ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 1.173

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે સ્ત્રીરોગચિકિત્સાદિકયનં નામ દ્વિસપ્તત્યુત્તરશતતમો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 173
ધન્વન્તરિરુવાચ ।
દ્રવ્યાણિ મધુરાદીનિ વક્ષ્યે રાગહરાણ્યહમ્ ।
શાલિષષ્ટિકગોધૃમક્ષીરં ઘૃતં રસા મધ

મજ્જાશૃઙ્ગાટકયવકશેર્વિવારુગીક્ષુરમ્ ।
ગમ્ભગી પૌષ્કરં બીજં દ્રાક્ષા ખર્જૂરકં બલા

નારિકલેક્ષ્વાત્મણુપ્તા વિદારી ચ પ્રિયાલકમ્ ।
મધુકં તાલકષ્માણ્ડં મુખ્યો ઽયં મધુરો ગણઃ

મૂર્છાદાહપ્રશમનઃ પડિન્દ્રિયપ્રસાદનઃ ।
કૃમિકૃત્કફકૃચ્ચૈવ એકો ઽત્યર્થ નિપેવિતઃ

શ્વાસકાસામ્યમાધુર્યસ્વરઘાતાર્વુદાનિ ચ ।
ગલગણ્ડશ્લીપદાનિ ગુડલેપાદિ કારયેત્

દાડિમામલકામ્રં ચ કપિત્થકરમર્દકૌ ।
માતુલુઙ્ગામ્રાતકં ચ બદરં તિન્તડીફલમ્

દધિ તક્રં કાઞ્જિકં ચ લકુચં ચામ્લવે તસમ્ ।
અમ્લો લોણઃ શુણ્ઠીયુક્તો જારણઃ પાચનો રસઃ

ક્લેદનો વાતકૃદ્ધૃપ્યો વિદાહી ચાનુલોમનઃ ।
અમ્લો ઽત્યર્થં સેવ્યમાનઃ કુર્યાદ્ધૈ દન્તહર્ષકમ્

શરીરસ્ય ચ શૈતિલ્યં સ્વરકણ્ઠાસ્યહૃદ્દહેત્ ।
છિન્નભિન્નવ્રણાદીનિ પાચયિત્વાગ્નિભાવિતઃ

લવણાનિ યવક્ષારસર્જિકાદિશ્ચ લાવણઃ ।
શોધનઃ પાચનઃ ક્લેદી વિશ્લેષસર્પણાદિકૃત્

માર્ગરોધી માર્દવકૃત્સ એકઃ પરિષેવિતઃ ।
ગાત્રકણ્ડૂકોષ્ઠશોથવૈવર્ણ્યં જનયેદ્રસઃ ।
રક્તવાતં પિત્તરક્તં પુંસ્ત્વેન્દ્રિયરુજાદિકમ્

વ્યોષશિગ્રૂમૂલકં દેવદારુ ચ કુષ્ઠકમ્ ।
લશુનં વલ્ગુજી ફલં મુસ્તાગુગ્ગુલુલાઙ્ગલી

કટુકો દીપનઃ શોધી કુષ્ઠકણ્ડૂકફાન્તકૃત્ ।
સ્થૌલ્યાલસ્યક્રિમિહરઃ શુક્રમેદોવિરોધનઃ ।
એકો ઽત્યર્થં સેવ્યમાનઃ ભ્રમદાહાદિકૃદ્ભવેત્

કૃતમાલઃ કીરાણિ હરિદ્રેન્દ્રયવાસ્તથા ।
સ્વાદુકણ્ટકવેત્રાણિ બૃહતીદ્વયશઙ્ખિની

ગુડૂચી ચદ્રવન્તી ચ ત્રિવૃન્મણ્ડૂકપર્ણ્યપિ ।
કારવેલ્લકવાર્તાકુકરવીરકવાસકાઃ

રોહિણી શઙ્ખચૂર્ણં ચ કર્કોટો વૈ જયન્તિકા ।
જાતીવારુણકં નિમ્બો જ્યોતિષ્મતી પુનર્નવા

તિક્તો રસશ્છેદનઃ સ્યાદ્રોચની દીપનસ્તથા ।
શોધનો જ્વરતૃષ્ણાઘ્નો મૂર્છાકણ્ઠાર્તિકાદિજિત્

વિણ્મૂત્રક્લેદસંશોષો હ્યત્યર્થં સ ચ સેવિતઃ ।
હનુસ્તમ્ભાક્ષેપકાર્તિશિરઃ શૂલબ્રણાદિકૃત્

ત્રિફલાસલ્લકીજમ્બુ આમ્રાતકવચાદિકમ્ ।
તિન્દુકં વકુલં શાલં પાલઙ્કીમુદ્ગચિલ્લકમ્

કષાયો ગ્રાહકો રોપી સ્તમ્ભનક્લેદશોષણઃ ।
એકો ઽત્યર્થં સેવ્યમાનો હૃદયે ચાથ પીડકઃ ।
મુખશોષજ્વરાધ્માનમન્યાસ્તમ્ભાદિકારકઃ

હરિદ્રાકુષ્ઠલવણં મેષશૃઙ્ગિબલાદ્વયમ્ ।
કચ્છુરા સલ્લકી પાઠા પુનર્નવા શતાવરી

અગ્નિ મન્થો બ્રહ્મદણ્ડી શ્વદંષ્ટ્રૈરણ્ડકે તથા ।
યવકોલકુલત્થાદિકર્ષાશી દશમૂલકમ્ ।
પૃથક્ સમસ્તો વાતાતોર્બહુપિત્તહરસ્તથા

શતાવરી વિદારી ચ બાલકોશીરચન્દનમ્ ।
દૂર્વા વટઃ પિપ્પલી ચ બદરી સલ્લકી તથા

કદલી ચોત્પલં પદ્મમુદુમ્બરપટોલકન્ ।
અથ શ્લેષ્મહરો વર્ગો હરિદ્રાગુડકુષ્ઠકમ્

શતપુષ્પી ચ જાતી ચ વ્યોષારગ્વધલાઙ્ગલી ।
સર્પિસ્તૈલવસામજ્જાઃ સ્નેહેષુ પ્રવરં સ્મૃતમ્

તથા ધીસ્મૃતિમેધાગ્નિકાઙ્ક્ષિણાં શસ્યતે ઘૃતમ્ ।
કેવલં પૈત્તિકે સર્પિર્વાતિકે લવણાન્વિતમ્

દેયં બહુકફે વાપિ વ્યોષક્ષારસમાયુતમ્ ।
ગ્રન્થિનાડીકૃમિસ્લેષ્મમેદોમારુતરોગિષુ

તૈલં લાઘવદાર્ઢ્યાય ક્રૂરકોષ્ઠેષુ દેહિષુ ।
વાતાતપામ્બુભારસ્ત્રીવ્યાયામક્ષીણધાતુષુ

રૂક્ષક્લેશક્ષયાત્યાગ્નિવાતા વૃતપથેષુ ।
અથ દગ્ધ્વા શિરાજાલં યોનિકર્મ શિરોરુજિ (જમ્ )

ઉત્તમસ્ય પલં માત્રા ત્રિભિશ્ચાક્ષૈશ્ચ મધ્યમે ।
જઘન્યસ્ય પલાર્ધેન સ્નેહક્વાથૌષધેષુ ચ

જલમુષ્ણં ઘૃતે દેયં પૃથક્ તૈલે તુ શસ્યતે ।
સેનેહે પિત્તે તુ તૃષ્ણાયાં પિબેદુષ્ણોદકં નરઃ

વાતાનુલોમં દીપ્તાગ્રર્વર્ચઃ સ્નિગ્ધસ્ય તન્મતમ્ ।
રૂક્ષમ્ય સ્નેદૃનં કાર્યમભિસ્નિગ્ધસ્ય રૂક્ષણમ્

શ્યામાકકોરદોષાન્નતક્રપિણ્યાકસકુભિઃ ।
વાતશ્લેષ્માણિ વાતે વા કફે વા સ્વેદ ઇષ્યતે ।
ન સ્વેદયેદતિમ્થૂલરૂક્ષદુર્વલમૂર્છિતાન્