ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 1.59

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે ભુવનકોશનિરૂપણં નામાષ્ટપઞ્ચાશત્તમો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 59
(અથ જ્યોતિઃ શાસ્ત્રમ્)
સૂત ઉવાચ ।
જ્યોતિશ્ચક્રં ભુવો માનમુક્ત્વા પ્રોવાચ કેશવઃ ।
ચતુર્લક્ષં જ્યોતિષસ્ય સારં રુદ્રાય સર્વદઃ

હરિરુવાચ ।
કૃત્તિકાસ્ત્વગ્નિદેવત્યા રોહિણ્યો બ્રહ્મણઃ સ્મૃતાઃ ।
ઇલ્વલાઃ સોમદેવત્યા રૌદ્રં ચાર્દ્રમુદાહૃતમ્

પુનર્વસુસ્તથાદિત્યસ્તિષ્યશ્ચ ગુરુદૈવતઃ ।
અશ્લેષાઃ સર્પદેવત્યા મઘાશ્ચ પિતૃદેવતાઃ

ભાગ્યાશ્ચ પૂર્વફલ્ગુન્ય અર્યમા ચ તથોત્તરઃ ।
સાવિત્રશ્ચ તથા હસ્તા ચિત્રા ત્વષ્ટા પ્રકીર્તિતઃ

સ્વાતી ચ વાયુદેવત્યા નક્ષત્રં પરિકીર્તિતમ્ ।
ઇન્દ્રાગ્નિદેવતા પ્રોક્તા વિશાખા વૃષભધ્વજ

મૈત્રમૃક્ષમનૂરાધા જ્યેષ્ઠા શાક્રં પ્રકીર્તિતમ્ ।
તથા નિરૃતિદેવત્યો મૂલસ્તજ્જ્ઞૈરુદાહૃતઃ

આપ્યાસ્ત્વાષાઠપૂર્વાસ્તુ ઉત્તરા વૈશ્વદેવતાઃ ।
બ્રાહ્મશ્ચૈવાભિજિત્પ્રોક્તઃ શ્રવણા વૈષ્ણવઃ સ્મૃતઃ

વાસવસ્તુ તથા ઋક્ષં ધનિષ્ઠા પ્રોચ્યતે બુધૈઃ ।
તથા શતભિષા પ્રોક્તં નક્ષત્રં વારુણં શિવ

આજં ભાદ્રપદા પૂર્વા અહિર્બ્રુધ્ન્યસ્તથોત્તરા ।
પૌષ્ણં ચ રેવતી ઋક્ષમશ્વયુક્ચાશ્વદૈવતમ્

ભરણ્યૃક્ષં તથા યામ્યં પ્રોક્તાસ્તે ઋક્ષદેવતાઃ ।
બ્રહ્માણી સંસ્થિતા પૂર્વે પ્રિતપન્નવમીતિથૌ

માહેશ્વરી ચોત્તરે ચ દ્વિતીયા દશામીતિથૌ ।
પઞ્ચમ્યાં ચ ત્રયોદશ્યાં વારાહી દક્ષિણે સ્થિતા

ષષ્ઠ્યાં ચૈવ ચતુર્દશ્યામિન્દ્રાણી પશ્ચિમે સ્થિતા ।
સપ્તમ્યાં પૌર્ણમાસ્યાં ચ ચામુણ્ડા વાયુગોચરે

અષ્ટમ્યમાવાસ્યયોગે મહાલક્ષ્મીશગોચરે ।
એકાદશ્યાં તૃતીયાયામગ્નિકોણે તુ વૈષ્ણવી

દ્વાદશ્યાં ચ ચતુર્થ્યાં તુ કૌમારી નૈરૃતે તથા ।
યોગિનીસુંમુખેનૈવ ગમનાદિ ન કારયેત્

અશ્વિનીમૈત્રરેવત્યો મૃગમૂલપુનર્વસુ ।
પુષ્યા હસ્તા તથા જ્યેષ્ઠા પ્રસ્થાને શ્રેષ્ઠમુચ્યતે

હસ્તાદિપઞ્ચઋક્ષાણિ ઉત્તરાત્રયમેવ ચ ।
અશ્વિની રોહિણી પુષ્યા ધનિષ્ઠા ચ પુનર્વસૂ

વસ્ત્રપ્રાવરણે શ્રેષ્ઠો નક્ષત્રાણાં ગણઃ સ્મૃતઃ ।
કૃત્તિકા ભરણ્યશ્લેષા મઘા મૂલવિશાખયોઃ

ત્રીણિ,પૂર્વા તથા ચૈવ અધોવક્રાઃ પ્રકીર્તિતાઃ? ।
એષુ વાપીતડાગાદિકૂપભૂમિતૃણાનિ ચ

દેવાગારસ્ય ખનનં નિધાનખનનં તથા ।
ગણિતં જ્યોતિષારમ્ભં ખનિબિલપ્રવેશનમ્

કુર્યાદધોગતાન્યેવ અન્યાનિ ચ વૃષધ્વજ ।
રેવતી ચાશ્વિની ચિત્રા સ્વાતી હસ્તા પુનર્વસૂ

અનુરાધા મૃગો જ્યેષ્ઠા એતે પાર્શ્વમુખાઃ સ્મૃતાઃ ।
ગજોષ્ટ્રાશ્વબલીવર્દદમનં મહિષસ્ય ચ

બીજાનાં વપનં કુર્યાદ્ગમનાગમનાદિકમ્ ।
ચક્રયન્ત્રરથાનાં ચ નાવાદીનાં પ્રવાહણમ્

પાર્શ્વેષુ યાનિ કર્માણિ કુર્યાદેતેષુ તાન્યપિ ।
રોહિણ્યાર્દ્રાં તથા પુષ્યા ધનિષ્ઠા ચોત્તરાત્રયમ્

વારુણં શ્રવણં ચૈવ નવ ચોર્ધ્વમુખાઃ સ્મૃતાઃ ।
એષુ રાજ્યાભિષેકં ચ પટ્ટબન્ધં ચ કારયેત્

ઊર્ધ્વમુખ્યાન્યુચ્છ્રિતાનિ સર્વાણ્યેતેષુ કારયેત્ ।
ચતુર્થો ચાશુભા ષષ્ઠી અષ્ટમી નવમી તથા

અમાવાસ્યા પૂર્ણિમા ચ તદ્વાદશી ચ ચતુર્દશી ।
અશુક્લા પ્રતિપચ્છ્રેષ્ઠા દ્વિતીયા ચન્દ્ર સૂનુના

તૃતીયા ભૂમિપુત્રેણ ચતુર્થો ચ શનૈશ્ચરે ।
ગુરૌ શુભા પઞ્ચમી સ્યાત્ષષ્ટીમઙ્ગલશુક્રયોઃ

સપ્તમી સોમપુત્રેણ અષ્ટમી કુજભાસ્કરૌ ।
નવમી ચન્દ્રવા(સૌ) રેણ દશમી તુ ગુરૌ શુભા

એકાદશ્યા ગુરુશુક્રૌ દ્વાદશ્યાં ચ પુનર્બુધઃ ।
ત્રયોદશી શુક્રભૌમૌ શનૌ શ્રેષ્ઠા ચતુર્દશી

પૌર્ણમાસ્યપ્યમાવાસ્યા શ્રેષ્ઠા સ્યાચ્ચ બૃહસ્પતૌ ।
દ્વાદશીં દહતે ભાનુઃ શશી ચૈકાદશીં દહેત્

કુજો દહેચ્ચ દશામીં નવમીં ચ બુધો દહેત્ ।
અષ્ટમીં દહતે જીવઃ સપ્તમીં ભાર્ગવો દહેત્

સૂર્યપુત્રો દહેત્ષષ્ઠીં ગમનાદ્યાસુ નાસ્તિ વૈ ।
પ્રતિપન્નવમીષ્વેવ ચતુર્દશ્યષ્ટમીષુ ચ

બુધવારેણ પ્રસ્થાનં દૂરતઃ પરિવર્જયેત્ ।
મેષે કર્કટકે ષષ્ઠી કન્યાયાં મિથુને ઽષ્ટમી

વૃષે કુમ્ભે ચતુર્થો ચ દ્વાદશી મકરે તુલે ।
દશમી વૃશ્ચિકે સિંહે ધનુર્મોને ચતુર્દશી

એતા દગ્ધા ન ગન્તવ્યં પીડાદિઃ કિલ માનવૈઃ ।
વિશાખાત્રયમાદિત્યે પૂર્વાષાઢાત્રયે શશી

ધનિષ્ઠાત્રિતયં ભૌમે બુધે વૈ રેવતીત્રયમ્ ।
રોહિણ્યાદિત્રયં જીવે શુક્રે પુષ્યાત્રયં શિવ

શનિવારે વર્જયેચ્ચ ઉત્તરાફલ્ગુનીત્રયમ્ ।
એષુ યોગેષુ ચોત્પાતમૃત્યુરોગાદિકં ભવેત્

મૂલેર્ઽકઃ શ્રવણે ચન્દ્રઃ પ્રોષ્ઠપદ્યુત્તરે કુજઃ ।
કૃત્તિકાસુ બુધશ્ચૈવ ગુરૌ રુદ્ર પુનર્વસુઃ

પૂર્વફલ્ગુની શુક્રે ચ સ્વાતિશ્ચૈવ શનૈશ્વરે ।
એતૈ ચામૃતયોગાઃ સ્યુઃ સર્વકાર્યપ્રસાધકાઃ

કાલં પ્રવધ્યન્નિ?શક્તિદા? નેષ્ટમન્દ? ।
પર્વાદિસ્તુ જ્ઞેયઃ કાલઃ કાલવિશારદૈઃ

એકીકૃત્યાક્ષરાન્માત્રં નામ્નોઃ સ્ત્રીપુંસયોસ્ત્રિભિઃ ।
ભાગે દ્વિશેષે સ્ત્રીનાશઃ પુસઃ સ્યાદેકશૂન્યયોઃ

વિષ્કમ્ભે ઘટિકાઃ પઞ્ચ શૂલે સપ્ત પ્રકીર્તિતાઃ ।
ષડ્ગણ્ડે ચાતિગણ્ડે ચ નવ વ્યાઘાતવજ્રયોઃ

વ્યતીપાતે ચ પરિઘે વૈધૃતે ચ દિનેદિને ।
એતૈ મૃત્યુયુતા હ્યેષુ સર્વકર્માણિ વર્જયેત્

હસ્તેર્ઽકશ્ચ ગુરુઃ પુષ્યે અનુરાધા બુધે શુભા ।
રોહિણી ચ શનૌ શ્રેષ્ઠા સૌમં સોમેન વૈ શુભમ્

શુક્રે ચ રેવતી શ્રેષ્ઠા અશ્વિની મઙ્ગલે શુભા ।
એતેષુ સિદ્ધિયોગા વૈ સર્વદોષવિનાશનાઃ

ભાર્ગવે ભપરણી ચૈવ સોમે ચિત્રા વૃષધ્વજ ! ।
ભૌમે ચૈ વોત્તરાષાઢા ધનિષ્ઠા ચ બુધે હર !

ગરૌ શતભિષા રુદ્ર ! શુક્રે વૈ રોહિણી તથા ।
શનૌ ચ રેવતી શમ્ભો ! વિષયોગાઃ પ્રકીર્તિતાઃ

પુષ્યઃ પુનર્વસુશ્ચૈવ રેવતી ચિત્રયા સહ ।
શ્રવણં ચ ધનિષ્ઠા ચ હસ્તાશ્વનીમૃગાસ્તથા

કુર્યાચ્છતભિષાયાં ચ જાતકર્માદિ માનવઃ ।
વિશાખા ચોત્તરાત્રીણિ મઘાર્દ્રા ભરણી તથા ।
આશ્લેષા કૃત્તિકા રુદ્ર ! પ્રસ્થાને મરણપ્રદાઃ