ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 1.225

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે નૈમિત્તિકપ્રલયોનામ ચતુર્વિંશત્યધિકદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 225
સૂત ઉવાચ ।
આધ્યાત્મિકાદિતાપાંસ્ત્રીઞ્જ્ઞાત્વ સંસ્રાચક્રવિત્ ।
ઉત્પન્નજ્ઞાનવૈરાગ્યઃ પ્રાપ્નોત્યાત્યન્તિકં લયમ્

સંસારચક્રં વક્ષ્યે ઽહમાદાબુત્ક્રાન્તિકાલતઃ ।
યદ્વિના પુરુષાર્થો ન લીનઃ સ્યાત્પરમાત્મનિ

ઊર્ધ્વવાસી નરસ્ત્યક્ત્વા દેહમન્યત્પ્રપદ્યતે ।
નીયતેદ્વાદશાહેન યમસ્ય યમપૂરુષૈઃ

તત્ર યદ્વાન્ધવાસ્તોયં પ્રયચ્છન્તિ તિલૈઃ સહ ।
યચ્ચ પિણ્ડં પ્રયચ્છન્તિ યમલોકે તદશ્નુતે

ગતશ્ચ નરકં પાપાત્સ્વર્ગં યાતિ સ્વપુણ્યતઃ ।
પાપકૃદ્યાતિ નરકં પુણ્યકૃદ્યાતિ વૈ દિવમ્

સ્વર્ગાચ્ચ નરકાત્ત્યક્તઃ સ્ત્રીણાં ગર્ભે ભવત્યપિ ।
નાભિભૂતઞ્ચ તસ્યૈવ યાતિ બીજદ્વયં હિ તત્

કલલં બુદ્બ્રુદમયં તતઃ શોણિતમેવ ચ ।
પેશ્યાઃ પલસમો ઽણ્ડઃ સ્યાદઙ્કુરં તત ઉચ્યતે

ઉપાઙ્ગાન્યઙ્ગુલીનેત્રનાસાસ્યશ્રવણાનિ ચ ।
આવહં યાતિ ચાઙ્ગેભ્યસ્તત્પરન્તુ નખાદિકમ્

ત્વચો રોમાણિ જાયન્તે કેશાશ્ચૈવ તતઃ પરમ્ ।
નરશ્ચાધોમુખઃ સ્થિત્વા દશમે ચ સઃ જાયતે

તતસ્તુ વૈષ્ણવી માયા વૃણોત્યત્યન્તમોહિની ।
બાલત્વં ત્વથ કૌમારં યૌવનં વૃદ્ધતામપિ

તતશ્ચ મરણં તત્તદ્ધર્મામાપ્નોતિ માનવઃ ।
એવં સંસારચક્રે ઽસ્મિન્ ભ્રામ્યતે ઘટીયન્ત્રવત્

નરકાત્પ્રતિમુક્તસ્તુ પાપયોનિષુ જાયતે ।
પતિતાત્પ્રતિગૃહ્યાથ અધોયોનિં વ્રજેદ્બુધઃ

નરકાત્પ્રતિમુક્તસ્તુ કૃમિર્ભવતિ યાચકઃ ।
ઉપાધ્યાયવ્યલીકં તુ કૃત્વા શ્વા ભવતિ દ્વિજ

તજ્જાયાં મનસા વાઞ્છંસ્તદ્દ્રવ્યં વાપ્યસંશયમ્ ।
ગર્દભોજાયતે જન્તુર્મિત્રસ્યૈવાપમાનકૃત્

પિતરૌ પીડયિત્વા તુ કચ્છપત્વઞ્ચ જાયતે ।
ભુર્તુઃ પિણ્ડમુપાશ્વસ્તો વઞ્જયિત્વા તમેવ યઃ

સો ઽપિ મોહસમાપન્નો જાયતે વાનરો મૃતઃ ।
ન્યાસાપહર્તા નરકાદ્વિમુક્તો જાયતે કૃમિઃ

અસૂયકશ્ચ નરકાન્મુક્તો ભવતિ રાક્ષસઃ ।
વિશ્વાસહર્તા ચ નરો મીનયોનૌ પ્રજાયતે

યવધાન્યાનિ સંહૃત્ય જાયતે મૂષકો મૃતઃ ।
પરદારાભિમર્શાત્તુ વૃકો ઘોરો ઽભિજાયતે

ભ્રાતૃભાર્યાપ્રસંગેન કોકિલો જાયતે નરઃ ।
ગુર્વાદિભાર્યાગમનાચ્છૂકરો જાયતે નરઃ

યજ્ઞદાનવિવાહાનાં વિઘ્નકર્તા ભવેત્કૃમિઃ ।
દેવતાપિતૃવિપ્રાણામદત્ત્વા યો ઽન્નમશ્નુતે

પ્રમુક્તો નરકાદ્વાપિ વાયસઃ સન્પ્રજાયતે ।
જ્યેષ્ઠભ્રાત્રપમાનાચ્ચ ક્રૌઞ્ચયોનૌ પ્રજાયતે

શૂદ્રસ્તુ બ્રાહ્મણીં ગત્વા કૃમિયોનૌ પ્રજાયતે ।
તસ્યામપત્યમુત્પાદ્ય કાષ્ઠાન્તઃ કટીકો ભવેત્

કૃતઘ્નઃ કૃમિકઃ કીટઃ પતઙ્ગો વૃશ્ચિકસ્તથા ।
અશસ્ત્રં પુરુષં હર્તા નરઃ સઞ્જાયતે ખરઃ

કૃમિઃ સ્ત્રીવધકર્તા ચ બાલહન્તા ચ જાયતે ।
ભોજનઞ્ચોરયિત્વા તુ મક્ષિકા જાયતે નરઃ

હૃત્વાજ્યઞ્ચૈવ માર્જારસ્તિલહૃચ્ચૈવ મૂષકઃ ।
ઘૃતં હૃત્વા ચ નકુલઃ કાકો મદ્ભુરમામિષમ્

મધુ હૃત્વા નરો દંશ-પૂપં હૃત્વા પિપીલિકઃ ।
અપો હૃત્વા તુ પાપાત્મા વાયસઃ સમ્પ્રજાયતે

હૃતે કાષ્ઠે ચ હારીતઃ કપોતો વા પ્રજાયતે ।
હૃત્વા તુ કાઞ્ચનં ભાણ્ડં કૃમિયોનૌ પ્રજાયતે

કાર્પાસિકે હૃતે ક્રૌઞ્ચો વહ્રિહર્તા બકસ્તથા ।
મયૂરો વર્ણકં હૃત્વા શાકપત્રઞ્ચ જાયતે

જીવઞ્જીવકતાં યાતિ રક્તવસ્ત્વપહૃન્નરઃ ।
છુછુન્દરિઃ શુભાન્ગન્ધાઞ્છશં હૃત્વા શશો ભવેત્

ષણ્ડાઃ કલાપહરણે કાષ્ઠહૃત્તૃણકીટકઃ ।
પુષ્પં હૃત્વા દરિદ્રસ્તુ પઙ્ગુર્યાચકહૃન્નરઃ

શાકહર્તા ચ હારીતસ્તોયહર્તા ચ ચાતકઃ ।
ગૃહહૃન્નરકાન્ગત્વા રૌરવાદીન્સુદારુણાન્

તૃણગુલ્મલતાવલ્લીત્વગ્ઘારી તરુતાં વ્રજેત્ ।
એષ એવ ક્રમો દૃષ્ટો ગોસુવર્ણાદિહારિણામ્

વિદ્યાપહારી મૂકઃ સ્યાદ્ગત્વા ચ નરકાન્બહન્ ।
અસમિદ્ધે હુતે ચાગ્નૌ મન્દાગ્નિઃ ખલુ જાયતે

પરનિન્દા કૃતઘ્નત્વં પરસીમાભિઘાતનમ્ ।
નૈષ્ઠુર્યં નિર્ઘૃણત્વઞ્ચ પરદારોપસેવનમ્

પરસ્વહરણાશૌચં દેવતાનાં ચ કુત્સનમ્ ।
નિકૃત્ય બન્ધનં નૄણાં કાર્પણ્યઞ્ચ નૃણાં વધઃ ।
ઉપલક્ષણાદ્વિજાનીયાન્મુક્તાનાં નરકાદનુ

દયા ભૂતેષુ સંવાદઃ પરલોકં પ્રતિ ક્રિયા ।
સત્યં હિતાર્થમુક્તિશ્ચ વેદપ્રામાણ્યદર્શનમ્

ગુરુદેવર્ષિસિદ્ધર્ષિસેવનં સાધુસંયમઃ ।
સત્ક્રિયાષ્વસનં મૈત્રી સ્વર્ગસ્ય લક્ષણં વિદુઃ ।
અષ્ટાઙ્ગયોગવિજ્ઞાનાત્પ્રાપ્નોત્યાત્યન્તિકં ફલમ્