ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 1.230

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે વિષ્ણુપૂજાનિરૂપણં નામૈકોનત્રિશદુત્તરદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 230
સૂત ઉવાચ ।
આલોક્ય સર્વશાસ્ત્રાણિ વિચાર્ય ચ પુનઃ પુનઃ ।
ઇદમેકં સુનિષ્પન્નં ધ્યેયો નારાયણઃ સદા

કિં તસ્ય દાનૈઃ કિન્તીર્થૈઃ કિં તપોભિઃ કિમધ્વરૈઃ ।
યો નિત્યં ધ્યાયતે દેવં નારાયણમનન્યધીઃ

ષષ્ટિસ્તીર્થસહસ્રાણિ ષષ્ટિસ્તીર્થશતાનિ ચ ।
નારાયણપ્રણામસ્ય કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્

પ્રયશ્ચિત્તાન્યશેષાણિ તપઃ કર્માણિ યાનિ વૈ ।
વિદ્ધિ તેષામશેષાણાં કૃષ્ણાનુસ્મરણં પરમ્

કૃતપાપે ઽનુરક્તિશ્ચ યસ્ય પુંસઃ પ્રજાયતે ।
પ્રાયશ્ચિત્તન્તુ તસ્યૈકં હરેઃ સંસ્મરણં પરમ્

મુહૂર્તમપિ યો ધ્યાયેન્નારાયણમતન્દ્રિતઃ ।
સો ઽપિ સ્વર્ગતિમાપ્નોતિ કિં પુનસ્તત્પરાયણઃ

જાગ્રત્સ્વપ્નસુષુપ્તેષુ યોગસ્થસ્ય ચ યોગિનઃ ।
યા કાચિન્મનસો વૃત્તિઃ સા ભવત્યચ્યુતાશ્રયાત્

ઉત્તિષ્ઠન્નિપતન્વિષ્ણું પ્રલપન્વિવિશંસ્તથા ।
ભુઞ્જઞ્જાગ્રચ્ચ ગોવિન્દં માધવં યશ્ચ સંસ્મરેત્

સ્વેસ્વે કર્મણ્યભિરતઃ કુર્યાચ્ચિત્તં જનાર્દને ।
એષા શાસ્ત્રાનુસારોક્તિઃ કિમન્યૈર્બહુભાષિતૈઃ

ધ્યાનમેવ પરો ધર્મો ધ્યાનમેવ પરં તપઃ ।
ધ્યાનમેવ પરં શૌચં તસ્માદ્ધ્યાનપરો ભવેત્

નાસ્તિ વિષ્ણોઃ પરં ધ્થેયં તપો નાનશનાત્પરમ્ ।
તસ્માત્પ્રધાનમત્રોક્તં વાસુદેવસ્ય ચિન્તનમ્

યદ્દુર્લભં પરં પ્રાપ્યં મનસો યન્ન ગોચરમ્ ।
તદપ્યપ્રાર્થિતં ધ્યાતો દદાતિ મધુસૂદનઃ

પ્રમાદાત્કુર્વતાં કર્મ પ્રચ્યવેતાધ્વરેષુ યત્ ।
સ્મરણાદેવ તદ્વિષ્ણોઃ સંપૂર્ણં સ્યાદિતિ શ્રુતિઃ

ધ્યાનેન સદૃશો નાસ્તિ શોધનં પાપકર્મણામ્ ।
આગામિદેહહેતૂનાં દાહકો યોગપાવકઃ

વિનિષ્પન્નસમાધિસ્તુ મુક્તિમત્રૈવ જન્મનિ ।
પ્રાપ્નોતિ યોગી યોગાગ્નિદગ્ધકર્મા ચ યો ઽચિરાત્

યથાગ્નિરુદ્યતશિખઃ કક્ષં દહતિ વાનિલઃ ।
તથા ચિત્તસ્થિતે વિષ્ણૌ યોગિના સર્વકિલ્બિષમ્

યથાગ્નિયોગાત્કનકમમલં સંપ્રજાયતે ।
સંપ્લુષ્ટો વાસુદેવેન મનુષ્યાણાં સદા મલઃ

ગઙ્ગાસ્નાનસહસ્રેષુ પુષ્કરસ્નાનકોટિષુ ।
યત્પાપં નિલયયાતિ સ્મૃતે નશ્યતિ તદ્ધરૌ

પ્રાણાયામસહસ્નૈસ્તુ યત્પાપં નશ્યતિ ધ્રુવમ્ ।
ક્ષણમાત્રેણ તત્પાપં હરેર્ધ્યાનાત્પ્રણશ્યતિ

કલિપ્રભાવાદ્દુષ્ટોક્તિઃ પાષણ્ડાનાં તથોક્તયઃ ।
ન ક્રામેન્માનસં તસ્ય યસ્ય ચેતસિ કેશવઃ

સા તિથિસ્તદહોરાત્રં સ યોગઃ સ ચ ચન્દ્રમાઃ ।
લગ્નં તદેવ વિખ્યાતં યત્ર સંસ્મર્યતે હરિઃ

સા હાનિસ્તન્મહચ્છિદ્રં સા ચાર્થજડમૂકતા ।
ચન્મુહૂર્તં ક્ષણો વાપિ વાસુદેવો ન ચિન્ત્યતે

કલૌ કૃત યુગં તસ્ય કલિસ્તસ્ય કૃતે યુગે ।
હૃદિ નો યસ્ય ગોવિન્દો યસ્ય ચેતસિ નાચ્યુતઃ

યસ્યાગ્રતસ્તથા પૃષ્ઠે ગચ્છતસ્તિષ્ઠતો ઽપિ વા ।
ગોવિન્દે નિયતં ચેતઃ કૃતકૃત્યઃ સદૈવ સઃ

વાસુદેવે મનો યસ્ય જપહોમાર્ચનાદિષુ ।
તસ્યાન્તરાયો મૈત્રેય વેવેન્દ્રત્વાદિકં ફલમ્

અસંત્યજ્ય ચ ગાર્હસ્થયં સ તપ્ત્વા ચ મહત્તપઃ ।
છિનત્તિ પૌરુષીં માયાં કેશવાર્પિતમાનસઃ

ક્ષમાં કુર્વન્તિ ક્રુદ્ધેષુ દયાં મૂર્ખેષુ માનવાઃ ।
મુદઞ્ચ ધર્મશીલેષુ ગોવિન્દે હૃદયસ્થિતે

ધ્યાયેન્નારાયણં દેવં સ્નાનદાનાદિકર્મસુ ।
પ્રાયશ્ચિતેતેષુ સર્વેષુ દુષ્કૃતેષુ વિશેષતઃ

લાભસ્તેષાં જયસ્તેષાં કુતસ્તેષાં પરાભવઃ ।
યેષામિન્દીવરશ્યામો હૃદયસ્થો જનાર્દનઃ

કીટપક્ષિગણાનાઞ્ચ હરૌ સંન્યસ્તચેતસામ્ ।
ઊર્ધ્વા હ્યેવ ગતિશ્ચાસ્તિ કિં પુનર્જ્ઞાનિનાં નૃણામ્

વાસુદેવતરુચ્છાયા નાતિશીતાતિતાપદા ।
નરકદ્વારશમની સા કિમર્થં ન સેવ્યતે

ન ચ દુર્વાસસઃ શાપો રાજ્યઞ્ચાપિ શચીપતેઃ ।
હન્તું સમર્થં હિ સખે હૃત્કૃતે મધુસૂદને

વદતસ્તિષ્ઠતો ઽન્યદ્વા સ્વેચ્છયા કર્મ કુર્વતઃ ।
નાપયાતિ યદા ચિન્તા સિદ્ધાં મન્યેત ધારણામ્

ધ્યેયઃ સદા સવિતૃમણ્ડલમધ્યવર્તો નારાયણઃ સરસિજાસનસન્નિવિષ્ટઃ ।
કેયૂરવાન્મકરકુણ્ડલવાન્કિરીટી હારી હિરણ્મયવપુર્ધૃતશઙ્ખચક્રઃ

ન હિ ધ્યાનેન સદૃશં પવિત્રમિહ વિદ્યતે ।
શ્વપચાન્નાનિ ભુઞ્જાનો પાપી નૈવાત્ર લિપ્યતે

સદા ચિત્તં સમાસક્તં જન્તોર્વિષયગોચરે ।
યદિ નારાયણે ઽપ્યેવં કો ન મુચ્યેત બન્ધનાત્

સૂત ઉવાચ ।
વિષ્ણુભક્તિર્યસ્ય ચિત્તે કં વા જીવો નમેત્સદા ।
સ તારયતિ ચાત્માનં તદૈવ દુરિતાર્ણવાત્

તઞ્જ્ઞાનં યત્ર ગોવિન્દઃ સા કથા યત્ર કાશવઃ ।
તત્કર્મ યત્તદર્થાય કિમન્યૈર્બહુભાષિતૈઃ

સા જિહ્વા યા હરિં સ્તૌતિ તચ્ચિત્તં યત્તદર્પિતમ્ ।
તાવેવ કેવલૌ શ્લાઘ્યૌ યૌ તત્પૂજાકરૌ કરૌ

પ્રણામમીશસ્ય શિરઃ ફલં વિદુસ્તદર્ચનં પાણિફલં દિવૌકસઃ ।
મનઃ ફલં તદ્ગુણકર્મચિન્તનં વચસ્તુ ગોવિન્દગુણસ્તુતિઃ ફલમ્

મેરુમન્દરમાત્રો ઽપિ રાશિઃ પાપસ્ય કર્મણઃ ।
કેશવસ્મરણાદેવ તસ્ય સર્વં વિનશ્યતિ

યત્કિઞ્ચિત્કુરુતે કર્મ પુરુષઃ સાધ્વસાધુ વા ।
સર્વં નારાયણે ન્યસ્ય કુર્વન્નપિ ન લિમ્પતિ

તૃણાદિચતુરાસ્યાન્તં ભૂતગ્રામં ચતુર્વિધમ્ ।
ચરાચરં જગત્સર્વં પ્રસુપ્તં માયયા તવ

યસ્મિન્ન્યસ્તમતિર્ન યાતિ નરકં સ્વર્ગો ઽપિ યચ્ચિન્તને વિઘ્નો યત્ર નવા વિશેત્કથમપિ બ્રાહ્મો ઽપિલોકો ઽલ્પકઃ ।
મુક્તિઞ્ચેતસિ સંસ્થિતો જડધિયાં પુંસાં દદાત્યવ્યયઃ કિઞ્ચિત્રં યદયં પ્રયાતિ વિલયં તત્રાચ્યુતે કીર્તિતે

અગ્નિકાર્યં જપઃ સ્નાનં વિષ્ણોર્ધ્યાનઞ્ચ પૂજનમ્ ।
ગન્તું દુઃ ખોદધેઃ કુર્યુર્યે ચ તત્ર નરન્તિ તે

રાષ્ટ્રસ્ય શરણં રાજા પિતરો બાલકસ્ય ચ ।
ધર્મશ્ચ સર્વમર્ત્યાનાં સર્વસ્ય શરણં હરિઃ

યે નમન્તિ જગદ્યોનિં વાસુદેવં સનાતનમ્ ।
ન યેભ્યો વિદ્યતે તીર્થમધિકં મુનિસત્તમ્

અનર્ઘરત્નપૂજાઞ્ચ કુર્યાત્સ્વાધ્યાયમેવ ચ ।
તમેવોદ્દિશ્ય ગોવિન્દં ધ્યાયન્નિત્યમતન્દ્રિતઃ

શૂદ્રં વા ભગવદ્ભક્તં નિષાદં શ્વપચં તથા ।
દ્વિજજાતિ સમંમન્યો ન યાતિ નરકં નરઃ

આદરેણ સદા સ્તૌતિ ધનવન્તં ધનેચ્છયા ।
તથા વિશ્વસ્ય કર્તારં કો ન મુચ્યેત બન્ધનાત્

યથા પ્રાપ્તવનો વહ્નિર્દહત્યાર્દ્રમપીન્ધનમ્ ।
તથાવિધઃ સ્થિતો વિષ્ણુર્યોગિનાં સર્વકિલ્વિષમ્

આદીપ્તં પર્વતં યદ્વન્નાશ્રયન્તિ મૃગાદયઃ ।
તદ્વત્પાપનિ સર્વાણિ યોગાભ્યાસરતં નરમ્

યસ્ય યાવાંશ્ચ વિશ્વાસસ્તસ્ય સિદ્ધિસ્તુ તાવતી ।
એતવાનેવ કૃષ્ણસ્ય પ્રભાવઃ પરિમીયતે

વિદ્વેષાદપિ ગોવિન્દં દમઘોષાત્મજઃ સ્મરન્ ।
શિશુપાલો ગતસ્તત્ત્વં કિં પુનસ્તત્પરાયણઃ