ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 2.29

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે ઉત્તરખણ્ડે દ્વિતીયાંશે ધર્મકાણ્ડે પ્રેતકલ્પે શ્રીકૃષ્ણગરુડસંવાદે ઔર્ધ્વદહિકકર્મકાલક્રિયમાણનાનાદાનાદિફલપ્રશ્રનિરૂપણં નામાષ્ટાવિંશો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 29
શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ।
સાધુ પૃષ્ટં ત્વયા ભદ્ર માનુષાણાં હિતાય વૈ ।
શૃણુષ્વાવહિતો ભૂત્વા સર્વમેવૌર્ધ્વદૈહિકમ્

કમ્યગ્વિભેદરહિતં શ્રુતિસ્મૃતિસમુદ્ધૃતમ્ ।
યન્ન દૃષ્ટં સુરૈઃ સેન્દ્રૈર્યોગિભિર્યોગચિન્તકૈઃ

ગુહ્યાદ્ગુહ્યતરં વત્સ નાખ્યાતં કસ્યચિત્ક્વચિત્ ।
ભક્તસ્ત્વં હિ મહાભાગ સર્વં તે કથયામ્યહમ્

અપુત્રસ્ય ગતિર્નાસ્તિ સ્વર્ગો નૈવ ચ નૈવ ચ ।
યેન કેનાપ્યુપાયેન કાર્યં જન્મ સુતસ્ય ચ

તારયેન્નરકાત્પુત્રો યદિ મોક્ષો ન વિદ્યતે ।
દાહઃ પુત્રેણ કર્તવ્યો દેયઃ પૌત્રેણ પાવકઃ

તિલૈર્દર્ભૈશ્ચ ભૂમ્યાં વૈ કુટી ધાતુમતી ભવેત્ ।
પઞ્ચરત્નાનિ વક્ત્રે તુ યેન જીવઃ પ્રરોહતિ

લિપ્યાત્તુ ગોમયૈર્ભૂમિં તિલાન્દર્ભાંશ્ચ નિઃ ક્ષિપેત્ ।
તસ્યામેવાતુરો મુક્તઃ સર્વં દહતિ પાતકમ્

દર્ભમૂલીનયેત્સ્વર્ગં સંસ્થિતં નાત્ર સંશયઃ ।
દર્ભાંસ્તત્ર હિ યે ભૂમ્યાં તિલયુક્તાન સંશયઃ

સર્વત્ર વસુધા પૂતા યત્ર લેપો ન વિદ્યતે ।
યત્ર લેપઃ સ્થિતસ્તત્ર પુનર્લેપેન શુધ્યતિ

યાતુધાનાઃ પિશાચાશ્ચ રાક્ષસાઃ ક્રૂરકર્મિણઃ ।
અલિપ્તે આતુરં મુક્તં વિશન્ત્યેતે ન સંશયઃ

નિત્યહોમં તથા શ્રાદ્ધં વિપ્રાણાં પાદશોધનમ્ ।
મણ્ડલેન વિના ભૂમ્યાં કુર્વન્ત્યેતચ્ચ નિષ્ફલમ્

આતુરો મુચ્યતે નૈવ મણ્ડલેન વિના ભુવિ ।
બ્રહ્મા રુદ્રશ્ચ વિષ્ણુશ્ચ શ્રીર્હુતાશન એવ ચ ।
મણ્ડલે ચોપતિષ્ઠન્તસ્તસ્માત્કુર્વીત મણ્ડલમ્

અન્યથા મ્રિયતે યસ્તુ બાલો વૃદ્ધો યુવાપિ વા ।
યોન્યન્તરં સ વૈ ગચ્છેત્ક્રીડતે વાયુના સહ

મિશ્રિતં લોહતામ્રં તુ તથૈવ જન્મ જાયતે ।
તસ્મૈવં વાયુભૂતસ્ય ન શ્રાદ્ધં નોદક ક્રિયા

મમ સ્વેદસમુદ્ભૂતાસ્તિલાસ્તાર્ક્ષ્ય પવિત્રકાઃ ।
અસુરા દાનવા દૈત્યાસ્તૃપ્યન્તિ તિલદાનતઃ

તિલાઃ શ્વેતાસ્તિલાઃ કૃષ્ણાસ્તિલા ગોમૂત્રસન્નિભાઃ ।
તે મે દહન્તુ પાષાનિ શરીરેણ કૃતાનિ ચ

એક એવ તિલદ્રોણો હેમદ્રોણતિલૈઃ સમઃ ।
તર્પણે દાનહોમે ચ દત્તો ભવતિ ચાક્ષયઃ

દર્ભા મલ્લોમસમ્ભૂતાસ્તિલાઃ સ્વેદસમુદ્ભવાઃ ।
તૃપ્તાઃ સ્યુર્દેવતા દાનૈઃ શ્રાદ્ધેન પિતરસ્તથા ।
પ્રયોગવિધિના બ્રહ્મા વિશ્વઞ્ચાપ્યુપજીવનાત્

સવ્યયજ્ઞોપવીતેન બ્રહ્માદ્યાસ્તૃપ્તિમાન્પુયુઃ ।
અપસવ્યેન તૃપ્યન્તિ પિતરો દિવિદેવતાઃ

અપસવ્યાદિતો બ્રહ્મા દર્ભમધ્યે તુ કેશવઃ ।
દર્ભાગ્રે શઙ્કરં વિદ્યાત્ત્રયો દેવાઃ કુશે સ્થિતાઃ

વિપ્રા મન્ત્રાઃ કુશા વહ્નિસ્તુલસી ચ ખગેશ્વર ।
નૈતે નિર્માલ્યતાં યાન્તિ ક્રિયમાણાઃ પુનઃ પુનઃ

કુશાઃ પિણ્ડેષુ નિર્માલ્યાઃ બ્રાહ્મણાઃ પ્રેતભોજને ।
મન્ત્રાઃ શૂદ્રેષુ પતિતાશ્ચિતાયાશ્ચ હુતાશનઃ

તુલસી બ્રાહ્મણા ગાવો વિષ્ણુરેકાદશી ખગ ।
પઞ્ચ પ્રવહણાન્યેવ ભવાબ્ધૌ મજ્જતાં સતામ્

વિષ્ણુરેકાદશી ગીતા તુલસીવિપ્રધેનવઃ ।
અપારે દુર્ગસંકારે ષટ્પદી મુક્તિદાયિની

તિલાઃ પવિત્રાસ્ત્રિવિધા દર્ભાશ્ચ તુલસીદાલમ્ ।
નિવારયન્તિ ચૈતાનિ દુર્ગતિં યાન્તમાતુરમ્

હસ્તાભ્યામુદ્ધૃતૈર્દર્ભૈસ્તોયેન પ્રોક્ષયેદ્ભુવમ્ ।
મૃત્યુકાલે ક્ષિપેદ્દર્ભાનાતુરસ્ય કરદ્વયે

દર્ભેષુ ક્ષિપ્યતે યો ઽસૌ દભસ્તુ પરિવેષ્ટિતઃ ।
વિષ્ણુલોકં સ વૈ યાતિ મન્ત્રહીનો ઽપિ માનવઃ

દર્ભમૂલીગતો ભૂમૌ દર્ભપાણિસ્તુ યો મૃતઃ ।
પ્રાયશ્ચિત્તવિશુદ્ધો ઽસૌ સંસારેપારસાગરે

ગોમયેનોપલિપ્તે તુ દર્ભસ્યાસ્તરણે સ્થિતઃ ।
તત્ર દત્તેન દાનેન સર્વં પાપં વ્યપોહતિ

લવણં તદ્રસં દિવ્યં સર્વકામપ્રદં નૃણામ્ ।
યસ્માદન્નરસાઃ સર્વે નોત્કટા લવણં વિના

પિતૄણાં ચ પ્રિયં ભવ્યં તસ્માત્સ્વર્ગપ્રદં ભવેત્ ।
વિષ્ણુદેહસમુદ્ભૂતો યતો ઽયં લવણો રસઃ

વિશેષાલ્લવણં દાનં તેન શંસન્તિ યોગિનઃ ।
બ્રાહ્મણ ક્ષત્ત્રિયવિશાં સ્ત્રીણાં શૂદ્રજનસ્ય ચ

આતુરાણાં યદા પ્રાણાઃ પ્રયાન્તિ વસુધાતલે ।
લવણં તુ તદા દેયં દ્બારસ્યોદ્ધાટનં દિવઃ