ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 1.95

ઇત શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાક્યે આચારકાણ્ડે યાજ્ઞવલ્ક્યોક્તવર્ણધર્મનિરૂપણં નામ ચતુર્નવતિતમો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 95
યાજ્ઞવલ્ક્ય ઉવાચ ।
શૃણ્વન્તુ મુનયો ધર્માન્ ગૃહસ્થસ્ય યતવ્રતાઃ ।
ગુરવે ચ ધનં દત્ત્વા સ્નાત્વા ચ તદનુજ્ઞયા

સમાપિતબ્રહ્મચર્યો લક્ષણ્યાં સ્ત્રિયમુદ્વહેત્ ।
અનન્યપૂર્વિકાં કાન્તામસપિણ્ડાં યવીયસીમ્

અરોગિણીં ભ્રાતૃમતીમસમાનાર્ષગોત્રજામ્ ।
પઞ્ચમાત્સપ્તમાદૂર્ધ્વં માતૃતઃ પિતૃતસ્તથા

દશપૂરુષવિખ્યાતાચ્છ્રોત્રિયાણાં મહાકુલાત્ ।
સવર્ણઃ શ્રોત્રિયો વિદ્વાન્વરો દોષાન્વિતો ન ચ

યદુચ્યતે દ્વિજાતીનાં શૂદ્રાદ્દારોપસંગ્રહઃ ।
ન તન્મમ મતં યસ્માત્તત્રાયં જાયતે સ્વયમ્

તિસ્રો વર્ણાનુપૂર્વ્યેણ દ્વે તથૈકા યથાક્રમમ્ ।
બ્રાહ્મણક્ષત્ત્રિયવિશાં ભાર્યાઃ સ્વા શૂદ્રજન્મનઃ

બ્રાહ્મો વિવાહ આહૂય દીયતે શક્ત્યલઙ્કૃતા ।
તજ્જઃ પુનાત્યુભયતઃ પુરુષોનેકવિંશતિમ્

યજ્ઞસ્થાયર્ત્વિજે દૈવમાદાયાર્ષસ્તુ ગોયુગમ્ ।
ચતુર્દશ પ્રથમજઃ પુનાત્યુત્તરજશ્ચ ષટૂ

ઇત્યુક્ત્વા ચરતાં ધર્મં સહ યા દીયતે ઽર્થિને ।
સ કાયઃ પાવયેત્તજ્જઃ ષડ્વંશ્યાનાત્મના સહ

આસુરો દ્રવિણાદાનાદ્ગાન્ધર્વઃ સમયાન્મિથઃ ।
રાક્ષસો યુદ્ધહરણાત્પૈશાચઃ કન્યકાચ્છલાત્

ચત્વારો બ્રાહ્મણસ્યાદ્યાસ્તથા ગાન્ધર્વરાક્ષસૌ ।
રાજ્ઞસ્તથાસુરો વૈશ્યે શૂદ્રે ચાન્ત્યસ્તુ ગર્હિતઃ

પાણિર્ગ્રાહ્યઃ સવર્ણાસુ ગૃહ્ણીત ક્ષત્ત્રિયા શરમ્ ।
વૈશ્યા પ્રતોદમાદદ્યાદ્વેદને ચાગ્રજન્મનઃ

પિતા પિતામહો ભ્રાતા સકુલ્યો જનની તથા ।
કન્યાપ્રદઃ પૂર્વનાશે પ્રકૃતીસ્થઃ પરઃ પરઃ

અપ્રયચ્છન્સમાપ્નોતિ ભ્રૂણહત્યામૃતાવૃતૌ ।
એષામભાવે દાતૄણાં કન્યા કુર્યાત્ સ્વયંવરમ્

સકૃત્પ્રદીયતે કન્યા હરંસ્તાં ચોરદણ્ડભાક્ ।
અદુષ્ટાં હિ ત્યજન્દણ્ડ્યઃ સુદુષ્ટાં તુ પરિત્યજેત્

અપુત્રા ગુબપુજ્ઞાતો દેવરઃ પુત્રકાન્યગા ।
સપિણ્ડો વા સમોત્રો વા ઘૃતાભ્યક્ત ઋતાવિયાત્

આગર્ભસમ્ભવં ગચ્છેત્પતિતસ્ત્વન્યથા ભવેત્ ।
અનેન વિધિના જાત ક્ષેત્રપસ્ય ભવેત્સુતઃ

હૃતાધિકારાં મલિનાં પિણ્ડમાત્રોપસેવિનીમ્ ।
પરિભૂતામધઃ શય્યાં વાસયેદ્ય્વભિચારિણીમ્

સોમઃ શૌચં દદૌ તાસાં ગન્ધર્વશ્ચ સુભાં ગિરમ્ ।
પાવકઃ સર્વમેધ્યત્વં મેધ્યા વૈ યોષિતો યતઃ

વ્યભિચારાદૃતૌશુદ્ધિર્ગર્ભેત્યાગં કરોતિ ચ ।
ગર્ભભર્તૃવધે તાસાં તથા મહતિ પાતકે

સુરાપિ વ્યાધિતા દ્વેષ્ટ્રી વન્ધ્યાર્થઘ્ન્યપ્રિયંવદા ।
અધિવિન્ના ચ ભર્તવ્યા મહદેનોન્યથા ભવેત્

યત્રાવિરોધો દમ્પત્યોસ્ત્રિવર્ગસ્તત્ત્ર વર્ધતે ।
મૃતે જીવતિ યા પત્યૌ યા નાન્યમુપગચ્છતિ

સેહ કીર્તિમવાપ્નોતિ મોદતે ચોમયા સહ ।
શુદ્ધાં ત્યજંસ્તૃતીયાંશં દદ્યાદામરણં સ્ત્રિયાઃ

સ્ત્રીભિર્ભર્તુર્વચઃ કાર્યમેષ ધર્મઃ પરઃ સ્ત્રિયાઃ ।
ષોડશર્તુનિશાઃ સ્ત્રીણાં તાસુ યુગ્માસુ સંવિશેત્

બ્રહ્મચારી ચ પર્વાણ્યાદ્યાશ્તતસ્ત્રસ્તુ વર્જયેત્ ।
એવં ગચ્છં સ્ત્રિયં ક્ષામાં મઘાં મૂલાં ચ વર્જયેત્

લક્ષણ્યં જનયેદેવ પુત્રં રોગવિવર્જિતમ્ ।
યથા કામી ભવેદ્વાપિ સ્ત્રીણાં (સ્મ) વલમનુસ્મરન્

સ્વદારનિરતશ્ચૈવ સ્ત્રિયો રક્ષ્યા યતસ્તતઃ ।
ભર્તૃભ્રાતૃપિતૃજ્ઞાતિશ્વશ્રૂશ્વશુરદેવરૈઃ

બન્ધુભિશ્ચ સ્ત્રિયઃ પૂજ્યા ભૂષણાચ્છાદનાશનૈઃ ।
સંયતો પસ્કરા દક્ષા હૃષ્ટા વ્યયપરાઙ્મુખી

શ્વશ્રૂશ્વશુરયોઃ કુર્યાત્પાદયોર્વન્દનં સદા ।
ક્રીડાશરીરસંસ્કારસમાજોત્સવદશનમ્

હાસ્યં પરગૃહે યાનં ત્યજેત્પ્રેષિતભર્તૃકા ।
રક્ષેત્કન્યાં પિતા બાલ્યે યૌવને પતિરેવ તામ્

વાર્ધક્યે રક્ષતે પુત્રો હ્યન્યથા જ્ઞાતયસ્તથા ।
પતિં વિના ન તિષ્ઠેત્તુ દિવા વા યદિ વા નિશિ

જ્યેષ્ઠાં ધર્મવિધૌ કુર્યાન્ન કનિષ્ઠાં કદાચન ।
દાહયેદગ્નિહોત્રેણ સ્ત્રિયં વૃત્તવતીં પતિઃ

આહરેદ્વિધિવદ્દારાનગ્નિં ચૈવાવિલમ્બિતઃ ।
હિતા ભર્તુર્દિવં ગચ્છેદિહ કીર્તીરવાપ્ય ચ