ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 2.5

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે ઉત્તરખણ્ડે પ્રેતકલ્પે શ્રીકૃષ્ણગરુડસંવાદે દહનવિધિકૃચ્છ્રલક્ષણદગ્ધાગમનરજસ્વલામરણવિધિપઞ્ચકમરણપ્રાયશ્ચિત્તનિરૂપણં નામ ચતુર્થો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 5
શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ।
એવં દગ્ધ્વા નરં પ્રેતં સ્નાત્વા કૃત્વા તિલોદકમ્ ।
અગ્રતઃ સ્ત્રીજનો ગચ્છેદ્વ્રજેયુઃ પૃષ્ઠતો નરાઃ

પ્રાશયેન્નિમ્બપત્રાણિ રુદન્તો નામપૂર્વકમ્ ।
વિધાતવ્યં ચાચમનં પાષાણોપરિ સંસ્થિતે

તે પ્રવિશ્ય ગૃહં સર્વે સુતાદ્યાશ્ચ સપિણ્ડકાઃ ।
ભવેયુર્દશરાત્રં વૈ યત આશૌચકં ખગ

ક્રીતલબ્ધાશનાઃ સર્વે સ્વપેયુસ્તે પૃથક્પૃથક્ ।
અક્ષારલવણાન્નાઃ સ્યુર્નિમજ્જેયુશ્ચ તે ત્ર્યહમ્

અમાંસભોજનાશ્ચાધઃ શયીરન્બ્રહ્મચારિણઃ ।
પરસ્પરં ન સંસ્પૃષ્ટા દાનાધ્યયનવર્જિતાઃ

મલિનાશ્ચાધોમુખાશ્ચ દીના ભોગવિવર્જિતાઃ ।
અઙ્ગસંવાહનં કેશમાર્જનં વર્જયન્તિ તે

મૃન્મયે પત્રજે વાપિ ભુઞ્જીરંસ્તે ચ ભાજને ।
ઉવાસન્તુ તે કુર્યુરેકાહમથ વા ત્ર્યહમ્

ગરુડ ઉવાચ ।
આશૌચિન ઇતિ પ્રોક્તમાશૌચસ્ય ચ વૈ પ્રભો ।
લક્ષણં કિં કિયત્કાલં ભાવ્યં વા તદ્યુતૈર્નરૈઃ

શૃકૃષ્ણ ઉવાચ ।
અપનોદ્યન્ત્વિદં કાલાદિભિરાશુ નિષેધકૃત્ ।
પિણ્ડાધ્યયનદાનાદેઃ પુઙ્ગતો ઽતિશયો હિ તત્

દશાહં શાવમાશૌચં સપિણ્ડેષુ વિધીયતે ।
જનને ઽપ્યેવમેવ સ્યાન્નિપુણં શુદ્ધિમિચ્છતામ્

જન્મન્યેકોદકાનાન્તુત્રિરાત્રાચ્છુદ્ધિરિષ્યતે ।
શાવસ્ય શેષાચ્છુધ્યન્તિ ત્ર્યહાદુદકદાયિનઃ

આદન્તજનનત્સદ્ય આ ચૌલાન્નૈશિકી સ્મૃતા ।
ત્રિરાત્રમા વ્રતાદેશાદ્દશરાત્રમતઃ પરમ્

આશૌચં તે સમાખ્યાતં સંક્ષેપાત્પ્રકૃતં બ્રુવે ।
જલં ત્રિદિવમાકાશે સ્થાપ્યં ક્ષીરઞ્ચ મૃન્મયે

અત્ર સ્નાહિ પિબાત્રેતિ મન્ત્રેણાનેન કાશ્યપ ।
કાષ્ઠત્રયે ગુણૈર્બદ્ધે પ્રીત્યૈ રાત્રૌ ચતુષ્પથે

પ્રથમે ઽહ્નિ તૃતીયે વા સપ્તમે નવમે તથા ।
અસ્થિસંચયનં કાર્યં દિને તદ્ગોત્રજૈઃ સહ

તદૂર્ધ્વમઙ્ગસંસ્પર્શઃ સપિણ્ડાનાં વિધીયતે ।
યોગ્યાઃ સર્વક્રિયાણાં ચ સમાનસલિલાસ્તથા

પ્રેતપિણ્ડં બહિર્દદ્યાદ્દર્ભમાત્રવિવર્જિતમ્ ।
પ્રાગુદીચ્યાં ચરું કૃત્વા સ્નાત્વા પ્રયતમાનસઃ

ભૂમાવસંસ્કૃતાનાં ચ સંસ્કૃતાનાં કુશેષુ ચ ।
નવભિર્દિવસૈઃ પિણ્ડાન્નવ દદ્યાત્સમાહિતઃ

દશમં પિણ્ડમુત્સૃજ્ય રાત્રિશેષે શુચિર્ભવેત્ ।
અસગોત્રઃ સગોત્રો વા યદિ સ્ત્રી યતિ વા પુમાન્

પ્રથમે ઽહનિ યો દદ્યાત્સ દશાહં સમાપયેત્ ।
શાલિના સક્તુભિર્વાપિ શાકૈર્વાપ્યથ નિર્વપેત્

પ્રથમે ઽહનિ યદ્દ્રવ્યં તદેવ સ્યાદ્દશાહિકમ્ ।
યાવદાશૌચમેકૈકસ્યાઞ્જલેર્દાનમુચ્યતે

યદ્વા યસ્મિન્દિને દાનં તસ્મિંસ્તદ્દિનસંખ્યયા ।
દશાહે ઽઞ્જલયઃ પક્ષિન્પઞ્ચાશદન્તિમે

દ્વિવૃદ્ધ્યા વા ભવેત્પક્ષિન્નઞ્જલીનાં શતં પુનઃ ।
યદાહિ ત્ર્યહમાશૌચં તદા વાઞ્જલયો દશ

ત્રયો ઽઞ્જલય એવં તુ પ્રથમે ઽહનિવૈ તદા ।
ચત્વારસ્તુ દ્વિતીયે ઽહ્નિ તૃતીયે સ્યુસ્ત્રયસ્તથા

શતાઞ્જલિ યદા પક્ષિન્નાદ્યે ત્રિંશત્તદાહનિ ।
ચત્વારિંશદ્દ્વિતીયે ઽહ્નિ ત્રિંશદહ્નિ તૃતીયકે

એવં જલસ્યાઞ્જલયો વિભાજ્યાઃ પક્ષયોર્દ્વયોઃ ।
સર્વેષુ પિતૃકાર્યેષુ પુત્રો મુક્યો ઽધિકારવાન્

પિણ્ડપ્રસેકસ્તૂષ્ણીઞ્ચ પુષ્પધૂપાદિકં તથા ।
દશમે ઽહનિ સમ્પ્રાપ્તે સ્નાનં ગ્રામાદ્વહિશ્ચરેત્

તત્ર ત્યાજ્યાનિ વાસાંસિ કેશશ્મશ્રુનખાનિ ચ ।
વિપ્રઃ શુધ્યત્યપઃ સ્પૃષ્ટ્વા ક્ષત્ત્રિયો વાહનં તથા

વૈશ્યઃ પ્રતોદં રશ્મીન્વા શૂદ્રો યષ્ટિં કૃતક્રિયઃ ।
મૃતાદલ્પવયોભિશ્ચ સપિણ્ડૈઃ પરિવાપનમ્

કાર્યન્તુ ષોડશી ષડ્ભિઃ પિણ્ડૈર્દશભિરૈવ ચ ।
પ્રથમા મલિના હ્યેતૈરાદશાહં મૃતેર્ભવેત્

દિનાનિ દશ યાન્ષિણ્ડાન્કુર્વન્ત્યત્ર સુતાદયઃ ।
પ્રત્યહં તે વિભજ્યન્તે ચતુર્ભાગૈઃ ખગોત્તમ

ભાગદ્વયેન દેહઃ સ્યાત્તૃતીયેન યમાનુગાઃ ।
તૃપ્યન્તિ હિ ચતુર્થેન સ્વયમપ્યુપજીવતિ

અહોરાત્રૈસ્તુ નવભિર્દેહો નિષ્પત્તિમાપ્નુયાત્ ।
શિરસ્ત્વાદ્યેન પિણ્ડેન પ્રેતસ્ય ક્રિયતે તથા

દ્વિતીયેન તુ કર્ણાક્ષિનાસિકં તુ સમાસતઃ ।
ગલાંસભુજવક્ષશ્ચ તૃતીયેન તથા ક્રમાત્

ચતુર્થેન ચ પિણ્ડેન નાભિલિઙ્ગગુદં તથા ।
જાનુજઙ્ઘં તથા પાદૌ પઞ્ચમેન તુ સર્વદા

સર્વમર્માણિ ષષ્ઠેન સપ્તમેન તુ નાડયઃ ।
દન્તલોમાન્યષ્ટમેન વીર્યન્તુ નવમેન ચ

દશમેન તુ પૂર્ણત્વં તૃપ્તતા ક્ષુદ્વિપર્યયઃ ।
મધ્યમાં ષોડશીં વચ્મિ વૈનતેય શૃણુષ્વ મે

વિષ્ણવાદિવિષ્ણુપર્યન્તાન્યેકાદશ તથા ખગ ।
શ્રાદ્ધાનિ પઞ્ચ દેવાનામિત્યેષાં મધ્યષીડશી

નિમિત્તં દુર્મતિં કૃત્વા યદિ નારાયણો બલિઃ ।
એકાદશાહે કર્તવ્યો વૃષોત્સર્ગો ઽપિ તત્ર વૈ

એકાદશાહે પ્રેતસ્ય યસ્યાત્સૃજ્યેત નો વૃષઃ ।
પ્રેતત્વં સુસ્થિરં તસ્ય દત્તૈઃ શ્રાદ્ધશતૈરપિ

અકૃત્વા યદ્વૃષોત્સર્ગં કૃતં વૈ પિણ્ડપાતનમ્ ।
નિષ્ફલં સકલં વિદ્યાત્પ્રમીતાય ન તદ્ભવેત્

વૃષોત્સર્ગાદૃતે નાન્યત્કિઞ્ચિદસ્તિ મહીતલે ।
પુત્રઃ પત્ન્યથ દૌહિત્રઃ પિતા વા દુહિતાથ વા

મૃતાદનન્તરં તસ્ય ધ્રુવં કાર્યો વૃષોત્સવઃ ।
ચતુર્વત્સતરીયુક્તો યસ્યોત્સૃજ્યેત વા વૃષઃ

અલઙ્કૃતો વિધાનેન પ્રેતત્વં તસ્ય નો ભવેત્ ।
એકાદશે ઽહ્નિ સમ્પ્રાપ્તે વૃષાલાભો ભવેદ્યદિ

દર્ભૈઃ પિષ્ટૈસ્તુ સમ્પાદ્ય તં વૃષં મોચયેદ્વુધઃ ।
વૃષોત્સર્જનવેલાયાં વૃષાભાવ (લાભ) કથઞ્ચન

મૃત્તિકાભિસ્તુ દર્ભૈર્વા વૃષં કૃત્વા વિમોચયેત્ ।
યદિષ્ટં જીવતસ્તસ્ય દદ્યાદેકાદશે ઽહનિ

મૃતમુદ્દિશ્ય દાતવ્યં શય્યાધેન્વાદિકં તથા ।
વિપ્રાન્બહૂન્ ભોજયીત પ્રેતસ્ય ક્ષુદ્વિશાન્તયે

તૃતીયાં ષોડશીં વચ્મિ વૈનતેય શૃણુષ્વ તામ્ ।
દ્વાદશ પ્રતિમાસ્યાનિ આદ્યં ષાણ્માસિકં તથા

સપિણ્ડીકરણં ચૈવ તૃતીયા ષોડશી મતા ।
દ્વાદશાહે ત્રિપક્ષે ચ ષણ્માસે માસિકે ઽબ્દિકે

તૃતીયાં ષોડશીમેનાં વદન્તિ મતભેદતઃ ।
યસ્યૈતા નિ ન દત્તાનિ પ્રેતશ્રાદ્ધાનિ ષોડશ

પિશાચત્વં સ્થિરં તસ્ય દત્તૈઃ શ્રાદ્ધશતૈરપિ ।
એકાદશે દ્વાદશે વા દિને આદ્યં પ્રકીર્તિતમ્

માસાદૌ પ્રતિમાસઞ્ચ શુદ્ધં મૃતતિથૌ ખગ ।
એકેનાહ્ના ત્રિભિર્વાપિ હીનેષુ વિનતાસુત

માસષણ્માસવર્ષેષુ ત્રિપક્ષેષુ ભવન્તિ હિ ।
શ્રાદ્ધાન્યથસ્યાત્સાપિણ્ડ્યં પૂર્ણે વર્ષે તદર્ધકે

ત્રિપક્ષે ઽભ્યુદયે વાપિ દ્વાદશાહે ઽથ વા નૃણામ્ ।
આનન્ત્યાત્કુલધર્માણાં પુંસાઞ્ચૈવાયુષઃ ક્ષયાત્

અસ્થિરત્વાચ્છરીરસ્ય દ્વાદશાહે પ્રશસ્યતે ।
સપિણ્ડીકરણેષ્વેવં વિધિં પક્ષીન્દ્ર મે શૃણુ

એકોદ્દિષ્ટવિધાનેન કાર્યં તદપિ કાશ્યપ ।
તિલગન્ધોદકૈર્યુક્તં કુર્યાત્પાત્રચતુષ્ટયમ્

પાત્રં પ્રેતસ્ય તત્રૈકં પિત્ર્યં પાત્રત્રયં તથા ।
સેચયેત્પિતૃપાત્રેષુ પ્રેતપાત્રં ખગ ત્રિષુ

ચતુરો નિર્વપેત્પિણ્ડાન્પૂર્વન્તેષુ સમાપયેત્ ।
તતઃ પ્રભૃતિ વૈ પ્રેતઃ પિતૃસામાન્યમશ્નુતે

તતઃ પિતૃત્વમાપન્ને તસ્મિન્પ્રેતે ખગેશ્વર ।
શ્રાદ્ધધર્મૈરશેષૈસ્તુ તત્પૂર્વાનર્ચયેત્પિતૄન્

એકચિત્યારોહણે ચ એકાહ્નિ મરણે તથા ।
સાપિણ્ડ્યન્તુ સ્ત્રિયા નાસ્તિ મૃતે ભર્તુઃ સ્ત્રિયો ભવેત્

પાકૈક્યમથ કાલૈક્યં કર્ત્રૈક્યઞ્ચ ભવેત્ખગ ।
શ્રાદ્ધાદૌ સહ દાહે ચ પતિપત્ન્યોર્ન સંશયઃ

ભર્તુર્મૃતતિથેરન્યતિથૌ ચિતિમથારુહેત્ ।
તાંમૃતાહનિ તુ સમ્પ્રાપ્તે પૃથક્ પિણ્ડેન યોજયેત્

પ્રત્યબ્દઞ્ચ યુગપત્તુ સમાપયેત્

યસ્ય સંવત્સરાદર્વાક્ સપિણ્ડીકરણં ભવેત્ ।
માસિકઞ્ચોદકુમ્ભઞ્ચ દેયં તસ્યાપિ વત્સરમ્

નવશ્રાદ્ધં સપિણ્ડત્વં શ્રાદ્ધાન્યપિ ચ ષોડશ ।
એકેનૈવ તુ કાર્યાણિ સંવિભક્તધનેષ્વપિ

પિતામહીભિઃ સાપિણ્ડ્યં તથા માતામહૈઃ સહ ।
ઉક્તં ભર્ત્રાપિ સાપિણ્ડ્યં સ્ત્રિયા વેષયભેદતઃ

નવશ્રાદ્ધસ્ય તે કાલં વક્ષ્યામિ શૃણુ કાશ્યપ ।
મરણાહ્નિ મૃતિસ્થાને શ્રાદ્ધં પક્ષિન્પ્રકલ્પયેત્

દ્વિતીયઞ્ચ તતો માર્ગે વિશ્રામો યત્ર કારિતઃ ।
તતઃ સઞ્ચયનસ્થાને તૃતીયં શ્રાદ્ધમુચ્યતે

પઞ્ચમે સપ્તમે તદ્વદષ્ટમે નવમે તથા ।
દશમૈકાદશે ચૈવ નવ શ્રાદ્ધાનિ વૈ ખગ

શ્રાદ્ધાનિ નવ ચૈતાનિ તૃતીયા ષોડશી સ્મૃતા ।
એકોદ્દિષ્ટવિધાનેન કાર્યાણિ મનુજૈસ્તથા

પ્રથમે ઽહ્નિ તૃતીયે વા પઞ્ચમે સપ્તમે તથા ।
નવમૈકાદશે ચૈવ નવશ્રાદ્ધં પ્રકીર્તિતમ્

ઉચ્યન્તે ષડિમાનીહ નવ સ્યુરપિ યાગેતઃ ।
ઉક્તાનિ તે મયા તાનિ ઋષીણાં મતભેદતઃ

રૂઢિપક્ષો મમાભીષ્ટો યોગઃ કૈશ્ચિદિહેષ્યતે ।
આદ્યે દ્વિતીયે દાતવ્યસ્તથૈવૈકં પવિત્રકમ્

પ્રેતાય પિણ્ડો દાતવ્યો ભુક્તવત્સુ દ્વિજાતિષુ ।
પ્રશ્રસ્તત્રાભિરણ્યેતિ યજમાનદ્વિજન્મના

અક્ષય્યમમુકસ્યેતિ વક્તવ્યં વિરતૌ તથા ।
એકોદ્દિષ્ટં મે નિબોધ ચેત્થમાવત્સરં સ્મૃતમ્

સપિણ્ડીકરણાદૂર્ધ્વં યાનિ શ્રાદ્ધાનિ ષોડશ ।
એકોદ્દિષ્ટવિધાનેન ચરેદ્વા પાર્વણાદૃતે

પ્રત્યબ્દં યો યથા કુર્યાત્તથા કુર્યાત્સ તાન્યપિ ।
એકાદશે દ્વાદશે ઽહ્નિ પ્રેતો ભુઙ્ક્તે દિનદ્વયમ્

યોષિતઃ પુરુષસ્યાપિ પિણ્ડં પ્રેતેતિ નિર્વપેત્ ।
સાપિણ્ડ્યે તુ કૃતે તસ્ય પ્રેતશબ્દો નિવર્તતે

દીપદાનં પ્રકર્તવ્યમાવર્ષન્તુ ગૃહાદ્બહિઃ ।
અન્નં દીપો જલં વસ્ત્રમન્યદ્વાદીયતે ચ યત્

તૃપ્તિદં પ્રેતશબ્દેન સપિણ્ડીકરણાવધિ ।
અબ્દકૃત્યં મયોક્તન્તે સમાસાદ્વિનતાસુત

વૈવસ્વતગૃહે યાનં યથા તત્તુ નિબોધમેઃ ।
ત્રયોદશે ઽહ્નિ શ્રવણાકર્મણોનન્તરન્તુ સઃ

ત્વગ્ગૃહીતાહિવત્તાર્ક્ષ્ય ગૃહીતો યમકિઙ્કરૈઃ ।
તસ્મિન્માર્ગે વ્રજત્યેકો ગૃહીત ઇવ મર્કટઃ

વાય્વગ્રસારિવદ્રૂપં દેહમન્યત્પ્રપદ્યતે ।
તત્પિણ્ડજં પાતનાર્થમન્યત્તુ પિતૃસમ્ભવમ્

તત્પ્રમાણવયો ઽવસ્થાસંસ્થાનાં પ્રગ્ભવો યથા ।
ષડશીતિ સહસ્રાણિ યોજનાનાં પ્રમાણતઃ

અધ્વાન્તરાલિકો જ્ઞેયો યમમાનુષલોકયોઃ ।
સાધિકાર્ધક્રોશયુતં યોજનાનાં શતદ્વયમ્

ચત્વારિં શત્તથા સપ્ત પ્રત્યહં યાતિ તત્ર સઃ ।
અષ્ટાચત્વારિંશતા ચ ત્રૈંશતા દિવસૈરિતિ

વૈવસ્વતપુરં યાતિ કૃષ્યમાણો યમાનુગૈઃ ।
એવં ક્રમેણ યાતબ્યે માર્ગે પાપરતૈસ્તુ યત્

જાયતે સપ્રપઞ્ચં તચ્છૃણુ ત્વમરુણાનુજ ।
ત્રયોદશદિને દત્તઃ પાશૈર્બદ્ધ્વાતિદારુણૈઃ

યમસ્યાઙ્કુશહસ્તો વૈ ભૃકુટીકુટિલાનનઃ ।
દણ્ડપ્રહારસમ્ભ્રાન્તઃ કૃષ્યતે દક્ષિણાં દિશમ્

કુશકણ્ટકવલ્મીકશઙ્કુપાષાણકર્કશે ।
તથા પ્રદીપ્તજ્વલને ક્વચિચ્છ્વભ્રશતોત્કટે

પ્રદીપ્તાદિત્યતપ્તે ચ દહ્યમાનઃ સદંશકે ।
કૃષ્યતે યમદૂતૈશ્ચ શિવાવન્નાદભીષણૈઃ

પ્રયાતિઃ દારુણે માર્ગે પાપકર્મા યમાલયે ।
કલેવરે દહ્યમાને મહાન્તં ક્ષયમૃચ્છતિ

ભક્ષ્યમાણે તથૈવાઙ્ગે ભિદ્યમાને ચ દારુણમ્ ।
છિદ્યમાને ચિરતરં જન્તુર્દુઃ ખમવાપ્નુતે

સ્વેન કર્મવિ પાકેન દેહાન્તરગતો ઽપિ સન્ ।
પુરાણિ ષોડશામુષ્મન્માર્ગે તાનિ ચ મે શૃણુ

યામ્યં સૌરિપુરં નગેદ્વભવનં ગન્ધર્વશૈલાગમૌ ક્રૌઞ્ચં ક્રૂરપુરં વિચિત્રભવનં બહ્વાપદં દુઃ ખદમ્ ।
નાનાક્રન્દપુરં સુતપ્તભવનં રૌદ્રં પયોવર્ષણં શીતાઢ્યં બહુભીતિષોડશપુરાણ્યેતાન્યદૃષ્ટનિ તે

તત્ર યામ્ય પુરં ગચ્છન્પુત્રપુત્રેતિ ચ બ્રુવન્ ।
હાહેતિ ક્રન્દતે નિત્યં સ્વકૃતં દુષ્કૃતં સ્મરન્

અષ્ટાદશોદિને તાર્ક્ષ્ય તત્પુર પ્રાપ્નુયાદસૌ ।
પુષ્પભદ્રા નદી યત્ર ન્યગ્રોધઃ પ્રિયદર્શનઃ

વિશ્રામેચ્છાં કરોત્યત્ર કારયન્તિ ન તે ભટાઃ ।
ક્ષિતૌ દત્તં સુતૈસ્તસ્ય સ્નેહાદ્વા કૃપયા તથા

માસિકં પિણ્ડમશ્નાતિ તતઃ સૌરિપુરં વ્રજેત્ ।
વ્રજન્નેવં પ્રલપતે મુદ્ગરાહતિપીડિતઃ

જલાશયો નૈવ કૃતો મયા તદા મનુષ્યતૃપ્ત્યૈ પશુપક્ષિતૃપ્તય ।
ગોતૃપ્તિહેતોર્ન ચ ગોચરઃ કૃતઃ શરીર હે નિસ્તર યત્ત્વયા કૃતમ્

તત્ર નામ્ના તુ રાજાસૌ જઙ્ગમઃ કામરૂપધૃક્ ।
ભયાત્ તદ્દર્શનાજ્જાતાદ્ભુઙ્ક્તે પિણ્ડં સ શઙ્કિતઃ

ત્રિપક્ષે જલસંયુક્તં ક્ષિતૌ દત્તં તતો વ્રજેત્ ।
વ્રજન્નેવં પ્રલપતે ખડ્ગાઘાતપ્રપીડિતઃ

ન નિત્યદાનં ન ગવાહ્નિકં કૃતં પુસ્તં ચ દત્તં ન હિ વેદશાસ્ત્રયોઃ ।
પુરાણદૃષ્ટો ન હિ સેવિતો ઽધ્વા શરીર હે નિસ્તર યત્ત્વયા કૃતમ્

નગેન્દ્રનગરં ગત્વા ભુક્ત્વા ચાન્નં તથાવિધમ્ ।
માસિ દ્વિતીયે યદ્દત્તં બાન્ધવૈસ્તુ તતો વ્રજેત્

વ્રજન્નેવં પ્રલપતે કૃપાણત્સરુતાડિતઃ ।
પરાધાનમભૂત્સર્વંમમ મૂર્ખશિરોમણેઃ

મહતા પુણ્યયોગેન માનુષ્યં લબ્ધવાનહમ્ ।
તૃતીયે માસિ સમ્પ્રાપ્તે ગન્ધર્વનગરે શુભમ્

તૃતીયમાસિકં પિણ્ડં તત્ર ભુક્ત્વા બ્રજત્યસૌ ।
વ્રજન્નેવં વિલપતે તદગ્રેણાહતઃ પથિ

મયા ન દત્તં ન હુતં હુતાશને તપો ન તપ્તં હિમશૈલગહ્વરે ।
ન સેવિતં ગાઙ્ગમહો મહાજલં શરીર હે નિસ્તર યત્ત્વયા કૃતમ્

તુર્યે શૈલાગમં માસિ પ્રાપ્નુયાત્તત્ર વર્ષણમ્ ।
તસ્યોપરિ ભવેત્પક્ષિન્પાષાણાનાં નિરન્તરમ્

ચતુર્થમાસિકં શ્રાદ્ધં ભુક્ત્વા તત્ર પ્રસર્પતિ ।
સ પતન્નેવ વિલપન્પાષાણાદ્યતિપીડિતઃ

ન જ્ઞાનમાર્ગો ન ચ યોગમાર્ગો ન કર્મમાર્ગો ન ચ ભક્તિમાર્ગઃ ।
ન સાધુસઙ્ગાત્કિમપિ શ્રુતં મયા શરીર હે નિસ્તર યત્ત્વયા કૃતમ્

તતઃ ક્રૂરપુર માસિ પઞ્ચમે યાતિ કાશ્યપ ।
ભુવિ દત્તં પિણ્ડજલં ભુક્ત્વા ક્રૂરપુરં વ્રજેત્

વ્રજન્નેવં વિલપતે પટ્ટિશૈઃ પાતિતઃ પથિ ।
હા માતર્હાપિતર્ભ્રાતઃ સુતા હા હા મમ સ્ત્રિયઃ

યુષ્માભિર્નોપદિષ્ટો ઽહમવસ્થાં પ્રાપ્ત ઈદૃશીમ્ ।
એવં લાલપ્યમાનં તે યમદૂતા વદન્તિહિ

ક્વ માતા ક્વ પિતા મૂઢ ક્વ જાયા ક્વ સુતઃ સુહૃત્ ।
સ્વકર્મોપાર્જિતે ભુઙ્ક્ષ્વં મૂર્ખ યાતાશ્ચિરં પથિ

જાનાસિ શમ્બલમલં બલમધ્વગાનાં નો ઽશમ્બલઃ પ્રયતતે પરલોકગત્યૈ ।
ગન્તવ્યમસ્તિ તવ નિશ્ચિતમેવ તેન માર્ગેણ યેન ન ભવેત્ ક્રયવિક્રયો ઽપિ

ઊનષાણ્માસિકે ક્રૌઞ્ચે ભુક્ત્વા પિણ્ડન્તુ સોદકમ્ ।
ઘટીમાત્રન્તુ વિશ્રમ્ય વિચિત્રનગરં વ્રજેત્

વ્રજન્નેવં વિલપતે શૂલાગ્રેણ વિદારિતઃ

કુત્ર યામિ ન હિ ગામિ જીવિતં હા મૃતસ્ય મરણં પુનર્ન વૈ ।
ઇત્થમેવ વિલપન્ પ્રયાત્યસૌ યાતનાર્હધૃતવિગ્રહઃ પતિ

વિચિત્રનગરે તત્ર વિચિત્રો નામ પારિથિવઃ ।
તત્ર ષણ્માસપિણ્ડેન તૃપ્તઃ સન્ વ્રજતે પુરઃ

વ્રજન્નેવં વિલપતે પ્રાસાગ્રેણ પ્રપીડિતઃ

માતા ભ્રાતા પિતા પુત્રઃ કો ઽપિ મે વર્તતે ન વા ।
યો મામુદ્ધરતે પાપં પતન્તં દુઃ ખસાગરે

વ્રજતસ્તત્ર માર્ગે તુ તત્ર વૈતરણી શુભા ।
શતયોજનવિસ્તીર્ણા પૂયશોણિતસંકુલા

આયાતિ તત્ર દૃશ્યન્તે નાવિકા ધીવરાદયઃ ।
તે વદન્તિ પ્રદત્તા ગૌર્યદિ વૈતરણી ત્વયા ।
નાવમેનાં સમારોહ સુકેનોત્તર વૈ નદીમ્

તત્ર યેન પ્રદત્તા ગૌઃ સ સુખેનૈવ તાં તરેત્ ।
અદાયી તત્ર ઘૃષ્યેત કરગ્રાહન્તુ નાવિકૈઃ

ઉખૈઃ કાકૈર્બકોલૂકૈસ્તીક્ષ્ણતુણ્ડૈર્વિતુદ્યતે ।
મનુજાનાં હિતં દાનમન્તે વૈતરણી ખગ

દત્તા પાપં દહેત્ સર્વં મમ લોકન્તુ સા નયેત્ ।
મપ્તમે માસિ સમ્પ્રાપ્તે પુરં બહ્વાપદં મૃતઃ

વ્રજેત્તુ સોદકં ભુક્ત્વા પિણ્ડં વૈ સપ્તમાસિકમ્ ।
વ્રજન્નેવં વિલપતે પરિઘાહતિપીડિતઃ

ન દત્તં ન હુતં તપ્તં ન સ્નાતં ન કૃતં હિતમ્ ।
યાદૃશં ચરિતં કર્મ મૂઢાત્મન્ ભુઙ્ક્ષ્વ તાદૃશમ્

માસ્યષ્ટમે દુઃ ખદે તુ પરે ભુક્ત્વાથ સોદકમ્ ।
પિણ્ડં પ્રયાત્સયૌ તાર્ક્ષ્ય નાનાક્રન્દપુરં તતઃ

પ્રયાણે ચ પ્રવદતે મુસલાઘાતપીડિતઃ ।
ક્વ જાયાચટુલૈશ્ચાટુપટુભિર્વચનૈર્મમ

ભોજનં ભલ્લભલ્લીભિર્મુસલૈશ્ચ ક્વ મારણમ્ ।
નવમે માસિ દત્તં વૈ નાનાક્રન્દપુરે તતઃ

પિણ્ડમશ્રાતિ કરુણં નાનાક્રન્દાન્ કરોત્યપિ ।
દશમે માસિ દત્તં વૈ સુતપ્તભવનં તતઃ

સરન્નેવં વિલપતે હલાહતિહતઃ પથિ ।
ક્વ સૂનુપેશલકરૈઃ પાદસંવાહનં મમ

ક્વ દૂતવજ્રપ્રતિમકૈર્મત્પદકર્ષણમ્ ।
દશમે માસિ પિણ્ડાદિ તત્ર ભુક્ત્વા પ્રસર્પતિ

માસે ચૈકાદશે પૂર્ણે પુરં રૌદ્રં સ ગચ્છતિ ।
ગચ્છન્નેવ વિલપતે યથા પૃષ્ઠે પ્રપીડિતઃ

ક્વાહં સતૂલીશયને પરિવર્તન્ ક્ષણે ક્ષણે ।
ભટહસ્તભ્રષ્ટયષ્ટિકૃષ્ટપૃષ્ઠઃ ક્વ વા પુનઃ

ક્ષિતૌ દત્તઞ્ચ પિણ્ડાદિ ભુક્ત્વા તત્ર તતો વ્રજેત્ ।
પયોવર્ષણમિત્યેતન્નામકં પુરમણ્ડજ

વ્રજન્નેવં વિલપતે કુઠારૈર્મૂર્ધ્નિ તાડિતઃ ।
ક્વ ભૃત્યકોમલકરૈર્ગન્ધતૈલાવસેચનમ્

ક્વ કીનાશાનુગૈઃ ક્રોધાત્કુઠારૈઃ શિરસિ વ્યથા ।
ઊનાબ્દિકઞ્ચ યચ્છ્રાદ્ધં તત્ર ભુઙ્ક્તે સુદુઃ ખિતઃ

સંપૂર્ણે તુ તતો વર્ષે શીતાઢ્યં નગરં વ્રજેત્ ।
ગચ્છન્નેવં છુરિકયા ચ્છિન્નજિહ્વસ્તુ રોદિતિ

પ્રિયાલાપૈઃ ક્વ ચ સસમધુરત્વસ્ય વર્ણનમ્ ।
ઉક્તમાત્રે ઽસિપત્રાદિજિહ્વાચ્છેદઃ ક્વ ચૈવ હિ

વાર્ષિકં પિણ્ડદાનાદિ ભુક્ત્વા તત્ર પ્રસર્પતિ ।
બહુભીતિકરં તત્તત્ પિણ્ડજં દેવમાસ્થિતઃ

પ્રકાશયતિ પાપ્પાનમાત્માનઞ્ચ વિનિન્દતિ ।
યોષિદપ્યેવમેતસ્મિન્ માર્ગે વૈ પરિદેવતિ

તતો યામ્યં નાતિદૂરે નગરં સ હિ ગચ્છતિ ।
ચત્વારિંશદ્યોજનાનિ ચતુર્યુક્તાનિવિસ્તૃતમ્

ત્રયોદશ પ્રતીહારાઃ શ્રવણા નામ તત્ર વૈ ।
શ્રવણાકર્મતસ્તુષ્યન્ત્યન્યથા ક્રોધમાપ્નુયુઃ

તતસ્તત્રાશુ રક્તાક્ષં ભિન્નાઞ્જનચયોપમમ્ ।
મૃત્યુકાલાન્તકાદીનાં મધ્યે પશ્યતિ વૈ યમમ્

દંષ્ટ્રાકરાલવદનં ભૃકુટીદારુણાકૃતિમ્ ।
વિરૂપૈર્ભોષણૈર્વક્ત્રૈર્વૃતં વ્યાધિશતૈઃ પ્રભુમ્

દણ્ડાસક્તમહાબાહું પાશહસ્તં સુભૈરવમ્ ।
તન્નિર્દિષ્ટાં તતો જન્તુર્ગતિં યાતિ શુભાશુભામ્

પાપી પાપાં ગતિં યાતિ યથા તે કથિતં પુરા ।
છત્રોપાનહદાતારો યે ચ વેશ્મપ્રદાયકાઃ

યે તુ પુણ્યકૃતસ્તત્ર તે પશ્યન્તિ યમં તદા ।
સૌમ્યાકૃતિં કુણ્ડલિનં મૌલિમન્તં ધૃતશ્રિયમ્

એકાદશે દ્વાદશે હિ ષણ્માસે આબ્દિકે તથા ।
વિપ્રાન્ બહૂન્ ભોજયેત્ તત્ર યન્મહતી ક્ષુધા

જીવન્ પુત્રકલત્રાદિપ્રદિષ્ટમિતરૈઃ ખગ ।
યો ન સાધયતિ સ્વાર્થમેવં પશ્ચાદ્ધિખિદ્યતે

એતત્ તે સર્વમાખ્યાતં સંયમિન્યાં યથાગતિ ।
પ્રોક્તમાવર્ષકૃત્યં તે કિમન્યચ્છ્રોતુમિચ્છસિ