ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 3.15

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે ઉત્તરખણ્ડે તૃતીયાંશે બ્રહ્મકાણ્ડે વૈશ્વદેવાર્થકસારાસારવસ્તુવિવેકો નામ ચતુર્દશોધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 15
શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ।
અથાવતા રાન્પુરુષાખ્યો હરિશ્ચ ગતો ધ્યાનં કર્તુમીશો મહાત્મા ।
પ્રાદુર્બભૂવાખિલસદ્ગુણાર્ણવઃ સ એવ વિષ્ણુઃ સ ચ બીજભૂતઃ

યો બીજભૂતઃ પુરુષાખ્ય વિષ્ણુઃ સ એવાભૂદ્વાસુદેવો મહાત્મા ।
સૃષ્ટિં કર્તું પુરુષાખ્યસ્ય વાયોર્માયાખ્યાયાં મૂલરૂપો યથાઽસ

યો વાસુદેવસ્તુ સ એવ જાતઃ સંકર્ષણાખ્યો ખિલસદ્ગુણાત્મા ।
સૃષ્ટિં કર્તું સૂત્રભૂતસ્ય વાયોર્જયાખ્યાયં પૂર્ણસંવિત્પરાત્મા

સ એવં સંકર્ષણનામધેયઃ પ્રદ્યુમ્નનામા ચ સ એવ વિશ્રુતઃ ।
સરસ્વતીભારતીસર્જનાર્થં સ એવ દેવ્યા મૂલરૂપો બભૂવ

સૃષ્ટ્વા યુક્તં ષોડશભિઃ કલાભિર્મહત્તત્ત્વં સૂક્ષ્મરૂપં સ એવ ।
સાહઙ્કારં ક્રીડયામાસ દેવઃ શૃણુ ત્વં વૈ ષોડશાખ્યાઃ કલાશ્ચ

ભૂતાનિ કર્મેન્દ્રિયપઞ્ચકાનિ જ્ઞાનેન્દ્રિયાણીહ તથા મનશ્ચ ।
તતો બભૂવ હ્યનિરુદ્ધસંજ્ઞકો જીવાંશ્ચ સંગૃહ્ય સુપૂર્ણશક્તિઃ

સોયં વિરિઞ્ચ્યાદિસમસ્તદેવાન્ સ્થૂલેન દેહેન સસર્જ નાથઃ ।
તથા સ વિષ્ણુઃ પુરુષાભિધસ્તુ સનત્કુમારત્વમવાપ વીન્દ્ર

અનન્યસાધ્યં બ્રહ્મચર્યં ચ કર્તું દશેન્દ્રિયાણાં શોષણાર્થં સદૈવ ।
સનન્દનાદૌ પઠિતઃ કુમારસ્તસ્માન્નાન્યો નાત્ર વિચાર્યમસ્તિ

સ એવ વિષ્ણુઃ સૂકરત્વં હ્યવાપ ક્ષોપણીમુદ્ધર્તું દૈત્યવપુર્નિહન્તુમ્ ।
હિરણ્યાક્ષં સજ્જનાનાં ખગેન્દ્ર તથા ભૂમેઃ સ્થાપનાર્થં ચ દેવઃ

તતો હરિર્મદ્વિદાસત્વમાપાનૃષેર્ભાર્યાયાં યામિન્યાં યો મહાત્મા ।
તત્રાવતારે પઞ્ચરાત્રં સમગ્રમુપાદેષ્ટું નાપ દાનં સ્વતન્ત્રઃ

સ એવ વિષ્ણુઃ સમભૂદ્બ્રદર્યાં નારાયણાખ્યઃ શમલાપહશ્ચ ।
તપસ્તપ્તું શિક્ષયિતું ત્વૃષીણાં તિરસ્કર્તું હ્યપ્સરસાં સહસ્રમ્

તતો હરિઃ કપિલત્વં હ્યવાપ્ય તિરોહિતાન્કાલબલેન તત્ત્વાન્ ।
ચતુર્વિશતિં સંશયં ચોદ્ધરિષ્યન્નુપાદિશચ્ચાસુરયે મહાત્મા

સ એવ દતઃ સમભૂદ્રમેશોનસૂયાયામત્રિરૂપઃ પરાત્મા ।
આન્વીક્ષિકિં નામ સુતર્કવિદ્યામલર્કનામ્ને પ્રદદાત્તાં મહાત્મા

સ એવ વંશેપ્યભવદ્રવેશ્ચ આકૂત્યાં યઃ સચ્ચિદાનન્દરૂપઃ ।
સ્વાયંભુવં યત્તુ મન્વન્તરં ચ દેવૈઃ સાકં પાલયામાસ વીન્દ્ર

સ એવ વિષ્ણુઃ સ ઉરુક્રમોભૂદાગ્નીધ્રપુત્ર્યાં મેરુદેવ્યાં ચ નાભેઃ ।
વિદ્યારતાનાં માનિનાં સર્વદૈવમત્યાશ્ચર્યં દર્શયિતું ચ વીન્દ્ર

તતો હરિર્જગૃહે કૂર્મરૂપં સુરાસુરાણામુદધિં વિમથ્નતામ્ ।
પૃષ્ઠે ધર્તું મન્દરં પર્વતં ચ બ્રહ્માણ્ડં વા ધર્તુમીશો મહાત્મા

તતો હરિઃ પ્રાદુરભૂન્મહાત્મા ધન્વન્તરિર્નામ હરિન્મણિદ્યુતિઃ ।
અપથ્યદોષાન્પરિહર્તુમેવ હસ્તે ગૃહીત્વા પૂર્ણકુભં સુધાભિઃ

તતો હરિર્જગૃહે શ્રીવપુશ્ચ યન્મોહિનીતિ પ્રવદન્તિ લોકે ।
ઉદ્વૃત્તાનાં દિતિજાનાં મહાત્મા સમ્યક્તેષાં વઞ્ચયિતું હરિર્બલમ્

તતો હરિઃ પ્રાદુરભૂન્મહાત્મા નૃસિંહનામા ભગવાનનન્તઃ ।
દૈત્યો હિરણ્યકશિપુશ્ચ તથોરુદેશે સંસ્થાપિતઃ કરજૈર્દારિતશ્ચ

તતો હરિર્ભગવાન્વામનોભૂદદિત્યાં વૈ કશ્યપાદ્દવદેવઃ ।
ઇન્દ્રાયેદં દાતુકામઃ ખગેન્દ્ર તદર્થં વૈ પાવિતું સોવિતું ચ

તતો હરિર્જમદગ્નેઃ સુતોભૂલ્લોકે સર્વે પર્શુરામં વદન્તિ ।
બ્રહ્મદ્વિષાં ક્ષત્રિયાણાં ચ વીન્દ્ર ભૂમિં નિઃ ક્ષત્રાં કર્તુકામો મહેશઃ

તતોભવદ્વ્યાસરૂપી સ વિષ્ણુશ્ચતુર્વારં રાઘવાસ્યાપિ પૂર્ણઃ ।
પરાશરાત્સત્યવત્યાં બભૂવ પૈલાદિભિર્વેદભાગાંશ્ચ કર્તુમ્

તતો હરી રઘુવંશેવતીર્ણઃ કૌસલ્યાયાં રાઘવઃ સૂર્યવંશે ।
સમુદ્રાદોર્વિગ્રહં કર્તુમીશો હં તું ભૂમ્યાં રાવણાદીંશ્ચ વીન્દ્ર

તતો હરિર્વ્યાસરૂપી બભૂવ અષ્ટાવિંશે દ્વપરે જ્ઞાનરૂપી ।
પરાશરાત્સત્યવત્યાં મહાત્મા સ્વયં વેદાન્ સંવિભક્તું ચ દેવઃ

તતો હરિઃ કૃષ્ણરૂપી બભૂવ દેવક્યાં વૈ વસુદેવાત્સ વિષ્ણુઃ ।
કંસાદીન્વૈ નિતરાં હન્તુકામઃ સમ્યક્પાતું પાણ્ડવાંશ્ચાપિ વીન્દ્ર

તતઃ કલૌ સંપ્રવૃત્તે હરિસ્તુ સંમોહનાર્થં ચાસુરાણાં ખગેન્દ્ર ।
નામ્ના બુદ્ધો કીકટેષુ પ્રજાતો વેદપ્રમાણં નિરાકર્તુમેવ

તતો હરિઃ કલ્કિસંજ્ઞશ્ચ વીન્દ્ર ઉત્પત્સ્યતે યુગયોર્મધ્યસંધૌ ।
દસ્યુપ્રાયાન્ભૂમિપાન્વૈ નિહન્તું નામ્ના હરિર્વિષ્ણુગુપ્તસ્ય ગેહે

કેશવાદ્યાશ્ચતુર્વિંશતિર્વૈ સંકર્ષણાદયઃ ।
વિશ્વાદય સહસ્રં ચ પરાદ્યા અમિતાઃ સ્મૃતાઃ

અવતારા હ્યસંખ્યાતા વિષ્ણોર્નારાયણસ્ય ચ ।
સ્વયં નારાયણાસ્તે તે નાણુમાત્રં વિભિદ્યતે

બલતોરૂપતશ્ચાપિ ગુણતશ્ચ કથઞ્ચન ।
અનન્તોનન્તગુણતઃ પૂર્ણો વિષ્ણુર્ન ચાન્યથા