ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 3.21

॥ 51 ॥
ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે ઉત્તરખણ્ડે તૃતીયાંશે બ્રહ્મકાણ્ડે ભદ્રાકૃતભગવત્પતિત્વપ્રાપકતપશ્ચર્યાદિનિરૂપણં નામ વિંશોધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 21
શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ।
કાલિન્દ્યા અપિ ચોત્પત્તિં પ્રવક્ષ્યામિ ખગેશ્વર ।
વિવસ્વાન્નામ સૂર્યોભત્તસ્ય પુત્રી વ્યજાયત

કાલિન્દીસંજ્ઞકા વીન્દ્ર યમુના યાનુજા સ્મૃતા ।
કૃષ્ણપત્નીત્વકામેન ચચાર તપ ઉત્તમમ્

તપ આલોચનં પ્રોક્તં તત્ત્વાનાં ચ વિનિર્ણયઃ ।
પૂર્વાર્જિતાનાં પાપાનામનુતાપસ્તપઃ સ્મૃતમ્

પ્રાયો નામ તપઃ પ્રોક્તં ચિત્તનિગ્રહ ઉચ્યતે ।
પ્રાયશ્ચિત્તમિતિ પ્રોક્તં ન તુ ક્ષૌરં ખગેશ્વર

અનુતાપયુતં ભૂતં તચ્છણુ ત્વં ખગેશ્વર ।
પૂર્વં ન જપ્તં દિવ્યમન્ત્રં મુકુન્દ તપ્તં સદા ક્લેશદાવાનલેન

ન વૈ સ્મૃતં હરિનામામૃતં ચ સદા સ્મૃતં હરિદોષાદિકં ચ ।
ન તુ સ્મૃતં હરિતત્ત્વામૃતં ચ સમ્યક્ શ્રુતં લોલવાર્તાદિકં ચ

ન પૂજિતં હરિપાદારવિન્દં સુપૂજિતાઃ પુત્રમિત્રાદિકાશ્ચ ।
ન વન્દિતં હરિપાદારવિન્દં સુવન્દિતો મિત્રપાદઃ સુઘોરઃ

ન દૃષ્ટં વૈ ધૂપધૂમ્રૈરુપેતં હરેર્વક્રં કુન્તલૈઃ સંવૃતં ચ ।
પુત્રાદિકં લાલિતં વૈ મુકુન્દ ન લાલિતં તવ વક્રં મુરારે

સુલાલિતં ભૂષણૈઃ પુત્રમિત્રં ન લાલિતં સર્વપાપાપહારિ ।
ન ભુક્તં વૈ હરિનૈરવેદ્યશેષં મિત્રાલયે ષડ્રસાન્નં ચ ભુક્તમ્

સુપુષ્પગન્ધા નાર્પિતા તે મુરારે સમર્પિતાઃ પુત્રમિત્રાદિકેભ્યઃ ।
સન્તપ્તોહં પુત્રમિત્રાદિકેષુ કદા દ્રક્ષ્યે તવ વક્ત્રં મુકુન્દ

અવૈષ્ણવાન્નૈઃ શિગ્રુશાકાદિકૈશ્ચ હ્યનર્પિતાન્નૈશ્ચ તથાપ્યસંસ્કૃતૈઃ ।
તથાપ્યભક્ષ્યૈ રસના ચ દગ્ધા કદા દ્રક્ષ્યે તવ વક્ત્રં મુકુન્દ

અષ્ટાક્ષરીપૂજયા દિવ્યતીર્થૈર્વિષ્ણોઃ પુરા ભ્રામિતૈઃ શઙ્ખતીર્થૈઃ ।
ન પાવિતં મચ્છરીરં મુરારે કદા દ્રક્ષ્યે તવ વ ક્ત્રં મુકુન્દ

અનર્પિતૈર્ગન્ધપુષ્પાદિકૈશ્ચ અનર્પિતૈર્ભૂષણૈર્વસ્ત્રજાતૈઃ ।
અવૈષ્ણવાનાં દિગ્ધગન્ધાદિદોષૈર્ગાત્રં દગ્ધં કદા હ્યુદ્ધરિષ્યે મુકુન્દ

દગ્ધૌ ચ પાદૌ મમ વાસુદેવ ન ગચ્છન્તૌ ક્ષેત્રપથં હરેશ્ચ ।
નેત્રે ચ દગ્ધે મમ સર્વદાપિ નાલોકિતં તવ દેવ પ્રતીકમ્

દગ્ધૌ ચ હસ્તૌ મમ વાસુદેવ ન પૂજિતં તવ વિષ્ણોઃ પ્રતીકમ્ ।
મયા કૃતં પાપજાતં મુરારે કદા દ્રક્ષ્યે તવ વક્રં મુકુન્દ

મદીયદોષાન્ગણયન્ન પૂર્ણ દયાં કુરુ ત્વં સુદ્ધદાસ્યાન્મુકુન્દ ।
યાવન્તિ લોમાનિ મદીયગાત્રે સંતિ પ્રભો સર્વદોર્ષર્વિદૂર

તાવન્તિ પાપાનિ મદીયગાત્રે કદા દ્રક્ષ્યે તવ વક્ત્રં મુકુન્દ ।
અનન્તદેહે પતિપુત્રૈર્ગૃહૈશ્ચ મિત્રૈર્ધનૈઃ પશુભૃત્યાદિકૈશ્ચ

સુખં નાપ્તં હ્યપુમાત્રં મુકુન્દ સેવા મુક્તા તવ દેવસ્ય વિષ્ણોઃ ।
ઇતઃ પરં પુત્રમિત્રાદિકં ચ યાસ્યે નાહં તવ દાસી ભવામિ

યેયે બ્રૂયુઃ પુત્રમિત્રાદિકૈશ્ચ સમ્યક્ સુખં જાયતે મર્ત્યલોકે ।
તેષામાસ્યે મૂત્રવિષ્ઠાદિકં ચ સમ્યક્ સદા પતિતં ચેતિ જાને

મિત્રાદીનાં યત્કૃતં દ્રવ્યજાતં વૃથા ગતં મલરૂપં ચ જાતમ્ ।
સદ્વૈષ્ણવાનાં યત્કૃતં દ્રવ્યજાતં હરિપ્રાપ્તેઃ કારણં સ્યાત્સદૈવ

એતાદૃશં તત્તુ જાતં મુકુન્દ અલં હ્યલં તેન દુઃખં ચ ભુક્તમ્ ।
સંગં દત્તાત્સજ્જનાનાં સદા ત્વં વિના ચ ત્વં દુર્જનાનાં ચ સંગાત્

સંગૈઃ સદા દુર્જનાનાં મુરારે ગાત્રં દગ્ધં ન વિરાગેણ યુક્તમ્ ।
એતાદૃશાહં કાં ગાતિં વા મુકુન્દ યાસ્યે ન જાને દયયા માં ચ પાહિ

એતાદૃશો હ્યનુતાપઃ ખગેન્દ્ર પ્રાયશ્ચિત્તં ન ચ ક્ષૌરાદિકં ચ ।
ભાનોઃ કન્યા હ્યનુતાપં ચ કૃત્વા વિચારયામાસ હરેઃ સુતત્ત્વમ્

સર્વોત્તમો હરિરેકઃ સદૈવ યતઃ પૂર્ણઃ સર્વગુણૈસ્તતશ્ચ ।
સૃષ્ટૌ યસ્માજ્જયતે વિશ્વજાતમતો હરિઃ સર્વગુણૈશ્ચ પૂર્ણઃ

યો દેવાનામાદ્ય અકાર એવ યતો બ્રહ્માદ્યા નૈવ પૂર્ણાઃ સમસ્તાઃ ।
લક્ષ્મીપ્રસાદાચ્ચિરપુણ્યેન જાતો યથાયોગ્યં પૂર્ણગુણો વિરિઞ્ચઃ

ન લક્ષ્મીવદ્ગુણપૂર્ણો વિરિઞ્ચો ન વિષ્ણુવદ્ગુણપૂર્ણા રમાપિ ।
ન વાયુવદ્ભારતી ચાપિ પૂર્ણા ન શેષવદ્વારુણી ચાપિ પૂર્ણા

ન વૈ રુદ્રવત્પાર્વતી પૂર્ણરૂપા હ્યન્યેપ્યેવં નૈવ પૂર્ણાઃ સદૈવ ।
આલોચનામેવમેષા હિ કૃત્વા તપશ્ચક્રે યમુનાયાશ્ચ તીરે

તદાચાહં યમુનાયાશ્ચ તીરં પાર્થેન સાકં મૃગયાં ગતઃ ખગ ।
દૃષ્ટ્વા ચ તાં તત્ર તપશ્ચરન્તીં તદાબ્રુવં મત્સખાયં ચ પાર્થમ્

હે પાર્થ શીઘ્રં વ્રજ કન્યાસમીપં ત્વં પૃચ્છ કસ્માદત્ર તપઃ કરોષિ ।
એવં પ્રોક્તસ્તત્સમીપં સ ગત્વા પૃષ્ટ્વા ચૈતત્કારણં શીઘ્રમેવ

આગત્ય મામવદત્ફાલ્ગુનોયં સર્વં વૃત્તાંન્તં ત્વસૌ મત્સમીપે ।
તતસ્ત્વહં સુમુહૂર્તે ચ તસ્યાઃ પાણિગ્રહં કૃતવાંસ્તત્ર સમ્યક્

તસ્યાશ્ચ તાપાત્સંતતં મદ્વિચારાત્પ્રસન્નોહં સતતં સુપ્રસન્નઃ ।
પૂર્ણાનન્દે રમમાણાસ્ય નિત્યં તયા ચ મે કિં સુખંસ્યાત્ખગેન્દ્ર

મયા વિવાહોનુગ્રહાર્થં હિ તસ્યા અઙ્ગીકૃતો ન તુ સૌખ્યાય વીન્દ્ર ।
તથા વક્ષ્યે લક્ષ્મણાયાશ્ચ રૂપં પાણિગ્રાહે કારણં ચાપિ વીન્દ્રા

શૃણુષ્વ તત્તવ વક્ષ્યામિ ગોપ્યં સચ્છિષ્યકે નાસ્તિ ગોપ્યં ગુરોશ્ચ