ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 1.5

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે સૃષ્ટિવર્ણનં નામ ચતુર્થો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 5
ઇરિરુવાચ ।
કૃત્વેહામુત્રસંસ્થાનં પ્રજાસર્ગં તુ માનસમ્ ।
અથામૃજત્પ્રજાકર્તૄન્ભાનસાંસ્તનયાન્પ્રભુઃ

ધર્મં રુદ્રં મનું ચૈવ સનકં ચ સનાતનમ્ ।
ભૃગું સનત્કુમારં ચ રુચિં શ્રદ્ધાં તથૈવ ચ

મરીચિમત્ર્યઙ્ગિરસૌ પુલસ્ત્યં પુલહં ક્રતુમ્ ।
વસિષ્ઠં નારદં ચૈવ પિતૄન્બર્હિષદસ્તથા

અગ્નિષ્વાત્તાંશ્ચ કવ્યાદાનાજ્યપાંશ્ચ સુકાલિનઃ ।
ઉપહૂતાંસ્તથા દીપ્યાં (પ્રા) સ્ત્રીંશ્ચ મૂર્તિવિવર્જિતાન્

ચતુરો મૂર્તિયુક્તાંશ્ચ અઙ્ગુષ્ઠાદ્દક્ષમીશ્વરમ્ ।
વામાં ગુષ્ઠાત્તસ્ય ભાર્યામસૃજત્પદ્મસમ્ભવઃ

તસ્યાં તુ જનયામાસ દક્ષો દુહિતરઃ શુભાઃ ।
દદૌ તા બ્રહ્મપુત્રેભ્યઃ સતીં રુદ્રાય દત્તવાન્

રુદ્ર પુત્રા બભૂવુર્હિ અસંખ્યાતા મહાબલાઃ ।
ભૃગવે ચ દદૌ ખ્યાતિં રૂપેણાપ્રતિમાં શુભામ્

ભૃગોર્ધાતાવિધાતારૌ જનયામાસ સા શુભા ।
શ્રિયં ચ જનયામાસ પત્ની નારાયણસ્ય યા

તસ્યાં વૈ જનયામાસ બલોન્માદૌ હરિઃ સ્વયમ્ ।
આયતિર્નિયતિશ્ચૈવ મનોઃ કન્યે મહાત્મનઃ

ધાતાવિધાત્રોસ્તે ભાર્યે તયોર્જાતૌ સુતાવુભૌ ।
પ્રાણશ્ચૈવ મૃકણ્ડુશ્ચ માર્કણ્ડેયો મૃકણ્ડુતઃ

પત્નિ મરીચેઃ સમ્ભૂતિઃ પૌર્ણમાસમસૂયત ।
વિરજાઃ સર્વગશ્ચૈવ તસ્ય પુત્રૌ મહાત્મનઃ

સ્મૃતેશ્ચાંઙ્ગિરસઃ પુત્રાઃ પ્રસૂતાઃ કન્યકાસ્તથા ।
સિનીવાલી કુહૂશ્ચૈવ રાકા ચાનુમતિસ્તથા

અનસૂયા તથૈવાત્રેર્જજ્ઞે પુત્રાનકલ્મષાન્ ।
સોમં દુર્વાસસં ચૈવ દત્તાત્રેયં ચ યોગિનમ્

પ્રીત્યાં પુલસ્ત્યભાર્યાયાં દત્તોલિસ્તત્સુતો ઽભવત્ ।
કર્ંમશશ્ચાર્થવીરશ્ચ સહિષ્ણુશ્ચ સુતત્રયમ્

ક્ષમા તુ સુષુવે ભાર્યા પુલહસ્ય પ્રિજાપતેઃ ।
ક્રતોશ્ચ સુમતિર્ભાર્યા બાલખિલ્યાનસૂયત

ષષ્ટિર્યાનિ સહસ્રાણિ ઋષીણામૂર્ધરેતસામ્ ।
અઙ્ગુષ્ઠપર્વમાત્રાણાં જ્વલદ્ભાસ્કરવર્ચસામ્

ઊર્જાયાં તુ વસિષ્ટસ્ય સપ્તાજાયન્ત વૈ સુતાઃ ।
રજોગાત્રોર્ધબાહુશ્ચ શરણશ્ચાનઘસ્તથા

સુતપાઃ શુક્ર ઇત્યેતે સર્વે સપ્તર્ષયો ઽમલાઃ ।
સ્વાહાં પ્રાદાત્સ દક્ષો ઽપિ શશરીરાય વહ્નયે

તસ્માત્સ્વાહા સુતાંલ્લેભે ત્રીનુદારૌજસો હર ! ।
ફાવકં પવમાનં ચ શુચિં ચાપિ જલાશિનઃ

પિતૃભ્યશ્ચ સ્વધા જજ્ઞે મેનાં વૈતરણીં તથા ।
તે ઉભે બ્રહ્મવાદિન્યૌ મેનાયાં તુ હિમાચલઃ

મૈનાકં જનયામાસ ગૌરીં પૂર્વં તુ યા સતી ।
તતો બ્રહ્માત્મસમ્ભૂતં પૂર્વં સ્વાયંભુવં પ્રભુઃ

આત્માનમેવ કૃતવાન્પ્રજાપાલ્યં મનું હર ! ।
શતરૂપાં ચ તાં નારીં તપોનિહતકલ્મષામ્

સ્વાયમ્ભુવો મનુર્દેવઃ પત્નિત્વે જગૃહે વિભુઃ ।
તસ્માચ્ચ પુરુષાદ્દેવી શતરૂપા વ્યજાયત

પ્રિયવ્રતોત્તાનપાદૌ પ્રસૂત્યાકૂતિસંજ્ઞેતે ।
દેવહૂતિં મનુસ્તાસુ આકૂતિં રુચયે દદૌ

પ્રસૂતિં ચૈવ દક્ષાય દવહૂતિં ચ કર્દમે ।
રુચેર્યજ્ઞો દક્ષિણાભૂદ્દક્ષિણાયાં ચ યજ્ઞતઃ

અભવન્દ્વાદશ સુતા યામા નામ મહાબલાઃ ।
ચતુર્વોશતિકન્યાશ્ચ સૃષ્ટવાન્દક્ષ ઉત્તમાઃ

શ્રદ્ધા ચલા ધૃતિસ્તુષ્ટિઃ પુષ્ટિર્મેધા ક્રિયા તથા ।
બુદ્ધિર્લજ્જા વપુઃ શાન્તિરૃદ્ધિઃ કીર્તિસ્ત્નયોદશી

પત્ન્યર્થં પ્રતિજગ્રાહ ધર્મો દાક્ષાયણીપ્રભુઃ ।
ખ્યતિઃ સત્યથ સમ્ભૂતિઃ સ્મૃતિઃ પ્રીતિઃ ક્ષમા તથા

સન્નતિશ્ચાનસૂયા ચ ઊર્જા સ્વાહા સ્વધા તથા ।
ભૃઘુર્ભવો મરીચિશ્ચ તથા ચૈવાઙ્ગિરા મુનિઃ

પુલસ્ત્યઃ પુલહશ્ચૈવ ક્રતુશ્ચર્ષિવરસ્તથા ।
આત્રિર્વસિષ્ઠો વહ્નિશ્ચ પિતરશ્ચ યથાક્રમમ્

ખ્યાત્યાદ્યા જગૃહુઃ કન્યા મુનયો મુનિસત્તમાઃ ।
શ્રદ્ધા કામં ચલા દર્પં નિયમં ધૃતિરાત્મજમ્

સન્તોષં ચ તથા તુષ્ટિર્લોભં પુષ્ટિરસૂયત ।
મેધા શ્રુતં ક્રિયા દણ્ડં લયં વિનયમેવ ચ

બોધં બુદ્ધિસ્તથા લજ્જા વિનયં વપુરાત્મજમ્ ।
વ્યવસાયં પ્રજજ્ઞે વૈ ક્ષેમં શાન્તિરસૂયત

સુખમૃદ્ધિર્યશઃ કીર્તિરિત્યેતે ધર્મસૂનવઃ ।
કામસ્ય ચ રતિર્ભાર્યા તત્પુત્રો હર્ષ ઉચ્યતે

ઈજે કદાચિદ્યજ્ઞેન હયમેધેન દક્ષકઃ ।
તસ્ય જામાતરઃ સર્વે યજ્ઞં જગ્મુર્નિમન્ત્રિતાઃ

ભાર્યભિઃ સહિતાઃ સર્વે રુદ્રં દેવીં સતીં વિના ।
અનાહૂતા સતી પ્રાપ્તા દક્ષેણૈવાવમાનિતા

ત્યક્તા દેહં પુનર્જાતા મેનાયાં તુ હિમાલયાત્ ।
શમ્ભોર્ભાર્યાભવદ્રૌરી તસ્યાં જજ્ઞે વિનાયકઃ

કુમારશ્ચૈવ ભૃઙ્ગીશઃ ક્રુદ્ધો રુદ્રઃ પ્રતાપવાન્ ।
વિધ્વંસ્ય યજ્ઞં દક્ષં તુ તં શશાપ પિનાકધૃક્ ।
ધ્રુવસ્યાન્વયસમ્ભૂતો મનુષ્યસ્ત્વં ભવિષ્યસિ