત્યા સ્મરણં નામ વિષ્ણોઃ કરોત્યસૌ પાપહરો ભવિષ્યતિ ।
અયં દેહો દુર્લ્લભઃ કર્મભૂમૌ તત્રાપિ મધ્યે ભજનં વિષ્ણુમૂર્તેઃ

આયુર્ગતં વ્યર્થમેવ ત્વદીયં શીઘ્રં ભજેઃ શ્રીનિવાસસ્ય પાદમ્ ।
ઉપદિશ્યૈવં માતરં પુત્રવર્યો દૈત્યાવેશાત્સોભવદ્વૈ તપસ્વી

ચતુર્મુખં પ્રીણયિત્વૈવ ભક્ત્યા હ્યવધ્યત્વં પ્રાપ તસ્માન્મહાત્મા ।
તતો ભૂમિં કરવદ્વેષ્ટયિત્વા નિન્યે તદા દૈત્યવર્યો મહાત્મા

શ્રીમુષ્ટદેશે પ્રાદુરાસીદ્ધરિસ્તુ વારાહવિષ્ણુસ્ત્વજનઃ પુરાણઃ ।
ભિત્ત્વાચાબ્ધિં વિવિશે તં મહાત્મા રસાતલે સંસ્થિતં ભૂતલં ચ

સ્વદંષ્ટ્રાગ્રે સ્થાપયિત્વાઽજગામ તદાગમાદાગતો દૈત્યવર્યઃ ।
તં કર્ણમૂલે તાડયિત્વા જઘાન પ્રસાદયામાસ ચ પૂર્વવદ્ભુવમ્

સુદિગ્ગજાન્સ્થાપયિત્વા ચ વિષ્ણુઃ શ્રીમુષ્ટે વૈ સંસ્થિતઃ શ્રીવરાહઃ ।
તદા હરિશ્ચિન્તયામાસ વિષ્ણુર્ભક્ત્યા મદીયં માનુષં દેહમદ્ય

આરાધયિષ્યન્તિ ચ માં ક્વ એતે તેષાં દયાં કુત્ર વાહં કરિષ્યે ।
એવં હરિશ્ચિન્તયિત્વા સુકન્યે વૈકુણ્ઠલોકાદચલં શેષ સંજ્ઞમ્ ।
વીન્દ્રસ્કન્ધે સ્થાપયિત્વા સ્વયં ચ સમાગતોભૂદ્ભૂતલં ભૂતલેશઃ

સુવર્ણમુખરીતીરમારભ્ય ગરુડધ્વજઃ ।
શ્રીકૃષ્ણવેણીપર્યન્તં સ્થાપયા માસ તં ગિરિમ્

ગિરેઃ પુચ્છે તુ શ્રીશૈલં મધ્યમે ઽહોબલં સ્મૃતમ્ ।
મુખં ચ શ્રીનિવાસસ્ય ક્ષેત્રં ચ સમુદાહૃતમ્

અલ્પેન તપસાભીષ્ટં સિધ્યત્યસ્મિન્નહોબલે ।
ગઙ્ગાદિસર્વતીર્થાનિ પુણ્યાનિ હ્યત્ર સંતિ વૈ

ય એનં સેવતે નિત્યં શ્રદ્ધાભક્તિસમન્વિતઃ ।
જ્ઞાનાર્થી જ્ઞાનમાપ્નોતિ દ્રવ્યાર્થી દ્રવ્યમાપ્રુયાત્

પુત્રાર્થી પુત્રમાપ્નોતિ નૃપો રાજ્યં ચ વિન્દતિ ।
યંયં કામયતે મર્ત્યસ્તન્તમાપ્નોતિ સર્વથા

ચિન્તિતં સાધ્યતે યસ્માત્તસ્માચ્ચિન્તામણિં વિદુઃ ।
પુષ્કરિણ્યાશ્ચ બાહુલ્યાદ્ગિરાવસ્મિન્સરઃ સુ ચ ।
પુષ્કરાદ્રિરિતિ પ્રાહુરેવં તત્ત્વાર્થવેદિનઃ

શાતકુંભસ્વરૂપત્વાત્કનકાદ્રિં ચ તં વિદુઃ ।
વૈકુણ્ઠાદાગતેનૈવ વૈકુણ્ઠાદ્રિરિતિ સ્મૃતઃ

અમૃતૈશ્વર્યસંયુક્તો વ્યઙ્કટાદ્રિરિતિ સ્મૃતઃ ।
વ્યઙ્કટેશસ્ય શૈલસ્ય માહાત્મ્યં યાવદસ્તિ હિ

તાવદ્વક્તું સમગ્રેણ ન સમર્થશ્ચતુર્મુખઃ ।
વ્યઙ્કટાદ્રૌ પરાં ભક્તિં યે કુર્વન્તિ દિનેદિને ।
પઙ્ગર્જઙ્ઘાલ એવ સ્યાદચક્ષુઃ પદ્મલોચનઃ

મૂકો વાગ્મી ભવેદેવ બધિરઃ શ્રાવકો ભવેત્ ।
વન્ધ્યા સ્યાદ્બહુપુત્રા ચ નિર્ધનઃ સધનો ભવેત્

એતત્સર્વં ગિરૌ ભક્તિમાત્રેણૈવ ભવેદ્ધ્રુવમ્ ।
તત્ત્વતો વ્યઙ્કટાદ્રેસ્તુ સ્વરૂપં વેત્તિ કો ભુવિ

યસ્માદસ્ય ગિરેઃ પુણ્યં માહાત્મ્યં વેત્તિ યઃ પુમાન્ ।
માયાવી પરમાનન્દં ત્યક્ત્વા વૈકુણ્ઠમુત્તમમ્ ।
સ્વામિપુષ્કરિણીતીરે રમયા સહમોદતે

કલ્યાણાદ્ભુતગાત્રાય કામિતાર્થપ્દાયિને ।
શ્રીમદ્વ્યઙ્કટનાથાય શ્રીનિવાસાય તે નમઃ

શ્રીસ્વામિપુષ્કરિણ્યાશ્ચ માહાત્મ્યં શૃણુ કન્યકે ।
સ્વામિપુષ્કરિણીમધ્યે શ્રીનિવાસોસ્તિ સર્વદા

સ્નાનં કુર્વન્તિ યે તત્ર તેષાં મુક્તિઃ કરે સ્થિતા ।
તિસ્રઃ કોટ્યોર્ધકોટિશ્ચ તીર્થાનિ ભુવનત્રયે ।
તાનિ સર્વાણિ તત્રૈવ સંતિ તીર્થે હરેઃ સદા

તત્તીર્થં શ્રીનિવાસાખ્યં સર્વદેવનમસ્કૃતમ્ ।
તદેવ શ્રીનિવાસસ્ય મન્દિરં પરિકીર્તિતમ્

તદ્દર્શનાદેવ કન્યે યાન્તિ પાપાનિ ભસ્મસાત્ ।
એકૈકસ્નાનમાત્રેણ સત્સંગો ભવતિ ધ્રુવમ્

સત્સંગાજ્જ્ઞાનમાસાદ્ય જ્ઞાનાન્મોક્ષં ચ વિન્દતિ ।
અધિકારિણાં ભવેદેવં વિપરીતમયોગિનામ્

તીર્થાનાં સ્નાનમાત્રેણ મોક્ષં યાન્તીતિ યે વિદુઃ ।
તે સર્વે અસુરા જ્ઞેયાસ્તે યાન્તિ હ્યધમાં ગતિમ્

શ્રીનિવાસસ્ય તીર્થેસ્મિન્વાયુકોણે ચ કન્યકે ।
આસ્તે વાયુઃ સદા વિષ્ણોઃ પૂજાં કર્તુમનુત્તમામ્

વાયુતીર્થં ચ તત્પ્રોક્તં હસ્તદ્વાદશકાન્તરમ્ ।
હસ્તષટ્કપ્રમાણં ચ પશ્ચિમે સમુદાહૃતમ્ ।
ઉત્તરે હસ્તષટ્કં તુ વાયુતીર્થમુદાહૃતમ્

યે વેષ્ણવા વૈષ્ણવદાસવર્યાઃ સ્નાનં સુર્યુસ્તત્ર પૂર્વં સુકન્યે ।
મધ્વાન્તસ્થાઃ શ્રીનિવાસસ્તુ નિત્યમત્ર સ્નાનાત્પ્રીયતાં મે દયાલુઃ

યે મધ્વતીર્થે સ્નાતુમિચ્છન્તિ દેવિ રુદ્રાદયો વાયુભક્તા મહાન્તઃ ।
સદા સ્નાનં તત્ર કુર્વન્તિ દેવિ પ્રાતઃ કાલે ચોદયાત્પૂર્વમેવ

યે વાયુતીર્થે વિસૃજન્તિ દેહજં મલં મૂત્રં વમનં શ્લેષ્મકં ચ ।
યે ઽપાનશુદ્ધિં લિઙ્ગશુદ્ધિં ચ કન્યે કુર્વન્તિ તે હ્યસુરા રાક્ષસાશ્ચ

શૃણ્વન્તિ યે ભાગવતં પુરાણં કિં વર્ણયે તસ્ય પુણ્યં તુ દેવિ ।
યે કૃષ્ણમન્ત્રં તુ જપન્તિ દેવિ હ્યષ્ટા ક્ષરં મન્ત્રવરં સુગોપ્યમ્

તેષાં હરિઃ પ્રીયતે કેશવોલં મધ્વાન્તસ્થો નાત્ર વિચાર્યમસ્તિ ।
એવં દાનં તત્ર કુર્વન્તિ યે વૈ દ્વિજાગ્ર્યાણાં વૈષ્ણવાનાં વિદાં ચ

તેષાં પુણ્યં નૈવ જાનન્તિ દેવા જાનાત્યેવં શ્રીનિવાસો હરિસ્તુ ।
શાલગ્રામં વાયુતીર્થે દદન્તે તેષાં પુણ્યં વેત્તિ સ વ્યઙ્કટેશઃ

સુદુર્લભો વાયુતીર્થે ઽભિષેકો નિષ્કામબુદ્ધ્યા વૈષ્ણવાનાં ચ દેવિ ।
તત્રાપિ તીર્થે લભ્યતે ભાગ્યયોગાદ્ભાગવતસ્ય શ્રવણં વિષ્ણુદાસૈઃ

તથૈવ તીર્થે દુર્લભં તત્ર દેવિ શાલગ્રામસ્ય દ્વિજવર્યે ચ દાનમ્ ।
જંબૂફલાકારસુનીલવર્ણં મુખદ્વયં ચક્રચતુષ્ટયાન્વિતમ્

સુકેસરૈઃ સંયુતં સ્વર્ણચિહ્નધ્વજાં કુશૈર્વજ્રચિહ્નૈર્યવૈશ્ચ ।
જાનાર્દનીં મૂર્તિમાહુર્મહાન્તો દાનં તસ્યા દુર્લભં તત્ર તીર્થે

અત્યુત્તમં મૂર્તિદાનં તુ ભદ્રે સુદુર્લ્લભં પરમં નાત્ર લોભઃ ।
સુદુર્લભં બહુદોગ્ધ્યાશ્ચ ગૃષ્ટેર્દાનં તથા વસ્ત્રરત્નાદિકાનામ્

અત્યુત્તમં દ્રવ્યદાનં ચ દેવિ સ્વાપેક્ષિતં દાનમાહુર્મહાન્તઃ ।
સ્વસ્યાનપેક્ષં ફલદાનં ચ વસ્ત્રાદાનં તસ્ય વ્યર્થમાહુર્મહાન્તઃ

અત્યુત્તમં ગૃષ્ટિદાનં ચ પુણ્યં નૈવાપ્યતે દુગ્ધદોહાશ્ચ ગાવઃ ।
અત્યુત્તમે વસ્ત્રદાને સુબુદ્ધિઃ સુદુર્ઘટા પરમા વૈ જનાનામ્

અત્યુત્તમં ભાગવતસ્ય પુસ્તકં સુદુર્ઘટં વાયુતીર્થં ચ કન્યે ।
અત્યુત્તમં દ્રવ્યદાનં ચ દેવિ સુદુર્ઘટં વાયુતીર્થં નૃણાં હિ ।
સુદુર્લભો વૈષ્ણવૈસ્તત્ત્વવિદ્ભિર્હરેર્વિચારો વાયુતીર્થે ચ કન્યે

શ્રીનિવાસસ્ય તીર્થસ્ય ઉત્તરસ્યાં દિશિ સ્થિતમ્ ।
ચન્દ્રતીર્થ મિતિ પ્રોક્તં તત્રાસ્તે ચન્દ્રમાઃ સદા

શ્રીનિવાસસ્ય પૂજાં ચ તત્ર સ્થિત્વા કરોત્યયમ્ ।
તત્ર સ્નાનં પ્રકુર્વન્તિ પુણ્યદેશે ચ કન્યકે

ગુરુતલ્પાદિપાપેભ્યો મુચ્યન્તે નાત્ર સંશયઃ ।
તત્ર સ્નાત્વા પૂર્વભાગે શાલગ્રામં દદાતિ યઃ

જ્ઞાનદ્વારા મોક્ષમેતિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ।
દધિવામનમૂર્તેશ્ચ દાનં તત્ર સુદુર્લભમ્

બદરીફલમાત્રં તુ વતુલં નીલવર્ણકમ્ ।
પ્રસન્નવદનં સૂક્ષ્મં સુસ્નિગ્ધં કન્યકે શુભે

ચક્રદ્વયસમાયુક્તં ગૌપૂરૈઃ પઞ્ચભિર્યુતમ્ ।
ચાપબાણસમાયુક્તમનતં કુણ્ડલાકૃતિમ્

વનમાલ સુખયુતં મૂર્ધ્નસાહસ્રસંયુતમ્ ।
રૌપ્યબિન્દુસમાયુક્તં સવ્યે ભદ્રાર્ધમાત્રકમ્

ચન્દ્રેણ સહિતં દેવિ દધિવામનમુચ્યતે ।
એતાદૃશં કલૌ નૄણાં દુર્લભં બહુભાગ્યદમ્ ।
લક્ષ્મીનારાયણસમાં તાં મૂર્તિં વિદ્ધિ ભામિનિ

સુદુર્લભં તસ્ય મૂર્તેશ્ચ દાનં તચ્ચન્દ્રતીર્થે શ્રવણં દુર્ઘટં ચ ।
સમ્યક્ સ્વરૂપં દધિવામનસ્ય સુદુર્ઘટં શ્રવણં વૈષ્ણવાચ્ચ

તત્ર સ્નાત્વા વામનસ્ય સ્વરૂપશ્રવણાદ્વિદુર્દાનફલં સમં ચ ।
દશહસ્તપ્રમાણં તુ ચન્દ્રતીર્થમુદાહૃતમ્

મધ્યાહ્ને દુર્લભં સ્નાનં નૃણાં તત્ર સુમઙ્ગલે ।
તત્ર સ્થિત્વા ધન્યનરઃ સદા ભજતિ વૈ હરિમ્

વરાહમૂર્તિદાનં તુ શાલગ્રામસ્ય દુર્લભમ્ ।
જંબૂફલપ્રમાણં તુ એતદ્વૈ કુક્કુટાણ્ડવત્

વદનં વલયાકારં પ્રમાણં ચણકાદિવત્ ।
દેવસ્ય વામભાગે ચ મધ્યદેશં વિહાય ચ

ચક્રદ્વયસમાયુક્તંમૂર્ધદેશે ચ ભામિનિ ।
સુવર્ણબિન્દુના યુક્તં ભૂવરાહાખ્યમુચ્યતે

પૂજાં કૃત્વા ભૂવરાહસ્ય મર્તેર્દાનં દત્ત્વા શ્રવણં ચાપિ કૃત્વા ।
તત્ર સ્થિતં ભૂવરાહં ચ દૃષ્ટ્વા સ વૈ નરઃ કૃતકૃત્યો હિ લોકે

તત્ર સ્નાત્વા ભૂવરાહસ્ય મર્તેઃ શૃણોતિ યો લક્ષણં સમ્યગેવ ।
સ તેન પુણ્યં સમુપૈતિ દેવિ સ મુક્તિભાઙ્ નાત્ર વિચાર્યમસ્તિ

ઈશાનકોણે શ્રીનિવાસસ્ય દેવિ રૌદ્રં તીર્થં પરમં પાવનં ચ ।
તત્ર સ્થિત્વા રુદ્રદેવો મહાત્મા પૂજાં કરોતિ શ્રીનિવાસસ્ય નિત્યમ્

હસ્તાષ્ટકં તત્પ્રમાણં વદન્તિ તત્ર સ્નાનં વૈષ્ણવૈઃ કાર્યમેવ ।
તત્ર સ્નાત્વા પ્રયતો વૈ મુરારેઃ કથાં દિવ્યાં શૃણુયાદાદરેણ ।
સ્નાનં પાનં તત્ર દાનં ચ કુર્યાલ્લક્ષ્મીનૃસિંહપ્રીયતે દેવિ નિત્યમ્3,26.76 ॥
બદરીફલમાત્રં ચ વર્તુલં બિન્દુસંયુતમ્

દેવસ્ય વામભાગે તુ ચક્રદ્વયસમન્વિતમ્ ।
સુવર્ણરેખાસંયુક્તં કિઞ્ચિદ્રક્તસમન્વિતમ્

વૈશ્યવર્ણં સવદનં પદ્મરેખાદિચિહ્નિતમ્ ।
લક્ષ્મીનૃસિંહં તં વિદ્ધિ ભુક્તિમુક્તિપ્રદાયકમ્

એતા દૃશં ગણ્ડિકાયાઃ શિલાયા મૂર્તેર્દાનં દુર્ઘટં વિદ્ધિ વીન્દ્ર ।
તત્ર સ્નાત્વા શ્રીનૃસિંહસ્વરૂપં લક્ષ્મીપતેઃ શૃણુયાદ્ભક્તિયુક્તઃ

મૂર્તેર્દાનાત્ફલમાપ્નોતિ દેવિ સત્યંસત્યં નાત્ર વિચાર્યમસ્તિ

ઈશાનશક્રયોર્મધ્યે બ્રહ્મતીર્થમુદાહૃતમ્ ।
દુર્લભં માનુષાણાં તુ સ્નાનં સર્વાર્થસાધકમ્

શાલગ્રામસ્ય દાનં તુ દુર્લભં તત્ર વૈ નૃણામ્ ।
લક્ષ્મીનારાયણસ્યૈવ મૂર્તેર્દાનં સુદુર્લભમ્

સ્થલમૌદુંબરસમં તત્પ્રમાણમુદાહૃતમ્ ।
છત્ત્રાકારં વર્તુલં ચ પ્રસન્નવદનં શુભમ્

ચણકપ્રદેશમાત્રં ચ વદનં સમુદાહૃતમ્ ।
સવ્યે દક્ષિણપાર્શ્વે ચ સમયોઃ પુષ્કલાન્વિતમ્

ગોયૂથવત્સવર્ણં ચ ચતુશ્ચક્રસમન્વિતમ્ ।
ગોખુરૈશ્ચ સમાયુક્તં સુવર્ણકિણસંયુતમ્

વનમાલાભિસંયુક્તં વજ્રપુઙ્ખૈશ્ચ સંયુતમ્ ।
એતાદૃશીં દરેર્મૂર્તિ લક્ષ્મીનારાયણં વિદુઃ

કલૌ નૃણાં તસ્ય લાભો દુર્લભઃ સંસ્મૃતો ભુવિ ।
દાનં ચ સુતરાં દેવિ દર્લભં કિં વદામિ તે

બ્રહ્મતીર્થે ચ સંસ્નાય શ્રોતવ્યા વૈ હરેઃ કથા ।
ગણ્ડિકાયાઃ શિલાયાશ્ચ લક્ષ્મીનારાયણસ્ય તુ

લક્ષણં યો વિજાનાતિ તદા તત્સદૃશં ફલમ્ ।
પ્રાપ્નોત્યેવ ન સંદેહો નાત્ર કાર્યા વિચારણા

શ્રીનિવાસસ્ય તીર્થસ્ય પૂર્વે સ્યાદિન્દ્રતીર્થકમ્ ।
શ્રીનિવાસસ્ય પૂજાં તુ કર્તુમાસ્તે શચીપતિઃ

શાલગ્રામશિલાદાનં કર્તવ્યં શ્રોત્રિયાયવૈ ।
શાલગ્રામશિલાદાનં હત્યાકોટિવિનાશનમ્

તસ્મિંસ્તીર્થે તુ યો દેવિ સીતારામશિલાભિધામ્ ।
દદાતિ ભૂતલે ભદ્રે ભૂપતેઃ સદૃશો ભવેત્

સીતારામશિલા દેવિ દ્વિવિધા સંપ્રકીર્તિતા ।
પઞ્ચચક્રયુતા કાચિત્ષટ્રચક્રેણ ચ સંયુતા

તત્રાપિ ષટ્રચક્રયુતા હ્યુત્તમા સંપ્રકીર્તિતા ।
પઞ્ચચક્રયુતાયાશ્ચ ફલં દ્વિગુણમીરિતમ્

કુક્કુટાણ્ડપ્રમાણં ચ સુસિગ્ધં નીલવર્ણકમ્ ।
વદનત્રયસંયુક્તં સટ્ચક્રૈઃ કેસરૈર્યુતમ્

સ્વર્ણરેખાસમાયુક્તં ધ્વજવજ્રાઙ્કુશૈર્યુતમ્ ।
એતાદૃશં તુ વૈ ભદ્રે સીતારામાભિધં સ્મૃતમ્

વદનેવન્દને દેવિ સીતારામસ્ય કોશકમ્ ।
દુર્લભં તુ કલૌ નૄણાં સ્વસામ્રાજ્યપ્રદં શુભમ્

ઇન્દ્રતીર્થે મહાદેવિ સીતારામ ભિધાશિલા ।
યા તદ્દાનં દુર્લભં તન્નાલ્પસ્ય તપસઃ ફલમ્

દાનસ્ય શક્ત્યભાવે તુ શ્રોતવ્યં લક્ષણં હરેઃ ।
શાલગ્રામ શિલાદાનાદ્યત્ફલં તત્ફલં લભેત્

આગ્નેયકોણે શ્રીનિવાસસ્ય દેવિ તીર્થં ત્વાસ્તે વહ્નિસંજ્ઞં સુશસ્તમ્ ।
સ વહ્નિદેવઃ શ્રીનિવાસસ્ય પૂજાં કર્તું હ્યાસ્તે સર્વદા તીર્થમધ્યે

યો વા તીર્થે વહ્નિસંજ્ઞે ચ દેવિ ભક્ત્યા સ્નાનં કુરુતે ઽજં સ્મરન્હિ ।
જ્ઞાનદ્વારા મોક્ષમાપ્નોતિ દેવિ તત્ર સ્નાનં દુર્લ્લભં વૈ નૃણાં ચ

જ્ઞાત્વા સ્નાનં દુષ્કરં તીર્થરાજે ભક્તિસ્તસ્મિન્દુર્લ્લભા ચૈવ દેવિ ।
શાલગ્રામે તચ્છિલાયાશ્ચ દાનં સુદુર્લભં વાસુદેવાભિધાયાઃ

હ્રસ્વં તથા વર્તુલં નીલવર્ણં સૂક્ષ્મં મુખં મુખચક્રં સુશુદ્ધમ્ ।
સુવેણુયુક્તં વાસુદેવાભિધેયં દાનં કલૌ દુર્લભં તસ્ય ભદ્રે

દાને તસ્યાઃ શક્ત્ય ભાવે ચ દેવિ સ્નાત્વા તીર્થે વાસુદેવાભિધસ્ય ।
સમ્યક્ શ્રાવ્યં લક્ષણં વૈ શિલાયાસ્તયોસ્તુલ્યં ફલમાહુર્મહાન્તઃ

દક્ષિણે શ્રીનિવાસસ્ય યમતીર્થં ચ સંસ્મૃતમ્ ।
તત્રાસ્તે યમરાજસ્તુ પૂજાં કર્તું હરેઃ સદા

તત્ર સ્નાનં ચ દાનં ચાપ્યક્ષયં પરમં સ્મૃતમ્ ।
શાલગ્રામશિલાદાનં કાર્યં તત્ર મહામુને

પટ્ટાભિરામસંજ્ઞાયાઃ શિલાયા દાનમિષ્યતે ।
તચ્ચૂતફલવત્સ્થૂલં વદનત્રયસંયુતમ્

શિરશ્ચક્રેણ રહિતં સપ્તચક્રૈઃ સમન્વિતમ્ ।
નીલવર્ણં સ્વર્ણરેખં ગોશુરાદ્યૈઃ સમન્વિતમ્

પટ્ટવર્ધનરામં તુ દુર્લભં બહુભાગ્યદમ્ ।
પટ્ટવર્ધનરામં તુ યો દદાતિ ચ તત્ર વૈ ।
પટ્ટાભિષિક્તો ભવતિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા

શ્રીનિવાસસ્ય નૈરૃત્યે નૈરૃતં તીર્થમુત્તમમ્ ।
આસ્તે હિ નિરૃતિસ્તત્ર પૂજાં કુર્તું ચ સર્વદા

તત્ર સ્નાનં પ્રકર્તવ્યં પુનર્જન્મ ન વિદ્યતે ।
શાલગ્રામશિલાયાશ્ચઃ પુરુષોત્તમસંજ્ઞિકામ્

મૂર્તિં દદાતિ યો મર્ત્યઃ સ યાતિ પરમાં ગતિમ્ ।
ઔદુંબરફલાકારં પ્રસન્નવદનં શુભમ્

ચક્રદ્વ્યસમાયુક્તં શિરશ્ચક્રસમન્વિતમ્ ।
સુવર્ણબિન્દુસંયુક્તં વજ્રાઙ્કુશસમાન્વતમ્

તન્મૂર્તિદાનં દુર્લભં તત્ર દેવઃ પ્રીણાતિ યસ્માચ્છ્રીનિવાસો મહાત્મા ।
યદા દાનં દુર્ઘટં સ્યાચ્ચ દેવિ તદા શ્રોતવ્યં લક્ષણં તસ્ય મૂર્તેઃ

પાશિનૈરૃતયોર્મધ્યે શેષતીર્થં પરં સ્મૃતમ્ ।
તત્ર સ્નાત્વા શેષમૂર્તિં પ્રદદાતિ દ્વિજાતયે

સ યાતિ પરમં લોકં પુનરાવૃત્તિવર્જિતમ્ ।
ઔદુંબરફલાકારં કુણ્ડલાકૃતિમેવ ચ

શેષવદ્વદનં તસ્ય તસ્મિંશ્ચક્રદ્વયં સ્મૃતમ્ ।
ફલં તમેકચક્રેણ સંયુતં વલ્મિકાન્વિતમ્

કિઞ્ચિદ્વર્ણસમાયુક્તં શેષમૂર્તિ મતિસ્ફુટમ્ ।
સુપ્તા પ્રબુદ્ધા દ્વિવિધા શેષમૂર્તિરુદાહૃતા

ફણોન્નતા પ્રબુદ્ધા સ્યાત્સપ્તલક્ષફણાન્વિતા ।
તત્રાપિ દુર્લભા સુપ્તા મહાભાગ્યકરીસ્મૃતા

ઇહ લોકે પરત્રાપિ મોક્ષદા નાત્ર સંશયઃ ।
નવચક્રાદુપક્રમ્ય વિંશત્યન્તં ચ યત્ર સઃ

અનન્ત ઇતિ વિજ્ઞેયો હ્યનન્તફલદાયકઃ ।
વિશ્વંભરઃ સ વિજ્ઞેયો વિંશત્યૂર્ધ્વં વરાનને

તત્રાપિ કેસરૈશ્ચૈક્રર્લક્ષણૈશ્ચ સમન્વિતમ્ ।
કલૌ તુ દુર્લભં નણાં તદ્દાનં ચાતિદુર્લભમ્

સ્નાનં કૃત્વા શેષતીર્થે વિશુદ્ધેનૈવ ચેતસા ।
એતેષાં લક્ષણં શ્રુત્વા પ્રયાતિ પરમાં ગતિમ્

તતઃ પરં મહાભાગે વારુણં તીર્થમુત્તમમ્ ।
તત્રાસ્તે વરુણો દેવઃ પૂજાં કર્તું હરેઃ સદા

તત્ર સ્નાનં પ્રકર્તવ્યં દાતવ્યં દાનમુત્તમમ્ ।
શિશુમારં ચ મત્સ્યં ચ ત્રિવિક્રમમથાપિ વા ।
દાતવ્યં ભૂતિકામેન તીર્થેસ્મિન્વિરવર્ણિનિ

જંબૂફલસમાકારા પુચ્છે સૂક્ષ્મા સબિન્દુકા ।
ચક્રત્રયા ચ વદને પુચ્છોપરિ સચક્રકા

શ્રીવત્સબિન્દુમાલાઢ્યા મત્સ્યમૂર્તિરુદાહૃતા ।
પુચ્છાદધશ્ચક્રયુતં શિશુમારમુદાહૃતમ્

વક્રચક્રયુતશ્ચેત્સ્યાત્ત્રિવિક્રમ ઉદાહૃતઃ ।
એતેષાં લક્ષણં શ્રુત્વા વારુણે તીર્થ ઉત્તમે

એતદ્દાનફલં પ્રાપ્ય મોદતે વિષ્ણુમન્દિરે ।
પૂર્વૌક્તા મૂર્તયો યસ્મિન્ ગૃહે તિષ્ઠન્તિ ભામિનિ ।
ભાગીરથી તીર્થવરા સંનિધત્તે ન સંશયઃ

સ્વામિ પુષ્કરિણીસ્નાનં દુર્ઘટં તુ કલૌ નૃણામ્ ।
તત્ર સ્થિતાનાં તીર્થાનાં સ્નાનં ચાપ્યતિદુર્ઘટમ્

શાલગ્રામશિલાદાનં દુર્ઘટં ચ તથા સ્મૃતામ્ ।
સ્વામિપુષ્કરિણીતીરે કન્યાદાનં સુદુર્ઘટમ્

દુર્ઘટં કપિલાદાનં ભક્ષ્યદાનં સુદુર્ઘટમ્ ।
સ્વામિપુષ્કરિણીતીર્થે તીર્થેષ્વન્યેષુ ભામિનિ

સ્નાનં કુરુ યથાન્યા યં શય્યાદાનં તથા કુરુ ।
જૈગીષવ્યેન મુનિના ત્વેવમુક્તા ચ કન્યકા

સ્વામિપુષ્કરિણીસ્નાનં સા ચકાર ધૃતવ્રતા ।
તીર્થેષ્વેતેષુ સુસ્નાતા દાનં ચક્રે સુભામિની

ઉવાસ તત્ર સા દવી ત્રિઃ સપ્તકન્દિનાનિ ચ ।
સ્વામિપુષ્કરણીતીરમહિમાનં શૃણોતિ યઃ ।
સ યાતિ પરમાં ભક્તિં શ્રીનિવાસે જગન્મયે