ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 2.28

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે ઉત્તરખણ્ડે દ્વિતીયાંશે ધર્મકાણ્ડે પ્રેતકલ્પે શ્રીકૃષ્ણગરુડસંવાદે બભ્રુવાહનપ્રેતસંવાદે પ્રેતત્વહેતુતન્નિવૃત્ત્યુપાયનિરૂપણં નામ સપ્તવિંશો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 28
ગરુડ ઉવાચ ।
સર્વેપામનુકમ્પાર્થં બ્રૂહિ મે મધુસૂદન ।
પ્રેતત્વાન્મુચ્યતે યેન દાનેન સુકૃતેન વા

શૃકૃષ્ણ ઉવાચ ।
શૃણુ દાનં પ્રવક્ષ્યામિ સર્વાશુ ભવિનાશનમ્ ।
સન્તપ્તહાટકમયં ઘટકં વિધાય બ્રહ્મેશકેશવયુતં સહ લોકપાલૈઃ ।
ક્ષીરાજ્યપૂર્ણવિવિરં પ્રણિપત્ય ભક્ત્યા વિપ્રાય દેહિ તવ દાનશતૈઃ કિમન્યૈઃ

ગરુડ ઉવાચ ।
કિમેત્કથિતં દેવ વિસ્તરેણ વદસ્વ મે ।
આમુષ્મિકીં ક્રીયાં દેવ ઉત્ક્રાન્તિસમયાદનુ

સંસારે સાધુ મે નાથ બ્રૂહિ કૃત્યં જનાર્દન ।
યથા કાર્યા નરૈઃ સમ્યક્ ક્રિયા ચૈવૌર્ધ્વદૈહિકી

કથં પ્રેતા મહાકાયા રૌદ્રરૂપા ભયાનકાઃ ।
કમ્ભવન્તિ સુરશ્રેષ્ઠ કર્મભિઃ કૈઃ શુભાશુભૈઃ

પિશાચાઃ સમ્ભવન્તીહ કસ્યેદં કર્મણઃ ફલમ્ ।
તન્મે કથય દેવેશ અહમિચ્છામિ વેદિતુમ્

ભૂમ્યાં પ્રક્ષિપ્યતે કસ્માત્પઞ્ચરત્નં કુતો મુખે ।
અધસ્તાચ્ચ તિલા દર્ભાઃ પાદૌ યામ્યાં વ્યવસ્થિતાઃ

કિમર્થં મણ્ડલં ભૂમૌ ગોમયેનોપલિપ્યતે ।
કિમર્થં સ્મર્યતે વિષ્ણુઃ વિષ્ણુસૂક્તઞ્ચ પઠ્યતે

કિમર્થં પુત્રપુત્રાશ્ચ તસ્ય તિષ્ઠન્તિ ચાગ્રતઃ ।
કિમર્થં દીપદાનઞ્ચ કિમર્થં વિષ્ણુપૂજનમ્

કિમર્થમાતુરો દાનં દદાતિ દ્વિજપુઙ્ગવે ।
બન્ધૂન્મિત્રાણ્યમિત્રાંશ્ચ ક્ષમાપયતિ તત્કથમ્

તિલા લોહં હિરણ્યં ચ કાર્પાસં લવણં તથા ।
સપ્તધાન્યં ક્ષિતિર્ગાવો દીયતે કેન હે તુના

કથં ચ મ્રિયતે જન્તુર્મૃતસ્ય ચ કુતો ગતિઃ ।
અતિવાહશરીરં ચ કથં વિશ્રમતે તદા

શંવ સ્કન્ધે વહેત્પુત્રો વહ્નિદાતા ચ પૌત્રકઃ ।
કિમર્થં દેવ દેવેશ આજ્યેનાભ્યઞ્જનં કુતઃ

યમસૂક્તં કિમર્થં ચ ઉદીચીં દિશમાહરેત્ ।
પાનીયમેકવસ્ત્રેણ સૂર્યબિમ્બનિરીક્ષણમ્

યવસર્ષપદૂર્વાશ્ચપાષાણે નિમ્બચર્વણમ્ ।
વસ્ત્રં નરશ્ચ નારી ચ વિદધ્યાદધરોત્તરમ્

અન્નાદ્યં ગૃહમાગત્ય ભોક્તવ્યં ગોત્રિભિઃ સહ ।
નવકાનિ ચ પિણ્ડાનિ કિમર્થં વિતરેત્સુતઃ

કિમર્થં ચત્વરે દુગ્ધં પાત્રે પક્વે ચ મૃન્મયે ।
કાષ્ઠત્રયં ગુણે બદ્ધ્વા કૃત્વા રાત્રૌ ચતુષ્પથે

નિશાયાં દીયતે દીપો યાવદબ્દં દિનેદિને ।
દાહોદકં કિમર્થં ચ સંવાદઃ સ્વજનૈઃ સહ

ભગવન્નતિવાહસ્ય નવપિણ્ડૈસ્તુ કિં ભવેત્ ।
કથં દેવપિતૃભ્યશ્ચ વાહસ્યાવાહનં કથમ્ ।
ઇદં ચ ક્રિયતે દેવ કસ્માત્પિણ્ડં પ્રદાપયેત્

કિં તત્પ્રદીયતે તસ્ય પિણ્ડદાનાદનન્તરમ્ ।
અસ્થિસઞ્ચયનં ચૈવ શય્યાદાનં કિમર્થકમ્

દ્વિતીયે ઽહ્નિ કુતઃ સ્નાનં ચતુર્થે સાગ્નિકે દ્વિજે ।
દશમે કિં મલસ્નાનં કાર્યં સર્વજનૈઃ સહ

કસ્માત્તૈલોદ્વર્તનં ચ સ્કન્ધવાહાન્ ગૃહં નયેત્ ।
તૈઃ સમુદ્વર્તનં ચાપિ દદ્યુઃ સ્થલજલાશ્રયે

દેશમે ઽહનિ યઃ પિણ્ડસ્તં દદ્યાદામિષેણ તુ ।
પિણ્ડં ચૈકાદશે કસ્માદ્ વૃષોત્સર્ગઃ કથં ભવેત્

શ્રાદ્ધાનિ ષોડશૈતાનિ અબ્દં યાવત્કુતો વદ ।
અન્નાદિચોદકેનૈવ ષષ્ટ્યધિકશતત્રયમ્

દિનેદિને ચ દાતવ્યં ઘટાન્નં પ્રેતતૃપ્તયે ।
પ્રાપ્તે કાલે ચ મ્રિયતે અનિત્યો માનવઃ પ્રભો

છિદ્રં તુ નૈવ પશ્યામિ કુતો જીવઃ સ નિર્ગતઃ ।
કુતો ગચ્છન્તિ ભૂતાનિ પૃથિવ્યાપો મનસ્તથા

તેજો વદસ્વ મે નાથ વાયુરાકાશમેવ ચ ।
વાયવશ્ચૈવ પઞ્ચૈતે કથં ગચ્છન્તિ ચાપ્તયે

લોભમોહાદયઃ પઞ્ચ શરીરે ચૈવ તસ્કરાઃ ।
તૃષ્ણા કામો ઽપ્યહઙ્કારઃ કુતો યાન્તિ જનાર્દન

પુણ્યં વાપ્યથ વાપુણ્યં યત્કિઞ્ચિત્સુકૃતં તથા ।
નષ્ટે દેહે કુતો યાન્તિ દાનાનિ વિવિધાનિ ચ

સપિણ્ડનં કિમર્થં ચ પૂર્ણે સંવત્સરે ઽપિ વા ।
પ્રેતસ્ય મેલનં સાર્ધં કૈઃ સમં તત્ર કો વિધિઃ

યે દગ્ધા યે ત્વદગ્ધાશ્ચ પતિતા યે નરાભુવિ ।
યાનિ ચાન્યાનિ ભૂતાનિ તેષામન્તે ભવેચ્ચ કિમ્

પાપિનો યે દુરાચારા મુદ્ગલત્વં ચ યે ગતાઃ ।
આત્મઘાતી બ્રહ્મહા ચ સ્તેયી વિશ્વાસઘાતકઃ

કપિલાં યઃ પિબેચ્છૂદ્રો યઃ પઠેદ્વૈદિકાક્ષરમ્ ।
ધારયેદ્વા બ્રહ્મસૂત્રં કા ગતિસ્તસ્ય માધવ

વિપ્રસ્ય બ્રાહ્મણી ભાર્યા સંગૃહી તા યદા ભવેત્ ।
તસ્માત્પાપાચ્ચ ભીતો ઽહં તન્મે વદ જગત્પતે ।
સર્વમેતન્મયા પૃષ્ટો વદ લોકહિતાય વૈ