ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 1.84

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે ગયામાહાત્મ્યં નામ ત્ર્યશીતિતમો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 84
બ્રહ્મોવાચ ।
ઉદ્યતસ્તુ ગયાં ગન્તું શ્રાદ્ધં કૃત્વા વિધાનતઃ ।
વિધાય કાર્પટીવિષં ગ્રામસ્યાપિ પ્રદક્ષિણમ્

તતો ગ્રામાન્તરં ગત્વા શ્રાદ્ધશેષસ્ય ભોજનમ્ ।
કૃત્વા પ્રદક્ષિણં ગચ્છેત્પ્રતિગ્રહવિવર્જિતઃ

ગૃહાચ્ચલિતમાત્રસ્ય ગયાયાં ગમનં પ્રતિ ।
સ્વર્ગારોહણસોપાનં પિતૄણાં તુ પદેપદે

મુણ્ડનં ચોપવાસશ્ચ સર્વતીર્થેષ્વયં વિધિઃ ।
વર્જયિત્વા કુરુક્ષેત્રં વિશાલાં વિરજાં ગયામ્

દિવા ચ સર્વદા રાત્રૌ ગયાયાં શ્રાદ્ધકૃદ્ભવેત્ ।
વારાણસ્યાં કૃતં શ્રાદ્ધં તીર્થે શોણનદે તથા

પુનઃ પુનામહાનદ્યાં શ્રાદ્ધી સ્વર્ગં પિતૄન્નયેત્ ।
ઉત્તરં માનસં ગત્વા સિદ્ધિં પ્રાપ્નોત્યનુત્તમામ્

તસ્મિન્નિવર્તયેચ્છ્રાદ્ધં સ્નાનં ચૈવ નિવર્તયેત્ ।
કામાન્સ લભતે દિવ્યાન્મોક્ષોપાયં ચ સર્વશઃ

દક્ષિણં માનસં ગત્વા મૌની પિણ્ડાદિ કારયેત્ ।
ઋણત્રયાપાકરણં લભેદ્દક્ષિણમાનસે

સિદ્ધાનાં પ્રીતિજનનૈઃ પાપાનાં ચ ભયઙ્કરૈઃ ।
લેલિહાનૈર્મહાઘોરૈરક્ષતૈઃ પન્નગોત્તમૈઃ

નામ્ના કનખલં તીર્થં ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતમ્ ।
ઉદીચ્યાં મુણ્ડપૃષ્ઠસ્ય દેવર્ષિગણસેવિતમ્

તત્ર સ્નાત્વા દિવં યાતિ શ્રાદ્ધં દત્તમથાક્ષયમ્ ।
સૂર્યં નત્વા ત્વિદં કુર્યાત્કૃતપિણ્ડાદિસત્ક્રિયઃ

કવ્યવાહસ્તથા સોમો યમશ્ચૈવાર્યમા તથા ।
અગ્નિષ્વાત્તા બર્હિષદઃ સોમપાઃ પિદૃદેવતાઃ

આગચ્છન્તુ મહાભાગા યુષમાભી રક્ષિતાસ્ત્વિહ ।
મદીયાઃ પિતરો યે ચ કુલે જાતાઃ સનાભયઃ

તેષાં પિણ્ડપ્રદાનાર્થમાગતો ઽસ્મિ ગયામિમામ્ ।
કૃતપિણ્ડઃ ફલ્ગુતીર્થે પશ્યૈદ્દેવં પિતામહમ્

ગદાધરં તતઃ પશ્યેત્પિતૄણામનૃણામનૃણો ભવેત્ ।
ફલ્ગુતીર્થે નરઃ સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા દેવં ગદાધરમ્

આત્માનં તારયેત્સદ્યો દશ પૂર્વાન્દશાપરાન્ ।
પ્રથમેહ્નિવિધિઃ પ્રોક્તો દ્વિતીયદિવસે વ્રજેત્

ધર્મારણ્યં મતઙ્ગસ્ય વાપ્યાં પિણ્ડાદિકૃદ્ભવેત્ ।
ધર્મારણ્યં સમાસાદ્ય વાજપેયફલં લભેત્

રાજસૂયાશ્વમેધાભ્યાં ફલં સ્યાદ્બ્રહ્મતીર્થકે ।
શ્રાદ્ધં પિણ્ડોદકં કાર્યં મધ્યે વૈ કૂપયૂપયોઃ

કૂપોદકેન તત્કાર્યં પિતૄણાં દત્તમક્ષયમ્ ।
તૃતીયે ઽબહ્નિ બ્રહ્મસદો ગત્વા સ્નાત્વાથ તર્પણમ્

કૃત્વા શ્રાદ્ધાદિકં પિણ્ડં મધ્યે વૈ યૂપકૂપયોઃ ।
ગોપ્રચારસમીપસ્થા આબ્રહ્મ બ્રહ્મકલ્પિતાઃ

તેષા સેવનમાત્રેણ પિતરો મોક્ષગામિનઃ ।
યૂપં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય વાજપેયફલં લભેત્

ફલ્ગુતીર્થે ચતુર્થે ઽહિનિ સ્નાત્વા દેવાદિતર્પણમ્ ।
કૃત્વા શ્રાદ્ધઙ્ગયાશીર્ષે કુર્યાદ્રુદ્રપદાદિષુ

પિણાડાન્દેહિમુખે વ્યાસે પઞ્ચાગ્નૌ ચ પદત્રયે ।
સૂર્યેન્દુકાર્તિકેયેષુ કૃતં શ્રાદ્ધં તથાક્ષયમ્

શ્રાદ્ધં તુ નવદેવત્યં કુર્યાદ્દ્વાદશદૈવતમ્ ।
અન્વષ્ટકાસુ વૃદ્ધૌ ચ ગયાયાં મૃતવાસરે

અત્ર માતુઃ પૃથક્ શ્રાદ્ધમન્યત્ર પતિના સહ ।
સ્નાત્વા દશાશ્વમેધે તુ દૃષ્ટ્વા દેવં પિતામહમ્

રુદ્રપાદં નરઃ સ્પૃષ્ટ્વા ન ચેહાવર્તતે પુનઃ ।
ત્રિર્વિત્તપૂર્ણાં પૃથિવીં દત્ત્વા યત્ફલમાપ્નુયાત્

સ તત્ફલમવાપ્નોતિ કૃત્વા શ્રાદ્ધં ગયાશિરે ।
શમીપત્રપ્રમાણેન પિણ્ડં દદ્યાદ્ગયાશિરે

પિતરો યાન્તિ દેવત્વં નાત્ર કાર્યા વિચારણા ।
મુણ્ડપૃષ્ટે પદં ન્યસ્તં મહાદેવેન ધીમતા

અલ્પેન તપસા તત્ર મહાપુણ્યમવાપ્નુયાત્ ।
ગયાશીર્ષે તુ યઃ પિણ્ડાન્નામ્ના યેષાં તુ નિર્વપેત્

નરકસ્થા દિવં યાન્તિ સ્વર્ગસ્થા મોક્ષમાપ્નુયુઃ ।
પઞ્ચમે ઽહ્નિ ગન્દાલોલે સ્નાત્વા વટતલે તતઃ

પિણ્ડાન્દદ્યાત્પિતૄણાં ચ સકલં તારયેત્કુલમ્ ।
વટમૂલં સમાસાદ્ય શાકેનોષ્ણોદકેન વા

એકસ્મિન્ ભોજિતે વિપ્ર કોટિર્ભવતિ ભોજિતાઃ ।
કૃતે શ્રાદ્ધે ઽક્ષયવટે દૃષ્ટ્વા ચ પ્રપિતામહમ્

અક્ષયાલ્લંભતે લોકાન્કુલાનામુદ્ધરેચ્છતમ્ ।
એષ્ટવ્યા બહવઃ પુત્ત્રા યદ્યેકો ઽપિ ગયાં વ્રજેત્

યજેત વાશ્વમેધેન નીલં વા વૃષમુત્સૃજેત્ ।
પ્રેતઃ કશ્ચિત્સમુદ્દિશ્ય વણિજં કઞ્ચિદબ્રવીત્

મમ નામ્ના ગયાશીર્ષે પિણ્ડનિર્વપણં કુરુ ।
પ્રેતભાવાદ્વિમુક્તઃ સ્યાંસ્વર્ગદો દાતુરેવ ચ

શ્રુત્વા વણિગ્ગયાશીર્ષ પ્રેતરાજાય પિણ્ડકમ્ ।
પ્રદદાવનુજૈઃ સાર્ધં સ્વપિતૃભ્યસ્તતો દદૌ

સર્વે મુક્તા વિશાલો ઽપિ સપુત્રો ઽભુચ્ચ પિણ્ડદઃ ।
વિશાલાયાં વિશાલો ઽભૂદ્રાજપુત્રોબ્રવીદ્દ્વિજાન્

કથં પુત્રાદયઃ સ્યુર્મે વિપ્રાશ્ચોતુર્વિશાલકમ્ ।
ગયાયાં પિણ્ડદાનેન તવ સર્વં ભવિષ્યતિ

વિશાલો ઽથ ગયાશીર્ષ પિણ્ડદો ઽભૂચ્ચ પુત્રવાન્ ।
દૃષ્ટ્વાકાશે સિતં રક્તં કૃષ્ણં પુરુષમબ્રવીત્

કે યૂયં તેષુ ચૈવૈકઃ સિતઃ પ્રોચે વિશાલકમ્ ।
અહં સિતસ્તે જનક ઇન્દ્રલોકં ગતઃ શભમ્

મમ પુત્ર પિતા રક્તો બ્રહ્મહા પાપકૃત્પરમ્ ।
અયં પિતામહઃ કૃષ્ણ ઋષયો ઽનેન ઘાતિતાઃ

અવીચિં નરકં પ્રાપ્તૌ મુક્તૌ જાતૌ ચ પિણ્ડદ ।
મુક્તીકૃતાસ્તતઃ સર્વે વ્રજામઃ સ્વર્ગમુત્તમમ્

કૃતકૃત્યો વિશાલો ઽપિ રાજ્યં કૃત્વા દિવં યયૌ ।
યે ઽસ્મત્કુલે તુ પિતરો લુપ્તપિણ્ડોદકક્રિયાઃ

યે ચાપ્યકૃતચૂડાસ્તુ યે ચ ગર્ભાદ્વિનિઃસૃતાઃ ।
યેષાં દાહો ન ક્રિયાચ યે ઽગ્નિદગ્ધાસ્તથાપરે

ભૂમૌ દત્તેન તૃપ્યન્તુ તૃપ્તા યાન્તુ પરાં ગતિમ્ ।
પિતા પિતામહશ્ચૈવ તથૈવ પ્રપિતામહઃ

માતા પિતામહી ચૈવ તથૈવ પ્રપિતામહી ।
તથા માતામહશ્ચૈવ પ્રમાતામહ એવ ચ

વૃદ્ધપ્રમાતામહશ્ચ તથા માતામહી પરમ્ ।
પ્રમાતામહી તથા વૃદ્ધપ્રમાતામહીતિ વૈ

અન્યેષાં ચૈવ પિણ્ડો ઽયમક્ષય્યમુપતિષ્ઠતામ્