ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 2.8

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે ઉત્તરખણ્ડે દ્વિતીયાંશે ધર્મકાણ્ડે શ્રીકૃષ્ણગરુડસંવાદે પ્રેતકલ્પે પઞ્ચપ્રેતોપાખ્યાનં નામ સપ્તમો ઽદ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 8
ગરુડ ઉવાચ ।
સ્વામિન્કસ્યાધિકારો ઽત્ર સર્વ એવૌર્ધ્વદેહિકે ।
ક્રિયાઃ કતિવિધાઃ પ્રોક્તા વદૈતત્સર્વમેવ મે

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ।
પુત્રઃ પૌત્રઃ પ્રપૌત્રો વા તદ્ભ્રાતા ભ્રાતૃસન્તતિઃ ।
સપિણ્ડસન્તતિર્વાપિ ક્રિયાર્હાઃ ખગ જ્ઞાતયઃ

તેષામભાવે સર્વેષાં સમાનોદકસન્તતિઃ ।
કુલદ્વયે ઽપિ ચોચ્છિન્ને સ્ત્રીભિઃ કાર્યાઃ ક્રિયાઃ ખગ

ઇચ્છયોચ્છિન્નબન્ધશ્ચ કારયેદવનીપતિઃ ।
પૂર્વાઃ ક્રિયા મધ્યમાશ્ચ તથા ચૈવોત્તરાઃ ક્રિયાઃ

પ્રતિસંવત્સરં પક્ષિન્નેકોદ્દિષ્ટવિધાનતઃ ।
શ્રાદ્ધં તત્ર પ્રકર્તવ્યં ફલં તસ્ય શૃણુષ્વ મે

બ્રહ્મેન્દ્રરુદ્રનાસત્યસૂર્યાગ્નિવસુમારુતાન્ ।
વિશ્વેદેવાન્પિતૃ ગણાન્વયાંસિ મનુજાન્પશૂન્

સરીસૃપાન્માતૃગણાન્યચ્ચાન્યદ્ભૂતસંજ્ઞિતમ્ ।
શ્રાદ્ધં શ્રદ્ધાન્વિતઃ કુર્વન્પ્રીણયત્યખિલં જગત્

તે તૃપ્તાસ્તર્પયન્ત્યેનં પુત્રદારધનૈસ્તથા ।
અધિકારઃ ક્રિયાભેદઃ સમાસાત્તે નિરૂપિતઃ

ગરુડ ઉવાચ ।
ઉક્તેષ્વેકો ઽપિ ચેન્ન સ્યાદધિકારી સુરોત્તમ ।
કર્તવ્યં કિં તદા વિષ્ણો પુરુષેણ વિજાનતા

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ।
અધિકારો યદા નાસ્તિ યદિ નાસ્તિ ચ નિશ્ચયઃ ।
જીવિતે સતિ જીવાય દદ્યાચ્છ્રાદ્ધંસ્વયં નરઃ

કૃતોપવાસઃ સુસ્નાતઃ કૃષ્ણાસઙ્ગઃ સમાહિતઃ ।
કર્તારમથ ભોક્તારં વિષ્ણું સર્વેશ્વરં યજેત્

સદક્ષિણાશ્ચ સતિલાસ્તિસ્ત્રશ્ચ જલધેનવઃ ।
નિવેદયેત્પિતૃભ્યશ્ચ સ્વધેતિ સુસમાહિતઃ

અગ્નયે કવ્યવાહનાય સ્વધા નમ ઇતિ સ્મરન્ ।
સોમાયત્વા પિતૃમતે સ્વધા નમ ઇતિ સ્મરન્

દક્ષિણેન તુ દદ્યાચ્ચ તૃતીયાં દક્ષિણાયુતામ્ ।
યમાયાઙ્ગિરસે ચાથ સ્વધા નમ ઇતિ સ્મરન્

તયોર્મધ્યે તુ નિઃ ક્ષિપ્ય વિપ્રાન્સંમન્ત્ર્ય ભો જયેત્ ।
પ્રથમામુત્તરે ન્યસ્ય દ્વિતીયાં દક્ષિણે ન્યસેત્

મધ્યે તૃતીયાં વિન્યસ્ય પશ્ચાદાવાહનાદિકમ્ ।
આવાહનાદિના પૂર્વં વિશ્વેદેવાન્પ્રપૂજ્યચ

વસુભ્યસ્ત્વામહં વિપ્ર રુદ્રેભ્યસ્ત્વામહં તતઃ ।
સૂર્યેભ્યસ્ત્વામહં વિપ્ર ભોજયામીતિ તાન્વદેત્

આવાહનાદિકં શેષં કુર્યાચ્ચ પિતૃશેષવત્ ।
સામ્યાં ધેનું તતો દદ્યાદ્વસૂદ્દેશં દ્વિજાય તુ

આગ્નેય્યાં ચાથ રૌદ્રાય યામ્યાં સૂર્યદ્વિજાય તુ ।
વિશ્વેભ્યશ્ચાથ દેવેભ્યસ્તિલપાત્રં નિવેદયેત્

સ્વસ્તીત્યેવ તથાક્ષય્યં જલં દત્ત્વાથ તાન્દ્વિજાન્ ।
વિસર્જયેત્સ્મરન્વિષ્ણું દેવમષ્ટાક્ષરં વિભુમ્

તતઃ કામં કુલેશાનીં શિવં નારાયણં સ્મરેત્ ।
ચતુર્દશ્યાં તતો ગચ્છેદ્યથાપ્રાપ્તાં સરિદ્વરામ્

વસ્ત્રાણિ લોહખણ્ડાનિ જિતં ત ઇતિ સંજપન્ ।
દક્ષિણાભિમુખો વહ્નિં જ્વાલયેત્તત્ર ચ સ્વયમ્

પઞ્ચાશતા કુશૈર્બ્રાહ્મીં કૃત્વા પ્રતિકૃતિં દહેત્ ।
હુત્વા શ્માશાનિકં હોમં પૂર્ણાહુત્યન્તમેવ હિ

નિરગ્રિમથ વા ભૂમિં યમં રુદ્રઞ્ચ સંસ્મરેત્ ।
હુત્વા પ્રાધાનિકે સ્થાને પશ્ચાદાવાહયેચ્ચ તમ્

શ્રપયેચ્ચાપરં વહ્નૌ મુદ્ગમિશ્રં ચરું તતઃ ।
તિલતણ્ડુલમિશ્રઞ્ચ દ્વિતીયં સપવિત્રકમ્

ઓં પૃથિવ્યૈ નમસ્તુભ્યમિતિ ચૈકં નિવેદયેત્ ।
ઓં યમાય નમશ્ચેતિ દ્વિતીયં તદનન્તરમ્

ઓં નમશ્ચાથ રુદ્રાય શ્માશાનપતયે નમઃ ।
તતો દીપ્તે સમિદ્ધે ઽગ્નૌ ભૂમૌ પ્રકૃતિદારુણે

સપ્તભ્યો યમસંજ્ઞેભ્યો દદ્યાત્સપ્ત જલાઞ્જલીન્ ।
યમાય ધર્મરાજાય મૃત્યવે ચાન્તકાય ચ

વૈવસ્વતાય કાલાય સર્વપ્રાણહરાય ચ ।
સ્વધાકારનમસ્કારપ્રણવૈઃ સહ સપ્તધા

અમુકામુકગૌત્રૈતત્તુભ્યમસ્તુ તિલોદકમ્ ।
પ્રદદ્યાદ્દશ પિણ્ડાંસ્તુ અર્ઘપુષ્પસમન્વિતાન્

ધૂપો દીપો બલિર્ગન્ધઃ સર્વેષામસ્તુ ચાક્ષયઃ ।
દશ પિણ્ડાંસ્તુ દાન્દત્ત્વા વિષ્ણોઃ સૌમ્યં મુખં સ્મરેત્

કુર્યાચ્ચ માસિકં માસિ સપિણ્ડીકરણં તતઃ ।
આશૌચાન્તે તતઃ કુર્યાદાત્મનો વા મરસ્ય તુ

કુર્યાદસ્થિરતાં જ્ઞાત્વા શક્ત્યારોગ્યધનાયુષમ્ ।
એતત્તે સર્વમાખ્યાતં જીવચ્છ્રાદ્ધં મયા ખગ