ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 1.43

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે શિવપવિત્રારોપણં નામ દ્વિચત્વારિંશો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 43
હરિરુવાચ ।
પવિત્રારોપણં વક્ષ્યે ભુક્તિમુક્તિપ્રદં હરેઃ ।
પુરા દેવાસુરે યુદ્ધે બ્રહ્માદ્યાઃ શરણં યયુઃ

વિષ્ણુશ્ચ તેષાં દેવાનાં ધ્વજં ગ્રૈવેયકં દદૌ ।
એતૌ દૃષ્ટ્વા વિનઙ્ક્ષ્યન્તિ દાનવાનબ્રવીદ્ધરિઃ

વિષ્ણૂક્તે હ્યબ્રવીન્નાગો વાસુકેરનુજસ્તદા ।
વૃણીત ચ વપિત્રાખ્યં વરં ચેદં વૃષધ્વજ

ગ્રૈવેયં હરિદત્તં તુ મન્નામ્ના ખ્યાતિમેષ્યતિ ।
ઇત્યુક્તે તેન તે દેવાસ્તન્નામ્ના તદ્વરં વિદુઃ

પ્રાવૃટ્કાલે તુ યે મર્ત્યા નાર્ચિષ્યન્તિ પવિત્રકૈઃ ।
તેષાં સાંવત્સરી પૂજા વિફલા ચ ભવિષ્યતિ

તસ્માત્સર્વેષુ દેવેષુ પવિત્રારોપણં ક્રમાત્ ।
પ્રતિપત્પૌર્ણમાસ્યાન્તા યસ્ય યા તિથિરુચ્યતે

દ્વાદશ્યાં વિષ્ણવે કાર્યં શુક્લે કૃષ્ણે ઽથ વા હર ।
વ્યતીપાતે ઽયને ચૈવ ચન્દરસૂર્યગ્રહે શિવ

વિષ્ણવે વૃદ્ધિકાર્યે ચ ગુરોરાગમને તથા ।
નિત્યં પવિત્રમુદ્દિષ્ટં પ્રાવૃટ્કાલે ત્વવશ્યકમ્

કૌશેયં પટ્ટસૂત્રં વા કાર્પાસં ક્ષૌમમેવ વા ।
કુશસૂત્ર દ્વિજાનાં સ્યાદ્રાજ્ઞા કૌશેયપટ્ટકમ્

વૈશ્યાનાં ચીરણં ક્ષૌમં શૂદ્રાણાં શણવલ્કજમ્ ।
કાર્પાસં પદ્મજં ચૈવ સર્વેષાં શસ્તમીશ્વર

બ્રાહ્મણ્યા કર્તિતં સૂત્રં ત્રિગુણં ત્રિગુણીકૃતમ્ ।
ઓં કારો ઽથ શિવઃ સોમો હ્યગ્નિર્બ્રહ્યા ફણી રવિઃ

વિઘ્નેશો વિષ્ણુરિત્યેતે સ્થિતાસ્તન્તુષુ દેવતાઃ ।
બ્રહ્મા વિષ્ણુશ્ચ રુદ્રશ્ચ ત્રિસૂત્રે દેવતાઃ સ્મૃતાઃ

સૌવર્ણે રાજતે તામ્રે વૈણવે મૃન્મયે ન્યસેત્ ।
અઙ્ગુષ્ઠેન ચતુઃ ષષ્ટિઃ શ્રેષ્ઠં મધ્યં તદર્ધતઃ

તદર્ધા તુ કનિષ્ઠા સ્યાત્સૂત્રમષ્ટોત્તરં શતમ્ ।
ઉત્તમં મધ્યમં ચૈવ કન્યસં પૂર્વવત્ક્રમાત્

ઉત્તમોંઽગુષ્ઠમાનેન મધ્યમો મધ્યમેન તુ ।
કન્યસે ચ કનિષ્ઠેન અઙ્ગુલ્યા ગ્રન્થયઃ સ્મૃતાઃ

વિમાને સ્થણ્ડિલે ચૈવ એતત્સામાન્યલક્ષણમ્ ।
શિવોદ્ધૃતં પવિત્રં તુ પ્રતિમાયાં ચ કારયેત્

હૃન્નાભિરૂ(રુ) રુમાને ચ જાનુભ્યામવલમ્બિની ।
અષ્ટોત્તરસહસ્રેણ ચત્વારો ગ્રન્થયઃ સ્મૃતાઃ

ષટ્ત્રિં(ડ્વિં) શચ્ચ ચતુર્વિશદ્દ્વાદશ ગ્રન્થયો ઽથવા ।
ઉત્તમાદિષુ વિજ્ઞેયાઃ પર્વભિર્વા પવિત્રકમ્

ચર્ચિતં કુઙ્કુમેનૈવ હરિદ્રાચન્દનેન વા ।
સોપવાસઃ પવિત્રન્તુ પાત્રસ્થમધિવાસયેત્

અશ્વત્થપત્રપુટકે અષ્ટદિક્ષુ નિવેશિતમ્ ।
દણ્ડકાષ્ઠં કુશાગ્રં ચ પૂર્વે સઙ્કર્ષણેન તુ

રોચનાકુઙ્કુમેનવ પ્રદ્યુમ્નેન તુ દક્ષિણે ।
યુદ્ધાર્થો ફલસિદ્ધ્યર્થમનિરુદ્ધેન પશ્ચિમે

ચન્દનં નીલયુક્તં ચ તિલભસ્માક્ષતં તથા ।
આગ્નેયાદિષુ કોણેષુર્ શ્યાદીનાં તુ ક્રમાન્ન્યસેત્

પવિત્રં વાસુદેવેન અભિમન્ત્ર્ય સકૃત્સકૃત્ ।
દૃષ્ટ્વા પુનઃ પ્રપૂજ્યાથ વસ્ત્રેણાચ્છાદ્ય યત્નતઃ

દેવસ્ય પુરતઃ સ્થાપ્યં પ્રતિમામણ્ડલસ્ય વા ।
પશ્ચિમે દક્ષિણે ચૈવ ઉત્તરે પૂર્વવત્ક્રમાત્

બ્રાહ્માદીંશ્ચાપિ સંસ્થાપ્ય કલશં ચાપિ પૂજયેત્ ।
અસ્ત્રેણ મણ્ડલં કૃત્વા નૈવેદ્યઞ્ચ સમર્પયેત્

અધિવાસ્ય પવિત્રં તુ ત્રિસૂત્રેણ નવેન વા (ચ) ।
વેદિકાં વેષ્ટયિત્વા તુ આત્માનંમ કલશં ઘૃતમ્

અગ્નિકુણ્ડં વિમાનં ચ મણ્ડપં ગૃહમેવ ચ ।
સૂત્રમેકં તુ સંગૃહ્ય દદ્યાદ્દેવસ્ય મૃર્ધાનિ

દત્ત્વા પઠેદિમં મન્ત્રં પૂજયિત્વા મહેશ્વરમ્ ।
આવાહિતો ઽસિ દેવેશ પૂજાર્થં પરમેશ્વર

તત્પ્રભાતેર્ઽચયિષ્યામિ સામગ્યાઃ સન્નિધૌ ભવ ।
એકરાત્રં ત્રિરાત્રં વા અધિવાસ્ય પવિત્રકમ્

રાત્રૌ જાગરણં કૃત્વા પ્રાતઃ સંપૂજ્ય કેશવમ્ ।
આરોપયેત્ક્રમેણૈવ જ્યેષ્ઠમધ્યકનીયસમ્

ધૂપયિત્વા પવિત્રં તુ મન્ત્રેણૈવાભિમન્ત્રયેત્ ।
પ્રજપ્તગ્રન્થિકં ચૈવ પૂજયેત્કુસુમાદિભિઃ

ગાયત્ત્ર્યા ચાર્ચિતં તેન દેવં સંપૂજ્ય દાપયેત્ ।
સમં પુત્રકલત્રાદ્યૈઃ સૂત્રપુચ્છં તુ ધારયેત્

વિશુદ્ધગ્રન્થિકં રમ્યં મહાપાતકનાશનમ્ ।
સર્વપાપક્ષયં દેવ તવાગ્રે ધારયામ્યહમ્

એવં ધૂપાદિનાભ્યર્ચ્ય મધ્યમાદીન્ત્સમર્પયેત્ ।
પવિત્રં વૈષ્ણવં તેજઃ સર્વપાતકનાશનમ્

ધર્મકામાર્થસિદ્ધ્યર્થં સ્વકણ્ઠે ધારયામ્યહમ્ ।
વનમાલાં સમભ્યર્ચ્ય સ્વેન મન્ત્રેણ દાપયેત્

નૈવેદ્યં વિવિધં દત્ત્વા કુસુમાદેર્બલિં હરેત્ ।
અગ્નિં સંતર્પ્ય તત્રાપિ દ્વાદશાઙ્ગુલમાનતઃ

અષ્ટોત્તરશતેનૈવ દદ્યાદેકપવિત્રકમ્ ।
આદૌ દત્ત્વાર્ઘ્યમાદિત્યે તત્ર ચૈકં પવિત્રકમ્

વિષ્વક્સેનં તતઃ પ્રાર્ચ્ય સુરુમર્ઘ્યાદિભિર્હર ।
દેવસ્યાગ્રે પઠેન્મન્ત્રં કૃતાઞ્જલિપુટઃ સ્થિતઃ

જ્ઞાનતો ઽજ્ઞાનતો વાપિ પૂજનાદિ કૃતં મયા ।
તત્સર્વં પૂર્ણમેવાસ્તુ ત્વત્પ્રસાદાત્સુરેશ્વર

મણિવિદ્રુમમાલભિર્મન્દારકુસુમાદિભિઃ ।
ઇયં સાંવત્સરી પૂજા તવાસ્તુ ગરુડધ્વજ

વનમાલા યથા દેવ કૌસ્તુભં સતતં હૃદિ ।
તદ્વત્પવિત્રં તન્તૂનાં માલાં ત્વં હૃદયે ધર

એવં પ્રાર્થ્ય દ્વિજાન્ ભોજ્ય દત્ત્વા તેભ્યશ્ચ દક્ષિણામ્ ।
વિસર્જયેત્તુ તેનૈવ સાયાહ્ને ત્વપરે ઽહનિ

સાંવત્સરીમિમાં પૂજાં સમ્પાદ્ય વિધિવન્મયા ।
વ્રજેઃ પવિત્રકેદાનીં વિષ્ણુલેકં વિસર્જિતઃ