ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 1.223

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે પ્રાયશ્ચિતકથનં નામ દ્વાવિંશત્યધિકદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 223
બ્રહ્મોવાચ મુનિભિશ્ચરિતા ધર્મા ભક્ત્યા વ્યાસ મયોદિતાઃ ।
યૈર્વિષ્ણુસ્તુષ્યતે ચૈવ સૂર્યાદિપરિચારણાત્

તર્પણેન ચ હોમેન સન્ધ્યાયા વન્દનેન ચ ।
પ્રાપ્યતે ભગવાન્ વિષ્ણુર્ધર્મકામાર્થમોક્ષદઃ

ધર્મો હિ ભગવાન્વિષ્ણુઃ પૂજી વિષ્ણોસ્તુ તર્પણમ્ ।
હોમઃ સન્ધ્યા તથા ધ્યાનં ધારણા સકલં હરિઃ

સૂચ ઉવાચ ।
પ્રલયં જગતો વક્ષ્યે તત્સર્વં શૃણુ શૌનક ।
ચતુર્યુગસહસ્રન્તુ કલ્પૈકાબ્જદિનં સ્મૃતમ્

કૃતત્રેતાદ્વાપરાદિયુગાવસ્થા નિબોધમે ।
કૃતે ધર્મશ્ચતુષ્પાચ્ચ સત્યં દાનં તપો દયા

ધર્મપાતા હરિશ્ચેતિ સન્તુષ્ટા જ્ઞાનિનો નરાઃ ।
ચતુર્વંષર્સહસ્રાણિ નરા જીવન્તિ વૈ તદા

કૃતાન્તે ક્ષત્ત્રિયૈર્વિપ્રા વિટ્શૂદ્રાશ્ચ જિતા દ્વિજૈઃ ।
શૂરશ્ચાતિબલો વિષ્ણૂ રક્ષાંસિ ચ જઘાન હ

ત્રેતાયુગે ત્રિપાદ્ધર્મઃ સત્યદાનદયાત્મકઃ ।
નરા યજ્ઞપરાસ્તસ્મિંસ્તથા ક્ષત્રોદ્ભવં જગત્

રક્તો હરિર્નરૈઃ પૂજ્યો નરા દશશતાયુષઃ ।
તત્ર વિષ્ણુર્ભોમરથઃ ક્ષત્રિયા રાક્ષસાનહન્

દ્વિપાદવિગ્રો ધર્મઃ પીતાઞ્ચાચ્યુતે ગતે ।
ચતુઃ શતાયુષો લોકા દ્વિજક્ષત્રોદ્ભવાઃ પ્રજાઃ

તત્ર દૃષ્ટ્વાલ્પબુદ્ધીંશ્ચ વિષ્ણુર્વ્યાસસ્વરૂપધૃક્ ।
તદેકન્તુ યજુર્વેદં? ચતુર્ધા વ્યભજત્પુનઃ

શિષ્યાનધ્યાપયામાસ સમસ્તાંસ્તાન્નિબોધ મે ।
ઋગ્વેદમથ પૈલન્ત્ સામવેદઞ્ચ જૈમિનિમ્

અથર્વાણં સુમન્તુન્તુ યજુર્વેદં મહામુનિમ્ ।
વૈશમ્પાયનમઙ્ગન્તુ પુરાણં સૂતમેવ ચ ।
અષ્ટાદશપુરાણાનિ યૈર્ વેદ્યો હરિરેવ હિ

સર્ગશ્ચ પ્રતિસર્ગશ્ચ વંશો મન્વન્તરાણિ ચ ।
વંશાનુચરિતચ્ચૈવ પુરાણં પઞ્ચલક્ષણમ્

બ્રાહ્મં પાદ્મં વૈષ્ણવઞ્ચ શૈવં ભાગવતન્તથા ।
ભવિષ્યન્નારદીયઞ્ચસ્કાન્દં લિઙ્ગં વરાહકમ્

માર્કણ્ડેયં તથાગ્નેયં બ્રહ્મવૈવર્તમેવ ચ ।
કૌર્મં માત્સ્યં ગારુડઞ્ચ વાયવીયમનન્તરમ્ ।
અષ્ટાદશસમુદ્દિષ્ટં બ્રહ્માણ્ડમિતિ સંજ્ઞિતમ્

અન્યાન્યુપપુરાણાનિ મુનિભિઃ કથિતાનિ તુ ।
આદ્યં સનત્કુમારોક્તં નારસિંહમથાપરમ્

તૃતીયં સ્કાન્દમુદ્દિષ્ટં કુમારેણ તુ ભાષિતમ્ ।
ચતુર્થં શિવધર્માખ્યં સ્યાન્નન્દીશ્વરભાષિતમ્

દુર્વાસસોક્તમાશ્ચર્યં નારદોક્તમતઃ પરમ્ ।
કાપિલં વામનઞ્ચૈવ તથૈવોશનસેરિતમ્

બ્રહ્માણ્ડં વારુણઞ્ચાથ કાલિકાહ્વયમેવ ચ ।
માહેશ્વરં તથા સામ્બમેવં સર્વાર્થસઞ્ચયમ્ ।
પરાશરોક્તમપરં મારીચં ભાર્ગવાહ્વયમ્

પુરાણં ધર્મશાસ્ત્રઞ્ચ વેદાસ્ત્વઙ્ગાનિ યન્મુને ।
ન્યાયઃ શૌનક મીમાંસા આયુર્વેદાર્થશાસ્ત્રકમ્ ।
ગાન્ધર્વશ્ચ ધનુર્વેદો વિદ્યા હ્યષ્ટાદશસ્મૃતાઃ

દ્વાપરાન્તેન ચ હરિર્ગુરુભારમપાહરત્ ।
એકપાદસ્થિતે ધર્મે કૃષ્ણત્વઞ્ચાચ્યુતે ગતે

જનાસ્તદા દુરાચારા ભવિષ્યન્તિ ચ નિર્દયાઃ ।
સત્ત્વં રજસ્તમ ઇતિ દૃશ્યન્તે પુરુષે ગુણાઃ ।
કાલસઞ્ચોદિતાસ્તે ઽપિ પરિવર્તન્ત આત્મનિ

પ્રભૂતઞ્ચ યદા સત્ત્વં મનો બુર્ધોન્દ્રિયાણિ ચ ।
તદા કૃતયુગં વિદ્યાજ્જ્ઞાને તપસિ યદ્રતિઃ

યદા કર્મસુ કામ્યેષુ શક્તિર્યશસિ દેહિનામ્ ।
તદા ત્રેતા રજોભૂતિરિતિ જાનીહિશૌનક

યદા લોભસ્ત્વસન્તોષો માનો દમ્ભશ્ચ મત્સરઃ ।
કર્મણાઞ્ચાપિ કામ્યાનાં દ્વાપરં તદ્રજસ્તમઃ

યદા સદાનૃતં નન્દ્રા નિદ્રા હિંસાદિસાધનમ્ ।
શોકમોહૌ ભયં દૈન્યં સ કલિસ્તમસિ સ્મૃતઃ

યસ્મિઞ્જનાઃ કામિનઃ સ્યુઃ શશ્વત્કટુકભાષિણઃ ।
દસ્યૂત્કૃષ્ટા જનપદાવેદાઃ પાષણ્ડદૂષિતાઃ

રાજાનશ્ચ પ્રજાભિક્ષાઃ શિશ્રોદરપરાજિતાઃ ।
અવ્રતા વટચવો ઽશૌચા ભિક્ષવશ્ચ કુટુમ્બિનઃ

તપસ્વિનોગ્રામવાસાઃ ન્યાસિનો હ્યર્થલોલુપાઃ ।
હ્રસ્વકાયા મહાહારાશ્ચૌરાસ્તે સાધવઃ સ્મૃતાઃ

ત્યક્ષ્યન્તિ ભૃત્યાશ્ચ પતિં તાપસસ્ત્યક્ષ્યતિ વ્રતમ્ ।
શૂદ્રાઃ પ્રતિગ્રહિષ્યન્તિ વૈશ્યા વ્રતપરાયણઃ

ઉદ્વિગ્નાઃ સન્તિ ચ જનાઃ પિશાચસદૃશાઃ પ્રજાઃ ।
અન્યાયભોજનેનાગ્નિદેવતાતિથિપૂજનમ્

કરિષ્યેન્તિ કલૌ પ્રાપ્તે ન ચ પિત્ર્યોદકક્રિયામ્ ।
સ્ત્રીપરાશ્ચ જનાઃ સર્વે શૂદ્રપ્રાયાશ્ચ શૌનક

બહુપ્રજાલ્પભાગ્યાશ્ચ ભવિષ્યન્તિ કલૌ સ્ત્રિયઃ ।
શિરઃ કણ્ડૂયનપરા આજ્ઞાં ભેત્સ્યન્તિ ભર્ત્સિતાઃ

વિષ્ણું ન પૂજયિષ્યન્તિ પાષણ્ડોપહતા જનાઃ ।
કલેર્દેષનિધેર્વિપ્રા અસ્તિ હ્યેકો મહાગુણઃ

કીર્તનાદેવ કૃષ્ણસ્ય મહાબન્ધં પરિત્યજેત્ ।
કૃતે યદ્ય્યાયતો વિષ્ણું ત્રેતાયાં જપતઃ ફલમ્

દ્વાપરે પરિચર્યાયાં કલૌ તદ્ધરિકીર્તનાત્ ।
તસ્માદ્ધ્યેયો હરિર્નિત્યં ગેયઃ પૂજ્યશ્ચ શૌનક