ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 1.34

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે સુદર્શનપૂજાવિધિર્નામ ત્રયસ્ત્રિંશો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 34
રુદ્ર ઉવાચ ।
પુનર્દેવાર્ચનં બ્રૂહિ હૃષીકેશ ગદાધર ।
શૃણ્વતો નાસ્તિ તૃપ્તિર્મે ગદતસ્તવ પૂજનમ્

હરિરુવાચ ।
હયગ્રીવસ્ય દેવસ્ય પૂજનં કથયામિ તે ।
તચ્છૃણુષ્વ જગન્નાથો યેન વિષ્ણુઃ પ્રતુષ્યતિ

મૂલમન્ત્રં મહાદેવ હયગ્રીવસ્ય વાચકમ્ ।
પ્રવક્ષ્યામિ પરં પુણ્યં તદાદૌ શૃણુ શઙ્કર

ઓં સૈં ક્ષૈં શિરસે નમઃ ઇતિ પ્રણવસંયુતઃ ।
અયં નવાક્ષરોમન્ત્રઃ સર્વવિદ્યાપ્રદાયકઃ

અસ્યાઙ્ગાનિ મહાદેવ તાઞ્છૃણુષ્વ વૃષધ્વજ ।
ઓં ક્ષાં હૃદયાય નમઃ ।
ઓં ક્ષીં શિરસે સ્વાહાશિરઃ પ્રોક્તં ક્ષૂં વષટ્ તથા

ઓં કારયુક્તા દેવસ્ય શિખા જ્ઞેયા વૃષધ્વજ ।
ઓં ક્ષૈં કવચાય હું વૈ કવચં પરિકીર્તિતમ્

ઓં ક્ષૈં નેત્રત્રયાય વૌષટ્ નેત્રં દેવસ્ય કીર્તિતમ્ ।
ઓં હઃ અસ્ત્રાય ફટ્ અસ્ત્રં દેવસ્ય કીર્તિતમ્

પૂજાવિધિં પ્રવક્ષ્યામિ નન્મે નિગદતઃ શૃણુ આદૌ સ્નાત્વા તથાચમ્ય તતો યાગગૃહં વ્રજેત્

તતઃ પ્રવિશ્ય વિધિવત્કુર્યાદ્વં શોષણાદિકમ્ ।
યં ક્ષૈં રમિતિ બીજૈશ્ચ કઠિનીકૃત્ય લમિતિ

અણ્ડમુત્પાદ્ય ચ તતઃ ઓં કારેણૈવ ભેદયેત્ ।
અણ્ડમધ્યે હયગ્રીવમાત્માનં પરિચિન્તયેત્

શઙ્ખકુન્દેન્દુધવલં મૃણાલરજતપ્રભમ્ ।
ગોક્ષીરસદૃશં તદ્વત્સૂર્યકોટિસમગ્રભમ્ ।
શઙ્ખં ચક્રં ગદાં પદ્મં ધારયન્તં ચતુર્ભુજમ્

કિરીટિનં કુણ્ડલિનં વનમાલાસમંન્વિતમ્ ।
સુચક્રં સુકપોલં ચ ષીતામ્બરધરં વિભુમ્

ભાવયિત્વા મહાત્માનં સર્વદેવૈઃ સમન્વિતમ્ ।
અઙ્ગમન્ત્રૈસ્તતો ન્યાસં મૂલમન્ત્રેણ વૈ તથા

તતશ્ચ દર્શયેન્મુદ્રાં શઙ્ખપદ્માદિકાં શુભામ્ ।
ધ્યાયેદ્ધ્યાત્વાર્ચયેદ્વિષ્ણું મૂલમન્ત્રેણ શઙ્કર

તતશ્ચાવાહયેદ્રુદ્ર દેવતા આસનસ્ય યાઃ ।
ઓં હયગ્રીવાસનસ્ય આગચ્છત ચ દેવતાઃ

આવાહ્ય મણ્ડલે તાસ્તુ પૂજયેત્સ્વસ્તિકાદિકે ।
દ્વારે ધાતુર્વિધાતુશ્ચ પૂજા કાર્યા વૃષધ્વજ

સમસ્તપરિવારાય અચ્યુતાય નમ ઇતિ ।
અસ્ય મધ્યેર્ઽચનં કાર્યં દ્વારે ગઙ્ગાઞ્ચ પૂજયેત્

યમુનાં ચ મહાદેવીં શઙ્ખપદ્મનિધી તથા ।
ગરુડં પૂજયેદગ્રે મધ્યે શક્તિઞ્ચ પૂજયેત્

આધારાખ્યાં મહાદેવ તતઃ કૂર્મં સમર્ચયેત્ ।
અનન્તં પૃથિવીં પશ્ચાદ્ધર્મજ્ઞાને(નૌ) તતો ઽચયેત્

વૈરાગ્યમથ ચૈશ્વર્યમાગ્નેયાદિષુ પૂજયેત્ ।
અધર્માજ્ઞાનાવૈરાગ્યાનૈશ્રર્ગ્યાદીંસ્તુ પૂર્વતઃ

સત્ત્વં રજસ્તમશ્ચૈવ મધ્યદેશે ઽથ પૂજયેત્ ।
કન્દં નાલં ચ પદ્મં ચ મધ્યે ચૈવ પ્રપૂજયેત્

અર્કસોમાગ્નિસંજ્ઞાનાં મણ્ડલાનાં હિ પૂજનમ્ ।
મધ્યદેશે પ્રકર્તવ્યમિતિ રુદ્ર પ્રકીર્તિતમ્

વિમલોત્કર્ષિણી જ્ઞાના ક્રિયાયોગે વૃષધ્વજ ।
પ્રહ્વી સત્યા તથેશાનાનુગ્રહૌ શક્તયો હ્યમૂઃ

પૂર્વાદિષુ ચ પત્રેષુ પૂજ્યાશ્ચ વિમલાદયઃ ।
અનુગ્રહા કર્ણિકાયાં પૂજ્યા શ્રેયો ઽર્થિભિર્નરૈઃ

પ્રણવાદ્યૈર્નમો ઽન્તૈશ્ચ ચતુર્થ્યન્તૈશ્ચ નામભિઃ ।
મન્ત્રૈરેભિર્મહાદેવ આસનં પરિપૂજયેત્

સ્નાનગન્ધપ્રદાનેન પુષ્પધૂપપ્રદાનતઃ ।
દીપનૈવેદ્યદાનેન આસનસ્યાર્ચનં શુભમ્

કર્તવ્યં વિધિનાનેન ઇતિ તે હર કીર્તિતમ્ ।
તતશ્ચાવાહયેદ્દેવં હયગ્રીવં સુરેશ્વરમ્

વામનાસાપુટેનૈવ આગચ્છન્તં વિચિન્તયેત્ ।
આગચ્છતઃ પ્રયોગેણ મૂલમન્ત્રેણ શઙ્કર

આવાહનં પ્રકર્તવ્યં દેવદેવસ્ય શઙ્ખિનઃ ।
આવાહ્યમણ્ડલે તસ્ય ન્યાસં કુર્યાદતન્દ્રિતઃ

ન્યાસં કૃત્વા ચ તત્રસ્થં ચિન્તયેત્પરમેશ્વરમ્ ।
હયગ્રીવં મહાદેવં સુરાસુરનમસ્કૃતમ્

ઇન્દ્રાદિલોકપાલૈશ્ચ સંયુક્તં વિષ્ણુમવ્યયમ્ ।
દ્યાત્વા પ્રદર્શયેન્મુદ્રાઃ શઙ્ખચક્રાદિકાઃ શુભાઃ

પાદ્યાર્ઘ્યાચમનીયાનિ તતો દદ્યાચ્ચ વિષ્ણવે ।
સ્નાપયેચ્ચ તતો દેવં પદ્મનાભમનામયમ્

દેવં સંસ્થાપ્ય વિધિવદ્વસ્ત્રં દદ્યાદ્વૃષધ્વજ ।
તતો હ્યાચમનં દદ્યાદુપવીતં તતઃ શુભમ્

તતશ્ચ મણ્ડલે રુદ્ર ધ્યાયેદ્દેવં પરેશ્વરમ્ ।
ધ્યાત્વા પાદ્યાદિકં ભૂયો દદ્યાદ્દેવાય શઙ્કર

દદ્યાદ્ભૈરવદેવાય મૂલમન્ત્રેણ શઙ્કર ।
ઓં ક્ષાં હૃદયાય નમઃ અનેન હૃદયં યજેત્

ઓં ક્ષીં શિરસે નમશ્ચ શિરસઃ પૂજનં ભવેત્ ।
ઓં ક્ષૂં શિખાયૈ નમશ્ચ શિખામેતેન પૂજયેત્

ઓં ક્ષૈં કવચાય નમઃ કવચં પરિપૂજયેત્ ।
ઓં ક્ષૈં નેત્રાય નમશ્ચ નેત્રં ચાનેન પૂજયેત્

ઓં ક્ષઃ અસ્ત્રાય નમ ઇતિ અસ્ત્રં ચાનેન પૂજયેત્ ।
હૃદયં ચ શિરશ્ચૈવ શિખાં ચ કવચં તથા

પૂર્વાદિષુ પ્રદેશેષુ હ્યેતાસ્તુ પરિપૂજયેત્ ।
કોણેષ્વસ્ત્રં યજેદ્રુદ્ર નેત્રં મધ્યૈ પ્રપૂજયેત્

પૂજયેત્પરમાં દેવીં લક્ષ્મીં લક્ષ્મીપ્રદાં શુભામ્ ।
શઙ્ખં પદ્મં તથા ચક્રં ગદાં પૂર્વાદિતોર્ઽચયેત્

ખડ્ગં ચ મુસલં પાશમઙ્કુશં સશરં ધનુઃ ।
પૂજયેત્પૂર્વતો રુદ્ર એભિર્મન્ત્રૈઃ સ્વનામકૈઃ

શ્રીવત્સં કૌસ્તુભં માલાં તથા પીતામ્બરં શુભમ્ ।
પૂજયેત્પૂર્વતો રુદ્ર શઙ્ખચક્રગદાધરમ્

બ્રહ્માણં નારદં સિદ્ધં ગુરું પરગુરું તથા ।
ગુરોશ્ચ પાદુકે તદ્વત્પરમસ્ય ગુરોસ્તથા

ઇન્દ્રં સવાહનં ચાથ પરિવારયુતં તથા ।
અગ્નિં યમં નિરૃતિં ચ વરુણં વાયુમેવ ચ

સોમમીશાનમેવં વૈ બ્રહ્માણં પરિપૂજયેત્ ।
પૂર્વાદિકોર્ધ્વપર્યન્તં પૂજયેદ્વૃષભધ્વજ

વજ્રં શક્તિં તથા દણ્ડં ખઙ્ગં પાશં ધ્વજં ગદામ્ ।
ત્રિશૂલં ચક્રપદ્મે ચ આયુધાન્યથ પૂજયેત્

વિષ્વક્સેનં તતો દેવમૈશાન્યાં દિશિ પૂજયેત્ ।
એભિર્મન્ત્રૈર્નમો ઽન્તૈશ્ચ પ્રણવાદ્યૈર્વૃષધ્વજ

પૂજા કાર્યા મહાદેવ હ્યનન્તસ્ય વૃષધ્વજ ।
દેવસ્ય મૂલમન્ત્રેણ પૂજા કાર્યા વૃષધ્વજ

ગન્ધં પુષ્પં તથા ધૂપં દીપં નૈવેદ્યમેવ ચ ।
પ્રદક્ષિણં નમસ્કારં જપ્યં તસ્મૈ સમર્પયેત્

સ્તુવીત ચાન્યા સ્તુત્યા પ્રણવાદ્યૈર્વૃષધ્વજ ।
ઓં નમો હયશિરસે વિદ્યાધ્યક્ષાય વૈ નમઃ

નમો વિદ્યાસ્વરૂપાય વિદ્યાદાત્રે નમોનમઃ ।
નમઃ શાન્તાય દેવાય ત્રિગુણાયાત્મને નમઃ

સુરાસુરનિહન્ત્રે ચ સર્વદુષ્ટવિનાશિને ।
સર્વલોકાધિપતયે બ્રહ્મરૂપાય વૈ નમઃ

નમશ્ચેશ્વરવન્દ્યાય શઙ્કચક્રધારય ચ ।
નમ આદ્યાય દાન્તાય સર્વસત્ત્વહિતાય ચ

ત્રિગુણાયાગુણાયૈવ બ્રહ્મવિષ્ણુસ્વરૂપિણે ।
કર્ત્રે હર્ત્રે સુરેશાય સર્વગાય નમોનમઃ

ઇત્યેવં સંસ્તવં કૃત્વા દેવદેવં વિચિન્તયેત્ ।
હૃત્પદ્મે વિમલે રુદ્ર શઙ્ખચક્રગદાધરમ્

સૂર્યકોટિપ્રતીકાશં સર્વાવયવસુન્દરમ્ ।
હયગ્રીવોમહીશેશં પરમાત્માનમવ્યયમ્

ઇતિ તે કથિતા પૂજા હયગ્રીવસ્ય શઙ્કર ।
યઃ પઠેત્પરયા ભક્ત્યા સ ગચ્છેત્પરમં પદમ્