ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 1.99

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે યાજ્ઞવલ્ક્યોક્તદાનધર્મનિરૂપણં નામાષ્ટનવતિતમો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 99
યાજ્ઞવલ્ક્ય ઉવાચ ।
અથ શ્રાદ્ધવિધિં વક્ષ્યે સર્વપાપપ્રણાશનમ્ ।
અમાવસ્યાષ્ટકાવૃદ્ધિકૃષ્ણપક્ષાયનદ્વયમ્

દ્રવ્યં બ્રાહ્મણસમ્પત્તિર્વિષુવત્સૂર્યસંક્રમઃ ।
વ્યતીપાતો ગજચ્છાયા ગ્રહણં ચન્દ્રસૂર્યયોઃ

શ્રાદ્ધં પ્રતિરુચિશ્ચૈવ શ્રાદ્ધકાલાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
અગ્નિયઃ સર્વદેવેષુ શ્રોત્રિયો વેદવિદ્યુવા

વેદાર્થવિજ્જ્યેષ્ઠસામા ત્રિમધુસ્ત્રિસુપર્ણિકઃ ।
સ્વસ્ત્રીય ઋત્વિગજામાતાયજ્યશ્વશુરમાતુલાઃ

ત્રિણાચિકેતદૌહિત્રશિષ્યસમ્બન્ધિબાન્ધવાઃ ।
કર્મનિષ્ઠાસ્તપોનિષ્ઠાઃ પઞ્ચાગ્નિબ્રહ્મચારિણઃ

પિતૃમાતૃપરાશ્ચૈવ બ્રાહ્મણાઃ શ્રાદ્ધદેવતાઃ ।
રોગી હીનાતિરિક્તાઙ્ગઃ કાણઃ પૌનર્ભવસ્તથા

અવકીર્ણ્યાદ યો યે ચ યે ચાચારવિવર્જિતાઃ ।
અવૈષ્ણવાશ્ચ તે સર્વે ન શ્રાદ્ધાર્હાઃ કદાચન

નિમન્ત્રયેચ્ચ પૂર્વેદ્યુર્દ્વિજૈર્ભાવ્યં ચ સંયતૈઃ ।
આજાન્તાંશ્ચૈવ પૂર્વાહ્નેહ્યાસનેષૂપવેશયેત્

યુગ્માન્દેવે તથા પિત્ર્યે સ્વપ્રદેશેષુ શક્તિતઃ ।
દ્વૌ દૈવ પ્રાગુદક્ પિત્ર્યે ત્રીણ્યેકં ચોભયોઃ પૃથક્

માતામહાનામપ્યેવં તન્ત્રં વા વૈશ્વદેવિકમ્ ।
હસ્તપ્રક્ષાલનં દત્ત્વા વિષ્ટરાર્થે કુશાનપિ

આવાહ્ય તદનુજ્ઞાતો વિશ્વદેવાસૈત્યૃચા ।
યવૈરન્નં વિકીર્યાથ ભાજને સપવિત્રકે

શન્નોદેવ્યા પયઃ ક્ષિપ્ત્વા યવો ઽસીતિ યવાંસ્તથા ।
યાદિવ્યા ઇતિ મન્ત્રેણ હસ્તેષ્વેવ વિનિઃ ક્ષિપેત્

ગન્ધોદકે તથા દીપમાલ્યદામપ્રદીપકમ્ ।
અપસવ્યં તતઃ કૃત્વા પિતૄણામપ્રદક્ષિણમ્

દ્વિગુણાંસ્તુ કુશાન્દત્ત્વા ઉશન્તસ્ત્વેત્યૃચા પિતૄન્ ।
આવાહ્ય તદનુ જ્ઞાતો જપેદાયન્તુનસ્તતઃ

યવાર્થસ્તુ તિલૈઃ કાર્યઃ કુર્યાદર્ઘ્યાદિ પૂર્વવત્ ।
દત્ત્વાર્ઘ્યં સંસ્ત્રવાંસ્તેષાં પાત્રે કૃત્વા વિધાનતઃ

પિતૃભ્યઃ સ્થાનમસીતિ ન્યુબ્જં પાત્રં કરોત્યધઃ ।
અગ્નૌ કરિષ્ય આદાય પૃચ્છત્યન્નં ઘૃપ્લુતમ્

કુરુષ્વેતિ તથોક્તોસૌ હુત્વાગ્નૌ પિતૃયજ્ઞવત્ ।
હુતશેષં પ્રદદ્યાચ્ચ ભાજનેષુ સમાહિતઃ

યથાલાભોપપન્નેષુ રૌપ્યેષુ ચ વિશેષતઃ ।
દત્ત્વાન્નં પૃથિવીપાત્રમિતિ પાત્રાભિમન્ત્રણમ્

કૃત્વે દંવિષ્ણુરિત્યેવં દ્વિજાઙ્ગુષ્ઠં નિવેશયેત્ ।
સવ્યાહૃતિં ચ ગાયત્ત્રીં મધુવાતેત્યૃચસ્તથા

જપ્ત્વા યથાસુખં વાચ્યં ભુઞ્જીરંસ્તે ઽપિ વાગ્યતાઃ ।
અન્નમિષ્ટં હવિષ્યં ચ દદ્યાદક્રોધનોત્વરઃ

આતૃપ્તેસ્તુ પવિત્રાણિ જપ્ત્વા પૂર્વજપં તથા ।
અન્નમાદાય તૃપ્તાઃ સ્થઃ શેષં ચૈવાનુમન્ત્ર્ય ચ

તદન્નં વિકિરેદ્ભૂમૌ દદ્યાચ્ચાપઃ સકૃત્સકૃત્ ।
સર્વમન્નમુપાદાય સતિલં દક્ષિણામુખઃ

ઉચ્છિષ્ટસન્નિધૌ પિણ્ડાન્પ્રદદ્યાત્પિતૃયજ્ઞવત્ ।
માતામહાનામપ્યવં દદ્યાદાચમનં તતઃ

સ્વસ્તિ વાચ્યં તતો દદ્યાદક્ષય્યોદકમેવ ચ ।
દત્ત્વા ચ દક્ષિણાં શક્ત્યા સ્વધાકારમુદાહરેત્

વાચ્યતામિન્યનુજ્ઞાતઃ પિતૃભ્યશ્ચ સ્વધોચ્યતામ્ ।
વિપ્રૈરસ્તુ સ્વધેત્યુક્તો ભૂમૌ સિઞ્ચેત્તતો જલમ્

પ્રીયન્તામિતિ ચાહૈવં વિશ્વેદેવ્યં જલં દદત્ ।
દાતારો નો ઽભિવર્ધન્તાં વેદાઃ સન્તતિરેવ ચ

શ્રદ્ધા ચ નો મા વ્યગમદ્વહુ દેયં ચ નો ઽસ્ત્વિતિ ।
ઇત્યુત્ક્રોત્ક્રા પ્રિયા વાચઃ પ્રણિપત્ય વિસર્જયેત્

વાજેવાજે ઇતિ પ્રીત્યા પિતૃપૂર્વં વિસર્જનમ્ ।
યસ્મિંસ્તે સંસ્ત્રવાઃ પૂર્વમર્ઘ્યપાત્રે નિપાતિતાઃ

પિતૃપાત્રં તદુત્તાનં કૃત્વા વિપ્રાન્વિસર્જયેત્ ।
પ્રદક્ષિણમનુવ્રજ્ય ભુઞ્જીત પિતૃસેવિતમ્

બ્રહ્મચારી ભવેત્તાં તુ રજનીં ભાર્યયા મહ ।
એવં પ્રદક્ષિણં કૃત્વા વૃદ્ધૌ નાન્દીમુખાનપિ

યજેત્તદધિકર્કન્ધૂમિશ્રાઃ પિણ્ડા યૈવઃ શ્રિતાઃ ।
એકોદ્દિષ્ટં દૈવહીનં એકાન્નૈકપવિત્રકમ્

આવાહનાગ્નૌકરણરહિતં ત્વપસવ્યવત્ ।
ઉપતિષ્ઠતામિત્યક્ષય્યસ્થાને વિપ્રાન્વિસર્જયેત્

અભિરણ્યતાં પ્રબૂયાદ્ બ્રુયુસ્તેભિરતાઃ સ્મ હ ।
ગન્ધો દકતિલૈર્મિશ્રં કુર્યાત્પાત્રચતુષ્ટયમ્

અર્ઘ્યાર્થં પિતૃપાત્રેષુ પ્રેતપાત્રં પ્રસેચયેત્ ।
યેસમાના ઇતિ દ્વાભ્યાં શેષં પૂર્વવદાચરેત્

એતત્સપિણ્ડીકરણમેકોદ્દિષ્ટં સ્ત્રિયા અપિ ।
અર્વાક્ સપિણ્ડીકરણં યસ્ય સંવત્સરાદ્ભવેત્

તસ્યાપ્યન્નં સોદકુમ્ભં દદ્યાત્સંવત્સરં દ્વિજઃ ।
પિણ્ડાંશ્ચ ગોજ વિપ્રેભ્યો દદ્યાદ્ગ્નૌ જલે ઽપિ વા

હવિષ્યાન્નેન વૈ માસં પાયસેન તુ વત્સરમ્ ।
માત્સ્યહારિણકૌરભ્રશાકુનચ્છાગપાર્ષતૈઃ

ઐણરૌરવવા રાહશાશમાંસૈર્યથાક્રમમ્ ।
માસવૃદ્ધ્યાપિ તુષ્યન્તિ દત્તૈરિહ પિતામહાઃ

દદ્યાદ્વર્ષાત્રયોદશ્યાં મઘાસુ ચ ન સંશયઃ ।
પ્રતિપત્પ્રભૃતિષ્વેવં કન્યા દીઞ્છ્રાદ્ધદો લભેત્

શસ્ત્રેણ નિહતાનાં તુ ચતુર્દશ્યાં પ્રદીયતે ।
સ્વર્ગં હ્યપત્યમોજશ્ચ શૌર્યં ક્ષેત્રં બલં તથા

પુત્રશ્રૈષ્ટ્યં સ સૌભાગ્યં સમૃદ્ધિં મુખ્યતાં શુભમ્ ।
પ્રવૃત્તચક્રતાં ચૈવ વાણિજ્યપ્રભૃતીંસ્તથા

અરોગિત્વં યશો વીતશોકતાં પરમાં ગતિમ્ ।
ધનં વિદ્યાં ચ વાક્સિદ્ધિં કુપ્યં ગોજાવિકં તથા

અશ્વાનાયુશ્ચ વિધિવદ્યઃ શ્રાદ્ધં સંપ્રયચ્છતિ ।
કૃત્તિકાદિભરણ્યન્તં સ કામાન્પ્રાપ્નુયાદિમાન્

વસ્ત્રાદ્યાઃ પ્રીણયન્ત્યેવ નરં શ્રાદ્ધકૃતં દ્વિજાઃ ।
આયુઃ પ્રજા ધનં વિદ્યાં સ્વર્ગમોક્ષસુખાનિ ચ

પ્રયચ્છતિ યથા રાજ્યં પ્રીત્યા નિત્યં પિતામહઃ