ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 1.172

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે નાડીવ્રણાદિચિકિત્સાવર્ણનં નામૈકસપ્તત્યુત્તરશતતમો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 172
ધન્વન્તરિરુવાચ ।
સ્ત્રીરોગાદિચિકિત્સાં ચ વક્ષ્યે સુશ્રુત તચ્છૃણુ ।
યોનિવ્યાપત્સુ ભૂયિષ્ટં શસ્યતે કર્મ વાતજિત્

વચોપકુઞ્ચિકાજાતીકૃષ્ણાવાસકસૈન્ધવમ્ ।
અજમોદાયવક્ષારં ચિત્રકં શર્કરાન્વિતમ્

પિષ્ટ્વાલોડ્ય જલાદ્યૈશ્ચ ખાદયેદ્ધૃતભર્જિતમ્ ।
યોનિપાર્શ્વાર્તિહૃદ્રોગગુલ્માર્શો વિનિવર્તયેત્

બદરીપત્રસંલેપાદ્યોનિર્ભિન્ના પ્રશામ્યતિ ।
લોધ્રતુમ્બીફલાલેપાદ્યોનેર્દાર્ઢ્યં કરોતિ ચ

પઞ્ચપલ્લવપિષ્ટાહ્વમાલતીકુસુમૈર્ઘૃતમ્ ।
રવિપક્વમસૃગ્ધારં યોનિગન્ધવિનાશનમ્

સકાઞ્જિકં જપાપુષ્પપુષ્પં જ્યોતિષ્મતીદલમ્ ।
દૂર્વાપિષ્ટં ચ સંપ્રાશ્ય ચિત્રકં શર્કરાન્વિતમ્

ધાત્ર્યઞ્જનાભયાચૂર્ણં તોયપીતં રજો હરેત્ ।
સદુગ્ધા લક્ષ્મણા પીતા નસ્યાદ્વા પુત્રદા ઋતૌ

દુગ્ધસ્યાર્ધાઢકં ચાજ્યમશ્વગન્ધા ચ પુત્રદા ।
વન્ધ્યા પુત્રં લભેત્પીત્વા ઘૃતેન વ્યોપકેસરમ્

કુશકાશોરુચૃકાનાં મૃલૈર્ગોક્ષુરકસ્ય ચ ।
શૃતં દુગ્ધં સિતાયુક્તં ગર્ભિણ્યાઃ શૂલનુત્પરમ્

પાઠાલાઙ્ગલિસિંહામ્યમયૂરકૂટજૈઃ પૃથક્ ।
નાભિબસ્તિ ભગાલેપાત્સુખં નારી પ્રસૂયતે

સૂતાયા હૃચ્છિરોબસ્તિશૂલમર્કન્દ (ક્વલ્લ) સંજ્ઞિતમ્ ।
યવક્ષારં પિબેત્તત્ર મસ્તુ કોષ્ણોદકેન વા

દશમૂલીકૃતઃ ક્તાથઃ સાજ્યઃ મૂતિરુજાપહઃ ।
શાતિલણ્ડુલચૂર્ણં તુ સદુગ્ધં દુગ્ધકૃદ્ભવેત્

વિદારી કન્દસ્વરસં મૂલં કાર્પાસજં તથા ।
ધાત્રી સ્તન્યવિશુદ્ધ્યર્થં મુદ્ગયૂપરસાશિની

કુષ્ઠા વચાભયા બ્રાહ્મી મધુરા ક્ષૌદ્રસર્પિષા ।
વર્ણાયુઃ કાન્તિજનનં લેહ્યં વાલમ્ય દાપયેત્

સ્તન્યાભાવે પયશ્છાગં ગવ્યં વા તદ્ગુણં પિવેત્ ।
સ્વેદનં નાગ્નિશોફાર્તે મૃદા સ્યાદગ્નિતપ્તયા

લેહો મુસ્તવિપાયાશ્ચ વમિકાસજ્વરે પિબેત્ ।
સુસ્તશુણ્ઠીવિષાવિલ્વકૂટજૈરતિસારનુત

મધુ વ્યોષં માતુલુઙ્ગં હિક્કાચ્છર્દિનિવારણમ્ ।
કુષ્ઠેન્દ્રયવસિદ્ધાર્થા નિશા દૂર્વા ચ કુષ્ઠજિત્

મહામુણ્જિતિકોજીચ્યકાથૈઃ સ્નાનં ગ્રહાપહમ્ ।
સપ્તચ્છદામયનિશાચન્દનૈશ્ચાનુલેપનમ્

શઙ્ખાબ્જબીજરુદ્રાક્ષવચાલૌહાદિધારણમ્ ।
ઓં કં ટં યં ગં વૈનતેયાય નમઃ ।
ઓં હોં હાં હઃ મન્ત્રેણ શાન્તિર્વાલાનાં માર્જનાદ્વલિદાનતઃ ।
ઓં હ્રીં બાલમ્રહાદ્વલિં ગૃહ્ણીત વાલં મુઞ્ચત સ્વાહા

તણ્ડુલાદ્ભિઃ શિરીપસ્ય પલં પીતં વિષાપહમ્ ।
તણ્ડુલાદ્ભિશ્ચ વર્ષાભ્વાઃ શુક્લાયાઃ સર્પદંશનુત્

દધ્યાજ્યં તણ્ડુલીયં ચ ગૃહધૃમો નિશા તથા ।
પિષ્ટં પાનં તથા ક્ષૌદ્રં સિન્ધૃત્થસ્ય વિપાન્તકમ્

અઙ્કોટમૂલનિષ્ક્વાથઃ સાજ્યઃ પીતો વિષાન્તકઃ ।
યજ્જરાવ્યાધિવિધ્વંસિ ભેષજં તદ્રસાયનમ્

સિન્દૂત્યરાર્કરાશુણ્ઠીકણામધુગુડૈઃ ક્રમાત્ ।
વર્ષાદિષ્વભયા સેવ્યા રસાયનગુણૌષિણા

જ્વરસ્યાન્તે ઽભયાં ચૈકાં પ્રભુઙ્ક્તે દ્વે વિભીતકે ।
ભુક્ત્વા મધ્વાજ્યધાત્રીણાં ચતુષ્કં શતવર્ષકૃત્

પીતાશ્વગન્ધા પયસા ઘૃતેનાશેપરોગનુત્ ।
મણ્ડૂકપર્ણ્યાઃ સ્વરસો વિદાર્યાશ્ચામૃતોપમઃ

તિલધાત્રીભૃઙ્ગરાજૌ જગ્ધ્વા વર્ષશતી ભવેત્ ।
ત્રિકટુ ત્રિફલા વહ્નિર્ગુડૂચી ચ શતાવરી

વિડઙ્ગલોહચૂર્ણં તુ મધુના સહ રોગનુત્ ।
ત્રિફલા ચ કણા શુણ્ઠી ગુડૂચી ચ શતાવરી

વિડઙ્ગભૃઙ્ગરાજાદિ ભાવિતં સર્વરોગનુત્ ।
ચૂર્ણં વિદાર્યા મધ્વાજ્યં લીઢ્વા દશ સ્ત્રિયો વ્રજેત્

ઘૃતં શતાવરીકલ્કૈઃ ક્ષીરૈર્દશગુણૈઃ પચેત્ ।
શર્કરાપિપ્પલીક્ષૌદ્રયુક્તં વા જારકં વિદુઃ

પ્રતિમર્ષો ઽવપીડશ્ચ નસ્યં પ્રવપનં તથા ।
શિરોવિરેચનં ચેતિ પઞ્ચકર્મ ચ કથ્યતે

માસૈર્દ્વિસંખ્યૈર્માઘાદ્યૈઃ ક્રમાત્ષડૃતવઃ સ્મૃતાઃ ।
અગ્નિસેવામધુક્ષીરવિકૃતીઃ પરિપેવયેત્

સ્ત્રીયુક્તઃ શિશિરે તદ્વદ્વસન્તે ન દિવા સ્વપેત્ ।
ત્યજેદ્વર્ષાસુ સ્વપ્નાદીઞ્છરદિન્દોશ્ચ રશ્મયઃ

પથ્યાનિ શાલયો મુદ્રા વર્ષામ્ભઃ ક્વથિતં પયઃ ।
નિમ્વાતસીકુસુમ્ભાનાં શિગ્રુસર્ષપયોસ્તથા

જ્યોતિષ્મતીમૂલકાનાં તૈલાનિ ચ હરન્તિ હિ ।
કૃમિકુષ્ઠપ્રમેહાંશ્ચ વાતશ્લેષ્મશિરોરુજઃ

દાડિમામલકીકોલકરમર્દ્પિયાલકમ્ ।
જમ્બીરં નાગગ્ગં ચ આમ્રાતકકપિન્થકમ્

પિત્તલાન્યનિલઘ્નાનિ કફોત્ક્લેશકરાણિચ ।
જલં જીમૂતકેક્ષ્વાકુકુટજાકૃતબન્ધનમ્

ધામાર્ગવશ્ચ સંયોજ્યાઃ સર્વથા વમનેષ્વમી ।
પૂર્વાહ્ને વમનાયેતે મદનેન્દ્રયવી વચા

મૃદુકોષ્ટશ્ચ પિત્તેન ખરો વાતકફાશ્રયાત્ ।
મધ્યમઃ સમદોષે સ્યાત્ત્રિવૃત્તિતે વિરેચનમ્

શર્કરામધુસંયુક્તં સૈન્ધવં નગરં ત્રિવૃત્ ।
હરીતકીવિહઙ્ગાનિ ગોમૂત્રેણ વિરેચનમ્

એરણ્ડતૈલં ત્રિફલાક્વાથશ્ચ દ્વિગુણસ્તથા ।
વાતોલ્બણેષુ દોષેષુ ભોજયિત્વાથ વામયેત્

વંશાદિનેત્રં કુર્વીત પડષ્ટદ્વાદશાઙ્ગુલમ્ ।
કર્કન્ધૃફલવચ્છિદ્રં વસ્તિરુત્તાનશાયિને

નિરૂહદાને ઽપિ વિધિરયમેવમુદીરિતઃ ।
અર્ધત્રિપટ્પલે માત્રા લઘુમધ્યોત્તમઃ ક્રમાત્

પથ્યાક્ષવાત્ર્યોકદ્વિચતુર્ભાગ રુગર્દનાઃ ।
શતવર્યસૃતાભૃઙ્ગસિન્ધુવારાદિભાવિતાઃ