ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 1.58

ઇતિ ગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે ભુવનકોશગતાપાતલનરકાદિનિરૂપણં નામ સપ્તપઞ્ચાશત્તમો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 58
હરિરુવાચ ।
વક્ષ્યે પ્રમાણસંસ્થાને સૂર્યાદીનાં શૃણુષ્વ મે ।
યોજાનાનાં સહસ્રાણિ ભાસ્કરસ્ય રથો નવ

ઈષાદણ્ડસ્તથૈવાસ્ય દ્વિગુણો વૃષભધ્વજ ।
સાર્ધકોટિસ્તથા સપ્ત નિયુતાન્યધિકાનિ ચ

યોજનાનાં તુ તસ્યાક્ષસ્તત્ર ચક્રં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
ત્રિનાભિમતિ પઞ્ચારે ષણ્નેમિન્યક્ષયાત્મકે

સંવત્સરમયે કૃત્સ્નં કાલચક્રં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
ચત્વારિંશત્સહસ્રાણિ દ્વિતીયો ઽક્ષો વિવસ્વતઃ

પઞ્ચાન્યાનિ તુ સાર્ધાનિ સ્યન્દનસ્ય વૃષધ્વજ ।
અક્ષપ્રમાણમુભયોઃ પ્રમાણં તુ યુગાર્ધયોઃ

હ્રસ્વો ઽક્ષસ્તદ્યુગાર્ધેન ધ્રુવાધારે રથસ્ય વૈ ।
દ્વિતીયે ઽક્ષે તુ તચ્ચક્રં સંસ્થિતં માનસાચલે

ગાયત્ત્રી સબૃહત્યુષ્ણિગ્જગતીત્રિષ્ટુબેવ ચ ।
અનુષ્ટુપ્પઙ્ક્તિરિત્યુક્તાશ્છન્દાંસિ હરયો રવેઃ

ધાતા ક્રતુસ્થલા ચૈવ પુલસ્ત્યો વાસુકિસ્તથા ।
રથકૃદ્ગ્રામણીર્હેતિસ્તુમ્બુરુશ્ચૈત્રમાસકે

અર્યમા પુલહશ્ચૈવ રથોજાઃ પુઞ્જિકસ્થલા ।
પ્રહેતિઃ કચ્છનીરશ્ચ નારદશ્ચૈવ માધવે

મિત્રો ઽત્રિસ્તક્ષકો રક્ષઃ પૌરુષેયો ઽથ મેનકા ।
હાહા રથસ્વનશ્ચૈવ જ્યેષ્ઠે ભાનો રથે સ્થિતાઃ

વરુણો વસિષ્ઠો રમ્ભા સહજન્યા કુહૂર્બુધઃ ।
રથચિત્રસ્તથા શુક્રો વસન્ત્યાષાઢસંજ્ઞિતે ।

ઇન્દ્રો વિશ્વાવસુઃ સ્રોત(શ્રોત્ર) એલાપત્રસ્તથાઙ્ગિરાઃ ।
પ્રમ્લોચા ચ નભસ્યેતે સર્પાશ્ચાર્કે તુ સન્તિ વૈ

વિવસ્વાનુગ્રસેનશ્ચ ભૃગુરાપૂરણસ્તથા ।
અનુમ્લોચાશઙ્ખપાલૌ વ્યાઘ્રો ભાદ્રપદે તતા

પૂષા ચ સુરુચિર્ધાતા ગૌતમો ઽથ ધનઞ્જયઃ ।
સુષેણો ઽન્યો ધૃતાચી ચ વસન્ત્યાશ્વયુજે રવૌ

વિશ્વાવસુર્ભરદ્વાજઃ પર્જન્યૈરાવતૌ તદા ।
વિશ્વાચી સેનજિચ્ચાપઃ (પિ) કાર્તિકે ચાધિકારિણઃ

અંશુશ્ચ કાશ્યપસ્તાર્ક્ષ્યો મહાપદ્મસ્તથોર્વશી ।
ચિત્રસેનસ્તથા વિદ્યુન્માર્ગશીર્ષાધિકારિણઃ

ક્રતુર્ભર્ગસ્તથોર્ણાયુઃ સ્ફૂર્જઃ કર્કોટકસ્તથા ।
અરિષ્ટનેમિશ્ચૈવાન્યા પૂર્વચિત્તિવર્રાત્સરાઃ ।
પૌષમાસે વસન્ત્યેતે સપ્ત ભાસ્કરમણ્ડલે

ત્વષ્ટાથ જમદગ્નિશ્ચ કમ્બલો ઽથ તિલોત્તમા ।
બ્રહ્માપેતો ઽથ ઋતજિદ્ધૃતરાષ્ટ્રશ્ચ સપ્તમઃ ।
માઘમાસે વસન્ત્યેતે સપ્ત ભાસ્કરમણ્ડલે

વિષ્ણુરશ્વતરો રમ્ભા સૂર્યવર્ચાશ્ચ સત્યજિત્ ।
વિશ્વામિત્રસ્તથા રક્ષો યજ્ઞાપેતો હિ ફાલ્ગુને

સવિતુર્મણ્ડલે બ્રહ્મન્વિષ્ણુશક્ત્યુપબૃંહિતાઃ ।
સ્તુવન્તિ મુનયઃ સૂર્યં ગન્ધર્વૈર્ગોયતે પુરઃ

નૃત્યન્ત્યો ઽપ્સરસો યાન્તિ સૂર્યસ્યાનુનિશાચરાઃ ।
વહન્તિ પન્નગા યક્ષૈઃ ક્રિયતે ઽભીષુસંગ્રહઃ

બાલખિલ્યાસ્તથૈવૈનં પરિવાર્ય સમાસતે ।
રથસ્ત્રિચક્રઃ સોમસ્ય કુન્દાભાસ્તસ્ય વાજિનઃ

વામદક્ષિણતો યુક્તા દશ તેન ચરત્યસૌ ।
વાર્ય (ય્વ) ગ્રનિદ્રવ્યસમ્ભૂતો રથશ્ચન્દ્રસુતસ્યચ

પિશઙ્ગેસ્તુરગૈર્યુક્તઃ સો ઽષ્ટાભિર્વાયુવેગિભિઃ ।
સવરૂથઃ સાનુકર્ષો યુક્તો ભૂમિભવૈર્હયૈઃ

સોપાસંગપતાકસ્તુ શુક્રસ્યાપિ રથો મહાન્ ।
રથો ભૂમિસુતસ્યાપિ તપ્તકાઞ્ચનસન્નિભઃ

અષ્ટાશ્વઃ કાઞ્ચનઃ શ્રીમાન્ ભૌમસ્યાપિ રથો મહાન્

પદ્મરાગારુણૈરશ્વૈઃ સંયુક્તો વહ્નિસંભવૈઃ ।
અષ્ટાભિઃ પાણ્ડરૈર્યુક્તૈર્વાજિભિઃ કાઞ્ચને રથે

તિષ્ઠંસ્તિષ્ઠતિ વર્ષં વૈ રાશૌરાશૌ બૃહસ્પતિઃ ।
આકાશસમ્ભવૈરશ્વૈઃ શવલૈઃ સ્યન્દનં યુતમ્

સમારુહ્ય શનૈર્યાતિ મન્દગામી શનૈશ્ચરઃ ।
સ્વર્ભાનોસ્તુરગા હ્યષ્ટૌ ભૃઙ્ગાભા ધૂસરં રથમ્

સકૃદ્યક્તાસ્તુ ભૂતેશબહન્ત્યવિરતં શિવ ।
તથા કેતુરથસ્યાશ્વા અષ્ટૌ તે વાતરંહસઃ

પલાલધૂમવર્ણાભા લાક્ષારસનિભારુણાઃ ।
દ્વીપનદ્યદ્રયુદન્વન્તો ભુવનાનિહરેસ્તનુઃ