ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 2.39

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે ઉત્તરખણ્ડે દ્વિતીયાંશે ધર્મકાણ્ડે પ્રેતકલ્પે શ્રીકૃષ્ણગરુડસંવાદે ઉત્તમલોકગત્યાગતિમોક્ષમાનુષ્યહેતુનિરૂપણં નામાષ્ટાત્રિંશત્તમો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 39
તાર્ક્ષ્ય ઉવાચ ।
સૂતકાનાં વિધિં બ્રૂહિ દયાં કૃત્વા મયિપ્રભો ।
વિવેકાય હિ ચિત્તસ્ય માનવાનાં હિતાય ચ

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ।
મૃતે જન્મની પક્ષીન્દ્ર સૂતકં સ્યાચ્ચતુર્વિધમ્ ।
ચતુર્ણામપિ વર્ણાનાં સામાન્યતે વિવર્જિતમ્

ઉભયત્ર દશાહાનિ કુલસ્યાન્નં વિવર્જિયેત્ ।
દાનં પ્રતિગ્રહો હોમઃ સ્વાધ્યાયશ્ચ નિવર્તતે

દેશં કાલં તથાત્માનં દ્રવ્યં દ્રવ્યપ્રયાજનમ્ ।
ઉપપત્તિંવ્મવસ્થાઞ્ચ જ્ઞાત્વાં કર્મ સમાચરેત્

ગુહાવહ્નિપ્રવેસે ચ દેશાન્તરમૃતેષુ ચ ।
સ્નાનં સચેલં કર્તવ્યં સદ્યઃ શૌચં વિધીયતે

આમગર્ભાશ્ચ યે જીવા યે ચ ગર્ભાદ્વિનિઃ સૃતાઃ ।
ન તેષામગ્નિસંસ્કારો નાશૌચં નોદકક્રિયા

શિલ્પિનઃ કારવો વૈદ્યા દાસીદાસાસ્તથૈવ ચ ।
રાજાનઃ શ્રોતિયાશ્ચૈવ સદ્યઃ શૌચાઃ પ્રકીર્તિતાઃ

સત્રી ચ (વ્રતી) મન્ત્રપૂતશ્ચ આહિતાગ્નિર્નૃપસ્તથા ।
એતેષાં સૂતકં નાસ્તિ યસ્ય ચેચ્છન્તિ પાર્થિવાઃ

પ્રસવે ચ સપિણ્ડાનાં ન કુર્યાત્ સઙ્કરં દ્વિજઃ ।
દશાહાચ્છ્રુધ્યતે માતા અવગાહ્ય પિતા શુચિઃ

વિવાહોત્સવયજ્ઞેષુ અન્તરા મૃતસૂતકે ।
પૂર્વસઙ્કલ્પિતં વિત્તં ભોજ્યં તન્મનુરબ્રવીત્

સર્વેષામેવમાશૌચં માતાપિત્રોસ્તુ સૂતકમ્ ।
સૂકતં માતુરેવસ્યાદુપસ્પૃશ્ય પિતા શુચિઃ

અન્તર્દશાહે સ્યાતાઞ્ચેત્ પુનર્મરણજન્મની ।
તાવત્ સ્યાદશુચિર્વિપ્રો યાવત્ તત્ સ્યાદનિર્દશમ્

ઉદિતે નિયમે દાને આર્તે વિપ્રે નિવેદયેત્ ।
તથૈવ ઋષિભિઃ પ્રોક્તં યથાકાલં ન દુષ્યતિ

મૃન્મયેન તુ પાત્રેણ તિલૈર્મિશ્રજલૈઃ સહ ।
મૃત્તિકયા તથાન્તે ચ નરઃ સ્નાત્વા શુચિર્ભવેત્

દાનં પરિષદે દદ્યાત્ સુવર્ણં ગોવૃષં દ્વિજે ।
ક્ષત્ત્રિયો દ્વિગુણં ચૈવ વૈશ્યસ્તુ ત્રિગુણં તથા

ચતુર્ગુણન્તુ શૂદ્રેણ દાતવ્યં બ્રાહ્મણે ધનમ્ ।
એવ મનુક્રમેણૈવ ચાતુર્વર્ણ્યં વિશુધ્યતિ

સપ્તાષ્ટમાન્તરૈ શીર્ણે ગૃહ્યસંસ્કારવર્જિતે ।
અહસ્તુ સૂતકં તસ્ય ત્વબ્દાનાં સંખ્યયા સ્મૃતમ્

બ્રાહ્મણાર્થે વિપન્ના યે નારીણાં ગોગ્રહેષુ ચ ।
આહવેષુ વિપન્નાનામેકરાત્ત્રમશૌચકમ્

ન તેષામશુભં કિઞ્ચિદ્વિપ્રાણાં શુભકર્મણિ ।
અનાથપ્રેતસંસ્કારં યે કુર્વન્તુ નરોત્તમઃ

ન તેષામશુભઙ્કિઞ્ચિદ્વિપ્રેણ સહકારિણા ।
જલાવગાહનાત્તેષાં સદ્યઃ શુદ્ધિરુદાહૃતા

વિનિવૃત્તા યદા શૂદ્રા ઉદકાન્તમુપસ્થિતાઃ ।
તદાવિપ્રેણદ્રષ્ટવ્યા ઇતિ વેદવિદોવિદુઃ