ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 2.33

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે ઉત્તરખણ્ડે દ્વિતીદૃ ધર્મદૃપ્રેતદૃશ્રીકૃષ્ણગરુડસંવાદે જન્તૂત્પત્તિતદ્ગધાત્વાદિવિભાગભુવનાદિવિભાગવર્ણનં નામ દ્વાત્રિંશો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 33
ગરુડ ઉવાચ ।
ઉત્પત્તિલક્ષણં જન્તોઃ કથિતં મયિ પુત્ત્રકે ।
યમલોકઃ કિયન્માત્રસ્ત્રૈલોક્યે સચરાચરે ।
વિસ્તરં તસ્ય મે બ્રૂહિ અધ્વા ચૈવ કિયાન્ સ્મૃતઃ

કૈશ્ચ પાપૈઃ કૃતૈર્દેવ કેન વા શુભકર્મણા ।
ગચ્છન્તિ માનવાસ્તત્ર કથયસ્વ વિશેષતઃ

શ્રીભગવાનુવાચ ।
ષટશીતિસહસ્રાણિ યોજનાનાં પ્રમાણતઃ ।
યમલોકસ્ય ચાધ્વાનમન્તરા માનુષસ્ય ચ

ધ્માતતામ્રમિવાતપ્તો જ્વલદ્દુર્ગો મહાપથઃ ।
તત્ર ગચ્છન્તિ પાપિષ્ઠા માનવા મૂઢચેતસઃ

કણ્ટકાશ્ચ સુતીક્ષ્ણા વૈ વિવિધા ઘોરદર્શનાઃ ।
તૈસ્તુવાલુક્ષિતિર્વ્યાપ્તા હુતાશશ્ચ તથોલ્બણઃ

વૃક્ષચ્છાયા ન તત્રાસ્તિ યત્ર વિશ્રમતે નરઃ ।
ગૃહીતઃ કાલપાશૈશ્ચ કૃતૈઃ કર્મભિરુલ્બણૈઃ

તસ્મિન્ માર્ગે ન ચાન્નાદ્યં યેન પ્રાણાન્ પ્રપોષયેત્ ।
ન જલં દૃશ્યતે તત્ર તૃષા યેન વિલીયતે

ક્ષુધયા પીડિતો યાતિ તૃષ્ણયા ચ મહાપથે ।
શીતેન કમ્પતે ક્વાપિ યમમાર્ગે ઽતિદુર્ગમે

યદ્યસ્ય યાદૃશં પાપં સ પન્થાસ્તસ્ય તાદૃશઃ ।
સુદીનાઃ કૃપણા મૂઢા દુઃ ખૈર્વ્યાપ્તાસ્તરન્તિ તમ્

રુદન્તિ દારુણં કેચિત્ કેચિદ્દ્રોહં વદન્તિ ચ ।
આત્મકર્મકૃતૈર્દેષૈઃ પચ્યમાના મુહુર્મુહુઃ

ઈદૃગ્વિધઃ સ વૈ પન્થા વિજ્ઞેયો દારુણઃ ખગ ।
વિતૃષ્ણા યે નરા લોકે સુખં તસ્મિન્ વ્રજન્તિ તે

યાનિયાનિ ચ દાનાનિ દત્તાનિ ભુવિ માનવૈઃ ।
તાનિતાન્યુપતિષ્ઠન્તિ યમલોકે પુરઃ પથિ

પાપિનો નોપતિષ્ઠન્તિ દાહશ્રાદ્ધજલાઞ્જલિ ।
ભ્રમન્તિ વાયુભૂતાસ્તે યે ક્ષુદ્રાઃ પાપકર્મિણઃ

ઈદૃશં વર્ત્મ તદ્રૌદ્રં કથિતં તવ સુવ્રત ।
પુનશ્ચ કથયિષ્યામિ યમમાર્ગસ્ય યા સ્થિતિઃ

યામ્યનૈરૃતયોર્મધ્યે પુરં વૈવસ્વતસ્ય તુ ।
સર્વં વજ્રમયં દિવ્યમભેદ્યં તત્ સુરાસુરૈઃ

ચતુરશ્રં ચતુર્દ્વારં સપ્તપ્રાકારતોરણમ્ ।
સ્વયં તિષ્ઠતિ વૈ યસ્યાં યમો દૂતૈઃ સમન્વિતઃ

યોજનાનાં સહસ્રં વૈ પ્રમાણેન તદુચ્યતે ।
સર્વરત્નમયં દિવ્યં વિદ્યુજ્જ્વાલાર્કતૈજસમ્

તદ્ગુહં ધર્મરાજસ્ય વિસ્તીર્ણં કાઞ્ચનપ્રભમ્ ।
યોજનાનાં પઞ્ચશતપ્રમાણેન સમુચ્છ્રિતમ્

વૃતં સ્તમ્ભસહસ્રૈસ્તુ વૈદૂર્યમણિમણ્ડિતમ્ ।
મુક્તાજાલગવાક્ષં ચ પતાકાશતભૂષિતમ્

ઘણ્ટાશતનિનાદાઢ્યં તોરણાનાં શતૈર્વૃતમ્ ।
એવમાદિભિરન્યૈશ્ચ ભૂષણૈર્ભૂષિતં સદા

તત્રસ્થો ભગવાન્ ધર્મ આસને તુ સમે શુભે ।
દશયો જનવિસ્તીર્ણે નીલજીમૂતસન્નિભે

ધર્મજ્ઞો ધર્મશીલશ્ચ ધર્મયુક્તો હિતો યમઃ ।
ભયદઃ પાપયુક્તાનાં ધાર્મિકાણાં સુખપ્રદઃ

મન્દમારુ તસંયોગૈરુત્સવૈર્વિવિધૈસ્તથા ।
વ્યાખ્યાનૈર્વિવિધૈર્યુક્તઃ શઙ્ખવાદિત્રનિઃ સ્વનૈઃ

પુરમધ્યપ્રવેશે તુ ચિત્રગુપ્તસ્ય વૈ ગૃહમ્ ।
પઞ્ચવિંશતિસંખ્યાનાં યોજનાનાં સુવિસ્તરમ્

દશોચ્છ્રિતં મહાદિવ્યં લોહપ્રાકારવોષ્ટિતમ્ ।
પ્રતોલીશતસંચારં પતતાકાશતશોભિતમ્

દીપિકાશતસઙ્કીર્ણં ગીતધ્વનિસમાકુલમ્ ।
વિચિત્રચિત્રકુશલૈશ્ચિત્રગુપ્તસ્ય વૈ ગૃહમ્

મણિમુક્તામયે દિવ્યે આસને પરમાદ્ભુતે ।
તત્રસ્થો ગણયત્યાયુર્માનુષેષ્વિતરેષુ ચ

ન મુહ્યતિ કદાચિત્ સ સુકૃતે દુષ્કૃતે ઽપિ વા ।
યદ્યેનોપાર્જિતં યાવત્ તાવદ્વૈ વેત્તિ તસ્ય તત્

દશાષ્ટદોષરહિતં કૃત કર્મ લિખત્યસૌ ।
ચિત્રગુપ્તાલયાત્ આચ્યાં જ્વરસ્યાસ્તિ મહાગૃહમ્

દક્ષિણે ચાપિ શૂલસ્ય લતાવિસ્ફોટકસ્ય ચ ।
પશ્ચિમે કાલ પાશસ્ય અજીર્ણસ્યારુચેસ્તથા

મધ્યપીઠોત્તરે જ્ઞેયો તથા ચાન્યા વિષચિકા ।
ઐશન્યાં વૈ શિરો ઽર્તિશ્ચ આગ્નેય્યાઞ્ચૈવ મૃકતા

અતિસારશ્ચ નૈરૃત્યાં વાયવ્યાં દાહસંજ્ઞકઃ ।
એભિઃ પરિવૃતો નિત્યં ચિત્રગુપ્તઃ સ તિષ્ઠતિ

યત્ કર્મ કુરુતે કશ્ચિત્તત્ સર્વં વિલખત્યસૌ ।
ધર્મરાજગૃહદ્વારિ દૂતાસ્તાર્ક્ષ્ય તથા નિશિ ।
તિષ્ઠન્તિ પાપકર્માણઃ પચ્યમાના નરાધમાઃ

યમદૂતૈર્મહાપાશૈર્હન્યમાનાશ્ચ મુદ્ગરૈઃ ।
વધ્યન્તે વિવિધૈઃ પાપૈઃ પૂર્વકર્મકૃતૈર્નરાઃ

નાનાપ્રહારણાગ્રૈશ્ચ નાનાયન્ત્રૈસ્તથા પરે ।
છિદ્યન્તે પાપકર્માણઃ ક્રકચૈઃ કાષ્ઠવદ્દ્વિધા

અન્યે જ્વલદ્ભિરઙ્ગારૈર્વેષ્ટિતાઃ પરિતો ભૃશમ્ ।
પૂર્વકર્મવિપાકેન ધ્માયન્તે લોહપિણ્ડવત્

ક્ષિપ્ત્વાન્યે ચ ધરાપૃષ્ઠે કુઠારેણાવકર્તિતાઃ ।
ક્રન્દમાનાશ્ચ દૃશ્યન્તે પૂર્વકર્મવિપાકતઃ

કેચિદ્ગુડમયૈઃ પાકૈસ્તૈલપાકૈસ્તથા પરે ।
પીડ્યન્તે યમદૂતૈશ્ચ પાપિષ્ઠાઃ સુભૃશં નરાઃ

ક્ષણાહ્નિ પ્રાર્થયન્ત્યન્યે દેહિદેહીતિ કોટિશઃ ।
યમલોકે મયા દૃષ્ટા મમસ્વં ભક્ષિતં ત્વયા

ઇત્યેવં બહુશસ્તાર્ક્ષ્ય નરકાઃ પાપિનાં સ્મૃતાઃ ।
કર્મભિર્બહુભિઃ પ્રોક્તૈઃ સર્વશાસ્ત્રેષુ ભાષિતૈઃ ।
દાનોપકારં વક્ષ્યામિ યથા તત્ર સુખં ભવેત્